Skip to main content

Full text of "Corpus scriptorum historiae byzantinae. Editio emendatior et copiosior. consilio B.G. Niebuhrii"

See other formats


CORPUS 

SCRIPTORUM HISTORIAE 
BYZANTINAE. 

EDITIO EMENDATIOR ET COPIOSIOR, 
CONSILIO 

B. G. NIEBUHRII C. F. 

INSTITUTA, 
AUCTORITATE 

ACADEMIAE LITTERARUM REGIAE 
BORUSSICAE 

CONTINUATA. 



Z O S I M U S. 




BONNAE 

I M P E N S I S E D. W E B E R I 

MDCCCXXXVII. 



V.60 



Z O S I M U S. 



K X BECOCHITtUNF 



IMMANUELIS BEKKERI. 



BONNAE 

IMPENSIS ED. WEBERI 

MDCCCXXXVir. 



IMMANUELIS BEKKERI 
PRAEFATIO. 



iliunapii reliquias primo huius operis volumiiie composiUis 
iani pro suo iure excipit, qui Eunapium e^ucripsisse tra- 
ditur, Zosimus: hunc enim reruni a Constautino luliano 
Theodosio gestarum scriptorem in primis luculentuiu cur a 
corpore historiae Bvzanlinae excluserint Labbeus et Lab- 
beo obnoxii Veneti satis intelligimus, nos cur excludamus 
nihil habemus causae. absterrebat quidem librorum ma- 
nuscriptorum deformitas pravitasque, Parisieiisium certe, 
quorum specimen habemus ab aiiiicissimo Hasio, CoisH- 
niani 150, Regiorum 1725 et 1817. sed desperato tali 
auxilio ut tamen aliquid effecisse videamur factum est in- 
credibili Reitemeieri inconstautia , qui ut re^ a Zosimo tra- 
(litas docte et accurate illustra\it, ila verba eius muhis locis 
temere nec monito lectore corrupit *). itaque eiusmodi 



*) FWeni facient exerapla. itaqae p. 9 v. 11 SylbnrglaBa habet 
'A9i^aioi, Reicemeierana ot 'A&T]vaioi. 13 1 S XatQtov , R Xatg&a. 
14 4 &' T£, R 8i. 14 16 5 dvtdiiyivvTO , R idtUvvxo. 16 15 S in- 
ovtiSiazms, R avitdia^Btog. 18 22 S 6s xai, R 81. 19 4 S xov oiici- 
wfiov, R oficovvftov. 19 14 A' dnayyil&ivriov , R inof/yih&ivTUiv. 
21 1 A' TiBri 8\, R ribr^. 21 8 S naQ9vaiots, R Tolg Tlapdua/ois. 
2J 14 S vndgxov, R rov vTtaQXOv. 28 12 i> lixip, R niQt. 32 4 A> lot- 
nbv dvtovrag, R dvtovrag. 33 12 S nolloi , R nolJ.M Ti. 34 1 Ai 6i, 
R xi. 35 21 S dno, R vxb. 36 11 Af dnoaT^ata&ut, R dnoeziiaao&ui. 



VI IMMMUELIS BEiavEm PRAEFATIO. 

decessoris mei errores comparata editione Sylburgiana cor- 
rexi, notas criticas quas non probarem sustuli, cominen- 
tarium historicum insertis Hejnii annotationibus usui ac- 
commodavi, 

Scrib. Berolini idibus April. a. 1836. 




avvaaniacifisvocs^ R avvaamafiivoLs. 51 16 Ai' rrjg -S^fow, 
' ' " " ' 55 19 S «, 

naTCC, 
61 22 6' Tw , n rav. 



R &£ov. 54 9 i» roXiiTiQOTaTOvg;^ R zovg rol^TjgoTaTOvg. 55 1 
R 5t. 56 14 S Tjjg §aaiXiiag, R ^aaiXdag. 59 7 A» fifTcc, R 




XT]ioig TteQovaig aiSrjQalg dvacnwfiivaig , R avvavzav aiSrjQulg dvaanca- 
fiEvaig ncog dlXtjloig nBQOvaig. 80 18 S d K(ovaTavTtvog, R Kcovazav- 



106 15 ^ ovz av , R ovK. 
Isxcov. 12S 20 Stb, 

_-. ,,..., , ,,. ,.. m. 128 22 S T£, 

R dl. 135 4 * fi£ xftl, R xal 146 22 A' ivTav»a, R ivrav&a §1. 
149 19 A' dnegyaadfisvog , R insQvaadft^vog. 154 17 i» fit, J^ ts. 
156 13 .S ^v d'f, R 7]v yaq. 163 9 4» noXXovg, R noXlovg filv, 
173 17 A^ i-K fisv, R fitv ix. 173 18 S n6Xt,g 81, R noXig ts.. 




%Q7]ar)Tat , R SiaxQTJosTai. 231 4 -S nsginsaslTai , R imnsasLTai. 
236 17 .S Tolg ToaovTOig, R ToaovToig. 237 7 i» rs, R Ss. 241 15 6' tou 
noTov, R noTOv. 243 1 S ts, R Ss. 245 18 A' tov &vr]noXiKOv, 
R 9-vr]nQXL7iov, 256 2 S t£, Ji Sk 259 20 *S Ty @Qci-Ari, R @gdxr]. 
272 9 A' Tfc, R 8s. 284 16 * 'OXvfinioScogog, R 6 'OXvfmioScoQog. 
287 10 S Tou 'Pcofiaiav, R twv 'Pcofialcov. 290 17 A' tvjs tov , R tov. 
295 3 A' dnsaHonsi, R dvsa^onsi. 296 6 4? TQslg 8s, R TQslg. 
301 13 S ndacv, R ndaav. 308 9 Af t£ cog , R cag. 310 14 * xuTaXa- 
^cov, R Xa§c6v, 319 5 S tou Xscnofiivov, R Xscnofcsvov. 325 19 A' 8ca- 
(laQTovTcav , R Siafiu^TUVOVZCov. 326 16 S tucs AlficXiccg, R zalg 
AifccXcucg. 



10. FRID. REITEMEIER! 

PRAEFATIO, 



In virtutibus et laudlbus scriptonun qul rerum gestamm inemo- p. ni 
riam literis cousiguant, cum princeps et prae ceteris maxime ne- 
cessaria sit fides atque ab omnl et studio et odio alienatus aui- 
mus, sine quo rerum quas scripserint rix nobis ullus esse potest 
usus , etiam iis qui in vetustis scriptoribus expoliendis et ad stu- 
diorum nostrorum conmiodum adomandis insudant carae esse 
debebat quain maxime ut auctorum , quos opera sua ad publicam 
utilitatem paratos et iustructos velint , severo iudicio facto fidera 
curate explorarent , et quae ab iis tradita sive vera sive falsa sint> 
iudicio facto discemerent, aut si res uiiuus ferret et in neutram 
partem liquido prouuntiari posset , quantmn quaeque res propior 
vero vel falso sit, examinarent et diiudlcarent. inprijnis vero si 
quis eiusmodi auctori addixerit suam operam qui fidei laboret 
fama et existimatione , uisi suspicione ab eo remota aut ad mo- 
dum iustum revoeata fidei eius atqne auctoritati houos suus vin- 
dicatus fuerit, cum scriptori laudis tum editori suorum in eum 
meritorum quantorumcunque fama periclitandum erit. id iupri- 
mis in Zosimo es&e pericoli , in cuius nova editione paranda uo^ 
stra opera versatur , neminem fugere potest , ciun tralaticium sit 
quantopere eius a prirais inde temporibus ad nostram memoriam 
existimatio laboraverit , adeo ut calumnxatoris Christiauorum po- 
tius quam historici fide digni e^idonei E.omine veiiire soleat. 
habet ille tamen virtutes atque utilitates, pro aetatis qua vixit p. iv 
ratione et literis, haud vulgares. nam res exponit labantis im- 
perii Romaui, quod non miiius calamitatibus et excidio quam 
maguitudiue ct iucremeutis suis clarum est ac memorabile j «om- 



VIII REITEMEIEIil 

memorat inprlmis dlligenter ea quae a Constantiiio novata et in- 
stituta suut, rem militarem, magistratuum descrlptionem , sa- 
crorum rltus, tancjuam primordia rerum incllnatarum ; et mutata 
n Tlieodoslo cum alia, tum regui inter fillos partltionem factam, 
ut proximam ruentis rei publicae causani, awte oculos ponlt. 
quarum rerum etsi nec unus ueque satis disertus sit Zoslmus au- 
ctor , multae taraen ad liistoriam saeculi quarti et quinti ineuutis 
pertinentes eaeque maximi momenti res in eo contluentur, quae 
aut dlversa et discrepante ratlpne ab aliis expositae sunt , aut ab 
aliis omissae adeoque mii auctori Zosimo debitae, commendatur 
praeterea ipslus historla non modo rerum tradltarum ubertate et 
utilitate, verum etiam ab auctoris consilio causas rei publicae 
pversae aperlendi; nec sperueuda orationis concinnitas, culus 
laudem abesse a vlrtutibus scriptorum aequfillura Zoshui depre- 
Iiendiraus. qulbus oruaraentis cmn liistoria ZosiuU se coramen-r 
det, laudem suam haud servavit integram et iilibatam, quoniara 
iucidit in aetatera religlouura studiis odllsque agltatani, iudices 
euim elus et veteres et recentiores cum plerumque iu eum ut 
aversatum sacra Cliristianorum infensis essent auimls, factura 
incle est ut apud eos homuiis slcut rellgloui ip^orura, ita veritati 
iufesti et inimici iudicium notaraque subiret. quam quidem sen- 
tentiam a ratlone non minu^ quam ab aeqnltate abhorreutem ut 
condonamus iis aetatibus , in quibus religlonum studia et odia in 
res literasque ab ils alienissiraas iuferebant homi"es, ita dedecori 
fore arbitramur nostris seculis , quae ad reruro naturas et argu- 
p, v menta , non ad hominum professiones et opluloues respicere iu- 
beut. reddetur Igltur Zosimo laus sua et auctoritas , duramodo 
accedant ad eius historiam lectores qui odii in eum et praeiudi- 
catae oplnionis expertes, habita rerum, non rellglonls ratione, 
de virtutibqs ac fide elus iustum et aequum ferre iudicium vellnt. 
fuere iam ante me qui cogulta hlstorlae Zoslmeae praestanti^i ah 
uiluriis auctorem vindicare et calumulae maculam ab ea abster- 
gerp couarentur, mitiusque et clementius de eius fide iudlcium 
in medlum proferrent : verum opera eorum nec satis inter omnes 
vulgata fuisse uec auctorltatis fatls ad homiuum auimos habuisse 
videtur, ut adeo, si ab opprobriis ludlguis eum satis quidam pu- 
tent defeusum et vindlcatura , alll obstlnatis aversisque aniniis iu 
pristina opiuioue perslst^it et de eius lide segns sentlre pergant. 



PRAEFATIO, « 

existunatlonl igitur hulus scriptori» sl quU consultum et in nova 
Listoriae eius editione paranda operam suam utiliter navatam 
velit, non ofiicio suo satisfecisse videri debet, dummodo verbo- 
rum et sententiarum aut emendatione , sicubi labes eis lUata sit, 
aut interpretatioue, si quid eis iusideat obscuritatis et diflicultalis, 
scriptori subvenerit : sed ad fidem explorandam stabiliendanique 
cura potisslmuin versa esse debeblt, ut, quid tandem el slt au-- 
ctoritatis , tum universe tum singulis iu partibus et locis auquira- 
tur. hoc consilio hacque iege interpretis et critici et historlcl 
auimo meo obversaiite, adlutus simul cohortatlone et cousillo 
Ile^-niif praeceptoris et fautoris nomine summa mihi semper 
pietate coleudi, ad Zosliul historiam in melius redigendiun ac 
poliendam me adlunxl, spe facta susceptam a me esse rem ciun 
utilem tum specunini studil literanun humaniormn edeudo satis 
aptam. priusquam vero iustituti mei ratlonem ac consillum ube- 
rius explicare instltuam , quantum superlorum interpretum stu-»' 
dio ad usum fidemqne Zosimi reduudayerlt utllitatis, ut exponam, 
nou modo necessitas, ut, quid uobis post eorum curam sit reli- p. vi 
ctum, iuteUigatur, sed etiam, ne quld laudibus eorum sUentlo 
uostro detractuni videatur , ipsa postulat modestia. * ) 

Postquam historia Zosimi satis diu teuebrls condita latuerat, 
saltem paucorum tantum manibus trita erat, sub exltum saecuU 
decijnl sexti opera Leuuclavu primum In lucem protracta et pu- 
blici iuris facta est, **) et quidem iu linguam Latinam versa, 
per quam temporibus iUis Uterarum Graecarum opes cum nostrls 
homiuibus primum commuuicatas constat, nou plane luauditura 
Zosimi et uomen et historiam lu ItaUa autea fuisse, indlcio 
erunt loca quaedam exiude deprompta et per PoUtiamun *** ) 
Pauviuium et Petrum Gyllimn versa. '***) integram tamen eliis 
gcriptoris versionem uec quisquam ante Leunclaviuin prelo suh-!^ 



•) Conf. Fabricins Bibl. Gr. t. 3 p. 605. 

") Edita versio est Basiieae sine anno (1576) fol. cnm Procopio, 
Agathia, lornande et Leonardo Aretino, ex officina Petri Pernae. auctor 
bibliothecae los. Renati Cardinalis p. 536, deceptns fortasse anno 1537, 
quem epistolae Beati Rhenani subscriptum vidit in editione Procopii, Aga- 
thiae , Leonardi Aretini , lornandis et aliorum Basiieae ex ofiicina I. Her- 
vagii emissa, Zosirai versionem Latlnam anni facit 1531, quancjuam Zosimi 
in ea collectione scriptorum nec uilum exstat vestigium. 

•" ) Vid. Comm. Hist. 2 4. 

••••) 2 37. vid, Bauduri Antiqq, Cpol. lib. 4 p. 323. 



X REITEMEIERI 

misit. editioni Latinae illi , praeter notas sententiarum summam 
continentes et emendationes , utrasque ad oram libri appositas, 
mxlla accesserunt ornamenta. in fronte posita est editoris pro 
Zoslmo apologla, ut scutum praeteutum adversus Nicephorl et 
Evagril futiles quidem , graves tamen illa aetate et Zosiuii fidei 
infestas crimiuatloues. alia , quamvis non totius lustorlae , ver- 
filo, passim discrepans, exstat in Historia Augusta, quae clrca 
anuum 1600 lucem vldit. 
p. \ii Quae Latuie studlo Leunclavil prodierat historia , ea iuter- 

positis qulnque auuls (1581, et 1611 repetlta) opera HStephani 
cum Herodlano Graece exilt, versione Leuuclavlana et uounullis, 
quamvis perpaucis , castlgatlonibus et uotulis iustructa. utraque 
editio , dlspar forma et ordlue , iu rellquls sibi simllis , Lugduui 
lucem vidit : contlnet autem libros modo duos priores , id quod 
mirum vlderl debet , si verum est quod vulgatum est , a Leuu- 
clavio Stephaumn codlcem Gr^ecum aoceptum habuisse, quamvis 
praeter versionem Latiuam uihll eius uomlui ac humauitatl tri- 
buerit. ut ils qul nos leguut iudicii copia fiat , epistolam Leuu- 
clavil, quam In accusatlonis fidem exlxibent, ex Goldastl Epi- 
stolis Pliilologicls (ep. 72 p- 305) huc transferre placet. 
lo. Leuuclavius HStephauo S- (Genevam) 

—. -^ hunc (Zoslmum) e^o tibi iiuiaa mea descripttim 

diligenterqiie collatum (t emendaium mitto, ut historiam Roma- 
nam annorum 1200 ah urbis origine ad excidium us^ue conti^ 
jiuatam habere possimusy suppedilaturus eiiam conversionem bo~ 
nam et luculentam, quae dudum parata apud me est. rarum 
hoc crede mihi opus est, quod aliunde non facile consequare. 
deest parum injine primi tihri, parum in principio secundiy j)a~ 
rum in medio quinti, parum denique infine sexti. quae onmia 
exspecto ex Italia^ cuiusdam amici opera^ qui admodum secreto 
custodiri quoddam i&tic exemplar mihi nuntiauit, cuius ipse co- 
piam sit habiiurus. audio te Photii bibliothecam liahere, de 
qua vellem exscriptum de Zosima titulum mitteres, nam mea, 
quae in fronte posita vides, alicuhi corrupta sunt. 

His literis si fides habenda sit , illiberalis sane et parum ho- 
nesti aulml reus erlt Stephauus , quod celavlt cui debebat codi- 
cem Graecum: tamen haec invidia variis poterlt rationlbus ab eo 
amoverl. discrepaut lectionibus Stephaui editio et eodex Leuu- 



PKAEFATIO. n 

davianns, qnem novo postea studio Sylburgius contuUt; qnod p. viii 
quoinodo fieri potuisset , si protectus ex eodem foiite liber uter- 
que eraf? cur Stephaiius, de lectiouibu* , quas iudigere eiueu- 
datioue existiinaret, ad marglnem annotaudis sollicitus, idem 
adeo teinere iii contextu constitueudo versatus est , ut ue mouito 
quidem iectore loca , in quibus nmic codicis discrepautia notata 
est, sollicitaret et verba uova iis iuferret? cur tandem Leuncla- 
vius aut Sylburgius, querelae opportunitate in secunda versiouia 
editione data, de Stephani aut mala tide aut illiberalitate ne ver- 
bum quidem dixere , neque rem , quam aegre ferre debebant, 
saltem obscure siguiiicaruut "? his argumentis etsi neoue opinioni 
Tulgatae firmameutum omne detractmn neque Stephauum a cri-- 
minatione omnino liberatum intelligamus , aliquam tamen ea vi-t 
dentur habere vim ad iudicium uostruiu inhibendum. 

Novem auiiis posteaquam Stephauus de Zosuno Graece vul» 
gando bene memerat, nova eius integri et absoluti ex duobus 
codicibus Lemiclaviano et Palatino parata est a Sylburgio editio 
(iu tomo 3 Corporis Scriptorum Historiae Romanae 1690) , quae 
praeterquam quod libros posteriores primvun exhibet et Lemi- 
clavii tum apologiam tmn versionem emendatiorem repetit , his 
etiam prae superioribus editionibus eininebat orn^meutis, quod 
coptextum habebat subsidiis duorum codicum et ingenio critici 
hominis coustitutum , et notas critici plurimmn generis partim ad 
calcem positas partim per indices dispersas. in his notis variae 
lectioues diligeuter e CQdicibus euotatae, et Leuuclavii ac Ste» 
phoni animadversiones Sylburgii notis auctae rep^riuntur. 

Exceperunt Sylburgianam eaitionem , quae et prima et una 
adhuc est ad rationes criticas comparata , duae aliae , Cellariana 
scUicet et Oxoniensis , quae , cura editoiibus nullum fuerit a co- 
dicibus auxilium, vestigia Sylburgiana premunt et a re critica p. ix 
minus quam ab usu commodiore, quem legentibus forma libri 
minor et aptior affert, commendationem habent. Christophorl 
Cellarii bis vulgata editio (Cizae 1679 et 1713, 8) nou modo 
capitum et paragraphorum distinctione et indiculis liistorico ac 
graecitatis Zosimeae ad usum potior est, sed praestat etiam notis 
editoris et variorum, ad historiam maxime illustrandam compo- 
sitis. ceterum plurima e Sylburgiano peuu sumpta , in libris 
quidem duobus prioribus breviter exscripta, in reliquis integra 



XII IIE1TE31E1ERI 

dedit , et quasdam e Sylburglauis couiecturis , vulgata lectione 
depulsa, iu coutextum, etiara tacite passiin, recepit, 

Commodorum istormn iu Cellariana opera iusiguium ma- 
xime expers est editio Oxouieusis (cura Th. Smithii). operis 
per partes distributio et paragraphorum ac capitum uotatlo, 
quamvis facilis negotii res, ab eo tameu omissa est, et uotae 
Stephaniauae ac Sylburgiauae , quas repetiit , oscitauter et uiale 
suut excerptae. ubi vero de suo quioquam dedit , ad fidem Zo- 
siiui stabiliendam averteudamque ab eo suspicionem malam , id 
quod sibi editiouem parandi fuisse propositum dicit, suam ope- 
ram et iustitutum parum studiose adliibuit. de verbis contextus 
niliil mutatum, iu uotis tamen quaedam loca sollicitantur. in 
libris duobus prioribus nou Sylburgiauum , sed, quod usu et 
comparatione facta depreheudimus , Stephauianum textmn re- 
petiit. 

Perlustrata eorum quibus in Zosimo perpolieudo et illu- 
strando studium aliquod positum fuit , Leuuclavii Stephaui Syl-- 
hurgU Cellarii et Smithii opera , siugulis quidem esse sua qua- 
liacuuque merita iu historicum nostrum iutelllgitur , verum ab- 
esse ab iis cum alia tum potissimum rerum, quae a Zosimo ex- 
ponuntur, subtilem ac diligentem, explorationem et illustratio- 
p» X uem; quam nec ah Franco-gallico eius iuterprete Z.. Cousiti (qui 
solus Zosimum recentiori idiomate iuterpretatus est , cum Xiplii- 
liuo et Zouara, Parisiis 1678, 4, et Amstelodami 12, obscuris 
tameu locis, ut usu depreheudi, non versis) institutam esso 
animadvertimus. ad crism iu Zosimo exerceudam, etsi obscu- 
ritate et difficultate aut raro laboret aut saltem oriticam medici- 
uam raro desideret, opus esse codicum subsidio videtur , quod 
ex Italiae membrauis , credo , si quaudo eorum usus factus erit, 
haud saue inutile arcessi poterit, uam quicquid adhuc ad Zosi- 
mum e codicibus perveuit auxilii » illud ad Leuuclavianum et Pa- 
latiuum redit, quorum ille apud Fr. Pithoemn asservatus, ah 
Aemerio Thuano exscriptus et ab lo. Opsopoeo cum archetypa 
collatus fuit iu gratiam Sylburgii. quodsi fides stat cum epistola 
Ooldasti, quam supra dedimus, ex ItaUa iste oodex in mauus 
Leunclavii venit: ceterum in margiue emendationes seu, quod 
similius veri videtur , variantes lectiones liabuit , quia margiualis 
lectio nou ubique melior est, sed saepe vitiosa et deterior. alte- 



PRAEFATIO. VIII 

rum codlcem , Palatlnnm , qnem e Baptlstae Egnatll blbllotheca 
profectum bibllotheca Heidelbergensls , antequam Romam depor- 
tata fult, servabat, Sylburgius contulit; videtur ille laxioris cu- 
rae et dUigentiae librarium habulsse. uterque tamen , item co- 
dex bibliothecae Coisliuianae, cum in eis sint eaedem lacunae, 
ex uno eodemque codlce profectl putandi sunt. ceteronnn vero 
codicum, quomm allqua in vulgus constat notltia, indicem ex 
Montefalconio et aliis librls confectum hlc subiicere non pigebit, 
ut et quantam succurrendl Zosimo critica ope spem alere liceat, 
et quibus In locis anxilium quaerendom slt , constet. 
In Italia reperiuntur 

1. Codex bihliothecae Katicanae. vid. Montfaucon Bibl. Ma- 
nuscr. t. 2 p. 8 C. 

2. Codex hibl. Laurentianae Mediceae. Pluteus 70, codex 22, p« 
membran. libri 5 cum scholiis qulbusdam ad marginem, 

( quae scholia fortasse eadem cum marginallbus lectionibus 
Leunclaviani codicis sunt, et sl res ita sit, unde Lemicla- 
vius codicem suuin , qui ex Italia erat , acceptum habuerit, 
iudicio nobis esse poterunt). Montfaucon 1. c. p. 378 D. 

3. Codex bibl. Venetae S. Marci 13 y. Herodlanus et Bos- 
mius (Zosimus) in pergameno. Montfaucon 1. c. p. 472 A. 
Laurentlus Theupolus (lu blbL S. Marci 1740 fol. p. 193) 
deslgnat codlcem 390 in 4) membranacemn , follomm 158, 
saeculi circiter 15. 

in GaUia 

4. Codexhibl. Coldinionae . P. 1 p. 214. cod. 150, ollm 368, 
bombyclnus, 15 saeculi, habet folia 651: Dionysii Hali- 
caniassel Roman. Antlq. llbri 11 et Zosiml hlstoria fol. 523» 
cum hic codex ex eodem exscrlptus sit codice ex quo edi- 
tlones, quemadmodum ex similitudiue hiatuum coUigi pot- 
est, emanarunt omues, paucas modo, ut suspicari par est, 
exhibet lectionum varietates. conf/MontfauGon 1. 1 p. 1057. 

5. Codex alter eiusdem bibliothecae. IHoutfaucon 1. 1 p. 1042 D. 

6. Codex bibliothecae Regiae Parisiensis 2078: Nicepliorl 
Gregorae historiae Rom. pars prima ; Zosimi histor. libri 5« 
Montfaucon t. 1 p. 728 C. 

7. Codex 525 bibliothecae Monasterii S. Remigii Remensis, 
bombycinus, 16 saeculi, libri 5. Moutfaucon t.lp.l289E. 



XIV REITE3IEIERI 

8. Codex 526 eimdem bihl. bombycinus , saeculi 16 , Hbri 6» 
Montfaucon I. c. 

p. xii in Jlispanid 

9. Zosimi Ilistoriae nome lihri 6 cum Ennapii rle Vitis Soplii- 
starum. vid. Iriarte Catalog. mscr. Graec. bibl. Matritensis, 
1769, fol. p.-277. 

Iii sunt codices qui, quod sciain, crlticorum manibus nondum 
Versati auxilii futuri spem incertam praebent. in Mosquensi hi- 
hliothecd S. Sjnodi, ubi compertum habebam conservari Zosimi 
capita, nt Commodis editionls hovae augendis haud deessem, 
Stritterum, clarlssimum virum ac de Byzantinorum historia me- 
ritissimum, llteris appellavi, ut doceret num quid inde utilltatls 
meo operi arcessi possit: verum hmnanissimis viri doctlssimi II- 
teris intellexi esse ilhid opus , id quod vel nomen prae se ferre 
videbatur, non historici nostri, sed xa xeqxikaia cuiusdam asce- 
taei itaque ad contextum Zosimi constituendum , et quae ei in- 
sideant menda toUenda, quanqUam destitutum me subsidiis mem- 
branarum ceriiebam , nliunde tamen animadvefti posse aliqnid 
afferri ad eam rem auxilii : forinam enim oratlonis Zosimeae stu- 
dlo exploratara et cognitam, linguae ipsius analogiam ac leges 
et rerum ipsarmn naturam vicariam quandam Codicum praebere 
opem ; inprimls vero lectione scriptorum a quibus Zosimus sua 
deprompsit, Dexippi Eunapii et Olympiodori aliorumque, qui 
vel ex eodem quo Zosimus fonte hauserunt, aut qui Zosimi ipsius 
auctorltatem secuti sunt eumque exscripserunt, veluti Sozomeni 
et Suidae , comparatione multa posse restitui. atque ab his ad- 
iumentis instructus , adiutusque virorum doctormn emendationi- 
bus et coniecturis passim obviis , ubi temeritatis abesset metus, 
in vitiosis locis emendationes, quas probatissimas intellexissem, 
sive essent alieuae sive de nostrls sumptae, admittere et con- 
textui infefre , etsi bene memor cuius audaciae notam apud non- 
p. xiii nullos subiturus essem, tamen decrevi* quando vero minus blan- 
direntur coniecturae , quae libidini potius auimi , quae temere 
grassatur in verba , quam rationis ac necessitatis imperio deberi 
viderentur, abstlnendum ab iis ratus, lectores de iis quae uui 
alterive viro docto nielius scribi visa sunt in notls brevissime 
monui et iudicii de iis ferendi copiam feci. ac ratio nostra emen- 
dandi versionem Latinam, quae Leunclavii secunda est, fere 



PRAEFATIO. XV 

eadem fuit, Ita ut Latina, ubl In Graecls qulcquam mutatiun 
esset, ad eundem sensum corrigerentur. 

Quam in notis criticis ordinandis secutus siun legem , ut ab 
evagationibus ad res aut alienas aut parum necessarias operam 
meam continerera, adstringeremque eam solummodo ad ea quae 
Zosimi sunt , eandem in iis quae de ipsius fide et rerum ab eo 
traditarum veritate disceptanda erant praescriptam mihi esse 
volui. liistorici autem argumenti animadversiones a criticis seor- 
sim positae sunt, ne cumulanda notarum mole et onerando iis 
contextu taedium et diiTicuItas pareretur lectoribus. versantnr 
eae vel in argmnenti summa vel in singulis liistoriae partibus ; 
quarum notanun illud genus quod ad fidem maxime Zosimi spe- 
ctat, in Disquisitione libro praemissa comprehensum , altenim 
in quo de singulls locis quaeritur, in Commentario historico pro- 
positum est. in utroque id inprimls operam dedlmus, ut non 
modo diluceret quanta Zosimi sit ad fidem rerum ab eo scripta- 
nim auctoritas , sed etlam quos et quales secutus slt auctores, 
quae propria ei sint, quae cum allis commuuia, et quae ab eo 
omissa aut perperam tradita ; culus rei si quld a superioribus iam 
edltoribus occupatvun cemeremus, Ulud adsciscere et ad nostrum 
accommodare consUium non magis dubltavimus quam in admit- 
tendis animadverslonlbus /o. Dan. Riiteri, ad exempli quo usus 
erat oram adscriptls , et humanitate domini eius libri , lo. Aug. 
TVagneriy quem schola Merseburgensis conrectorem habet , me- p. xiv 
cum communlcatls. in critica quldem re Istae aniinadversiones 
haud versantur, possunt tamen ad historiam illustrandam, prae- 
sertlm in iis locis quae e Theodosiano codice lucem accipiunt, 
afFerre utHItatem. 

Et haec quidem studio meo editloni hulc adlungere allabo- 
ravi , quibus sl quld ad fidem Zosiml pemoscendam accuratius 
atque ad intelligentiam lucemque historiae maiorem redundaverit 
commodl , assecutiun me esse putabo id quod in votls fult , nec 
rem inutilem me pereglsse arbitrabor. 

Gottlngae dle 4 Septembrls 1783. 



C. G. H E Y N I I 

IN NOVAM ZOSIMI EDITIONEM 
AMOTATIONUM PRAEFATIO* 



p. 62^ VJum reclimelicli operls hulus condlclo imposita esset a librario 
haec, ut ei tanquam corollariura aliquod operae meae accederet, 
staildura mihi miuc proinissis esse video ; utqu^ hoc cum fructu 
aliquo ad eos qui Zosimum leCturl sunt fieret, nihil accommoda- 
tius visum est quam ut aulmadversiones nonnullas in Zosimum 
subiicerem , quae inter legendum , inissls ad me plagulls e prelo 
recentibus , subnatae smit. 

^osimi edendi consiliura nemo, puto, damnablt, qui Inde 
a 7*0 aunis nullam elus editionem factam memlnerit; itaque 
exemplarla desiderari passim a vlrls doctls, et posse eorum esse 
iisum aliquem etlam in scholls ad lectionis Graecae elementai 
oratio enim est plana, simplex, nuda, raro exquisitlore allqua 
elegantia sermonis condita; argumentura vero eiusraodi ut nec 
lectio nec luterpretatio multas literas desideret , et vero partim 
superiorum terapofura recensu strlctim facto , partira rerura Inde 
a Gordianis gestarura expositioue iuveniles animos facile teneat. 
moneblt forte aliquis paulo severlof non beue ad seriores scripto- 
res detrudi iuvenum iugenla: cui et ipse assentior, atque ita sta* 
tuo ut ad classicos potius scriptores veteres ea retraheuda esse 
censeam, quia optimls quibusque excmplaribus liugenda et, cum 
bouarura rerura copiis , etiam elegantiae uitoris venustatls sensu 
imbuenda, ad iudicii autera subtilitatem ac veritatem acuenda 
sunt. videor tamen mihi haud raro observasse, cum alia iugenia 
in ipsis literarum elemeutis a difficilioribus suae operae initlum 
facere mallent , alia desiderare facillima quaeque , in quibus no- 
vlclarmn vlrlum periculum elementarium facerent , ut nec in ar- 



HEYINTI PRAEF. IN NOV. ZOSDU EDIT. xvii 

guinento nec in oratione esset quod ut assequi aut plane perspi- 
cere possent, alias aliunde paratas doctriuae copiolas requireret. 
ad hos igitur seu socordiores auimos seu morosiores , qui ab ipso 
inde limine statun aperta omnia et perspecta habere volunt , nec 
quod alia ingeuia, fangosa iuterdum et tmnida , faciunt, leviter 
omuia pervolare , quae uec iutelli^unt ; ad hos, iuquam, animos 
iisum aliquem habere potest scriptor nulia rerum nec verbomm 
obscuritate uotabilis, qui fiduciam aliquam virium iis faciat, cum p. 623 
despoudeant ad ea in quibus nihil expeditum sibi esse vident, 
ludimn locum in quo vestigium toto ponant. 

Euimvero suut alii quoqne lectores, quibus nova Zosimi 
editione cousultum esse voluit cl. editor. ut enim omuino cam 
ad iudicium auinii acuendum tum ad locupletis doctrmae varie- 
tatem comparandam, qua uou bene carere potest ingenium rerum 
actui idoneum, iuprimis utile est nou in uno scriptormn , etsi 
praestantissimorum , genere haerere , sed diversorum argumen- 
tormn aetatum generum geuium et morem perspexisse factaque 
comparatione discrepantiam observasse , ita cum in ceteris disci- 
plinis magnam utilitatem habet diversa ab iis qnae edoctus sis 
seutientium placita tenere, tmn vero in historiarum studio nemo 
satis feliciler versari potest qui aut vetera aut receutiora sola 
oaimo ac memoria complexus sit. circumscripta itaque et in an- 
gustum limitem contracla videas plerumque iudicia homiuura 
utriusque generis. inpriinis tamen salubre studium est eomm 
temponun et imperiorum , quae partim prava sommae potestatis 
muuimnque descriptioue, partim momm disciplina luxurie primo 
corrupta mox perdita , ad interitmn properarimt , si forte aliquid 
inde , quod ad nostra tempora utile sit , transferri possit , ut in- 
telligatur cum religionibus et sacris purioribus , cum literis et do- 
ctrinis exquisitissimis , cum artibus commerciis navigationibus 
requiri tamen aliquid ad regnorum dignitatem et felicitatem in 
tempus diuturnum stabiliendam , disciplinam scilicet cum publi- 
cam tum privatam, qua corpora et auinii indurentur, a luxurie 
autem ad frugalitatem et continentiam revocentur; nec imperium 
sustineri posse vdlum nec libertatem civium retineri , non magis 
ac privati homiuis familiam , ubi in tabulas expensi plus infertur 
quam in tabulas accepti : ubicuuque enim rei publicae necessita- 
tes vectigalia et reditus superant , multo magis si ex insanis in 
Zosimu». ** 



XVIII HEYNU PRAEFATIO 

res inutlles et pernlclosas siimptlbus, nonnlsi cum midtltuclinis 
Uiiuriis corrogari pecuniae possunt. ut exercitus ali, ut aulae 
fastus et luxus gliscere , ut populus aut optimates corrumpi pos- 
sint , nova vectigalimn genei-a , novi rapinarum tituli sunt exco- 
gitJindi. interea ex publica calamitate crescunt passim multi et 
ditantur, iique dominationis fautores et instrumenta; mox ex- 
liaustis per omne vexationum genus pauperum scriniis exactio- 
ues grassantur per ceteros ordines, expilantur divitmn quoque 
arcae ; saevitur per delatores exactores satellites , tandem per 
tortores et carnifices. ita ex his regnormn opibus, quas alias 
p. 624 nunc miramur , alias concussas et labefactas videmus , domina- 
tionum per Europam incrementa et ex hls regnorum decrementa, 
mox excldia necessario aliquo rermn ordine apta et nexa simt. 
adeo a parva et exigua causa, quod publice privatimque plus ex- 
penditur quam redigitur, omnis haec vitae calamitas rerumque 
clades proficlscitur. quod vero multo gravlus et iutolerabilius 
est, vldentes meliora intelligentesque ea tamen rerum necessi- 
tate publice privatimque uudique obsepti tenemur, ut uiliil ex iis 
quae ad interitum rapiunt aut sisti aut remitti possit. euoe! pes- 
sum ibimiisl ut apud Satyrarum scriptorem habetur. adeo vana 
res est homiuum sapientia , quod errorum quidem fontes et cau- 
sas ea aperit, remedia quoque morbormn monstrat, nec tamen 
potest efficere ut remedia recte adhiberi eaque quae Illorum vires 
infringunt removeri possint. ad argutandum et declamatorie 
agendura affatim materiae est , ad emendandas et in meliorem 
locum collocandas res parmn aut nihil. omnium harum fortunae 
vicissitudiuum salutare propositum est exemplum in imperatorum 
Romanorum rebus , per ea maxime tempora quibus sacra Chri- 
stiana publice recepta fiiere ; quorura si ad prlvatorum hominum 
animos emendandos et in rebus adversis erigendos et firmandos 
crisdere licet vim fuisse longe maximam, publice tamen faten- 
dum est ea ad rem publicam melius constituendam parum aut 
niliil profuisse , contra alia mala intulisse nec minora ac leviora : 
adeo moribus continetur unice salus rei publicae et incolumitas. 

luter haec tamen sunt nonnulla quae in Zosimo displicere 
possunt. occurrunt enim passim aliqua a bonorum scrlptorum 
usu aliena. sunt tameu illa pauca , eaque facile ab eo cuius iu- 
terest obseryauda , ei autem qui in elementaria sermonis Graeci 



m N0VA3I ZOSnn EDITIOiVEM. XIX 

doctrlna rersatur liaud maltum molestiae creatura. * ) alterum 
est, ijuod superstitionibus suis, inprimis vaticiuiorum et prodi- 
giorum, exponendis taedium facit. si tameu hoc in Livio Xeuo- P- ^^^ 
phonte Suetouio et iu scriptoribus ceteris ex melioribus aetatibus 
fereudum esse ceusemus, quidui condonandum hoc esse putabi- 
mus scriptori qui ea aetate vixit qua , quicquid erat homiuum, 
iu ceteris discors , consentiebat in uno hoc , ut ad rerum ordinem 
huuc sapientissiine et pulcherrime constitutum caecutiens uiliil 
magnum et memorabile haberet nisi quod praeter uaturam factum 
putaret; ut in miracuUs omues dehxi haererent, et rerum in 
praeseus agendarum ad socordiam et stidtitiam usque Incuriosi 
de rerum futuranun praedictioue unice laborareut et in nugosis 
praestigiis acquiescereut. ** ) quem tandem ex illa aetate scri- 
ptorem laudare possumus ab illa peste iutactum"? quid vero, 
si uostro tempore, iu tauta cmn sacrae tum profauae doctriuae 
luce, iu hac physicarum chemicarum philosophicarum discipU- 
uarum expolitione , passlm viros videmus res supra uaturalem 
rerum ordinem positas sectari et ad occultas naturae vires, ad 
arcauam aliquam sapieutiam, ad geniorum et daemouum ludi- 
bria , aut praesensioues rerum futurarum omni causa idonea de- 
stitutas sua studia referre 7 Zosimum taudem lectorum, iupnmis 



* ) Desideret forte aliqnis honim vocabulorum indiculum factura : mo- 
iiitum tamea est de iis passim in notis a ci. editore. ita in verbis compositis 
praeposita tiqos solemne nostro est ut simplicia praeferat, nec tamen in 
omnibus Tcrum tantum in TtQQa^ta&ai et jtQoanoula&ai. ita ipsi &ia&at 
est assentiri, pactione convenire: 1 20, 2 10, ubi et not 2 55, 4 35, 

4 42, 4 55, 5 27, 6 7, 6 12. ■jioiiia^ui simulare, prae se ferre, 4 42, 

5 47. notabilia suut Siacpd-ilgiiv zovs OQOvs rf,s §acii.iias pro cv/xilVy 
vniq^alviiv 1 5, iv&vaae9ai de sacris extispicum 2 12, jiItjqovv to 
nQ6atayii.a facere 3 9, quod tamen exemplo non caret, t6 ffx^vog de 
corpore humano 4 21 , iv zovzo} (ilv iv Snyivizo pro dt^ye 4 45 , &iais 
Tov ^aov pro ISia, spedes, habitus, 5 16. 

** ) Licet interdum studia dirersarum partium agnoscere, certantium 
inter se, ne alterutris miraculi genus esset cuius ipsi siraile haberent nullum. 
conspecti fuerant in proeliis aat in urbium oppognationibus ab una partc dii, 
ab altera apostoli martyres et sancti. frigido commento urbem Athenarum a 
Gothorum inipetu defendunt Minerra et Achilles 5 6. gentiles iandabant 
pro se oracula : ecce Christiani proferebant alia miiitantia pro se. serrata 
fuerant peissim statuae et simulacra sanctorum virorum in medio incendio, 
senati libri sacri , puniti tyranni sacrilegi et al. eodem exeraplo servata vi- 
deas lib. 5 24 signa lovis et Minervae incensa curia Cpolitana, et punitum 
sacrilegium Stelichonis et Serenae 5 38. hominum istorum eam contentio- 
nem mutuo foisse equidem nuUus miror : sed melioribus saecalis virorum do- 
ctorum animos ad haec obstupescere et haerere potuisse miror. 



XX HEYKJI PRAEF. IN NOV. ZOSBfl EDIT. 

p. 626 adolescentum , manibns excutlent nonnulH , qui cle Zoslmo nlhn 
iilsi quod sacris Christianis iufestus fuerit inaudierant. verum 
hoc ei factum opprobrium bene. diluit cl. editor. uec alienvun 
erit omnlno illius aetatis mores perditos cognoscere; et tenere, 
imperatorum aullcorum monachorum vitam nihil fere habuisse 
quod Christianos a geutilibus discerneret, praeter odia diversa- 
rum partlum diversa. nec vero, nisi corruptissimis hominmn 
ingeniis morlbusque, tantae rei publicae corruptelae, tam alienae 
a communi utllitate voluntates, tam superstltiosae de rebus divl- 
nis humanisque persuasiones obtlnere potuissent. 

Nihil itaque , nisi quod aut utile sit aut in utllitatem verti 
possit, habet nova Zosiml editio ; cuius descriptlonem cl. edltor 
Tecte ita institult , ut non Intra verborum criticen operam suam 
contlneret, sed rebus narratis quoque Illustrandls allquam studii 
partem addiceret. qua in re ipsi hoc videndum erat, ne, inpri- 
mis iu priore operls parte , qua antlquiora strictim percurruntur 
ulmls dlsertus esse vellet. in extrema sane parte deslderabam 
interdum dillgentlorem rerum illustrationem : facile tameu iutel- 
iexi iu multis esse Zosimum auctorem unicmn , in aliis praeci- 
puum; quae autem ab alils memorantur, non esse locupletiora 
aut luculeutiora ; ils vero qui dlsputata super his historlis cogno- 
scere volent propositos esse Tillemontii et nuper Gibboni llbros ; 
de barbarls pleraque esse dlllgeuter tradlta a3IascovIo, breviores 
autem notltias exstare iu opere Guthriano (iuprlmis t. 4 5 p. 1 
et 4, t- 15 p. 1). ceterum de consiliis suis cL editor ipse lecto- 
rem satis diligenter edocult, neque eius opera et doctrina nostra 
coimneudatlone indiget: speclmina eruditlonls suae ille, ab eo 
inde tempore quo seminarii philologlci sodalltio adscriptus erat, 
proposult cum alla, tum reportatam bls iu societate antlquaria 
Casselana palmam , alteram qua ad victorem proxuno loco acces- 
sit, de luxu Atheniensium, alteram vlctrlcem, de condicione 
sevvorum inier Graecos eiusque vicissiludinibus; quarum neutram 
a socletate prelo excusam esse impatienter ferlmus ; tandem ter- 
tiaia palmam priucipe loco super quaestioue a societate Regia 
Gottingensi proposita de re metallica veterum. nuper quoque 
de origiiie ei raiione quaestionis inter Graecos et Romanos com- 
jnentatus est , cum suuunos in iure honores consequeretur. 



FRID. SYLBURGII 

PRAEFATIO. 



^josimeae hlstoriae nlliil hacusqne typls pabllcatum fult praeter 
duos libros prlores , quos H. Stephanus cum Herodlano novera 
abhluc annls iii luceoi edldlt. in ceteris libris usi sumus duobus 
exemplarlbus calamo exaratls , quoram ODam Aemerius Thuanus 
pro singulari erga rem literarlam studlo e Leonclarll apud Fr. 
Pithoeum codlce suis sumptibus exscrlptiun nobis commuulcavlt 
et loannes Opsopoens cnm archet^po contolit, altenun amplis- 
sima Palatlnorum Electorum blbliotheca suppeditavlt e Bapti- 
>tae Egnatii bibliotheca profectum ; cum quibus etiam primi duo 
libri a nobis coUati et aliquam moltls in locis partlm suppleti 
snnt partlm emendati. quod eo nomine liic praemoneo nt doctls 
constet quae quibas iu hulus scrlptoris editione debeatar gratia. 
in annotationibus etiam hisce suum cuique tribuetur, Stephano 
LeoucIaTio et ceteris , a quibus aliquid aute uos ad hiuus aucto- 
ris expolitiouem est collatum. 



pxv 10. FRID. REITEMEIERI 
DISQUISITIO IN ZOSIMUM 

EIUSQUE FIDEM. 



Qiiae de rlitsl Zoslmus non tam adversam ac quldam alii vetustatls scri- 
' , , ptores expertus est fortuuam , quorum praeter nomen ac scripta 
niliil aliud ad aetatis nostrae memoriam pervenit , liaud meliori 
tameu ad vitam eius pemoscendam versamur loco quam si nomen 
eius prorsus oliin ignoratum aut a uuUo veterum commemoratum 
fuisset. qui enim antiquorum de Zosimo eiusque libris historicis 
disserunt , Euagrius Pliotius et Nicephorus , nouuni ipsius omnes 
infesti exagitantesque eum ut addictum superstitiosis sacris ho- 
minem , nec quicquam afferunt quod ad vitam Zosimi illustran- 
dam ac scripta eius rectius diiudiceuida inservire poissit. in tanta 

^ eoriun cupiditate traducendi et exagitandi Zosiinum sl quid iis 

innotuisset quo potuissent famam nomenque eius adspergere apud 
posteros ac fidem elevare , non omissum id ab inimicis eius fuis- 
set. manifestum itaque est montunentorum inopia haud plura 
de eo tradendi copiam fuisse quam quae ex Ipsius scriptis colli- 
gere et conquirere liceret. quare cum ea nobis sit in vitam eius 
inquirentibus condlcio , ut alieni subsidii spe abscissa acquiescen- 
dum sit iu iis modo rebus quae studio ac lectioue assidua ex eius 
historia possint erui, eo Impensior in iis eliciendls cura nostra 
esse debet, quanto maior huius cognitioms usus esse potest cum 
ad scriptoris consilium sollerter examinandum , tum potissimum 
ad fidem eius accuratius exploraudam ac diiudicandam. *) 



' ) De Zosimo vid. Fdbricii Bibl. Gr. t. 3 p. 603. Hankii Script. Rom. 
p. 1 p. 180 et p. 2 p. 316. 



REITE31EIERI DISQUISITIO. \xm 

De aetate Zosimi, de qua ut principe quaestione priore loco Aetas Zo- 
ilisceptare placet, sententiis, ut iu re iucerta ac Jubia, variatum *""'■ 
ii riris doctis est, dmn alii eam ad Houorii, alii ad Anastasii p. xvi 
tempora relerendam censerent , adeo ut eorum qui maxime inter 
se opinionibus discrepant tantus sit dissensus , ut per saeculi spa- 
timn aetatem nostri auctoris incertam ferri et tiuctuare videamus. 
Lambecio *) quidem liistoricum nostrum Olympiodoro antiquio- 
rem facieuti collocantique iutra annos 410 et 425, quippe ter- 
iiunos utriusque scriptoris liistoriarum , iccirco non adstipulamur, 
• |Uod Olympiodorus , cuius uomen diserte commemoratiun a Zo~ 
simo non sine vi et contextus iniuria loco moveri ac pro glosse- 
mate eiici potest, certissime Zosimo aetate superior fuit. iam 
Saxius **) ad aliquauto seriora descendens tempora, indicio 
carmiuis Syriani a Zosimo laudati, intra annum 431, circa quem 
Syrianus floruit, et 433 aetatem illius includit. ad multo sane 
inferiora reiicitur Zosimus tempora ab Henrico Valesio, qui duo- 
Ijus subuixus argumentis Anastasii imperatoris eum aequalera 
fuisse credit, primum quod Syriano , cuius apud Zosimum meu- 
lio, Proclus Diadochus, Auastasii aequalis, praeceptore usus »it, 
deiude quod Zosimum soplxistam Anastasii regno florentera Sui- 
Jas commemoret. quis vero sit quin intelligat argumenta adeo 
imbecilla iidem facere uullam ei seutentiae posse? nam qaod 
Procli Diadochi praeceptorera Zosimus laudat, non iccirco fit 
quod discipuli iilius sit aequalis aetate kabendus , quandoquidem 
Syriani meutio ab omnibus iis fieri potest qui post eura vixere. 
porro non magis certum est Zosimum sopliistam , quem Suidas 
laudat, cum historico nostro pro eodem esse habendum: ex con- 
trario a Suida historiographum, nisi ignoratum, saltem cum alio 
eiusdera norainis confusmn fuisse vel inde demonstrare possumus, 
quod, quamvis ex Zosimi historia ad literam quaedara loca de- 
scripta suo operi inseruerit, ***) nusquam tamen mentionem P» »*** 
eius fecit certam et luculeutam. ex argmnentis igitur, quibus 
dubiam aetatem Zosimi stabilire et ad certmn tempus adstringere 



•) Biblioth. t. 6 p. 188. 

" ) in Onomast. t. 1 p. 498. 

*'*_) ne existinieinas Eunapii, qucm Suidas excerpsit et Zosimns bre- 
viavit , loca e.<se ea quae in utriu.sque operibus similia dpprehendimus , cum 
alia tum luaxinie cap. 7 libri 1 Zosimi prohibet, quod eorum temponun con- 
tiaet res quae ab Kunapio noa attiogebantur. 



XXIV REITEMEIERI 

allaboratuin a virls doctls , unum tantummodo est satls yalldum, 
quod ex Syriani facta commemoratioue patet Zosimum ante eius 
aetatem nou vixisse. cetermn pro certo ponere licet vixisse ac 
scripsisse Zosimum medio inter anuos 431 et 591 tempore, quippe 
quod primo anuo floruit Syrianus , qui ultimus laudatorum a Zo- 
simo scriptormn est , et scripsit postremo Euagrius , qui primus 
eius , quod scimus , mentionem fecit. fluctuat sic aetas liistorici 
nostri intra centmn et sexaginta annorum spatium : veruutamen 
duo argumenta ex ipsius liistoria elici possunt , quibus eam ultro 
citroque artioribus limitibus ita includere speramus , ut sub exi- 
tum saeculi quinti collocandam esse probabile fiat, postquam res 
Romana in proviuciis iam corruerat. 

Primum Zosimus , ubi sui ipsius aevl calamltates deplorat, 
eam esse imperii fortimam ait ut Romanls vix quicquam pristinae 
supersit magnitudiuis , dum provinciarum aliae barbarorum po- 
testatis factae , aliae ad eam solitudiuem redactae sint ut ne ur- 
bium qiudem situs coguitus sit. *) ea esse scriptoris qui uon in- 
fractam ac debilitatam imperii vim cemeret , sed iam ipsam rui- 
nam iu oculis haberet, quis est qui non perspiciat? profecto 
non Houorio , quo regnaute vis illa Romanis adeo fatalis etiam 
ex Zosimi sententia primmn ingruere coepit , aequalem putabi- 
mus eum qui urbium vastitie deletarum vestigia iam nulla super- 
esse aetate sua profitetur: verum ut is longo satis intervallo vi- 
xerit post Honorii aetatem, necesse est. ne quis vero exLnde, 
quod plurlmam tantiun prouinciarum partem scribat a Romanis 
amissam , adeoque stetisse adhuc , rebus noudum prorsus exstin- 
p. XVIII ctis , aliquam imperii speciem , colligat inferatque in Italia ser- 
vatas fuisse imperii occidentalis quasi reliquias , alius locus pro- 
liibet, iu quo /);"0/-5«s r«/mis5e ait imperimn. ** ) altermn argu- 
mentum, quod Zosimi potest aetatem definire, hoc est : Zosimus 
professus , ut Polybius rerum Romanarum incrementa narraverit, 
ita se earundem ruinam exponere , utriusque fere fortunae ita 
exaequat tempus ut ruinam similiter ac incrementa imperii haud 
longo temporis spatio inclusara f uisse scribat. *** ) Polybio au- 
tem auiios quibus crevermt imperii res numerante quinquagiuta 
fere et tres, Zosimum rebus imperii occideutibus eundem fere 

•) 3 32, 4 59. ") 4 21. '") 1 1 et 57. 



DISQUISITIO. XXV 

attrlbulsse annonim nnmerum necesse est. qito poslto, Zoslmnni 
ab eo tempore quo ruere res Romanae et collabi coeperunt, adeo- 
que Inde ab anno dlTulsi per Theodosium et inter filios Arcadium 
et Honorium divisi a. 395 imperii, saeculi fere dimidia parte, 
adeoque circa occidentalis regni excidium, vixisse credemus. 
qnare nec mirabimur Euagrium , ad centum annos ex comput^ 
nostro a Zosimi aetate remotum , cum obliterata iam ipsius inter 
homiues memoria historia eius solum exstaret, Dum vixerit Ar- 
cadii et Honorii regno ambigere. 

Quae de reliqnis ad vitam Zoslml pertinentibus rebus ex 
ipsius scrlptis eruere licet, ea non inagis copiose aut cilra omnem 
dubitationem tradi possunt quam quae de aetate eius inde snmpta 
docuimus. si fides habenda inscriptioni quam historia Zosimi 
habet (et genuinam esse, confirmare Photii eam repetentis testi- 
monium videtur), comiti^ et exadvocati fisci dignitatem obtinuit, 
cui satis ingens decus ac locum illustrem adiunctum scimos. 
sexaginta enim viri illi quorum In nuraero Zosimus erat, ex 
advocatis ceutum et quinquaginta in foro praefecti praetorio , ut 
curam fisci haberent, aut singulis annis aut biennio quoque electi, 
satls magnis utebantur priviiegiis, et praeterlapso quo fisco ut 
patroni praeerant tempore non modo dignitatem ac privilegia 
pristina retinebant, sed titulis insuper virorum spectabilium con- 
decorati inter comites consistorianos referebantur. Lude si infe- p. xix 
rimus Zosimum iuris rerumque fiscalium fuisse peritum , et Cpo- 
lim , nisi patriam, saltem sedem ei fuisse, a probabilitate id non 
abhorret. id tamen mirum videbitur , quod Zosimus , qui gen- 
tiljs superstitionis cultorem se in suo opere profitetur, eo tempore 
quo patrii ritus ac caerimoniae iamdudum ijnperatorum edictis 
profligatae abrogataeque esseut, et dignitatem illam nactus et 
pietatem Christlanorum imperatorum exagitare ausus est, nisi 
credamus eum occultasse ea quae in Christianam religionem scri- 
pserit , nec nisi post eius mortem ea in vulgus prolata fuisse. 

Quae de Zosimi aetate dignitate ac munere , doctrina rita et 
religione protulimus, ea quamvis neque multa neque satis certa 
slnt , possunt tamen demonstrare historico nostro non modo vera 
percunctandi , videndique multa quae traderet, in oculis ipsius 
posita , facultatem fuisse , sed emimum etiam eius , religionis di- 
versitate occupatum, abhorruisse a studio palpandi imperatoris, 



XXVI REITEMEIERI 

quod Chrlstlanorum Iiomlnum ea tempestate lufecerat animos , ut 
falslssima quaeque traderent, alia vera occultarent. enlmvero 
altera ex parte suspicarl licet ad ulmlam gentUium laudationein 
eum proclivem et in exponendls Clirlstlanorum rebus iniquiorem 
fuisse , animo quoque tum ipsa rellgione contactum , tum rerum 
■m qulbus exponendis versabatur atrocltate aliquam acerbltatem 
fulsse inlectam, Ita ut reprehenslonum, qulbus calamitatls publl- 
cae auctores, Christianae religionis cultores, sectaretur, acrl- 
monla in iniquitatis suspicionem incideret , et gugillatoris potius 
quam historici candldi munus gesslsse videretur. 
Consilium Scribendl interitum rei Romanae aperiendique calamltatum 

auc oris, jjaugas consllium ex Polybii, qui eandem florentem etrerum in- 
crementis auctam explicaverat, *) imitatione inltum, ac pro cultu 
llterarum aetatls Zoslmeae , quae longe iam desclverat a vera et 
iDgeuua ratlone hlstorias scribendi, satis laudablle et Polyblo 
p. XX dlgnum videtur. in argumento tamen suo pertractando Zosimus 
non ita versatus est , ut eius ad cuius imitationem consilium et 
studium direxerat virtutes , sagacitatem et sollertlam invenlendi 
rerum causas quidque exlnde sequatur videndl, et oratlouls uber- 
tatem aequaret aut proxime accederet. ordme tamen rerum enar- 
randarum satls apto ad suum consilium usus est. antequam enlm 
ea attingat tempora qulbus res Romana in peius vergere ac la- 
bare coepit, et quae scribendo persequl Ipsi maxlme proposltum 
erat, altius repetita calamitatum origine ad Augustl regnum redlt, 
et quid rebus Romanls mutata ab eo imperii forma invectum sit 
incommodi, aperire et illustrare studet. cum autem orbis Ro- 
mani antiquam faciem ac condicionem legentibus cognitam et 
perspectam esse vellet, ita commode raoderatus est iustitutum 
suum , ut quo magis ad postrema tempora progrederetur , eo co- 
pioslus res exponeret. quare brevissime expllcata est annormn 
fere trecentorum historia, libro primo comprehensa, coplosius 
aliquantum posterlores res, quae secundo tertio et quarto libro 
contlneutur et vix saeculi spatium complent, res Constantini et 
deinceps ad Theodosium usque unperatorum. quibus quasi 
praefaminis loco praemissls cum accessum sibi ad argmnentum 
sumn praestruxisset , oratione iam latisslme fusa et impensiori 



•) 1 59. cf. 3 32, 4 59. 



DISQUISITIO. mu 

allqao stuclio , quae Arcadlo et Honorio Imperantibus urgere Ro- 
mauos eorumque rem publicam evertere coepenmt mala , enar- 
rare pergit. ea etsi satis praeclare et cum laude peracta suut, 
id tamen reprehensione Iiaud caret, quod Zosimus ultra Impera- 
toris primum rei publicae impositi tempora retro exspatiatus ea 
quoque attiugit quae gentis adeo Romanae origines anteverte- 
nmt, quodque exponit quae apud Persas Graeco» et Macedoues 
princlpatus vicissitudlnes fuerlnt. qua in re, etsi ad imitationem 
Polybll ea a Zosimo adumbrata sunt, iudlclum tamen Lomluls 
deslderes : nam aliena erant ab instituto , quod ad casum et ex- 
cidium imperii Romani spectabat. quod autem magls ad rem 
faclebat, ut quemadmodum Polybius iucrementorum , ita ipse 
occasus rerum comparationem institueret, id, quamvls monere p« x^» 
eum argumentl ratio potulsset, non animadvertlsse videtur. 

Aliam , et eam quldem omlsslonls , culpam sustlueret Zosi- 
mns , si , ut vulgo putatur , historlae suae eo quo nunc eam ter- 
mlnatam videmus anno finem imposuisset, et quae praecipue ab 
eo erant pertractandae posteriorum temporum res, non adverso 
aliquo fato ab opere instituto depulsus, sed consulto et sua sponte 
omlsisset. verum ut In aliam abeamus sententiam et statuamus 
aut Zosimiun seu morte seu alia qua slnlstra fortuna Impedltum 
fulsse quo minus hlstoriam ultra annmn 410 continuando exci- 
dium imperli elusque causas explicaret , aut partem operis ab au- 
ctore ad fiuem perducti temporis iniurla intercidlsse , id plurlbus 
certlsslmlsque ratlonibus monemur. aperte profitetur Zosimus 
sumn consilium perducendl lilstorlam ad suam aetatem , * ) quae 
ab anno in quo historia eius nunc subsistit plus ferme quam se- 
xaglnta annorum spatio distat. porro deslderantur causae cala- 
mltatum quibus urgebantur Romaui , et oracula quibus occasus 
imperii praedlctus , quanquam iu fine historiae utramque rem se 
afferre et .docere velle pollicitus est. **) satis rationum est ad 
intelligendum lacturam Zosimum in postremis llbris feclsse, cuius 
ipsius rei vestigia adhuc in mutila periodo ultima exstant. quam- 
obrem etsi manifestmn sit Euagrimn et Photlum nou plenlorem 
Zosimi hlstoriam quam nos habuisse , non illud in allam senten- 
tiam adducere nos potest; illud modo iude intelligltur , istam 

•) 4 59. ♦•) 1 58, 4 28. 



xxviu REITEMEIEIU 

iiilquam sortem Iiistorlae Zoslmeae iam ante EuagrLi aetatem 
contiglsse: nam si absolutam eam suis numeris liabuisset, plura 
ex eo in rem suam allaturus fnisset. 

Amissa autem parte quae praecipua erat operls', in qna re- 
bas exponendis cum copia et ornatu iugenium auctoris et ars no- 
bilitari poterat, in libris qui supersunt, quattuor priorlbus, vir- 
p. XXII tutes eius exigendae sunt ad epitomatoris potius quam ad Iiisto- 
rlci , quem yocant , pragmatici leges , nec ultra qulcquam in iis 
requlrendum quam quae iu breviariis spectantur, rermn vera et 
accurata expositio et perspicua ac concinna oratio ; quae quidem 
vlrtutes nou modo euin uou deficiunt, sed aliis insuper ornamen- 
tis, rerum delectu bono et iudicio idoneo suut auctae. neque 
tamen omninq vitiorum illud genus vitavit quod breviantium esse 
solet. sunt enim nonnulla male omissa , alia perturbate ac con- 
luse dlcta , passim aliena lutermixta , id quod In iis maxime lo- 
cis accidit ubi in religionis suae superstitiones inciderat; *) tem- 
porum autem ratio rarissime notata est, interdum confusa. atta- 
uien vltia illa neque tanta sunt neque tam multa , praecipue iu 
postremis libris , in quibus et orationis copiam maiorem et dili- 
gentlam curamque impensiorem deprehendere licet, ut ils virtu- 
tes eius obruantur; sed maior eius erit virtutum laus quam vitio- 
rum reprehenslo. 

Cum in postremis libris, qui periere, locum, qui esse de- 
buit historlae illustrissimus , de calamitatum et ruiuae Iinperli 
Bomaui causis pertractaverit, non incommodum videtur istas cau- 
sas ad excidium regni adeo efficaces, quantum licet, ex reliquis 
libris , ubi eas obiter attigit , eruere et lilc subiicere , cum res 
sit et per se satis gravis et ad receutiormn homiuum, qui iisdem 
causis investigaudis vacarunt , iudicia comparanda utilis. ** ) 



*) e. g. 4 6 et 18, 5 41. 

** ) Recte monuit v. cl. totam fere eam bistoriae partem , e qua ma- 
xime censcnda erat Zosimi fides et auctoritas, sub finem libri interiisse. 
tradiderat in ea cum modum rationemque tum causas excidii imperii Romani, 
idque ita persecutus erat ut ad Polybii exemplum se componeret; quod qui- 
dem ipse Zosimus testatur lib. 1 c 1. cf. 1 57. iis tamen locis quae adhuc 
exstant, quoties causas excidii commemorat, non satis eibi constare videtur: 
nam iilo loco id raaxime sibi propositum haberc videri vult, ut declaret fato 
omnes rerum humanarum inversiones fieri , fato quoque rem publicam Roma- 
nam ad exitium properasse; aliis locis (iiipr. 2 7, 4 59, 5 38, 5 41 ) 
a contemptu sacrorum patriorum causas exitii repetit. nisi forte rem ita ex 
«ius sensu expcdiendam putabimus , fatale rei pubiicae Romanae fuisse ut 



DISQUISITIO. xxn 

Origlnem malormn a inutata civltatis llberae forma repeten- Summa 

dara esse primo loco censet. * ) commisso imperio vasto , tot <^a"*3rum 

^ -^ _ * ' quibus im- 

tautasqtie proviucias populos maria terras complexo, miius lio- perii exci- 

niiuis arbitrio , non potuit ille amplius , etiamsi administrationis "'""", . " 

habere curam vellet quam maxime, rebus rite gereudis par e&se. 

<juanta enim opus erat vi;^(laiitia et alacritate, ut provinciis tanto 

intervallo ac louginquitate dissitis ac remotis tempestlve succur- 

reret, quanta sagacitate in exquireudis iis qnos pro magistratibus p. xxiii 

mitteret, quauta prudentia, iudicii vi, divina mente iu innu- 

meris rerum ac negotiorum generibus ! cum autem pierique im- 

peratores ab liac reruin administraudarum cura ad libidiues et 

voluptates versis essent animis, onuiia ea mala succedere ne- 

cesse erat, quae imperium Romauum afUixisse notius est quam 

ut nunc derJaratioue uostra opus sit. 

Novus gravium luoloruui auctor exstitit Constantinus , qui 

institutis iiovis ac perniciosis maximum.rei poblicae iutulit vul- 

nus, non quidem praetorio exstincto, ut recentiorum nounullis 

visum , itaque uec ulla aut laude aut repreheusione addita eam 

rem commemoravit Zosimus ; ** ) Yerum eo Coustantinus gravis- 

-ime in rei publicae salutem peccavit et iudicante Zosimp cala- 



sacris patriis desertis ai interitum rucret; ad contemptum sacromm spe- 
ctare , quod praedictiones varii generis , quibus hac de re monebantur ho- 
nunes, fuere spretae ac neglectae. qua quidem in re etsi nibil esse potest 
minus optablle quani praedici res, quarum eventus nuUo modo evitare potest: 
qais enim non maius fore beneticium intelii^at eius qui aut futura, si mutari 
Jiequeunt, oranino non manifestet, aut si futura aperit, quomodo tristia et 
acerba avertenda sint, insuper doceat? sed in hoc non magis homines sibi 
constant quam in tot aliis , quae ad |rravissimos vitae humanae casus spe- 
ctant. fatalis quoque necessitatis notionem habet paruin constitutam : ad 
Parcaa enim eam refert , scu ad sidereorum moiuum revolutiones , seu nu~ 
minis voluntatem faventem iia quae pro virium nostrarnm modulo et »e- 
cundum ius et aequum suscipiuntur ; •{•) inde constare subiicit, divina 
providentia res humanas administrari ; f-{-) quod quidem ad tertiam modo 
cansam memoratam , numinis voluntatem , referri posse videtur. Hkyn. 
•}•) Ita fere accipimus verba obscura et partim corrupta ,11:^ Q^tov 

§ovlr,6iv xoii i(p' TJuIv (liza roi3 biy.uiov u-/.6Xov^ov ovGctv. 
■j-f ) Obscura vero et hic oratio : 86i,av — ToiJ ■9'j/a tivI Tcgovoia ttjv rav 
dv&Qcanivcov tJiiyi^/Qacp^ac Sioixrjeiv. quod esset: attributam esse, 
creditam esse, divinae providentiae ; quo sensu alias esset iniztTQci- 
(fiQ^ai. sed suspicor fuisse scriptum V7zoyiyQdcp9at , delineatam, in- 
formatam , constitutam esse rerum humanarum administrationem per 
divinam aiiquam providentiam. 

•) 1 5. ♦•) 2 17. 



XXX REITE]>IEIERI 

initatuin delnceps omnium semlna iecit, quod parum de imperli 
securitate sollicitus milites , quibus commissa fiuium cura erat, 
avocatos per mediterranearum proviuciarum urbes dissipaverat. ^) 
nam ista imperatoris imprudentia non modo barbaris liberiores 
per limites praesidio nudos excursiones erant, sed milites etiam 
iirbium , quas custodia uulla egeutes insidebaut , deliciis et luxu- 
riis fracti a disciplinae severitate desciscebant. militum corru- 
ptelis et licentiae Constantinus alio etiam iustituto accessionem 
attulit, cum numero praefectorum praetorii aucto et potestate 
rerum et civilium et militarium , quae antea copulata in uuius 
magistratus manu fuerat, inter plures divisa et immiuuta, in- 
super praefectis praetorio in milites ius ac potestatem ademit. 
iiami eo factum est ut milites reformidantes antea praefectos, 
quod Iii stipendlo uon dato punire eos ac coercere poterant , po- 
sito metu solute et liceuter agereut. * ) sicuti autem Constantl- 
nus afflicta re militari in summum rem publicam adduxerat peri- 
culum, ita tributis gravibus et ad omnimn ordinum omnisque 
sexus molestiam inventis vexare provincias coepit, quae fisci 
licentia, exactionum acerbitate, magistratuum avaiitia opibus 
p. XXIV exinanitae ad extremam inopiam redactae sunt. ^ ) addit his 
Zosimus tandem lioc quoque , quod imperator desereudo sacra 
maiorum, per quae, ut Zosimus ex pagauorum superstitione 
sentit, salus et fortima imperii per tot saecula steterat, *) ado- 
ptandoque Christianorum religionem, aXoyov Cuyxaradfffiv , * ) 
deoiiim tutelam a Romanis abalienavit. *) oraissa nunc aut im- 
pugnatione aut excusatioue liuius opinionis, id tautum monere 
liceat , Zosimum , etsi non omniuo , quae ex religionis uovae, 
qualis tum erat, adscitae pravis institutis ad Romanos redun- 
dasse mala recentiorum nonuuliis videntur , auimadversa habue- 
rit , instituta tameu monachorum , ut rei publicae exitiosa et ne- 
que ad militiam neque ad aliam rem utilia, ad homines vero 
opibus pietatis specie spoliandos egregie inventa improbare et re- 
prehendere. '') quod vero vulgo credmit, religiouis Christianae 
praecepta valuisse ad debilitandos militum animos virtutemque 



1) 2 34. 2) 2 33. 3) 2 38. 4) 2 7 et 29. 

5) 4 59. 6) cf. 4 33 et 37. 7) 5 23, ubi praeclare ait 

Zosirnus monachos sub praetextu , quasi cum pauperibus sua omnia com- 
municarcnt , omnes ad paupertatem et inopiam redigere. 



DISQUISmO. mi 

bellicam frangendam , i J Zosimus diserte quidem et satls dila- 
cide nusquam dixit, tamen obscure illud quibusdam in locis si- 
gnificatum ire ridetur: ') quam vero exitiosum rei militari in- 
terdictmn illud fuerit quo exclusi sacrorum cultores patriorum a 
militia erant, *) verbis ab eo minus ambiguis declaratur. 

Disseminatis ita per Constantinmn malorum causis, post- 
(juam bellica virtus et reJ militaris cura , quae in luliano ct Va- 
lentiniano erat, 3) vidnus inflictum imperio aliquantum leuierant 
averterantque ad tempus mali clam serpentis vim et exitum, 
Theodosius , Romauorum primum virtute sua sospitator , pravis 
pemiciosisque deinde in re militari institiitis, luTuriosa vita et, 
quemadmodum Zosimus opinatur, religionis maiorum odio et 
Christianae studio, *) eversor imperii factus est. peccatiun in p. \xr 
militia, quod magistros militum creavit quinos, et ceteros qui 
copiis praeesseut , praefectos alarum , duces turmamm et tribu- 
nos numero plus quam duplo auxit, quo factmn est ut eomm 
avaritia magnopere vexarentur milites, frande subtractis iis quae 
ex fisco praebebantur. *) res autem maxime rei militari exi- 
tiosa fuit barbarorum ingens multitudo , quam Theodosius longe 
numerosissimam alere atque legiounm adscribere numeris insti- 
tuit. tanta fiiit eorum mnltitudo ut Romanis numero pauciori- 
bns iniicere metum et rei pnblicae tranquillitatem turbare facile 
possent. ® ) militantes apud Romanos barbari , aut ex captivis 
aut ex hostibus adsclti, corrupti iusuper anuona ac mimeribus, 
quibus douabantur supra miiites reliquos, solutiores insolentio- 
resque erant ; ^ ) praeterea habiti sunt adeo negligenter ut , mi- 
litum descriptione nulla facta , iis redeundi ad suos et , si ipsis 
militiam facere displiceret, alios suo loco mittendi copia fieret. *) 
barbari isti nulli disciplinae assueti, insolentissimi , seditiosi •) 
ac dissidentes a Romanis, i") non verebantur cum popularibus 
agros colentibus Romanos conspirare , ^ ^ ) et ubi nacti in regia 
summos honores essent, Romauis, quibus se praestare virtute 
cernebant, despectis tumultus ac turbas ciere. * -) itaque huius- 
modi hoininibus, qui Romanis non praesidio sed detrimento erant 



1) 3 3 ibi not. 2) 5 46. 3) 3 3, 6 3, 4 3. 

4) 4 59. 5) 4 27. 6) 4 30, 7) 4 39 34 

40 33. 8) 4 31. 9) 4 30 33 39 5«. 

10) cf. 5 34. 11) 4 26 et 31. 12) 4 54 et 56. 



XXXII REITEMEIERI 

eorumque avldlssime Inlilabant opibus , ad copiarum , quae au- 
spicaute Theodosio reguum admodujn imminutae fuerant , * ) 
augeudum numerum receptis, atque commissa iis imperii custo- 
dia, faclle praevideri poterat ad ultimum discrimen adductum 
imperium iri, cum primum imperatores rem publicam capessi- 
yissent quibus ad coercendam barbarorum iusoleutiam virtus 
deesset. et tales imperatores imperium uactum est filios Theo- 
dosii, eius successores. tandem idem imperator gravis in cives 
molesta exactipne pensionmn esse , et quae reliqua provinciis 
barbarorum praedatio fecerat , spollare sibi coepit , * ) ut uon 
modo barbaris imperii custodibus stipendia praebere , 3 ) ged in- 
dulgere etiam voluptatibus , quibus diflluebat, posset. sumptus 
euim faciebat iiimiodicos in mensam , cui inserviebaiit coquorum 
ac pocillatormn turbae, *) et in theatri spectacula obscena, *) 
eadeinque hixurlei ahos gliscente peste infecit. provinciae tri- 
butls Impositls summaque severltate exactis , • ) iure venali , '^ ) 
maglstratlbusque avarls commLssae , * ) opibus virisque exhau- 
stae tam miserabili condlcloue erant , ut aUIs in locls solltudo 
facta esset, ahis homines nou tam vivereut quam spirltum du- 
cerent, qulbus vita iutolerabills {^iog a^larog) esse vlderetur. ^) 
Succedentlbus taudem parenti Arcadio et Houorio , stupidls 
ac stolidls hominibus, ruina imperli celerrime approperata est. 
ea erat homiuum , quorum tutelae utrlusque unperil domlui com- 
missi eraut , avidltas et rapacitas , ut locupletura domus expila- 
rentur, lo) gt provmciae oppidaque exinanita pecunia, cuius 
inopla et Romam ipsam tenuit maxima, ^) destltuereutur ha- 
bitatorlbus , qui barbaros pro liberatoribus potlus quam hostibus 
ducebaut. * * ) virlbus igltur imperii ita accisls ut non suppete- 
ret pecuula qua aut barbaros , si incursiouum ab eis periculum 
esset , deliuire, aut mlUtes, qulbus eorum impetus coerceretur, 
alere possent, proviucias orientales primum barbari adorti simt, 
cum interea intestiuis odiis discordlis flagitiis couflagrareut omnla ; 
et prope erat res ut rebellioue Gainae et Trlblgildi, qui duces 



1) 4 29. 2) 4 29. 3)4 59. 4) 4 28 ct 50. 

5) 4 33 et 50, 5 7 et 25. cf. 4 33. 6) 4 41 et 32. 

7) 4 50 et 40 et 52. 8) 4 23 et 37 et 40. 9) 4 29. 

10) 5 12 et 1. cf. 5 5 et 25. 11) 5 4. 12) 4 29, 
2 38. 



DISQUISITIO, TYxm 

barbaroram erant , tanquam uno ictu oimila corruerent. * ) su- p» xxv" 
steiitabat iuterim Stllicho, quem ultimum imperii columen ha- 
bebant Romaui, labautes provinciarum ad occasum res, *) do- 
nec eo sublato extriusecus illata vis rem Romanam penitus pes-> 
sumdedit. Alarichus euim iu provlnclas Romanormn effusus cum 
iugentem multitudinem tam barbarorum quam servorum, quae 
ad eum coufugeraut , in fidem recepisset eisque suum robur fir- 
masset , ^ ) Romauos consilio prudenti destitutos , et praesidium 
ueque in iide barbarorum * ) neque in ducmu suae gentis vir- 
tute ^ ) habentes , ita affUxit ut , exstincto fenne nomiue Ro- 
mano , provinclae extra Itallam fere omues aut Tastitle deletae 
aut barbarorum diclouis factae esseut. 

In his calamitatibus imperii Romani canslsque et origine ea- 
rum explicandis cum Zosimus satis sollerter et cum laude versa- 
tus &it, id tamen miramur, quod Alarichi primum in Italiam 
desceusum plane omislt , et Alanorum Vandalorum et Suevorum 
in Galliam irruptionem obiter tantum attigit, • ) cvmi tamen utra- 
que calamitas ad excidium imperii efBcacissima exstiterit. quae 
obsidionem Romae secundam seu tertiam, cuius noster in fiue 
Listoriae mentionem facit , exceperunt mala et ultima Italiae cla- 
des, quamdiu ibi imperatoriae diguitatis vunbra exstitit, ea in 
Zosimi historia fortunae iniqultate desiderantur, quo efficitur ut 
calamitatum imperii expositio haud ad finem perducta sit. tan- 
dem orbis Romaui haec fuit Zoslmi aetate facies ac fortuna. 
omnia a barbaris tenebantur; pleraeque ab iis provinciae erant 
occupatae , ceterae aut sui iuris factae aut agris oppidisque va- 
statis desertae, adeo ut urbes aliae ita a fundaraentis excisae 
essent ut vestigia vix hominum oculis cognosci possent, allae 
liaberent incolas , sed raros egenos et ad extremam miseriam 
redactos. "^ ) iugenioram, quorum quasi segete oUm res huma- p. xxvni 
nae viguerant, sterilitas invaluerat maxima, ^) et virtus bel- 
lica •) ac literae, i®) quibus florebant olim Romani, penitus 
eos destituerant. 



1) 5 13 — 23. 2) 5 34. 3) 5 42. 4) 6 9. 

5) 5 36. 6) 6 3. 7) 3 7, 4 59, 3 32, 2 38 et 34. 

8) 11. 9) 5 41. 10) 5 24. 

Zosimut, *** 



XXXIV RElTEfllElERl 

Fides Zo- lu pervestlgantlls et explicanclls rerum Komaiiarum ad rul- 

sinu. jja^n vergentium causis quanta fuerit Zosimi sagacitas , cum satls 
ex liis manifestum sit , iam fore speramus ut ad existimationem 
suam aequiores nanclscatur arbitros. hos quo mlnus iuter supe- 
rlorum temporum homlnes habuerit, partim fides eius suspecta 
partim rellgionis ratlo in causa fuit; quo factum est ut crimina- 
tionis potlus quam laudls fama celebre uomen ipslus in ore ho- 
minum ferretur. ad fidem igitur Zosimi explorandam cum dis- 
quisitlonis nostrae cursus procedat, videndum est, illa qualla 
sint, quae aulmum eius occaecare ita potuerlnt ut res falsas et 
erroneas traderet; qua quidem via intelligl poterit non modo 
qualis in eo slt malae fidei labes, sed etiam quibus iu rebus qui- 
busve locls potisslmum falsa tradiderit; denique, probatlone 
tanquam in trutina facta , persplcl poterlt quaenam sint ea iu 
qulbus auctoritas eius et utilitas integra et nulli suspicioni obno- 
xia maneat. laudamus et probamus scriptorem, qui quando nou 
suae sed superlorls aetatls hlstoriam euarraturus est, auctores se- 
quitur bouos, aetate proximos aut aequales, et iu rebus expli- 
caudls coplose sclte et cum fide versatos , qui porro eorum talem 
usum faclt ut res couqulsltas, iudicio subtillter facto, accurate 
trausferat et in suum usum vertat, ita ut praeludicio meutis nuUo, 
quod a verl sensu abducere possit, ad historiam conscrlbendam 
accedat, qui taudem nec studio nec odlo alienatus a veritatis 
praeceptis recedat. quatenus in hmic censum Zosunus referen- 
dus slt, in sequentlbus apparebit, ubi eum ad siugulas historici 
dillgentls ao fide dlgni virtutes exegerimus. 

Primum a scriptorum , quos secutus est, auctoritate f Ix ali- 
qua adversus eum crimluationis causa arcessi potest , quandoqui- 
p. XXIX dem Dexlppus Eunaplus et Olympiodorus , quormn auctoritatem 
Zosimus secutus est , partlm diguitate partlm doctriua couspicui 
et graves fuerujit scriptores. scripserunt suae quisque aetatis 
historiam et res quae ipsis maxime aute oculos erant ; narratiouis 
geuere uon compeudlario et epitomatoribus solenni usi suut, sed 
res diserte et accurate exposuerunt, quamvis a conciuuitate pa- 
rum commeudata esset oratio. laudes istae etsi praecipue ad 
Dexlppum et Olympiodorum peiiineut, quorum fides uulla, ne 
ob religlonem quidem paganam , susplclone affllcta fuit inter ve- 
teres , Eunapio tamen , qui diversum ab illls vitae genus secutus 



DISQUISITIO. mv 

literls operam dederat, auctorltas debetur baud mlulma, yel hi- 
vito Pliotio, qui fidem el ut suglilantl Christlanos abrogat. nam 
iiidlclo suo , quo fidem elus evertere Photlus studet, uon modo 
iirmameutum ullum non adlunxlt, verum etiam satis dilucide 
prae se fert invidlain , qua Istorum temporum Chrlstlanl homlnes 
lucensl nou verebantur, qulcquid in paganis laude dlgiimn esset, 
elevare, eosque, si de rebus Christlanorum severius iudicare ausi 
essent , exagltare ut caluinniatores et convlciis lacerare. cete- 
rum Kunapius non suae modo aetatis res erat persecutus , sed ad 
saeculi fere spatium regressus historlae suae prlmordium a regno 
Claudll secuudi fecerat, quo Dexippus, aequalls eius, suo operi 
iinem imposuerat. fulsse £unapIo iu ea operls parte, qua res 
suam aetatem antegressas exposuerat, auctores haud contemnen- 
dos rerumque et civilium et mllltarium haud imperitos , vel ex 
Zosliui breviario, quod ex Eunaplo confectum est, intelllgere 
licet ; praeterea uounullas res , nt vel ipse iu Vitis Sopliistarum 
innuere vldetur, a philosophis Maximo et Prisco , qui ut praece- 
ptores lullanl summa elus familiarltate usi, eiusque expeditloni- 
bus consuetudiuls hubendae causa ab eo ducti interfuerant , tra- 
dita acceperat. quodsl Eunapli non eadem fides et auctoritas 
fuit quae Dexlppi et Olymplodori, Zoslrai etlain hactenus pro 
diversltate fontlum, unde hauslt, uon una eademque erit aucto- 
ritas, poteritque de ea iudlclum fierl inprimis In libri prliiu qua- p. xx\ 
dragiuta capitlbus prloribus, inde ad libri quinti caput vicesimum 
fere sextum, et iu postrema parte historiae. in priore enim 
loco , quod satls constat , Zoslmus secutus est Dexlppl SjTiopsIn 
hlstorlcitm , in altero, qui malorein operis partem constituit, 
£unapii Chronicon, in ultluio Olympiodorl Silvam. *) 

Ex scrlptorum itaque, quos noinhiavimus, auctoritate pen- 
det Zoslini fides. interea tameu ille eliam sua quaedam attulisse 
vlderi debet sibique propria. nou enim e geuere epitomatorum 
et breviatorum habeudus est, qui, servili opera scriptoribus in 
coinpendium modo redigendis addicta , neque fidem eonun neque 
vestigia reliuqumit. occupat quasi medium inter utrumque hi- 
storicorum, qui proprie eo uomlue appellantur, et abbreviatonun 
genus locum Zosimus , ut uon modo suum consilium et proprlam 



•) dopiosias de ea re egi in Blblioth. Philolog. t. 2 1780 p. 225 seqq. 



xxm REITEMEIERI 

institutl rationem sequatur, resque ex auctoribus petltas acl eam 
accommodet, recisis aliis, aliis raodo plus modo minus coartatis, 
sed ut aliis etiam scriptoribus , praeter Dexippum Eunapium et 
Olympiodorum , in auxilium rocatis et adhibitis eos , quos sibi 
maxime duces elegit, emendet aut suppleat. verum in hac opera 
Zosimo interdum humani aliquid accidisse negari nequit. non 
enim ubique satis sibi cavit quo minus narrationem obscuraret, 
omissis quae scitu erant necessaria; id quod in contrahendis pro- 
lixioris ac confusi stili scriptoribus , Eunapio et Olympiodoro, 
facile incidere potuit , inprimis si studium ac diligentiam mino- 
rem quam par erat adliiberet. nec improbabile est praematuro 
fato Zosunum fuisse impeditum quo minus historiam suam , ite- 
rata lectione , acutioribus perlustrare oculis et obscuris locis per- 
spicuitatem reddere posset. 

Maiorem aliquis suspicionem Zosimo iniiciat, qui revocato 
in mentem et consilio, quod ipsi in opere suscipiendo fuit, et 
opinione , quae de Christianorum religione eius animo inhaesit, 
p. XXXI id emn molitum esse meminerit , ut ostenderet in maiorum spre- 
tis adscitisque Christianorum sacris positam esse calamitatum, 
quibus Romani vexarentur, causam. metus inde subit ne Zo- 
simo idem acciderit , quod evenire solet illis qui student accom- 
modare res, quas explicare cupiant, ad hypothesin aut opinio- 
nem quae ipsorum occupa^-it animos , ut a veritatis regula vel 
imprudentes et iuviti recedant , utque in factis eventibusque tru- 
tinandis nullum iniuriae, quam veritati faciuut interpretando, 
seusum habeant. vanam autem et inanem commoveri Zosimo 
suspicionem demoustrant ea loca quae labe ista oporteret esse iu- 
fecta , si yerum qviid suspicioni isti subesset. inspicienti ea fa- 
cile patebit auctorem, ubi a prostratis caerimoniis profecta mala 
dicat, non omissa verarum causarum pervestigatione et exposi- 
tione maligne ad illam causam omnia revocasse. perspicuum 
quoque est eum non fraude , quae cousulto vera in falsum vertit, 
sed errore illo quo animus praeoccupatae mente opinioni inservit, 
abreptum, summatim modo et obiter ea interposuisse quae de 
malis civitati per immutata sacra invectis sentiret ; qua in re com- 
munem illam et pervagatam olim inter ethuicos superstitiouem 
secutus est , qua salutem civitatum in deorum propitio numine ac 
tutela positam, si spretis sacris ac coutemptis diis cael^stium 



DISQUISmo. XXXVII 

anlml allenaH essent et ad iram reni, in dlscnmine versari et 

ad rulnam rerum incliuari rem publicam existimarent. quare to- 

tmn illud repreheusionum genus concidit ; neque deletis et ex- 

panctis locis iis qnibas istam sententiam declararit, superstitio- 

nis, a qua ista profecta erant , ullum vestigium paulo eminentlus 

superfuturum esse putamus. quod ut tanto magis constet, age- 

dum dispiciamus an eo Christianorum Zosimus iucensus fuerit 

odio , ut non modo niinius iu laudatione amicorum et adrersario- 

rum repreheusione esset, verum quoqae ut ea quae suis infesta 

et famae eorura adrersa, utilia iuiraicis essent, silentio oppri- 

meret, et qnod maximum crimen est, mutando callide et sub- 

dole res aut fingendo inendacia et commeuta scriberet , gravissi- p- xxxii 

meque adeo fidem everteret. 

Quomodo versatus sit aut reprehendendo aut laudando , ubi 
eius rei opportunitas data esset, si advertimus animum, iu uni- 
versum quidem intelligemus Zosimum, etsi plerumque iudicio iu 
utramque partem abstineat, ad vitia tameu et prave facta , iu- 
priinis iu imperatoribus Christianis, insectanda procliviorem esse, 
quam ad firtutes et praeclare facta laudibus celebranda; qnae 
quidem eius ad acerbitatem propensitas non magis ab invidia ali- 
qua Christianorrun qaam rerum narrandarum atrocitate et foedi- 
tate animique iude contracta tristitia orta videtur. Constantius 
enim et Theodosius , quos auctores sciebat esse malorum quae 
rei pablicae per militiae ac monun corruptelas importata erant, 
etiamsi Christiauae religionis cultores eiusque adsciscendae aliis 
auctores non exstitissent , tamen in graves reprehensioues incur- 
rere debebant. attamen iu rebus Constantiui enarrandis uimis 
stomachosum eum esse credimus, inpriinis ubi perversi eum 
animi et meditiosi paulo asperius inculpat ; Arcadium autem ob 
stoliditatem indignius quam par erat exagitari. ex diverso lulia- 
nnm quot quantisque exomandi laudibus ob praeclara facinora 
Zosiino copia data fuit, nihilomiuus in eximii aut magni , quem- 
admodum ab ipso praedicatur, iinperatoris vita enarranda exhi- 
buit se et in laudando modestum et in iudicandis religionum cau- 
sis satis aequum , si quidera , praeterquam quod obiter fere sen- 
tentiam eius a Christiano cultu abhorrentem commemorat, ea 
qnae revocanda sacra maiorum instituerat nou modo uon lau- 
davit , sed ne mentionem qoidera eorum fecit. 



XXXVIII REITE3IEIERI 

Oinlsslonls frauJuIentae culpain, culus raro Indlcla esse 
possunt satls certa ad conviucendum scriptorem, a Zosimo ab- 
esse cum alils tum potissimum eo probatur, quod Clirlstiano- 
rum vlrtutes et praeclare facta non praeterit , et quae ad repre- 

p. xxxin henslonem idonea erant , consllio nomiunquani omisisse videtur. 
ut autem luculentissime pateat non religioue occaecatum animum 
Zosiini fulsse , raonendi tantum sumus euin nou modo cum can- 
dore referre recte ac praeclare facta , sed laudlbus etiam ornare, 
id quamrls in qualibet liistorlae parte et in omnl Cliristianl aut 
imperatoris aut ducis vita persplcuum sit, maxime tamen in Sti- 
lichonls iudicio elucet, quem non Emiapii, infestissimi , utPLo- 
tius testatur, in Stilichonis famam scriptoris, more dilacerat, 
sed relicto eo auctoritate Olympiodorl vel coutra vulgarem Cliri- 
stianorum , qui affectati regni eum arguebant, criminationem de- 
feudit, et slmiliter Sereuam uxorem eius a crimine prbditlonls 
in eam coniecto et mortis causa facto disertis verbis vindicat, 
quanquam utrumque et Stilichouem et Serenam impietatis in 
deos cmn indignatione animi iucusat, et deorum ira fatum els 
triste merito acceleratum arbitratur. quam Zosimus aequitatis 
legem cmn sequatur, quid potest esse ad fidem ei conciliandam 
gravius? profecto miratio animmn subit, cum eum, quem ve- 
rltatis et aequitatis tam studiosum, ab invidia alienum certisslmis 
indicils coguoviinus , tain iuiquis hominuin iudiciis preini vide- 
mus. quae taudem suut illae res quas commentus est in fraudein 
Christianorum et in laudem suorum? ubinam sunt iii eius hi- 
storia illa verba aut facta falso et temere conficta '? dicent haud 
haesitantes in Constantiuuin multa esse iufesto animo excogitata, 
conversiouis ad Chrlstiana sacra rationem fabulae speciem prae 
se ferre , instltuta rei militaris exitiosa imperlo et tributorum ex- 
actloues graves esse improbabiles , et ut luliaui laudes exagge- 
rata oratione praedlcatae sunt, ita in Theodosio, si alios quam 
Zosimum velimus audire testes , omuia alia quam iguaviain lu- 
xuriem et rerum publicarum incurlam fuisse. haec est cautilena 
toties ia Zosunum decantata , et si quaeramus quibus rationibus 
istae querelae nitantur , praeter scrlptorum quoruudam qualium- 
cunque testimouia Zosimo adversantia, silentlum alioruin aucto- 
rum memorant, quo convelli Zoslml narrationem posse existi- 

p. XXXIV mant. ne hlc de testium, ad quos provocant, levitate quicquam 



DISQUSmO. xxnx 

moneamns , slqiudem in Commentario historico loca , quae slve 
iiuUa sive aliqiia iuris specie iu suspicionem adducta smit aut ad- 
duci possunt, sub examen vocavlmus et de criminatlouum vi seu- 
tentiam nostram pronuntiavimus , de silentio alionim scriptorum, 
in quo haud exiguum snis rationibus firmamentum positum et ad 
criminationem Zosimi satis acre telum slbi datum putant, hoc 
tautum dicere liceat, onuilno ad oppugnandum Zosimum a sUen- 
tio rationem idoneam tum suppetlturam fuisse , si scriptores no- 
bis superessent ii a quibus earum rerum narratio exspectari pos- 
set; si Ammiani , hominis et peritissimi et fide dignlsslmi, hi- 
storiam et integram et ultra Tlieodosii tempora perductam habe- 
remns. cum vero tanta slt historicorum ex illls temporibus pe- 
uuria, maxime eonun qul res gestas a Constantluo et Theodosio 
cum fide ac dillgeuter tradiderint , qnl tandem sunt ii scrlptores 
ad quos provocare quorumque auctorltate fidem Zoslmi convel- 
lere uobis llceat'? ad Eutroplmn et Vlctorcm, qui breviaria modo 
scrlpsermit? num ad Christianorum historicos, inprimis Euse- 
bimn , qui etsi studio vera tradendi satls essent imbutl , non 
modo discipliuam rei publlcae et causam imperii aut parum co- 
gnoscebant aut prorsus ignorabant, ab hominumque usu et iis 
quae rem publicam coutiuebant erant alieni , sed etlam historias 
scrlbebant in quibus pro instituti ratioue rei eccleslasticae potius 
quam militaris et civilis curam habere eos oportebat, veluti So- 
cratem, Sozomenum, Theodoretum, Philostorgium? nonnun- 
quam scrlptores dicti uou abrogant Zoslmo iidem, sed couiirmant 
vel iu ipsis locis ex quibus suspectam et coutroversam Zosimi 
fidem alii faciuut. 

In historia igitur Zosimi si vitla quaedam exceperls, quae vel 
scriptoris iucuria vel librariorum socordia in eam irrepsenmt 
(uam et ab hac repetl posse loca nonuulla turbata suspicari licet), 
si porro acerbitatem eius in reprehenslone , quamvis iusta , con- 
donaveris, scriptorem habebimus in quo praeter iudicii satis acuti, 
etiam fidei et auctoritatis eminent indicla vera et luculenta, ut p. xxxv 
iudlgnum videri posslt tam diutumam in Zosimo calumnlae va- 
lulsse opinionem , nisl in propatulo esset Christianos homines ob 
severas eius in suamm partium homines stricturas sngillationis ei 
maculam inustam voluisse. ira et invidla inter diversaram re- 
ligionmn asseclas cousopita, cmn aequioribus uunc nobis es&e 



XL REITEMEIERI DISQUISITIO. 

liceat , non ad iuclicla eius vel iniquissima , sed , uti par est , acl 
rerum traditarum reritatem fide ipsius exacta auctoritatem ei 
reddemus , et egregimn antiquitatis mouumentum ex autiquarum 
literarum naufragio servatum laetabimur, quod quamvis non ad 
summam perfectionem elaboratum sit , rerum tamen raemoriani 
ex eo aevo trausmisit ex quo absque eo raulto plura ignoraremus. 
bene adeo nobiscum actum putabimus , quod in epitoraatormn 
clironographorum adulatorumque istius saeculi grege unus , etsi, 
si cum priscis illis scriptoribus compares , postremo loco haben- 
dus , inter aequales taraen suos facile princeps in manus nostras 
sospes pervenit, qui calamitates ingruentes iu Romanos eariun- 
que causas recte aperuit; quo nomine Polybii secundi, quamvis 
in ceteris virtutibus nequaquam cmn eo comparandus, vicem 
sustiuere poterit. 



Z J2 I I M o r 



1 2: T U V I A N E A. 



Zoiimu». 



Z Sll I M O T 

KOHIHTOI KAl Ano Oi:SKOIYNHrOPOY 
I2T0PIA2 NEJ2 BIBAIA 'E3. *) 

Z O S I M I 

COMITIS ET EXADVOCATI FISCI 

HIS TORIAE 

INTERPRETE LEUNCLAVIO. 



REITEMEIERI ARGUISIENTUM. 



f j iBRi I. IncTementa imperii liomani inira exiguum temporis spatium 
facta sunt (c. 1). postquam Graeci eximia contra Persas virtute bella- 
rant, bellis domesticis fracti, a Philippo et Alexandro subacti sunt (2 — 
4). postea ad Romanos summa rerum pervenit, quae unius arbitrio com- 
mittitur (5; succedentes in imperio Octaviano plerique nuUa digni sunt 
memoratione (6 — 8). Severus, devictis Albino et JSigxo, adversus Persas 
rem fortiter gessit (8). Antoninus filius eius Macrinum quidem vicit, 
sed ob infamiam morum interfectus est (9. 10). Altxander, egregie rem 
publicam administrans , eodem fato periit (11. 12j. Maximinus crudeli- 
tate saeviens (13 — 15). Gordiani duo seniores et iunior , qui feliciter 
bellum cum Parthis gessit , imperio haud indigni (16 — 18). Philippu» 
(19 — 21). Decius dum barbaris se opponit, fraude perit praefccti prae- 
torio (22. 23), Galli, qui ei successit, et barbaros vidit fines Romanorum 
late vastantes (24—27). Aemilianus bello civili interiit (28). Valeria- 
nus, quo imperante barbarorum incursionibus ab omni parte factis et ty- 
Tonnorum muUorum imperiis vehementissime res publica quassata est, bello 
Persico captus apud hoitem periit (29 — 36). Gallienus, iam ante patris 



•) BIBAIA 'ES om codices. apud Photium (cod. 98) lezofaiov 



4 REITE^iElERI 

in imperio soclus, non valet rebus afjlictis sMccwrrcrc (37 — 40). Clnu- 
ff/i/s, fortiter barbaris repulsis, peste maturam obit mortem (41 — 45). 
Quintillus frater eius sponte vita decessit, Jiaud parem se ratus (47) ^iu- 
rcliano, gui et barbaris perdomiiis et tyranuis . inprimis Zcnobia , delelis, 
rem publicam non modo servavit sed inslitutis quoque utilibus rccle ordi- 
navit (48 — d2). Tacitus (63) et Florianus (64) breve tempus imperium 
tcnc?if. Probus, dignior et rei publicae utilis, seditione militari in- 
ferimitur. 

Lrn. II. Lndorum saecidarium , qui , licet rei publicae Romanae 
salutarcs , a Diocletiani tamcn tempore Jies^lecti sunt , origo et celebratio- 
nis ralio. oraculum de eis (c. 1 — 7). Diocleliano et Constantio impcra- 
toribus Constantimis a Galerio ad palrem fugit, ct eo moriuo succedit in 
iniperio. quo Maxentius commotus liomae tyrannidem occupat (8 9), a 
quu ncque Severus Caesar cum copiis missus neque ipse Galcrius eum deii- 
ccre possunt. hic, Licinio Augusto declaraio , gravi morbo vitam finit 
(10. 11). Maientius Libyae j^rovincias cupiens suo adiungere imperio, 
Alcxandrum, qui ibi purpuram sumpscrat , proelio victum capit et necat 
(12 — 14). simultaies ob Maximiniani Herculii mortem inter Maxeniium 
filium eius et Constaniinum bellum excitant, quo ille superaius imperium 
cum vila perdidit (15. 16). in bello inter Licinium et Maximinum orlo 
hic victus pauJo jjost mortuus est (17). prospere ge^sit Constantinus pri- 
mum cum Licinio bellum (18 — 20) , et j)ost victoriam. de Sarmaiis (21) 
secundo bello in potestatem cum accepium suam necavit (22 — 23). post- 
quam omne impcrium penes Constantinum erat . et mores mutat et rei 
publicae instituta. riiibus patriis spretis ad Christianorum accedit reli- 
gionem (29), novam urbem, Cpolim , sedem imperantium, condit (30 — 
32) , praefectos praetorii instituit quattuor (33) ct limites militum nudat 
praesidio (34). filii eius Caesaris dignitaiem obtinent • urbis Cpolis magni- 
iudo iam in oraculo quodam fuerat praedicta (36. 37). aerario exhausto 
nova et molesta iributa imponuntitr (38). ej moriuo succedunt filii 
(39). 

Crudelitate et invidia auspicia regni eorum sunt insignia. in cogna- 
tos saevit Constanf/us (40) , Constantinus pcr fratrem perit (JkV) Constan- 
iem, qui , crudclis et libidinosus , a Magnentio iyranno e medio tollitur 
(42). J etranio et Nepotianus imperium ajfeciantes spe excidunt, ille arte 
Constaniii , hic copiis Magnentii oppressi (43). bellum cum Persis male 
gessit Constantius, magis prospere cum Magnentio , qui in eo cum fratre 
Decentio perit (ii — 54). Gallus, Caesaris diguitate ornatus et Orienii 
praefectus , per calumnias et imperio privatur et vita (55). 

LiB. III. Germanis Galliam vastantibus Constantius lulianum, ut 
his regionibus succurrat , Caesarem facit (c. 1. 2), qui ut ante liiieris, 
nunc armis nomen sibi comparat; proelio ad Argentoratum superior factus, 
ipsas barbarorum terras invadit, res Saliorum componit , et ubique , ut 
supplices pacem petant, barbaros cogit (3 — 7). cuiu9 famac cum invide- 
ret Consianiius , consila quidem de eo opprimcndo inibat (8): verum mili- 
ies , quos sibi ab eo mitti iusserat , ipsum lulianinn imperaiorem salutant 
(9). j)ocis condicionibiis frustra teiitatis, properat cum copiis ex Gallia 
lulianus agmine citato, ex Oricnte, vbi cum Persis belligerabat, Constan- 
titis. hoc autem mortuo antequam copiae concurrerent , lulianus pergit 
Cpolim (10. 11). rebus bene in urbe compositis expediiionem contra Per- 
sas suscipit (IZ). AntiocJiiae aliquod tempus commoratus , Jiostiumfines 
ingrcssus castcUa urbcsque capit. ct Tigride traiccio classem incendit. 
Jiostibus nusquam in conspccium liomanorum venicniibus exercitus commca- 
ius inopia laborat (13 — 28). proelio tandem commisso lulianus victor ex 
vulnere animam exspirat (29^. 



ARGU310'TOI. 5 

lovianus ab erercUu in eiv» locum imperator oonstitutu» (30) pacem 
cum Persis facit (31) condiciouibus , quales nunquam antea Romani acce- 
jieranti muttae provinciae hosti traduntur (31. 32). imperutor rcdux ?ii- 
sibim venit, qvac aegrc se Persis tradi patitur (33. 3i). iam in ipso itinere 
lovianus viorbo perit (35). f alaitinianus Augustus rcnuntiatur. 

LiB. IV. Valentinianus Augustus Cpolim pergit et falentcm fra- 
trem in consortium imperii vocat (c. 1). cum in rerum novarvm nispectoa 
animadversum esset (2) , provinciis distributis / alentinianus Galliam pelit 
ad motus barbarorum reprimendos (3), J alens autem Procopium, qui im- 
perium uffcctabat, bello victum opprimit (4 — 8), ct dum fruter cdversus 
(iermanos strcnve pugnat (9), ipse cum Scythis confligit (10. 11). Jalen- 
tinianus Gratiunum filium consortem regni adsciscit (l^), et J alens. con- 
iru Persas escrcitu duclo, a Theodoro affectati regni suspecto supplicium 
sumit (13), etiam a Fortunatiano quodam cum aliis (14), unde magnn in- 
tiJja imperatori conflata (15). in tributis es''gendi» admodum acerbus e»t 
J alentiniunus , ob quam rem rea nova» in Africa Firmus molitur (16}. 
J alentinianus advcrsus barbaros profectus svffocatione perit (17). sequi- 
tur horribilis terrae motus (18). a ducibus J alcntinianus II, imperato- 
ris mortui fiUus , imperator dicitur fratre absente (19). Jalens iuterimf 
pcriculo cum Scythis bcUo intcntus, clade rei publicae gravissima accepta 
perit i20 — 2-t). 

Theodosius a Gratiano rebus Orienti» pracficitur (2j), ubi lulius 
motus barbarorum oppreanerat (26). Theodosius rei militaris inslituta 
turbat. deliciis studet et magistratus negligenter constituit (27. 28). res 
jmblica ad peiora delabitur , decrescmte quoque copiarum numero (29). 
Scythae quos receperat, pericvlosos cient tumullus ; repulsos eos a Gra- 
iinno Theodosius rursus admittit , alios tamen barbaros vincit (30—34). 
itaximus in Britannia imperium occupat, et occiso Gratiano, qvi togam 
pontijicalem primum accipere sprevit, Theodosii amicitiam petit (35 — 
37). ir» Oriente incidunt aliae turbae: Grothingorum motus frangit 
Vromotus (38. 39), Tomitarum Gerontius (40). Antiochiac seditio ori- 
iur (41). Maximus Jalcntinianum quoque aggreditur, qui fuga Orien- 
iem petit (42. 43), a Theodosio vero , Maximo superato , provinciis oeci- 
dentalibus imperator redditur (44 — 47). barbaris perdomitis (48) Iutu~ 
riae se dedit Theodosius (48. 49 j et Rufnum ad summas dignitates ex- 
iollit, qui illustrissimum quemque virum e medio tollit , Promotum, Ta- 
tianum et Proculum (50 — 5-2). in Occidente J alentiniunus Arbogasti 
insidiis perit. cuius opera Eugenius imperator factus lcgatos ad Theo- 
dosium de amicitia mittit (53 — 55). Tbcodosius autem, in cuius aula 
barbarorum duces rixantur (56), copiis eductis Eugenium svperat (.57. 
58), et Romac cum senatum ad religionem Christianam amplectendam 
perducere tentasset, e vivis excedit (59). 

LiB. J\ Theodosii fiUi patri successerant , Arcadius quidem iR 
Oriente , Honorius in Occidente ; summa autem rerum jJcnes Rufinum et 
SteUchonem re vera erat (c. 1). Rufinus arrogans et avarus Lucianum 
crudeUter interimit (2^, in ambiendo autem fiUae cum Arcadio matri- 
monio spe frustratur (3). SteUcho de rebus Orientis consiUis agitati» 
(4) . Graeciam ab Alaricho hortatu Rufini vastatum exercitu adversus 
eum ducto recuperat (5. 6); ope Gainae iUum e oierfio toHit (7). Eutro- 
pius plurimum apud imperatorem gratia valens, viris egregiis invidens, 
Timasium in eiiUum mittit, et Bargum, quo accusatorc usus erat, paulo 
post evertit , Abundantiumque aula peUit (8 — lOj ,- pcrsuasu eius SteU- 
cho ab Arcadio proscribitur ; provincia Africa. Eutropio Gildonem ad 
rebeUionem perUciente, imperatori Occidentis eripitur (11). iam manife- 
stae sunt Eutropii et SteUchonis simuUates (12). mox Gainaa, qui ope 



6 REITE3IEIERI ARGU3IENTU3I. 

Tribtgtldi Orientls provinctas perturbabat et dtrtptebat, ob invtdiam En- 
tropii mortem postulat (13 — 18). iam ipsins Cpolis potiundae consilium 
inierat; a Fraiuto autem , duce strenuo , adversus cum vastantem Thra- 
eiam misso , vincitur , et cum Istrum traiecisset , ab Hunnis occiditur 
(19 — 22 ). Cpoli ab lohanne episcopo tumultus excitantur , odio Au- 
gustae avarae (23. 24). Isauri praedantur, verum non impune (25). 
Stelicho interea de Illyrico occupando consilia agitarat, dum barbaro- 
rum ingens multitudo irruebat ; quibus victis (26) ne consilia perseque- 
retur, dupler intervenit nuntius, mortis Alarichi, quem in suas purtes 
perduxcrat, ct rebellionis Constantini in Britannia (27). Stelichonis tamen 
Jilia Honorio nubit (28). Alarichus, cuius mors falso nuntiata erat, 
Epiro relicta vcrsus Italiam movet, pecuniam poscens a Stelichone sibi 
promissam (29). Honorius Ravennam Roma relicta abit , cum nuntius 
de Arcadii morte affertur (30). contra Stelichonem, qui in Orientem ad 
res ibi ordinandas profcctus erat , calumnias apud imperatorem serit 
Olympius ^ homo simulatae pictatis (31). milites eo auctore tumultuan- 
tur ; Stelicho reversus corripitur et necatur, propinqui eius interjiciuntur 
et bona publicantur (32 — 35). quo audito Alarichus, cui nondum salis- 
factum erat , Romam obsidet , pcrsoluto autem ei auro in Tusciam abit 
(35 — 42). legatio Comtantini ad Honorium (43); altera ad eum sena- 
tus Romani , ut promissa Alaricho praestaret, irrita (44). is ira incen- 
sus Ataulfum cum suis barbaris arcessit (45). Olympius accusatur et 
in Dalmatiam fugit ; Gcneridus autem rei militari praeest (46). seditio 
orta militum Ravennae (47). cum lobius de pace cum Alaricho ageret, 
condicionibus non acceptis hic iratus pergit ire Romam ; pacJiitentia tamen 
tactus Alarichus iterum pacem petit (48 — 51). 

LiB. VI. Alarichus , cum sibi ab impcratore satisfactum non esset, 
cum universis copiis Romam proficiscitur. quo tempore nova Constantini 
tyranni legatio ad Honorium venit (c, 1). intcrea copiae in Britannia 
rcbellanta imperatorem elegerant Marcum ct eo occiso Gratianum et post 
huius neccm Constantinum : is cum copiis ad occupandam Galliam traie- 
ctis Saro instat, Honorii duci. Constantinus . Alpibus praesidio firma-^ 
tis, Constantem filium Caesarem dicit et in Ilispaniam mittit; ubi victis 
Theodosii imperatoris affinibus ducem reliiiquit Gerontium. is graviter 
ferens alium ducem esse constilutum, impellit barbaros ad defectionem ; 
quo fit ut Britanni Gallique a Romanis desciscant (2 — 5). Alarichus, 
cuius iter iam memoratum est, Romam obsidione circumdat ; senatu gra- 
ves subirc condiciones coacto Attaluni imperatorem dicit ; Ravennam per- 
git (6. 7), unde Honorius re cognita iam fugam in Orientem parat (8). 
cum autem socorde ageret Atlalus, maledicta in eum apud Alarichum 
lobius serit (9). reliquae quidem Italiae civitates Alaricho parcre cogun- 
tur (10), verum Africam defendit Heracliunus. clausis autem portubua 
fanie Romani urgentur (11); qua re indignatus Alarichus Attalo purpu- 
'ram exuit (12). pacis novae condicionibus iam agitatis Sarus impedi- 
mento est (13). 



A, 

lloXv^uo TftJ TMtyaXonoXtTr] , fivr,/x7} naQuSovvai xa y.a&^ tuv- 
Toy u:;i6Xo*/u Ttof t^yon' nooiXofttyw , xuXdJg f/Jiy iffuyrj di^ uv- 
Twy inidttcut Twy nQu^iwy onwg oi '^PoniuTot /^itru Toy Trjg noXiiog 
oixtafioy t^uxooioig txtai ToTg niQtolxoig nQoanoXtiiTfauvxtg {.ityu- 
^Xr^v uQ/J,y ovx txTi]auvT0 , fttnog 6t ti Tfjg^IiuXtug vcp* tuvrovg 
noir,auf.tivoi , xut tovtov (utTu Tf^v 1.4%'vi^u diu,Suoiy xui t/^v iv 
Kuvvuig r,XTuv ixninxioxoTig , uvToTg di ToTg Tti/tot Tovg noXt- 
ftiovg oQOjvTtg intxtifiirovg , tig Toaoviov ftiyid-og 7iQd-r,auv Tv/r^g 
woTt ovdi oXoig tqioi xai ntvTr,xovTU txeai fiij ftovov ^xuXiuv 

10 aXXu xut .At^vr,v xuxuxxr,auod-ut nuouv, Tjdrj di xui Tor? ^^/^*;- 
Qug v(p' luvxovg xaxaoxr,out , inti di tov nXtiovog irftiuivot toi' 
'loviov intQatiod^r^ouv xoXnov, ^EXXr,vtov ti ixQUTr,auv xut Hluxt- 
dovug nuQiXvauv Tr,g uQxr,g, uvtov ti og Tr,vixuvTa xovxwv ifiu- 
aiXtvt L,ioyQia tXovxtg tig xrjv '^Pwftr,v uvrjyuyov. uXXu xovxwv 

15 iiiv ovx uv Ttg uv&Qwnivr,v ia/yv utTiuautTO , BIoiQtdv di uva^^xr^v 
r^ uoxQtotov xtvfjotwv unoxuxuoxuaetg tj d^tov ^trvXr^otv xoTg itp* 

4 TCfVTttxoeiois Casaubonns. 7 Kavatg LP (i. e. cocRces Lenn- 

clavianus et Palatinus. eos enim hae litterae indicabunt, ut Heynium //, 
"^eitenieierum JS, Sylburgiam S). 14 usitatius ^(o-/Qiav. v. Ind. 



I. 

1 

1. olybias ille Megalopolitanus res sui temporis felatione dignas memoriae 
proditurus recte se facturum existimavit , si per ipsas res gestas ostenderet 
Romanos post urbem conditam sexcentis annis bella cum finitimis gerendo 
magnum imperium sibi non parasse. verum ubi parte quadam Italiae potiti 
essent , eaque post Hannibalis in illam transitum et cladem Cannensem exci- 
dissent, ac moenibus ipsis hostes imminentes conspicerent , tantara ad fortu- 
nae magnitudinem evecti sunt, ut vix totis quinquaginta et tribus annis non 
Italiam modo sed universam quoque Africam acquisiverint , et Hispanos in 
dicionem acceperint; cumque maiora peterent, sinum lonium transiecerunt, 
Graecos superarunt, imperio Macedonas privarunt, regem illorum denique 
vivum captuffl Romam abduxerunt. quarum sane rerum causara nemo ad 
vires humanas rettulerit, sed potius ad necessitatem fatalem vel sidereorum 
motuum revolutiones , vcl ipsius dei voluntatem , faventem iis quae a nostro 



8 zosnn 

Tjfuv fietu rb dr/.aiov axoXovd^ov ovaav. ravra yuQ flQfiov Tiva 
cuTiov ToTg eaofitvotg elg rb roiwodt doY.iiv ovf.(/3uiveiv ennid^tvTU, 
Jo^av ToTg OQd-aig ra nQayfxuTa XQivovoiv efinoiet tov 0-eia rivl 
nQOvola TTjV twv uv&Qconivwv emyeYQU(fOai dioiy.i]Oiv , woTe ev- 
q^oQiag fiiv ovviovorig ipvxwv evd-i]veTv , uqoQiag di entnoXaL,ov- 5 
ai]g ig rb vi^v OQOtfievov a/ijfia xaTeve/d-rjvai. /q^ Se eul rwv 
nQuyfiuTwv o Xtyw 6iaoa(fi]oai. 

2. MeTu T7]v ev TqoIu OTQUTeiav uxqi rijg ev MuQud^wvi 
fJ-ayr^g eXXoyifiov ovdev ol "E17^r]veg fpaivovTui nenQu/OTeg ovtb 
nQog eavTOvg ovTt nQog eTtQOv. /duQeiov de uvToTg dtu ToJr vnuQ- 10 
/wv noXXuTg fivQiuoiv eniOTQaTevaavrog , lA&r^vaiwv dy.Tay.io/iXtot 
d-eiu rivi oonfj yevofievoi y.aro/oi, roTg naQUTv/ovotv e'£,onXioufie~ 
rot xai vnavTi]GavTeg dQOfiw , rooovrov exQUTi]oav cooTe evveu fiev 
dveXeTv fivQtddug, rovg de Xetnofiivovg unodtco'^ut ri]g /wQug. 
avTt] nenoii]xev 7] fiu/r] neQtcfuvioreQu rctJV^^EXXrjVCOv ru nQuyfiaru. 15 
fi:,iQ'iov Sa fieru ri^v /JuQtiov Te).evTi]V no7.hx) fiei^ovt nuQuoxevu- 
GUfiivov dvvcifiei y.al nuoav roTg "EX).i]ai Tr^v lAoiuv enuyuyovrog, 
nXrjQcLouvrog re rijV fiev d^uXurruv vecJov nel^cZv de ri]v yr^v, enetdi] 
Siu^uivetv unb rijg Idoiug enl rr]v EvQconi]v e/Qijv , cog ovx uq- 
xovvTCOv uvrcT) tcSv oroi/eicov elg tnodo/r^v rov OTQUTevfiurog el 20 
fiij y.ui Tug uXXi^Xwv vcfUQnuauiev /Qeiug, e'CevyvvTO fitv 6 '^EXXt]- 
anovTog ncxQodov dtdoig roTg neLfj dtu^uivovatv, (vQvrrero di b 



1 fortasse fLSra tov Sfnaiov aut xaroc ro Siyiaiov. Stephanus. 2 fort, \ 
m^aivttv. Stephanus. 4 an entxexqd^fQ^ai? 5 ev&rjvelv ' 

H: codices evabevalv. 

arbitrlo depeiidentia secundum ius et aequum suscipiuntur. haec enim, cum 
seriem quandam futuris imponant, efficlentem ut ita evenire videantur , opi- 
nionem recte res existimantibus indunt, divina quadam providentia rerum 
humanarum administrationem sic perscriptam esse , ut fertili quadam anirao- 
rura veluti segete concurrente vigeant , eorundem invalescente sterilitate ad 
illam faciem prolapsae sint quae modo conspicitur. erit aatem id qqod dico 
rebus ipsis deciarandura. 

2. Post expeditionem Troianam ad pugnam usque Marathoniam nihil 
praedicatione dignum Graeci gessisse vel inter se vel adversus alium quem- 
quam videntur: at cum Darius eos opera praefectorum infinitis cum copiis 
invasisset, octies mille Athenienses, divino quodam irapetu animati et arrais 
cuique obviis instructi , cursu contenderunt in hostem , tantaque victoria po- 
titi sunt ut nonaginta milibus interfectis regione sua reliquos expellerent. 
haec piigna Graecorum res iiiustriores reddidit. cum vero post Darii raortera 
Xerxes muito maioribus copiis instructus universam Graecis iuvexisset Asiam, 
et navibus mare, terram peditibus coraplesset , quandoquidem ex Asia trans- 
eundum erat in Europam, quasi non ipsa sufficerent ad excipiendum exerci- 
tura elementa nisi suos in vicem usus sibi praeripereii^ , Hellespontus iunge- 
batnr, ut per eum pedites iter facerent, et Athos perfodiebatur, ut cum mari 



LIB. 1 CAP. 1. 2. 3. 9 

Z4&cog uuu rjj &uUiTrrj xai rag ruvg ilaSf/oufjtyg. tX7ii7i),r,ymr/] 
di y.ui noog uirr^v rr,v uxot^v r; ^EXlug Ix riuv vvron' Ofuog ttuqi- 
axivuZiro, vuvfiu/Jug re iv l4orf/.iioiot xul nu/.iv ir ^uXutttri yi- 
rouiry^g roaovrto XuunQortQtt. rr,g nQoriQug i/or,auro rixrj o>art 
S^fO^Tjv fiiv uyunrjbig ntoiaio&irrtt tfvyiTr, to nXtTarov rr,g dvixi- 
ftitvg uno^uXorru , rovg di niQiXiJ.ntifiirovg iv ID.uruiuic uodr,v 
unoXoftirovg ftfyfxXr,v roTg^Ei.Xr^ai Soiuv xaruXtntTr , dt^ r^g xul 
Tor? rr,v l.4aiuv oixovvrug "EXXriVug riXtvdiQOiaav xai a/tiiiv nu- 
ocov rdjv rr^aorv ixQurr^aur. 

10 3. El fiiv ovv itf' iavTfiiv dtiri).tauv ovrig xat roTg naoov- 

atv uQxoiftfvot, xut ft^ dtiarr^aav l4d-r,ruToi rt xui uiaxtdutftovtoi 
nfQi rijg raJv 'EXXr^roJv r,yfftoriug uXXr,Xotg q tJMVttxovrrfg , ovx 
av iTiooi nort rr,g 'EXXudog iyirorro xvQiot. ' tov di IltXonortr,- 
atuxov noXiftov rag dvvdftetg roTg^EXXriatv iXarrtuaavrog , ntQi- 

15 ari,ouvr6g rt lig /Qr,fiur(ov unoQiuv rug noXtig , yiyort /mqu 
OtXinno) rriv ^uotXtiuv, T,v dtidt4uro tioo^ oiSira rwv nXr,oto/io- 
Qtov u^i6fiu/ov ovoav, ri/vatg riai xai ntQtvoiatg ai'^r,aui' /Q'- 
ftuai yixQ rixg ovaug uvroj dvruftttg xui rtvv avftftu/aiv oooi nQoat- 
yirovro d-iQuntviov , ovrio rt fiiyug ix fttxQov ytyoriog, riiv iv 

20 XatQWVtia nQog yid^r,vaiovg dir,yorviauro noXiftov. nuat di ftfru 
rijv rixr,v /fiQor,du)g xui r,niojg nQOOin/d^tig r^Sr, xui rfj HiQOWv 
int&io&ut ^uotXiiu dnrotTTO, diruiiiv rt uiio/ofujv noiig rotio 
ovvuyaycjv iv nuQuaxtvuTg ritv ^iov untXtntr. 



naves exciperet. interim territa rel ipsa rei fama Graecla tamen , quantnm 
poterat , semet armabat. cumque proelio navali ad Artemisium et iterum ad 
Salaminem pupnatum esset, tanto splcndidiore potita est victoria quam prior 
illa fuerat. ut Xcrxes aegre servatus fuga sibi consuleret , maxima parte co- 
piarum araissa, reliqui fmiditus ad Plataeas deleti magnam Graecis gloriam 
relinquerent , qua et incolentibus Asiam Graecis libertatem restituerunt et 
insulis propemoduiu universis potiti simt. 

3. Eniravero si perpetuo suis finibns se continuissent , ac praesenti 
fortnna contenti, nec Athenienses et Lacedaemonii discordes inter se conten- 
dissent utri Graecorum duces esse deberent, nunquam aliorum in potcstatera 
venisset Graecia. sed cum bellum Peloponnesiacum copias Graecorum dimi- 
nuisset ipsasqne civitates ad penuriam rei pecuniariae redegisset , apertae 
sunt fores Pbilippo regnum , quod nulli vicinorum par viribns per successio- 
nem adeptus erat , artibns quibusdam et astutis consiliis amplificandi. nam 
pecuniis i^nas et sociorum, .quotqnot se cnm eo coniungebant, copias demul- 
cens, eoque modo magnus ex parvo factus, cnm Athenicnsibus ad Chaero- 
neara roanus conFeruit. post hanc victoriam cum in omnes se mansuetum 
mitemque praebuisset, iam regnum Persicum aggredi cogitabat; et idoaeis 
ad eaiu rem coactLs copiis in ipso apparatu vitam reliquit. 



10 ZOSIM 

4. iiXt^f^rdQog di tiuquIu/jojv rrjv /juatXftav , xu) nuQU- 
XQijftu T« xazu Tovg"EXhivag dtuO^iig , jqIxm rijg ftuatltiug iztt 
(laTu $vvd[.ifiog UQy.oiarjg in\ ttjV Idatuv eoTtXXsTO. ^(iduog dt M 
Tovg uvTiaTuvTug uvtm auTQunug rfrtxtjxcog in^ uvrbv nQoi'et 
/luQHOv, c:raQid/iuj(o otqutco Tovg iv^Iaacxt Tonovg xuTftXrjCfOTu.S 
GVfintatjov di TOig JliQaaig eig /iiQug xui to ndorig intxetva ni~ 
GTHog TQonuiov ovi\aug /luQeiov [.liv iTQfxliev elg (fvyr^v , uvTog di 
[ay/fTo] Tr^g ini Qioivixr^v xui ^VQiav xui IlaJMtOTivrjV bdov. tu 
fiiv ovv iv TvQCo xui rdCtj nQu/d-fVTa [.la&Hv IveoTiv i'^ (vv oi ju 
nfQi t4lf'^(jivdQ0v yQuxpavTtg \aTOQi]xuatv ' uvTog Si nuQfXd^cov int 10 
T/)v Ar/vnTOv , T(o Tt ^^4uf.icovi nQoofv'i(Autrog xul xu niQi rbv 
lA).t'§ardQfiag oixiof.ibv iv f.idXu dioixrjodfttvog , inavi^ti rd Xtino- 
fiera tov n^bg IliQOug noXifiov nhjocoocov. nuvTug di (fU.iovg 
tVQcbv inl Tijv fiior^v dii,jrj tcov noTUficov, xui nvdofitvog zJuQtTov 
jiiti%ovi noVuo GTQUT(o nuQtoxfvdad ui , fifTu Ttjg ovai]g uvtco Sv- 15 
rufifcog cjog ti/tv OQUTiOag xul jijv fiu/i]V tig Z^Qljr^^Mv n^bg avTbv 
noii]GUfiivog tooovtov ixQdrijatv dJoTt ndvTug fiiv o/tSbv uriAttv, 
/luQfiov Si ovv oXiyoig (fvyovTog rrjv aQ/rjV xuTuXvaut IltQoiov. 

5. 'Enti Si /iuQtiov fiiv Br^oog uvttXiv, lAXe^arSQOg Si 
/iiru rug iv ^IvSoTg nQu^tig inuvtl&cbv iig BufivXcovu rov ^iov 20 
fifTeoTJ] , roTt Si] rijg BluxfSonov uQ/r^g tig auTQuntiag StuiQt- 

8 tix^TO add Stephanus. mox v.ctl Ila?.aiaTivT]v /?, non monito 

iectore, ubi Ai' rryv IlalatGTivrfV. cf. c. 52 extr. et 6-4 iii. 16 jr^Ag 
uvzbvl ccvza P. 

4. Alexander accepto regno statiinque rebus Graecorum constitutls, 
lertio anno quam iniperare coepisset, sat magno cuni exercitu in Asiam expe- 
«litionem suscepit. cumque obiectos sibi satrapas nuUo negotio viclsset, in 
ipsum Darium progressus est, qui cum exercitu innuroerabiLi ad Issum sita 
loca ceperat. ibi conserta cum Persis manu, et excitato fidem omnem supe- 
ranti tropaeo, Darium terga dare coegit. ipse versus Phoenicen Syriamque 
Palaestinam itinere directo contendit. ad Tyrum quidem Gazamque gesta 
licet ex iis cognoscere quae rerum ab Alexandro gestarum scriptores memo- 
riae prodiderunt. ipse vero cum deflexisset in Aegyptum Ammonique suppli- 
casset et ad condendam Alcxandriam necessaria recte ordinasset , reversus 
«•»t, ut reliquias belli Persici conficeret, cumque repperisset onmes suis ad- 
«iictos partibus, ad Mesopotamiam transiit; et intellecto Darium multo raaiori 
i^xercilu instructum esse, cum iis quas tura secum habebat copiis profectus, 
initoque ad Arbelam advcrsus eum proeHo , usqne adeo superior exstitit ut 
omiies propemodum ad internecionem deleverit, ac Dario fuga cum paucis 
cl^pso Persarum imperium destruxerit. 

5. Inde ubi Dariura necasset Besus, et Alexander post res apud Indos 
^ostas Babylonem reversus vitam cum morte commutasset , tum vero in sa- 
tru])ias diviso Macedonum imperio continuisque bellis intestinis deminuto, 



LIB. 1 CAP. 4. 5. 11 

&(iai}g, ovTO) Tf ToTg TiQog u)./J,/.ovg owf/iat noXfuoig IXunio- 
d-itor^g, rj jvyr, ^Fwfiuioig Ttt XnnofJiivu jr^g EvQionr^g 7ii7iotr,y.iv 
vnoyiiloiu. xul diu^uiiig (ig t^v Idaiuv xui nQog rovg iv rtji 
Tlovjfi} ^uaiXiTg xui nQog 'Arrlo/ov no7.fiti]auvjig , vaxioov d( 

Sxui nQog joi-g iv Ai^vnjoj dwdnjctg , tatg ftiv ort t« t^, uQt- 
ojoxQUjiug i(fv).djjijo y nQoaji&tmg fiorj txuajov jr, uq/i] 
diiJi).ovv, jiuy vnujiov vn(Qj3u).ta&ut jutg uQUuTg uX).7f).ovg qt- 
Xovitxovvjwv jwv di iuqv/.iiov noXttiwv ^vXXu j( xut 3Iuqi'ov 
xui ft(ju juvju ^IovXiov KuiouQog xul Houni^ov 31u'p-ov dtu- 

10 ffO^(tQuyjiov avroTg jb noXtj(Vfia, T^f uQtojoxQttJtug uqiiitvot 
ftovuQ/ov ^OxJu,Stuvov tD.ovjo , xui T^ jovjov 'P'iouf} Jt,v nuouv 
Stoixr^oiv inijQixpui-jtg tXudov iuvjoig xv/iov uvuQQiii/uvjig inl 
juTg nuvjvov uvd^Qtantav iXniot xui tvbg uvdQog oQftff J( xui i%ov- 
oiu joouvxr^g uQ/r^g xujuntojivouvjtg xivtHwov. (iJ( yuQ OQS^tog 

ISxui dtxuio)g tXotro ftiJu/iiQiauad-ut ji^v uQ/r^v , ovx uv uQxiaot 
nUat xuju To diov nQOotri/dT^vut , joTg noQOtoJUJM nov Siuxtt- 
fiivotg inixovar^out fir/ dvrdtiivog i'^ ijoiiiov , uXX* ovji uo/ov- 
Tug ToaotTOi'? tvQtTv o'i Offf^Xut ji^v in* ul^JoTg ovx uia/w^i^oov' 
jut y/fi(fOv, ovj( uXXwg rid^fuv jooovjiov uQttoout dtucfOQuTg. (iJ( 

SOdiuqS-fiQiov jijg ^uaiXtiug jovg OQOvg tig jiQuvvidu tiivi/d-tir^, 
owjuQUJJiov fiiv jug uQ/cig , ntQtOQiov di t« nXr,ufiiXrjiuJU, 
/or^fiujwv 5( TO dixuiov uXXujjotttvog , otxtjug Si jovg uQ/ofti- 
rovg rc/ovfitvog , bnoTot Jiov uvjoxqujoqojv oi nXtiovg , ftuXXov 
di nuvjig o/tdbv nXr^v bXiyoJV ytybvuai, Torc dr^ nuou uvuyxr^ 

18 negationem snstallt interpres. 

fortuna Romania Europae reliqnias subdidit ; qni qnidem in Asiam trans- 
gressi adversus Poiiti reges et Antiochum et Aegypti tandem principes bella 
gessemnt; et quam quidem <liu consiliis optimatum gerebatur res publica, 
semper imperio singulis annis aliqnid adiiciebant, consulibus virtutura certa- 
mine mutuo superare se contendentibus. at ubi bella civiiia Sullae ac Marii 
posteaque lulii Caesaris et Pompeii Magni rem publicam eis labefactassent, 
optimatnm imperio relicto dictatorcm.Octavianum deligebant, et administra- 
tione tota ipsius arbitrio permissa non animadvertebant aleae iactui se spes 
uniTersorum hominum commbisse, uniusque viri libidini ac potestati pericu- 
lum tantnm credidissc imperii. nam siva recte ac iuste magistratum gerere 
mallet, non sutfecturus erat ad succurreudum omnibus opportune, longis- 
simo forte spatio remotis , quibus opem expedite ferre non posset ; nec ad 
iiiTeniendum tot magistratus, quos iudicio de se facto non respondere pnde- 
ret ; nec aliuquiu ad congruendum tot morum diversitatibus : sive fines regni 
violans , ad tj rannidem deflexisset , officia magistratuum conturbans , deli- 
cta negligens, pecunia venale ius habens, subditos servorum loco ducens 
( quales ex imperaturibus complures vel plerique potins omnes pancis ex- 
ceptia fuere), aecessario consecaturum erat ut bruta potestas eius qui renim 



12 zosnii 

xotvuv etvai SvGtv/rj/na ri]v tuv •/.oazovvTog uXoyov tS^ovaiav vl 
rt yuQ y.6Xay.eg naQu, rovrov dcoQfcov y.ai rif.iojv u§ioif.ievot riuv 
fiityiarcov aQy^uv Ini^aivovatv , oV rt fniety.eTg xui unQuyf.iovtg fitj 
xov uvrbv iy.fivotg atQOVfievoi ^iov tly.cjrcog o/fxXtuLovaiv ov ro)V 
avrcov anoXuvoi>rfg , Sart ix rovrov rag fifv ndlttg ordatwv nXr^-S 
Qovod^ai y.a\ ruQu/cov , ru dt noXtriy.a xui orQuricorixu xtQdovg 
7jrrootv uQ/ovaiv ixdtdofitvu xui rbv iv tiQrjVt] ^iov Kvnr^Qbv xul 
odwrjQbv roig /uQteartQOtg nottiv xul rctjv orQurtcoraJv ri]V iv roTg 
noXifiotg nQoS-vfiiuv ixXvetv. 

6. Kut oTi ruvru rovrov t/ei rbv rQonov, avrtj auq^cug 10 
tSei^s rcov ix^t^rjy.oicov rj ntTQU xul ra tvd-vg ovfintouvru xuru 
rrjv ^Oxra^tavov ftaotltiuv. ij ri yuQ navrofitfiog oQ/riOtg iv ixti- 
votg tiai]/&i] roTg /Qovoig , ovnco nQortQOv ovou , TlvXudov xul 
BudvXXov nQcorcov uvri]v ftertXd^uvrcov , xul nQoohi ye txeQU 
nolXcov ulrtu ytyovdru fii/Qi rovSe xuxm: ^Oxru^tavov di Oficog 15 
Su^uvrog fitTQicog fieru/ttQiCeo&ui ri]v uq/i]v , i'^ ov fiaXtaru ruTg 
l4d-rjvodcoQOV rov ISrcol'y.ov ovfi/3ov)MTg ineia&i] , Ti/jtQtog o nuQu 
rovrov dtuSt^cxfitvog rrjv UQ/rjv tig to/urov ci)fidri]rog ixrQunt\g 
ucfjOQrjrdg re ttvui So^ug roTg vnrjxdoig untSicoxtro xui tv rivi 
vrioco xQvnrdfitvog irtXtvrriOe. Fdiog Se KuXXtyovXug nuoiroTgSO 

1 KQccTOVs Suidas v. 'A&rjvodaQog, 2 rcav om Suidas. 7 et 8 xal 
rbv — v.ul TcSv] rbv fibv — tcov df idem. 14 BaQ^vlov P, 

Bayixv^^.iSov Suidas v. oQxrjGLq. nQcorov Suidas. 17 evfi- 

^QvUaLq Siiidas v. 'AQ^riv68a>Qoq. 18 6i^d{isvpg P iaxd- 

TT]v PL : corr Stephanus invito Dorvillio Ciiarit. p. 126. cf. Index. 
19 86^ag tlvai L dns8i(6%fro parum accurate: sponte enim Ca- 

preas secessit. quid? si scriberes uncpxi-ro vel dntcov (pxf^o. B. ans- 
dtcaxETO puto accipiendum esse orfjo habitus, invisus faclus civibus. IJ. 

potiretur calamitas publica foret. nam assentatores a tali rauneribus et ho- 
noribus affecti maximos magistratus invadunt , et modesti atque placidi , qui 
vitam istorum vitae consimilem. non amaut , haud abs re moieste ferunt iis- 
dem se non frui. quo fit ut seditionibus ac turbis civitates compleantur , et 
civilia railitariaque munera magistratibus iucri avidis concessa cura togatam 
vitam hominibus paulo elegantioribus insuavem acerbamque reddant, tum 
inilitum in bellis alacritatem frangant. 

6. Quae quidem sic esse comparata tum ipsa eventorum experien- 
tia perspicue docuit, tum ea quae statira sub ipsius Octaviani acciderunt im- 
perio. nam et pantomimorum histrionumve saltatio prius incognita tempori- 
bus iis in usu esse coepit, Pylade ac Bathyllo primis elus auctoribus; et 
praeterea quaedam exstiterunt alia, quae multis hucusque malis causani 
praebuerunt. ut tamen Octavianus imperium moderate gerere visus fuit, 
ex quo praesertim Athenodori Stoici consiliis paruit , ita Tiberius, qui ab eo 
traditum imperium accepit, cum extremam ad crudelitatem deflexisset ac 
subditis visus esset intolerabilis , eiectus et in insula quadam abditus vivendi 
finem fecit, Gaius autem Caligula cunctis hunc flagitiis superans interfectus 



LIB. 1 CAP. 6. 7. 13 

uT0n7jfiaGi Tovxov v7iiQ,Su/.6fiivog ut^Tjoi&ri, XuiQtov Sta tov 

TOIOVTOV T0Xfir,tlUT0g iXfVd^fQOJGUVTOg THXQug TO 7l0/.lTtrttU Ttjg 

TVQUvvtdog. Kkuvdiov dt t« xu9^^ tuvTov tvvov/otg untKivd^t^ 
QOtg txdovTog xui fiiT^ uia/yvr^g unaXXuytrTog , NiQiov t« xui ot 
5 fitT^ UVTOV lig fiovun/iuv nuQr^tnuv , thqI luv tXQtvu ftr^Stv nuv- 
TUTium dttX&tiv, lug uv fiiidi in^ ixfitXiat xut uXXoxoTOtgnQu^i- 
aiv uvToiv xuTuXiinotTO fivr^ftrj. Ovianaotavov di xul TOtJ natdog 
uvTov TiTov Tfi uQ/fj fttTQtiuTtQOv /or^aufttvwv, ^OftiTtUVOg dlftO- 
Trji xui uatXytiu xul nXtovtiia nuvTug vniQUQug xui nivTixuidtxu 

lOTor^ nuvTug iviavTOvg tm noXiTiVftaTi Xvftr^vufiivog, uvaiQt&tig 
vno ^Tiifuvov Tiov untXtvO^tQWv tvig ido'^t dixug rr^g norr^qiag 
ixTivtiv. 

7. ^EvTivdiv uvdQtg uyud^o) t^v Tjyiftoviav naQaXu,36mg, 
^fQoiug Ti xui TQuiuvog xui fUTu TovTOv^AdQiuvog o Ti tr<Tf/?^g 

tS^^vii&vivog xul 1] T(uv udiXqiov avnoQ\g BT^Qog xai ^ovxtog, no)J.u 
Tiov XtXo)ftr,ftivorv r/§io)aav SiOQd^i6atO)g , xui ov ftovov uniQ ii/ov 
unoXioXtxoTig o\ nQo uvtiuv uvtxTr^aurro , uXXix, xui Ttvu tiov ovx 
ovToiv nQoai&tauv. Kofiftodov di tov 3Iuqxov nutdog t^v /9«- 
GiXiiuv^ nuQuXa^ovTog, xui ov TVQuvvidt ftovov uXXix, xai nQu^taiv 

^iuvTov uXXoxoTOig ixdovTog, thu vno BIuQxiug Trjg nuXXuxijg 
qQovTfftu uvdQtiov uviXofiii^r^g uvutQt!}ivTog , JJtQTivu^ uq/hv 

TjQidT]. Tuiv di niQl Trp/ aiX-tjV OTQUTtWTCOV ovx ivtyxovTWv uv- 
Tov T/;v ntQi Tr,v OTQUTiOJTtxr^v uaxr^aiv Ti xui iniOTr,fir^v uxQi- 

1 vTtfQ^aXonivoq S: codices vntQ^aXi.6(i£vos. 13 'Evriv&iv 

ovv uvdQis apud .S\ 

est , Cliaerea tal! ausu rem publlcam a tyrannide acerba vindicante. Clau- 
dins eunucliis libertis sua permittens cum foede vita decessisset , Nero cum 
aliis eum secutis ad rerum illud fastigium pervenit; de quibus equidem ni- 
hil omnino duxi commemorandum, ne qua memoria dissolutorum et mon- 
strosorum facinorum ab eis perpetratorum exstet. Vespasianus et Titus, 
eius fiiius , cum imperium moderatius adrainistrassent, Domitianus crudeli- 
tate luxuria et avaritia cunctis superior, re publica per totos quindecim an- 
nos vastata, peremptus a Stephano liberto poenas improbitalis luere visu;s 
foit. 

7. Ab boc tempore viri boni principatum adepti, Nerva, Traianus, et 
post eum Hadrianus et Antoninus Pius, et par illud fratrum , Verus atque 
Lucius, multa vitiata correxerunt, neque tantum ea quae superioris memo- 
riae principes amiserant recuperarunt , sed etiam non possessa prius quae- 
dam adiecerunt. Commodo autem, Marci filio, regnum consecuto, nec 
tyrannidi tantum sed et prodigiosis flagitiis dedito, posteaque a INlarcia con- 
cnbina necato , quae virilem animum sumpserat , successor in imperio Per- 
tinax datus est. at cum praetoriani milites huius in exercitatione disciplina- 
que militari rigorem non ferrent , hominemque praeter officium occidissent. 



14 ZOSDH 

piiav , ulla naou rb y.ad^rjy.ov avTov avtlovXMv , i.uy.Qov ftfv f] 
'Pci>,«»; avveTUQu/d-i] , tov nertX ti;v (fvlay.iiV riZv Buaileuov Tf- 
Tuy/iitvov aTQUTtWTiy.ov ti]v tov '/caTUOTijaai ixovuq/ov vcfUQnu- 
auvTog t^ovotuv , nuQtloiilvov re ^ia Tr^v ytQOVoiuv Tavrr^g Trjg 
y.Qi'ae(og' tovlov dt fijg uQ/T-g nQOTed-eiaT]g ^idtog^Iov/.tavbg vnb5 
Tijg ')'vvuiy.bg enuQd^elg , uvoiu fiulXov ij J'vw//r; rfQevr^Qet, /Qi,- 
fiUTu nQOTeivag toveiTui ttjv ^aotXeiuv , d-eufxa Soi-g iSeTv unuoiv 
oiov ovnio nQOTeQOv ed-euaavTO' eio7]yeT0 yuQ eig ru /juoileiu 
fir^Te yeQovoiug i]yovfievi]g /nr^re ulh]g evvotiov SoQVffOQiug, ftovtov 
di rtov xaTaoTr^ouvrtov avrbv eig rovro OTQUTitOTtJijv ovv ^iu nu- 10 
QudovTtov avTto Tu j3uai).eta yul ri]v ev rovTOig nuouv d.noay.evi]V. 
u).V ovrog fiev tiftu re uveQQi]d-i] y.ai nuQ^ avrtov dietfd^uQi] rtijv 
tig rovTO TcuQuyuyovrtov avrov , rtov ev roTg oveiQOig (fuvruoiiov 
a. 193 ovSiv ulXoioTeQOv Siuyeyovtog' (8) rr^g de yeQOvoiug elg rb dtu- 

ay.onr]aui rivi de'oi nuQuSovvui ri]v uq/t]v ava/3aXofitvrjg , ^e^r^-^S 
Qog uveSeiy.vvTO fiuatXevg. nuQeX&ovriov Se eig ri]v uvri^v uQ/i]v 
lAXpivov y.ui NiyQOv , noXefioi avvtaTr^auv avroTg ovx bliyoi nobg 
ulXi]Xovg efitfvXioi, y.ui noXetg SitoTr^auv , al fiev rioSt ui Si 
rtoSe nQoad-tfievui. ruQu/ijg di ovx dXiyi]g y.aTiA rr]v ttouv y.ul 
rr]v A\'yvnTOV xtvijd-eior^g , BvLuvTiti/v re tog toi, NiyQOv tfQovovv- 20 
riov xai vnoSe'^ufitvtov avrbv 'eig to/UTOv eXdovrtov xtvSvvov, 
XQureT fiiv 1] ^ejii]Qov fteQig uvuiQed^tvTog NiyQOv ' xui fieru rov- 
rov yiX^ivov fteru rijg UQ/^g xal rbv ^iov unoXtnovrog eig fiovov 

12 av£QQ£&r] P SiatpQ^aQfls LP : corr S 15 dvuXa§ofii- 

vrjs LP: corr S coll. 1 60. 

parum abfiiit a rerum conturbatione Roma , dum praetorii custodiae dcsti- 
nati milites unius rerum domini constituendi potestatem ad se rapiunt , id- 
que iudiciura senatui per vim extorquent. cumque ceu venale proscriptum 
esset imperium , Didius luHanus , uxoris instinctu elatus , ex stoliditate po- 
tius quam sapiente consilio , porrecta pecunia regnum mercatur , eiasmodi 
spectaculum cunctis exliibens quale nunquam prius conspexerant. nam intra 
praetorium deducebatur nec senatu praeeunte nec alio legitimo satellitio, sed 
iis duutaxat militibus qui eum hoc in honore constituerant, per vim palatiura 
illi cum omni eius penu tradentibus. sed hic parlter et appellatus et ab iis- 
dem sublatus e medio , qui huc eum produxerant , non absimilis somniorum 
visis exstitit. (8) senatu vero ad maturiorem deliberationem , cui traden- 
dum esset imperium, rem reiiciente, Severus imperator designatus fuit. at 
cum praeter hunc idem imperium Albinus atque Niger invasissent , orta sunt 
inter eos bella civilia non exigua , dissidentibus a se invicem civitatibns, 
quarum illae ad huius, ad illius aliae partes transibant. cumque non exiguus 
tumultus per orientem et Aegyptum concitatus esset, ac Byzantii, qui a 
Nigro stabant eumque susceperant, extremum periculura adiissent, inter- 
fecto Nigro victrix Sevcri pars exstitit ; et post eum Albino quoque tam im- 



LIB. t CAP. 7. 8. 9. 15 

^ijStjOov T« Tijg rj^/fuovtag mQiiararo. TQt^mat toUvv tni ti^v 
Twv fxutXiug TTfTiouyfiiyojv diood^waiv , xui ttou yf unuyTon- zor^ 
GToaTUOTUig TOtg^ uvtlovat TlfQjtyaxu xui ^lovhuyto nuou^ovai 
7/)»' puaiXfiav ntxQiog fnf^riXd-tv. tnttTa dtad-fig iniuf/.t~ig jit 

SaTQUJonfSu, TliQauig fitv fnfld^tov iq66(o ttia Kjrjatrfioyju ti/.a 
xui BuiivXwPU , dtudQuuojv di Tor? oxr,YijugZ4Qu.3ug xui nuanv 
jiQU^tav xaTaaTQirpuftfvog , liXXu Tt noXXa ytvvuiwg otxovoftr^- 
aag, iyivfTO ftiv ntQt Toi? uuuQTdvoi-Tug unuQuijrjog , Ttov ini 
ToTg uTonotg fvdxn-ouiywv drjtoaiug nottnv jug ovaiug, (9) noX~ 

10 Xug di Tuiv noXtwv oixoSotiTfitaoi noXvTtXiai xoafir^oag uvidftitv 
i-ivTiovTyov Tov nuTdu tov tuvTov (iuotXtu. xui inttdrj TtXfVTUiv 
fittXXf, dtado/ovg t?~^ «?/^? uvxov xu\ FiTuv tov tJtQov vtov a. 210 
xujuaj/joug inijQonov avjoTg Tluniviuvov xuTuXi/.otntv , viydQU 
dixutojuTOv xui ini roftwv yvwatt Tt xai t}or^'p]afi nuvTug TOt"? 

t5>Tr^o uvTOv xui fttT^ avTov^^Pojftuiovg rottod^ijug vnfQ,3uX6ufyov. 
Tovjov vnuQ/ov ovTU TTJg avXPig dt* vnoxjjiag ti/,tv o i^i^TWvTvoc, 
Ji' ovSiv iTf(>o»' ^ OTi dvaittvoig V/ovtu nQog tov udfXqov riTuv 
uiad^uv^ftfvog int^ovXtvaut , z«^' ooov oi6g Tt r^v , dttxcoXvf. 
Tovjo Toiwv ix ftiaov ^ovX6ftfvog noijjoat to xioXvfta , tio ftiv 

^ Ilanivtavot jrjv dtu TtZv aTQUTKOJiov fntf^ovXtvtt arfuyr^v , tvov- 
/WQiuv di f/iov uvaiQfT tov udtX(foy, ovdi Tr^g ftrjQog uvjov 
nQOodQUftovJU Qvouod^ui dvvr,d^tior^g. 

1 naQiatato P 4 Sif^TJl9s P 6 'AQ^a^ctq LP et 7 'Aqqu- 

§iav. 8 TifQt] iTzi libri. 14 legere quoque queas i^rjyTJan, 

interpretatione, ut Leunclavius quoque vertit. S. fiaiiyr^atg zcov voficav, 
quae vulgo vojio^iaia dicitur et Zosimo 3 3 tlatfOQu vofitov. R. 

perio quam vita functo , principatns ad solum Sevenim pervenit. qnapro- 
pter ad eorum quae ignaviter acta fuerant correctionem se convertit, et ante 
omnia de militibus, qui Pertinacem necaverant et luliano tradiderant impe- 
rium, acecba supplicia sumpsit. deinde re mllitari naviter constituta Persas 
aggressus uno impetu Ctesiphontem Babylonemque cepit, Arabes Scenitas 
percurrit , Arabiam universam excidio dedit , aliaque complura fortiter ges- 
sit. et erat erga delinquentes inexorabilis, eorumque bona qui flagitiorum 
rei peragebantur publicabat. (9) cumqae multas urbes sumptuosis adrao- 
dum aediftciis ornasset et Antoninum tilium designasset imperatorem , raori- 
turus et ipsi et alteri tilio Getae , imperii heredibus institutis , tutorem Pa- 
pinianum reliquit, virum iustissimum et qui tam cognitione quam latione le- 
gum omnes ante parker et post se Romanos iurisconsultos superavit. hunc 
praefecti praetorio munere fungentem suspectum Antoninus habebat , alia 
nulla de causa quam quod Papinianus animadvertens eum infesto erga Getam 
fratrera animo esse , quo illi minus insidiaretur , pro viribus impediret. hoc 
igitur impedimentnm e medio removere volens , Papiniano per milites necem 
struit, spatiumque latum nactus fratrem iaterfidt, cum ne mater quidem 
accnrrentem ad se potuisset eripere. 



16 ZOSW 

10. 'Enu (5e xai IdvrwvTrog "tdioy.i Trjg udtX(poy.TOviag fUT 
ov TioXv dly.rjV, y.ul uvtov Toi; JiuiouvTog rovrov uyvor^d^tvrog , tu 

Macrinus. Htv iv Pco/ii]] arQuroTitSu BIuxQivov vnuQ/ov ovra rijg av)^ijg 
^ uvadtr/.vvac (iaoiXta, tu di y.aru ttjV tiouv ^E[A.(0riv6v rt /iiiiQu- 

xiov log ytvfi rfj Idvroivivov (.irjrql ovvunro/ievov. txuarov di. 5 
aTQUTtvf.iuTog Ti]g olxtiug uvaQQrjOtcog dvrt/o/iitvov oruoig ffi(fv- 
7,iog ojv , Twv fiiv ntQi tov ^EfitorjVOv lAvrcovTvov uyovrcov uvrbv 
enl rrjV '^Pcofir/V, rcJov Si MaxQivov OTQaricorcov t^oQfirjOuvrciOv vmo 
Tr^g ^lraXiag. avfmtaovrcov di uXlrfKoig TCJov OTQarontdcov iv rfj 
y.uru 2vQiuv t4vrio/tiu, tc3 nuvrl BIuxQivog iKurrcod-tig y.ul\.Q 
(fvyfj rb oTQarontSov xarulinojv tig rbv fitru^v noQd^fibv Bvtav- 
Ttov y.ul XuXx7]d6vog uliaxtrui , y.al to ocZfiu '^unvftevog Tt).tvTu, 

1 1. Tov di yivrwvivov xQari^ouvrog xui TOig tu IMaxQi- 
rov cfQovijoaaiv (x)g Svofttvioiv intitX&ovrog , t« re alXa ula/Qcog 
y.ui inovttdiorcog ^tjStcoxorog, ftuyoig Tt xui uyvQTutg ea/oXay.6- 15 
Tog , ovx iveyxovreg ol ''Pcof^aioi rrjv rijg uotXytiug vntQ^o^k^^v, 

Alexander. y.uTuo(fcj'S,uvrtg xui rb ocJofiu Staonuouvrfg Idlt^uvdQOv uvtStiE,uv 
^uoiXia , xui uvrbv ix t?;? ^t^fjQov ytvtug xuruyofievov. ovrog 
viog (ov eri xul (fvaecog tv e/(av uyu&ug anaaiv inl ttj ^aaiXeia 
id(oy.ev t/tiv iXnidug, intorijoag vncxQ/ovg rfj avXfj 0Xu^iavbv2O 
xal XQr^ar^v , uvdQug rcJov re noXtfiixcov ovx uneiQOvg xul t« iv 
eiQrivri Stud-tXvai xuXcog ixuvovg. Dlufiuiug di rijg rov ^aaiXicog 

20 8idcoK£v L. 

10. Postquam et Antoninus fratricidii poenas interiecto non magno 
tempore dedit, ne cognito quidem unquam ipsius percussore, Macrinum prae- 
fectum praetorii milites, qui ad urbera erant , imperatorem dicunt; qui per 
Orientem, adoiescentulum quendam Emisenum, veluti qui genere matri An- 
tonini coniunctus esset. utroque exercitu appellationem suam tuente , civile 
discidium exstitit, Emiseni quidem Antonini copiis Romam eum deducentibus, 
Macrini vero militibus extra Italiam profectis. ubi manus ad Antiochiam 
Syriae conseruissent exercitus, victus omnino Macrinus. castris fuga deser- 
tis, ad interiectum Byzantio et Cbalcedoni fretum capitor et vulneribus con- 
fectus exspirat. 

11. Cum Antoninus victoria potitus de iis qui Macrini partes secuti 
fuerant, velut hostibus, poenas sumpsisset, et vitam ceteroqui turpem ac 
probrosam, magis et circulatoribus deditus, egisset, non tulere Romani effre- 
nera hominis luxum atque libidinem ; eoque interempto, et cadavere in frusta 
discerpto , Alexandrum imperatorem designarunt , itidem ex familia Severi 
prognatum. hic cum et iuvenis adhuc esset et egregia indole praeditus, fecit 
ut omnes de imperio spes bonas conciperent, praefectis praetorii constitutis 
Flaviano et Chresto, viris nec rei roiiitaris imperitis et ad res togatas prae- 
clare disponendas idoneis. verum ubi Mamaea , mater imperatoris , Ulpta- 



I 



LIB. 1 CAP. 10. 11. 12. 13. 17 

fjtjTQbg t7ii(Tir^csaar,q avroTg OvXniuvbv tm)y(u(.iovu xui loontQ 
xoivwvbv ir^Q ^Q//iQ) ^^tidi] xai vofiod^ttTfg r^v uQiarog xui rb nu- 
qbv tv dtud^tivui xui ib fit/.Xov tvax6/Mg avviStTv Svvuzog , InX 
lovTfO dvo/iQuvuvrtg uvuiQtaiv uvxio f.ir^/uviuVTui Xu&Qutuv Oi 

5 ajQUTiioTui. oda&ofiivr^g dt tovtov 3Iufiuiug, xui ufiu t(o tfd-daai 
TTjV tniO^totv Tov? TuvTU (iovXtvouvTug uitXovorig, xvQtog Trjg tojv 
inuQ/iov uQ/r^g QvXniuvbg xud^ioTUTui fiorog. iv vnoipia de 
ToTg OTQUTonidotg yivofitvog (rug di uiriug uxQi^ug ovx i'/o) dit^tX- 
d^iiv' dtuqoQU yuQ lOTOQTjxuai ntQi TTJg uvtov noouiQiotiog) uvui- 

10 QtiTUi OTUGtiog xiVTjd^tior^g , ovdi Tov ^uaiXio)g uQxiauvTog uvtio 
nQbg ^or;&ituv. (12) ivTtv&fv ol OTQUuuJTat xaxu ^QU/v jijg 
n^bg li4)S^uvdQ0v tvvoiug unooTurovvTtg unQodvfioi ntQi Tug tov- 
Tov nQOOTuifig tquivovTo, xui ditt xoiJ firj na&tTv ti diu t^v 
Qtt&vftiuv tig aTuatig i/WQOvv , avaTQUffivrtg jt naQT^yw/ovldv- 

15 t(jOvTvov ttg jiuGtXtiuv. inti di rbv oyxov ovx irryxfJov t^? «C/^? 
gvyfi xuTiaTrjOtv Iuvtov ucfuvTj, xui OvQuvtog di Ttg tx SovXtiov 
yivovg avuQQrid^ttg naQU/QTJfiu fitTU t^? uXovQyiSog li4Xii(ivSQ(i) 
nQ0OTi/&T], To fifv xuTu TOi? ^uotXibjg r,v'iuvtTO ftToog, o Si inl 
ToTg nuvTu/od-fv ntQtiaT(oaiv unoQOVfitvog tw tc otofiuTi xui ToTg 

20xaTU(pvaiv Xo)'tofioTg oXXotoTtQog r^v, woTt xai (ftXuQ-^-vQiag av- 
Tft> rooov ivoxijWui xul /or,ftuT(ov iyxtTod-ui ovXXoyji , tuvtu re 
nuQu rfj ftTjTQi &r^aavQi%tiv. (13) i/ovTOOv Si uvxtL twv nQuyfiu- 
Tfc/v ov/ vytwg , %a ntQl Jlutoviav xal Mvaiav (nQUTtvftaTU 



nnm els arbitrum quasiqoe consortem officii praefecisset , quod et luriscon- 
sultus esset praestantissimus et recte res disponere praesentes ac futora pro- 
spicere posset, ofTensi milites roortem bomini clandestinam moiiuntur. id 
cum animadvertisset Mamaea, statijnque detectis insidiis horum consilioroin 
auctores e medio sustulisset, Ulpiano soli praefectonun praetorii munus com- 
mittitur. sed quod exercitibus in suspicionem venisset de causis quas equidem 
accurate dicere non habeo , qaando de ipsius instituto diversa Litteris prodita 
sant, seditione mota trucidatur, cum ne ipse quidem imperator ei opem ferre 
potuisset. (12) secundum haec pauiatim milites a pristina in Alexandrum 
benevolentia recedentes ad obeunda ipsius imperia segnes se praebere; veriti- 
que ne quid ob ignaviam eis accideret mali, ad sediiiones tendere ; secuto- 
que concursu quendam Antoninum ad imperium producere. sed cum is re- 
cusata imperii mole fuga se hominum ex ocuHs subduxisset, et praeterea 
Uranius quidam ex servili genere designatus confestim vna cum purpura de- 
ductus ad Alexandrum fuisset. conceptum quidem adversus imperatorem 
crescebat odium ; ipse vero quid in circumstantibus undique periculis faceret 
haesitans, et corpore mutatus erat et inditis a natura dotibus animi. adeo 
quidem ut eum avaritiae morbus invaderet, totusque colligendis pecuniis in- 
cumbens apud matrem eas reconderet. (13) hoc modo male affectis rebus, 
qui erant in Pannooia Moesiaque exercitus, aiienis ab ipso iam pridcm ani- 
Zosimua. 2 



18 zosira 

x«i TiQorfQov a,XXoTQio}Q TiQog avrbv 8iay.iif.itva, rort S^ /.luXXuv 
TTQog anoaraaiv V^rjQtd^iaro. rQantvra dt tig vaortQiaiA.ov uytt 
!»/laxminna.iyia'^i/.uvov tlg ^aaiXtiav , rort rr]g IIaioviy.TJg l'Xr,g t^r^'ovi.itvov. 
^' xal Mu'^tf.uvog f.ifv ra? ntQi avrov dvvufittg uytiQag inl rr/V ^lru- 

Xiav f^MQfn]atv, uncfQaay.tvM r(o ^aaiXti oaov olofitvog tnidri-S 
ata&at' IdXtS^uvSQog St tv roig ntQi rbv^^P^vov t&vtat SturQi^Mv, 
iiay.tiai ru vtmrfQiad-tvra fiad-wv, rijg tnl rrjv '^Pwfir/V tl/jro no- 
Qtiag. tnuyytXXofitvog df roTg arQuruoruig y.ai uvr(p TMu^aiivd) 
avyyviofirjV tl roTg fy^^fiQr^d-tTaiv fvdoTtv , log ov/ oiog rt yeyovt 
rovrovg vnuyuyia&ut , nuautg unoyvovg ruTg tXniaiv tuvrbv tnt- 10 
did(OXf rQonov rivu rjj acfuyfj. BIufiaTu dt nQotXO^ovau fitru 
r(ov vna.Q/(ov ty. rrjg uvlijg (og 6rj rrjv ruQU/ijv yarunavaovaa 
dvn^ rt xaraacparrtrtti xui oi vnuQ/ot avv avrfj. 

Trjg df (iuaiXtiug i]dr} ^t^ui(og nuQu Blu^ifiivov xurt/o- 
fiivrjg, fv fitrafitXtiti nuvrtg riauv (vg rvQuvridu niy.Quv fitrQiug IS 
aXktt^afitvoi ^aatXtittg. yivovg yuQ cov ucfuvovg, ufiu tw nuQa- 
XafiiTv rtjv dQ/r^v, oau (pvatt nQoar^v uvr(o nXtovty.rrifiuru , rfj 
rr^g tE,ovaiug t^rjCfuvtt^t nuQQrjaia yui noiatv uqoQr^rog r\v , ov/ 
v^Qit,(ov tig rovg tv riXti fiovov, dXXu y.al fitru nuatjg cofiorijrog 
roTg nQuyfiuat nQoaitov, fiovovg dt d-iQuntvxov rovg avy.o(fuvrug, 20 
oaoi ftuXiaia rorg dnQuyfiovug' xartfirjvvov cog 6(ftiXovrug rt roTg 
fiuaiXixoTg rufiitiotg. ijdtj di xai tig (fovovg dy.Qirovg f/(0Qft 
/Q}]fidro)v intdvftia, xui oaa rcov noXtoov 7]v OixiTa tnoitt, fitru rov 

2 £^SQEQ-t6to LP. 18 i^fcpavs R ex LP. 

mis, tunc magis ad defectionem irritabantur. ideoque ad studium rerurn 
novarura conversi Maximtnum ad imperium efferunt , id teinporis alae Pan- 
nonicae ducem. Maximinus omnibus copiis praesentibus coactis in Italiam 
profectus est, arbitratus se facilius iraperatorem adhuc imparatum adgressu- 
rum. Alexander autem apud sitas ad Rhenum gentes commorabatur, ibique I 
rerum novatarum accepto nuntio Romam continuis itineribus contendebat; I 
cumque tam militibus quam ipsi Maximino veniam polliceretur , si a coeptis 
desisterent, posteaquam dicto parentes efficere non poterat, spe omni ab- 
iecta se ipsum quodara modo caedi obtulit. Mamaea vero cum praefectis . 
egressa praetorio , quasi tumultum sedatura , cum praefectis et ipsa necatur. 1 
Maximino iam stabilitum detinente imperium, neminem non paenitebat ™ 
quo<l acerbam tyrannidem moderato cum impcrio commutassent. nam ob- 
scuro natus genere Maximinus , cum primum accepisset imperium, quibus a 
natura praeditus esset vitiis , ipsa potestatis licentia prodidit ; adeoque cun- 
ctis erat intolerabilis , non taiitum iniuriis afficiens in dignitate constitutos, 
verum etiam cum omni crudelitate negotia tractans, solosque calumniatores 
colens , qui praesertim cupidos quietis homines deferebant velut imperatorii 
fisci debitores. avaritia denique motus ad caedes inaudita causa progredie- 
batur; et quae mauicipiorum erant, sibi vindicabat, facultates praeterea 



LIB. 1 CAP. 13. 14. 15. 19 

xiu TOi-g olxijoQug Tiov ovauuv uqaiQuod^at. (14) ^uQvroj.itndv 
Si Tuiv vno 'Ptof.ialovg i9vu}v fm TJj Xluv w^iOTijrt xui crviTUQaT- 
rofitvwv (jtI TuTg TTQoqurtoi nXtori^iuig , ol ttjv yti^Svr^v oixovv- 
T£f roQdturov xul Tov viiwrvfiov tovtio nuTia ^uaiXtag uvudti- Gonliani. 

5'^uvTig, tOTtiXav iv^^Pwftrj nQto^itg uXXovg Tt xai OvaXtQtuvor, *• ^**' 
Sg Tov vnuTtxov T(x-//.iuTog tov iiSuoi^/.tvatv vaxfQOv. ^ de ovy- 
xXr^Tog t6 nQuyd^iv uoutriauou nuQfoxtvuauTO nQog t^j' tov tv- 
Quvrov xu&utQiair , Tovg Tf OTQUTiWTug fig inardoTuotv iQt- 
^illovou xui Tov dfjfiov urufiiiirr^oxovoa Tiuv tig ixuoTOv idia xul 

10 xoirrj nuvTOiv udixr^uuTior. inti di nuot tuvxu idoxtt, nQO/ti- 
QiLorxut Tr^g (iovXrjg urdQug tYxoot aTQaxr,yiag iuntiQorg, ix tov- 
Tiov uvTOXQuxoQug tXofttvoi dvo , BuX^STrov xui 3Iu'4ifiov' xul 
nQOxuTuXufioiTtg Tug ini Tr^v'^ Ptljfir/v tftQovoug oSovgtTOiftoi nQog 
T^v inuruaxuoiv r^oar. (15) Toi; Si Mu'§tftivov xovxfov unuy- 

15 ytXd-tvTCov ini tj;»' '^Pioftr^v oQfii\ourTog ufiu Toig IMuvQovaioig xui 
KtXTixoig TtXtotr , ol ftiv Ttjv lAxvXr^iuv TtTuyfitroi tfv/Mxxttv 
anoxXtioui-xtg uvxio Tug nvXug ig noXtOQxiuv xud-iaxuvxo , twv 
6i avruQUfitvcov uvt(o fioXig to xotvfj XvoiTtXovv tXoftirojv ovfitfQO- 
rr,ourT(or Tf Tor^ xud-fXtTv tov IMu^iftTvov ionovdaxoaiv , lig 

SOta/uxov iXriXuxiog xivdvvov nQoadytt xor nuTdu ToTg OTQuxtcoxutg 
ixixrjV, (hg UQxiaovTa Siia Tr^v r^Xtxiav tig olxrov ix rijg oQyr^g 
ouTOi'5 fitTUcrtr^oui. rtov di Svfuo ftiiLori rov rt vtor oixTQCog 
urtXoircov xui uvtov nuQu/Qr^ftu xuTaa(fu'^uvxo)v, intX&cov rtg 

7 JtaQscTitvu^eTO P. 

snas municipibus ipsis eripiens. (14) qnare cum snbiectae Romanis gentes 
cnidelitatem nimiaro graviter molesteque ferrent , et ob manifestas rapacita- 
tes tumultuarentur. Afri Gordiano eique cognomine filio deaignatis impera- 
toribus, ctim alios Romam iegatos misere, tum Valerianum ^irum consula- 
rem, qui deinceps imperio potitus est. senatus eo quod acturo fuerat cupide 
probato, ad deiiciendum imperio tjrannum se coraparat, milites ad rebellio- 
nem concitans, et in memoriam populo revocans iniurias tum privatis tuin rei- 
pablicae illatas. cum universis haec probarentur, e senatu XX viros deli- 
gunt artis imperatoriae peritos. ex his summa cum potestate constitutis 
duobns, Balbino atque Maximo, praeceptisque Romam ducentlbus itineribus, 
parati ad resistendum erant. (15) Maximino autem post allatos harura re- 
ram nuntios Romam movente curo Maurusiis et Celticis ordinibus , Aquileiae 
praesidiarii propter occlusas ei portas obsidione cincti fuerunt : ipse vero, 
suarum partium hominibus vix tandem boni piiblici causam amplexis, et eo- 
rum voluntati adsensis , qui Maximinum imperio deiicere cupiebant, adex-., 
tremum periculum redactus filium militibus supplicem obtulit, veluti propter 
aetatem suffecturum ad eos ab ira ad commiserationem revocandos. at cum 
illi maiore iracundia fervidi iuvenem miserabiliter interfecissent, et ipsnm 



a. 233 



20 ZOSDH 

xttl TTjV xecfokriv yMQiaag rov adifxarog tni rrjv '^Pw/nrjV anr^yayi, 
arjf^uTov ffKpaveg rovro rijg vlxrjg noiovjLiii'og. ruvrrj roivvv unaX- 
7,aytvreg rov dtovg rrjv tx yli^vi^g rtov (3uaiXttov uvtfitvov u(fiS,iv. 
Gordianus l^* '^^^^ ^^ ^iu xtif.uovog tv r(o nltiv unoXofitvcov, Foq- 

iun- Siuvco d^urtQov rovrwv ovn nuidl rrjv riov o7mv i^yef.ioviuv r^ ytqov- 5 
aia nuqiS(i)y.tv, u(p ov rijg nqoXu^ovarig y.urriCftiug o '^Pcofiuicov 
uvitTO d^fiog , tov ^uailkog axr/vmoTg re y.al yvfiviy.oTg uydiac 
rovg noXirug unuyuyovrog. nuvnov di wantQ tx xuqov ^u&iog 
uvua(fi]Xuvrcov, fni^ovXrj y.uru rov ^uatXicog Xud-Quiu ovviarurui, 
]Mu'S,ifiov y.a\ BaX^ivov arQurmxag uvkv rivag tnuvuarVjauvroiv' 10 
tjg (fioQud-eiarig uvroi rt ol rfjg axtvcoQiag uQ'S,uvTeg uvuiqovvtui 
y.ul rcov xoivcovrjadvTcov uvroTg ol no7J^oi. (17) fifT ov noXv 
di y.ui KuQ/rjSovioi rijg rov ftuaiXicog tvvoiag uXXoTQicodivTtg 
^u^iavbv elg ^uaiXeiuv nuQuyovai * roQdiuvov di y.ivrjauvTog rag 
iv .Ai^vri Svvufitig, inuvtX&ovTtg nQog uvrbv rfj yvcofirj rbv fiivl5 
tnid^ifitvov rfi rvQuvviSi nuQuSiSouai , avyyrc6fii]g Si Tv/ovrtg 
rcov ntQia/ovrcov uvrovg xivSvvcov ^Xtvd^tQMd-rjOuv. iv tovto) 
Srj uQbg yufiov uytrui PoQSiuvbg TiftrjaixXiovg d^vyuriQu, rcjov 
enl nuiStvatt Siu^orircov uvSQog, ov vnuQ/ov rrjg uvXiig uvuSti^ug 
tSo'S,t rb Sia rh viov rijg ijXixiag rij xr/Sefioviu rtov nQuyficjiTcor 20 
iXXeTnov dvunXrjQOvv. 



1 iitTJyayeliV. 8 Casaubonus (ad Capitol. p. 194) haec deesse 

credit: ano t^s ivvoiag xav TtQoyeyovozcov dvaxsQtav avrovg dir. 
uti Capitolin. c. 3: ut ea quaefuerant aspere gesta, mitigaret. Ste- 
phanus inserendum censet dn' avzijg dn. R. usitatius Stayayovxog. 



quoque confestim trucidassent , accedens quidam caput a corporc recisum 
Romam tulit, idque signum victoriae manifestum exhibuit. quapropter omni 
metu iiberati adventum imperatorum ex Africa praestolabantur. 

16. Sed iisdem vi tempestatis inter navigandum exstinctis, Gordiano 
alterius filio senatus summam rerum tradidit; a quo tenipore populus Roma- 
nus de superiori maestitia remisit, imperatore per scenicos gymnicosque lu- 
dos ab ea cives avocante. cunctis autem velut ex profundo sopore iam re- 
creatis , adversus imperatorem clandestinae quaedam insidiae parantur, Ma- 
ximi et Balbini opera quibusdam in eum miiitibus concitatis; quibus insidiis 
detectis tam ipsi sceleris auctores quam alii participes non pauci caeduntur. 
(17) non multo post et Carthaginienses a benevolentia principis alienati Sa- 
bianum ad imperium efferunt. sed cum Gordianus copias Africanas excivis- 
set, animis cum eo reconciliatis affectatorem tyrannidis dcdunt , et impetrata 
delictorum venia periculis imminentibus erepti sunt. dum haec geruntur, 
Gordianus uxorem ducit Timesiclis filiam, nobilis ex doctrina viri; quem ubi 
praefectum praetorii creasset, visus est id quod curationi rerum propter ae- 
tatem ipsius sane teueram deesset supplere. 



I 



LIB. l CAP. 16. 17. 18. 21 

18. *'HdT] 6f TTJg ^aatXifag ovar/g h o/vqo), IltQaai roTg 
xuiu ri^v iwuv tdytaiv iniivui nQoatdoxuJvro, T7jv uQxr,v ^unwQOv 
nufJuXu^ovrog furu lAgraitQ^riV rov ano IIuQdx-ulMv uv&ig tig 
IltQaug T^v uQxrjv fitruarr^auvru' f.iiru yuQ yiXtiutdQov rov 
5 0tXtnnov xal rovg dtudtSafitvovg rr^v Muxtdoviov uqxtjv l^tri6/ov 
TUJv uiio auTQuntiiuv uQ/ovrog , l^Qauxr^g o IIuQdruTog cJ/u tj^v 
tig Tov udtXqbv Tr,Qiiurr,v i\jQiv uyuruxTT^aug , noXtfiov nQog 
Tov l/ivTto/ov aaTQdnr,v UQUfttvog , uhiuv diSwxt TIuQdxulotg 
fXiiuXovoi DJuxtdovug tig tuvrovg rr^v uq/i,v ntQiarr^aat. Tore 

lOroiix-v inl IliQOag b ^aaiXtig f,ti nuQuaxfvfj rfj nuari. tov ii 
Pwfiuixov aTQUTOv dot.avTog iv t^ nQWTTj fiu/rj xtxQurrixivut, 
Ttfiriaixy.r,g b TTJg uvXf,g vnuQ/og TtXtvTTjaug rjXuTTioat no).v T(p 
fiuaiXii Tr,v ini rfj uaifuXtiu rijg Tjytfioviug ntnoidriatv. 0i~ 
Xinnov yuQ vnuQ/ov nno/fiQiod^ivrog, xuru ^QU/v tu rijg lig 

15tuv fiuaiXiu rwv arQuriwrwv ivvoiug vniQQtt. oQfiwfttvog yuQ 
iglAQu^iug, td-vovg /tiQiarov, xui ovdi ix rov /itXriorog tig rv/jig 
inidoaiv nQOtXd-wv , ufiu rw nuQuXUfStTv Tjp> uQ/rjV tig ini&vfiiuv 
fiuotXtiug irQunrj' xui twv aTQuriwrwv Tovg dg rb vtwriQiLtiv 
iniQQtntTg oixtiotfiivog , intidi] t^v twv arQurtwrtxwv arrr,af(ov 

SOavyxofiidriV uXig i/ovauv tldfv, frt rov ^uaiXiwg ntQi KuQQug 
xui NiaijSiv avv Tt3 arQurw diurQi/iovrog uirbg ivdoriQw rug 
y«t;?, «V rrfv arQuriwrixTiV TQoqriV ti/ov , tiaiirut Siirurrtv , ojg 
uv 7j arQuriu Xaiw nnLOfiir^j xui unoQiu rwv intrridtiwv uvuoruirj 

4 Y^Q "^ov 'Ali^avdQOV rbv L. 21 CapitoHn. Gord. 29; ariibva 

Philippi primum naves frvmentariae sunt aversae: deinde in loca de- 
ducli sunt milites, in quibus annona haberi non posset, K. 

18. laru coniirinato imperio, Persae aggressuri provincias orientales 
exspectabanlar, cum regnum eorum Sapor accepisset post Artaxerxem, qui 
Parthis illud ereptum rursus ad Persas transtulerat, nam post Alexandrum 
Philippi filium, et huius in imperio Macedonum successores, Antiocho superi- 
oribus iliif satrapiis iraperante Arsaces Parthus, propter illatam fratri Tiri- 
dati contumeliam bello adversus Antiochi satrapaiu suscepto, Parthis auctor 
fuit ut eiectis Macedoiubus regnum sibi vindicarent. imperator igitur univer- 
so cum apparatu coiitra Persas movet. cumque Romanus exercitus primo 
proelio superior exstitisse visus esset, Timesicles praefectus praetorio vita 
functus non parum imperatoris de securitate regni fiduciam imminuit. nam 
Philippo in eius locum suffecto paulatim bencvolentia militum erga impera- 
torem exstincta est. ortus enim Philippus ex Arabia , gente nequiesima, nec 
a meliori loco ad ampliorem fortunam progressus, ut primum hunc magistra- 
tum accepit, ad imperii se convt-rtit affectationem ; conciliansque sibi ini- 
lites ad res novas propensos, quod militares aiuionas abunde convehi cerue- 
ret, imperatore propter Carras et Nisibin adhuc cum exercilu haerente, 
naves, quae commeatum roilitarem continebant, ad interiora penetrare iussit, 
ut fame pressos et inopia rerum neccssariarum exercitus ad seditionem coiu- 



22 ZOSDU 

TiQog axdaiv, (19) ix/iuaTjg de elg tQyov avrco t?]j axtipewg, ol 
aTQaTiWTUi TTQOcpaaiv ttjv tcuv avuyy.uuov tvSeiuv notr^oufievoi, 
ovv ovdevl xoafKp rov ToQdiuvov neQiaTuvxeg log uiriov rr^g rov 
VWiWppwi. OTQUTOneSov (f&OQug uvuiQOvot, OiXmno) rrjv alovQyiSu y.uru 
a. zvt ^^ ovyy.e(f.ievov neQid^tvTtg. o dt nQog fiev ^uncoQr^v td-tro fpiXiuvS 
ivtofxorov , 7.vaug de rbv noXe/nov enl rrjv '^Pcof.ir^v e^oQfiu, rovg 
f.iev OTQuricoTug udQuTg SiaSoaeoi d^tQuntvtov , tlg de ri]v Ptofir^v 
iy.ntfA.nwv rovg ori voaip rtrtXtvT7]y.£ FoQdiavog uyytXovvrug. enel 
6e tlg rrjv ^Pcofirjv u(fiy.txQ , rovg tv rtlei rijg ^ov7S^g Xoyoig eniei- 
xeoiv vnuyuyofitvog to7]d-r] dtiv rug fityiorug rwv aQ/wv roig 10 
oly.ei6Tura nQog «wtoj/ tyovoi nuQuSovvui, y.al IlQiay.ov fitv ad'tX~ 
qjbv ovra rcJov y.ara ^vQiav nQoeoTi]OUTO oTQaroniSwv, 2i^riQiuv(p 
Se r(p y.rfSearf] rug ev Blvaia y.al 3Iay.tSovi'a Svvufieig inioTtvati 
(20) rovT(p Si ^t^aiwg 'titiv ri]v uq/j]v oiijS-tlg avrbg inl K(xq- 
novg ioxQ(XTevev ojSrj t« neQi xbv ^'Ioxqov XriCaufievovg. fiu/r]gi6 
Si yevofievr]g ovx ivtyy.ovrtg ot ^uQ^aQoi rrjV nQoo^oXr/V, tig ri 
(fQOVQiov GVfKfvyovTtg iv noXiOQxia xud^ioruvro. d-tuoufitvoi 
Si rovgi'^ uvrwv uXXovg uXXr] SiuonaQlvrag av&ig avvtiXtyfiivovg, 
lifia re uve&uQQrjOuv y.ul vnt^tXdovrtg rco '^Pcofiai/.cp oTQaroniScp 
ovvininrov, ov/ vnoaxuvTtg Si rrjv rcov 3IavQ0vaiwv 0Qfir]V Xo- 20 
•yovg ntQi onovScov inoir^auvxo , oTg 6 0iXtnnog quov d-ifitvog 
avt/coQti. noXXwv Si y.axu ravxbv ifintoovocov xuqu/cov roig 
nQuyfiuoi , ru fiiv Jiaxoi t^v etoav ratg rwv (fOQWv tionQ(x^tai y.ul 

1 iz^darjg Heumannus : libri t jtpaffts- 21 quov pro Qa8i(o$. sic 

/3. 23 10. et 30 6. R. 23 tuIs t£ t(ov S. 

moveretur. (19) eventu consilio respondente, milites arrepta de penuria 
corameatus occasione Gordianum tumultuose adorti veluti cuius culpa periret 
exercitus, interficiunt, ct Phiiippum ex composito purpura vestiunt. is sa- 
cramentis intervenientibus , amicitia cum Sapore constituta belloque sopito, 
Romam proficiscitur, miiitum animos amplis largitionibus demulcens , Ro- 
namque nuntios mittens , qui Gordianum morbo exstinctum dicerent. ubi 
Romam venisset, ordinis senatorii viris oratione benigna sibi conciiiatis, roa- 
gistratus amplissimos hominibus sibi coniunctissimis tradendos statuit. ita- 
que Priscum fratrem Syriacis exercitibus praefecit , Severiano genero Moe- 
siae Macedoniaeque copiis creditis. ( 20 ) hoc modo stabili se potiturum im- 
perio arbitratus , ipse contra Carpos expeditionem suscepit , qui iam Istro 
vicina loca populabantur. proelio conserto , cum impressionem barbari noa 
sustinerent, fuga quoddam ad castellum facta obsidebantur. ubi suos hinc 
inde dispersos rursus colligi cernerent , receptis animis egressi Romanum iii 
exercitum irruebant. sed quod impetum Maurorum ferre non possent, men- 
tionem pangendi foederis iniecerunt; quibuscum Philippus eo non difficulter 
inito discessit. cum autem rerum perturbationes eodem tempore plures in- 
cidissent, orientaics quidem partes tum exactionibus tributorum gravatae. 



LIB. 1 CAP. 19. 20. 21. 23 

lot TlQiay.ov , uq/hv tiuv ixtTot xuS^taiafitvov iOvuJv , u(fO(jrjov 
uTiuatv tivut ^aQw6f.iivu, xui dtu iovto nQog to vKxtrtQiyttv jqu- 
ntvTu , xov 'IioruTituvuv nuQT^yuyov lig r^v ruiv oXwv uQ/tjv, ru 
dt 3Ivawv ruyfturu xal IJuiovcov 3IuQtyov. (21) avvruQu/&iv- 
5 rog di ini rovroig OtXinnov, xui dtofiivov t^? ytQOVoiug t; avXku- 
/jioif^ui ol nQog ru xu&taroJra ?; yovv, ti rf^ avrov dvauQtaroTtv 
'tQ/fj , ruvrr^g uiftTvui, (.ii^dtvog di to nuQunav unoxQtroftirov, 
lixiog xu\ yivii nQoi/orv xai uittufiart, nQooiri di xui nuoatg 
dtanQinorv ruTg uQtruTg, {.ttxrr^v tXtytv avrov ini rovrotg uytovidv' 

iO Quov yuQ iv iavroTg ruvru dtucfd^uQr^atod^ui , to ^i^utov t/tiv 
ovdufio&tv dvvuftfva. ix^uvrtov di lig tQyov luv b jJixiog ix rrjg 
rdiv nQuyfiurwv irtxfir^Quro ntiQug , rov ^lwruntuvov rt xui Ma- 
Qtvov ovv ov noXXw novio xud^aiQt&ivrwv , ovdiv r^rrov iv (fofiotg 
o OiKtnnog r^v, to rcuv orQurtwrwv ftToog niQi rovg ixtTat ruiiuQ- 

15/ovg xui Tjytfiovug tidwg. nuQtxdXti TO/'iti' to»' dixtov rtjiv iv 
jyivalu xui Tluiovin ruyfturwv uvudiqaa&ui t^v uq/tjv. roTi di 
diu rb xui tuvrw xui Wi/.innw ruvru ugifKfOQU rjytToxf^ui nuQUi- 
rovftivov, rfj OirraXixfj Xtyoftivr] nit&avdyxj] /Qr^atxfttrog ixnifi- 
nti xaru rr,v Tlutoviuv avrov , owq Qortovvru rovg ixtTot ru Mu- 

SOoiVot; (fQorrfOuvrug. ol di ruvrrj orQurtwrui rbv zJixtov oqwv- 
Ttg roTg TjfiaQrr/xootv ini^iovra, xuXXiov ttvai atfioiv iiyr^ouvro 

3 Tn nummis nomen Totapiani non cccurrere docet Spanhemius (diss. de 
p. et u. n. t. II p. 261), quamobrem Pazatianvm, quod nomen in num- 
mis vidit, verius esse existiraat. R. 4 nigdyfLaza LP : corr. S. 

12 Tartiavov LP. tov expunxerim. 

tum f]uod Priscus iis provinciis cum imperio praeesse iussus intolerabilis 
uwnibus esset, ideoque novas ad res conversae lotapianum ad summam re- 
rum provexerunt, itidemqu^ Moesonim Pannoniorumque legiones Marinum. 
(21) ob has res conturbato Philippo, senatumque rogante, vel opem ad re- 
rum praesentem statum sibi ferrent, vel si suum eis displiceret imperium, hoc 
ipsura abdicarent , nemine prorsus quicquam respondente , Decius farailia 
dignitateque praestans et omni praeterea virtutum genere ornatus frustra 
dixit ob haec eum trepidare. quippe levi momento fnturum ut per se ipsa 
haec evanescerent, quod nuUa possent ex parte stabilitatem aliquam habere. 
fais Decii coniecturi.s, quas ex ipso rerum usu sumpserat, licet eventus reapse 
respondisset, lotapiano iMarinoque non magno labore deturbatis, nihilo ta- 
men minus in metu Philippus versabatur, qui odium militum erga tribunos 
et duces in iis locis perspectum haberet. itaque Decium obsecrabat ut ea- 
rum legionum, quae essent in Moesia Pannoiiiaque, imperium susciperet. 
ilio recusante, quod istuc neque sibi neque Philippo expedire duceret, Thes- 
salica, quam vocant, persuasione Philippus usus, quae esset cura coactione 
coniuncta , hominem ablegat in Pannoniam , castigaturum ibi Marini factio- 
nis complices. at illoruni locorum milites cum Decium viderent ad eos mul- 
tandos venire qui deliquerant, consuitius sibi fore putabajit, si et periculum. 



24 zosim 

xai xov TiuQa noSug UTioafioaod^ai xivdvvov xui ufia nQoari]- 
ouod^ai fxovaQyov , og y.u\ twv aoivciv uv entfxe7.rid-eii] xQeTooov 
y.u\ ov Gvv novo) ntQilorui Oikinnov , noXiriy.fi zt uQaTrj xui no~ 
Decius. Xtf.iiy.fl nHQU nQOiy/.cov. (22) neQid-iVTeg ovv uvtm xr^v uXovq- 
a. 249 yl^u, y.ut i(p tuvTM Xotnbv oqqwSovvtu nQog xi]v xwv nQuyfiurcov 5 
y.ui axovTU ovvcjoO-ovoi xrjSefioviav. OiXinnog xoivvv , xijg xov 
jiexiov nQooayyeXd-eior^g uvuQQrjOtwg uvxw, xa oxQUToneSu ovva- 
yuychv rjXuvvev w? ini&tjoofitvog. ol Si ovv tc^ /Jtxico, xuineQ 
noXXc^ n7.tiovg elvui xovg ivuvxiovg ilSoxeg, ofuog ed-aQQOVv , xf] 
zfexiov ntnoid-QTtg iniOTrjfij] xai ntQi ndvTU nQOvoia. ovfinto6v~10 
xcjov Se xcJov oxQUTOntScov uXXi]Xoig , xu\ xov fiiv xcS nXrj&ei xov 
Si xfj GXQUxi^yiu nXtovtxxovvxog , eneoov fiiv ix xrjg 0tXinnov fte- 
QiSog noXXoi, xai uvxbg Si ovv uvToTg uvutQeTTUt, xui xov nui- 
Sog, ov txv/e xfi xov KaiouQog uS,ia xifii]Oug , anoocfuyevxog. 
ovxco fiiv ovv Jexiog xr^g xcJov oXcov UQ/jig iyivtxo xvQtog, 15 

23. Tojv Si nQayfiuxcov Sta ttjv WiXinnov ntQ\ navTu 
ixftiXtiav xuQU/r]g nXrjQcod-ivxcov, ^xv&ut xbv Tdvuiv Sta^dvTtg 
iXrjiL,ovxo xa ntQ\ xi]v QQc/.xrjv /coQia ' oTg int^tXd-cjov ^txtog xai 
iv nuoutg xQaT7]oag xuTg fiu/utg , nuQtXofievog Si xui xijg Xtiug 
7]v txv/ov tlXrjcpoTtg, unoxXeietv avToTg inetQuxo x^v olxuSe uvu/co- 20 
Qr]oiv, Stucp&tTQut navcjoXed-Qiu Siuvoovfievog, cog av firj xa\ avd^ig 
iuvxovg Gvvayayovxtg ineXd-otev. FdXXov Si] inioxrjoag xfj xov 
TuvuiSog 0/&1] fiexu Svvufiecag uQxovGtjg uvrbg xoTg Xeinofiivotg 

12 OTQUTBia LP. 22 Sl P. 

quod ante pedes esset, amolirentur, et simul principem summae rei publicae 
praeficerent, qui eam melius gereret et absque labore superior futurus esset, 
ut qui civili virtute parifer et usu mllitari Philippum anteiret. (22) igitur 
amictum purpura Decium , et sibi iam metuentem , ad procurationem rerum 
vel invitum compeilunt. Philippus, accepto de appellatione Decii nuntio, 
coactis exercitibus, velut hostem aggressurus , in eum movit. qui vero sta- 
bant a Decio milites, licet ab adversariis numero se vinci nossent, tamen De- 
cii tam peritia quam in omnibus rebus providentia freti fidentibus animis 
erant. ubi concurrissent exercitus, aitcro nomine multitudinis , altero ducis 
superiore, complures a Philippi partibus ceciderunt ; inter quos et ipse cum 
filio, quem Caesaris dignitate cohonestaverat, caesus fuit. hoc modo Decius 
summo potitus est imperio. 

23. Quia vero plenae perturbationis res erant ob inertem Phiiippi so- 
cordiam in omnibus , Scythae Tanaim transgressi vicina Thraciae loca prae- 
dis agendis infestabant ; quos aggressus Decius, et omnibus proeliis superior, 
praeda quoque recepta qua potiti fuerant, quo minus domura reverterentur, 
iter eis occludere conabatur , et universos ad internecionera delere cogitabat, 
ne denuo coactis copiis irruerent. cumque Gallum ad Tanaidis ripam satis 



LIB. 1 CAP. 22. 23. 24. 25 

Infiii. /WQOvvruv di tiZv nQUY/nunov uvito xuru vovv, itq to 
rmxtQiLitv rdXXog Tgurtiig Inixr^ovxiviTui nQog Toig (iuQ^u- 
Qovg, xoiviorr^aui rr^g tntftovXr^g Tr^g xutu /tixiov nuQuxuXaiv. 
uafiivfOTUTu di To nQOOTuyd-tv diiu{.iiriav , b Fu/.Xog f.itv rijg tni 

5 rij Tor Tuvuidog oydj^ (fvXuxfjg ti/iro , oi dt ^uQjSuQot ditXorTig 
uvTOvg TQi/fj ditTu^uv tv Tiri Tonqi Tr,v nQWTrfV fAOiQav, ov nQo^i- 
/jA;jto TtXutt. Tov ^ixiov di Toig noXXovg uvtujv itaq&tiQuvTog, 
TO dtvTtQOv tnf/iriTO TuyfiW TQunivTog di xul TorTOf, ix tov 
TQiTov ruyfMUTog oXiyoi nXr^alov tov TiX/narog ini(furr,auv. tov 

10 Jf TuXXov diu Tov TiXf.iuTog in uvTOvg bQ/nijaui tuj zJtxiM or,- 
firjVUVTog , uyvola twv ronoiv untQtoxinTiag intXd-iuv , ifinuytig 
rt ufta Tjj avv uirnp Hvvufiti tio nr^Xoj xui navTU/od^iv 
ino TiZv (iuQPuQMv uxovTitofitvog fHTu Tivv avrovTiov uvt(o 
Sit^fd^uQr^, diuqvytiv oidtvbg dvvr^d-ivrog. /Jixi(0 fiiv ovv u.Qicnu 

^^ ^t^uotXivxoTi riXog roiovdi ovi'i^i]' (24) nuQiX&ovTog di iig Gallns. 
T»jr UQ/fjv Tov TuXXov , xu\ ovvuvadii^uvTOg tuvT(o Tov nuiiHu a- 251 
OvoXovoiurbv ^uoiXiu, fibvov n ov/i ftoiovTog wg i'^ int^ovXr^g 
avTov ^ixtog fiiTu rov OTQUTtvfiaTog SiKfS-uQri, xu xijg tvrifti- 
Qlug T(vv ^uQjSuQOtv uvir^v iXdii^uviv' ov yuQ ftovov inurtX&fiv 

^ uvToTg tig t« oixtia '^•rt/ioQH fUTu Tr^g Xtiug b rdXXog, uXXu 
xul /Qrifi(lii(ov Ti /LiiTQOV tTOvg ixucrrov /OQr^ytXv vnia/iTO, xui 
Tovg ai/fiuXiuTovg , oV fi(iXtaTa Tofv evnuTQidtuv riaav , ivtdidov 

5 r^ add S. 

magnis cum coplis coUocasset, ipse cam reliquis ad hostem propias accedebat. 
rebus ex animi sententia succedentibns , Gallus ad moliendum res novas 
conversus , ablegatis ad barbaros suis , ut in societatem insidiarom adversus 
Decium venirent hortabatur. illis cupidissime quod imperatum erat acci- 
pientibus, Gallus quidem custodiendae ripae Tanaidis intentus erat. barbari 
vero trifariam divisi quodam in loco primam aciem instructam coUocabant, 
quem iocum palus quaedam a fronte muniebat. ubi multos ex eis Decius in- 
teremisset, legio secunda supervenit; qua ipsa quoque in fugam acta, pauci 
quidam ex acie tertia propter paludem conspecti sunt. ibi cum Gallus De- 
cio significasset ut eos per ipsam paludem invaderet, imprudenter ob locorum 
ignorationem progressus . et cum copiis quas secum ducebat in luto defixus, 
et a barbaris undique telis petitus, cum iis quos propter se habebat , nemine 
prorsus evadendi facultatera nacto, periit. ac Decins quidem optime ad- 
ministrato regno huiusmodi finem habuit. (24) Gallus vero cum ad imperiuai 
pervenisset, ac Volusianum filium Augnstum appellasset, tantumque non cla- 
raaret Decium cum exercitu suis insidiis perditum, prosperae barbarorum res 
increraentum ceperunt. non enim cum praeda tantura Gallum eis ut suos 
intra fines redirent permisit, verum etiam quotannis certam pecuniae snm- 
mam dare promisit , et ex captivis aobiiissimmn quemque pro libidiiie abduci 



26 ZOSIMI 

xttT i^ovaiuv unuysiv , cov ol nXeiovg tx rijg ev Gquxjj 0ih7inov- 
noXiioc uXovGTjg txvyov dXrjf.iixivoi. 

25. Tuvta ovv ovTcog b FuKXog diO)XJ]xiog tig ttjv PwintjV 
u(fiy.tTO, fttya (pQOVMv tnl Te&tiat] n^bg Tovg ^uQ^(XQOvg tiQr^v}]. 
y.ul Ttjv fitv UQ/Tjv tv(frji.aog TTJg Jf/.iov [iucsiltiug t/LitiivrjTO, xui 5 
Tov iTi ntQiovxa t(ov uvtov naiSo)v tnoitiTO' /Qovov di nQoiov- 
rog tig dtog y.uTaaTag fxrj noTt Tivtg rcov tlg ru nQayf.iaTa vtco- 
rtQi-^iv tico&OTCov tig f.ivr^f.a]v rcJov Jty.iov ^aoihxcuv uQtTcov 
uvuTQt/ovTtg Tf(7 rovTOv nuidi rtjv rtov oXcov UQX^v nuQudoTtv, 
enil3ovltvti d-cxvurov uvrco , ovrt rr^g noirjGtcog ovTt rov y.uXcog 10 
i/ovTog Xdyov riva noir^aufitvog. (26) ty.fitXcJog dt tov FdAXov 
rriv UQ/Tjv f.UTa/tiQit,Ofitvov , JSxvd^ai nQcorov fiiv t« nlr^aioycoQa 
GCfiai GvvtruQaTTOv tSyt] , nQoiovTtg di bdco y.al t« fit/Qi d^aXuT- 
rr^g uvTTJg ilifit^ovTO , wGTt fa]di tv td-vog '^Pcofiuioig vnrixoov 
unoQd-riTOv vnb rovTCOv xuruKttcpd"TJvui , nuauv di cog tintiv 15 
urti/iGTOv noKiv xul rcov co/vQcofitvcov rti/eai T«g nltiovg uXcovui. 
ov/ rjTTOv di rov nuvru/od-tv ent^QiauvTog noltfiov xui o Xoifiog 
noltai re yMi xcofiuig eniyevofievog, ti ri ktXtififitrov tjv uvd-Qdo- 
ntiov ytvog, Sti(fd-tiQtv , ovnco nQoriQov tv rotg cpd^uaaoi /Qovotg 
roauvTrjV uvd-Q(joncov uncoXeiuv tQyuodfttvog. 20 

27. ''Ev TOVTOtg di rwv nQay[.idr(av ovrcov, xai rcJov xqutovv- 
T(OV ovduficog cficov rtovrcov uf-ivvui r(p noltTtvfiuTt, nuvru dirarr]g 
" Pc6fti]g i"§(o neQtoQCovTCjov , aid^tg FoTd ot xa\ BoquvoI xuiOvqov- 

6 iTicciSoTtoielzo in ora L. 

passus est; quornm plerique capta Thraciae Philippopoli hostium in pote- 
stateni venerant. 

25. His rebus 5n hunc modum gestis Romam Gallas venit, magnos ob 
constitutara cum barbaris pacem spiritus gerens. ac initio quidem imperii 
DecSani memoriam cum honore ac benevolentia usurpabat, et alterum ex fiiiis 
eius superstitem adoptabat: sed progressu temporis veritus ne qui rerum 
novarum studiis assueti, regiarum in Decio virtutum memoriam aliquando 
suis Gum animis repetentes eius filio summam rerum traderent, mortem ho- 
niini per insidias parat, nec adoptionis ulla nec honesti ratione habita. 
(26) cum auteni negligenter imperium Gallus administraret, primum quidem 
Scythae provinciis sibi finitimis turbas dabant, deinde paulatim progressi ad 
ipsum usque mare sita rapinis exhauriebant, adeo quidem ut nuUa Romanae 
«licionis gens ab eis non vastata manserit, sed omnia , prope dixerim, oppida 
destituta moenibus, et iisdem munitorum magna pars, capta fuerint. nec 
minus bello, quod undique scaturiendo velut emerserat, lues etiam pestilens 
in oppidis atque vicis subsecuta , quicquid erat humani generis reliqnum, ab- 
sumpsit ; ac nunquam sane superioribus ea saeculis tautam hominum stragem 
ediderat. 

27. Hoc rerum statu cum imperatores rem publicam tueri non possent 
et omnia extra Romam posita negligerent , rursus Gothi et Borani et Uru- 



LIB. 1 CAP. 25. 26. 27. 28. 27 

yovvSoi y.ttt Ku.q7ioi rug y.uxu xt,v EvQwnr^v iX^iiLono nokng , iX 
XI TiiQr/.i/.eiftfitvov 7jv oixitovttivoi. HtQaui df xt,v l4oiuv iTtf,' 
iour, TTjV T( (.itar^v xuTuaxQtcfOftivoi xdiv noxuuijjv xui ini ^vqiuv 
TiQoYoing u/oi xul jivxto/ttug uvxr^g, twg it'/.ov xut xuvxr^v t^? 
5tO)ug TiuaT^g fiijToono/.iv ovauv , xui xovg ftiv xuxuoffu^urrig xcuv 
oixr^xoQiov Tovg di ui/^uXiaxovg unw/uyovxtg utiu Xiiug uvuqi&- 
ftT,xco nXr^&ii oi'xu$i unr^touv , nuv oxtovv \Stov 7] dr^jitoatov xf^g 
noXicog oixodoitr^ttu dtucfd^iiQuvxtg, oidivog nuvxunuatv uiTiaxuv- 
TOf. JltQauig fiiv ovv i'^tyivixo qadttag t^v lAaiuv xuxuxxij- 

10 aua&ut nuauv , il ftrj xfj twv XucfVQOJV vntQ^okfi niQi/uQiTg 
ytyovoxig uauivcog xuvxu niQtaiiJaui xui unuyuyttv olxoi dttvor,- 
^rjOuv' (28) Tfti» 8i 2xvd-cav oaov r[V Tijg EvQCunr^g iv udftu 
noXXfi viitoitivcov, ilSrj di xai Sta^dvxcov iig ti,v lf4aiuv xut tu 
fii/Qi Kunnudoxiag xui Utotvovvxog xai 'Eqiaov Xr/iaa/.ifvon', 

15 yliutXturbg Jlutovtxiuv Tjyovfttvog T(i.'§e(OV , uToXftovg ovxug TWsAeinilianus. 
xq. tavxov axQuxtwxag avxtaxT^vui xj] tcvv puQpuQcov ivr^fitQia 
nuQu&UQavvug cog oiog Tt t^v, xui xov '^Fo)fiui(ov uiicufiaxog uvuf.tr rj- 
Gug, infit xoTg ivQid-iiotv ixtiai ^uQ/iciQOtg unQoadoxTjXcog, 
xui xoig noXXovg unXcuv, tjStj di xui ini xr,v ixiircov yijv xovg 

20 (XXQuxtcoxug diu,3i(j(xougxui nuQud6'^cog nuv xo nQoantaov diaqd-ti- 
Qug, nuQtJi noLauv tc iXniSu tu. ^Fcoftuioig vnrixoa Tijg ixtipaiv 
ftuviug iXtvd^iQcoaug , uiQtTxai nuQu tvHv Tfjdt (rxQaxKtnuJv ui- 

9 fort. i^syivito uv Steph. 14 Iliaivovvros P. 17 tow] 

TOV TCOV L. 

gnndl et Carpi civitates ifl Europa diripiebant, quicquid eis superabat, sibi 
auferentes. Persae vero in Asiam pedem intulerunt , tum Mesopotamiam 
excidio dantes, tum in Sjrriam progredientes ad ipsam asque Antiochiani, 
donec et illam cepere totius orientis metropolim , et incolis eius partim caesis 
partim in servitutem abductis infinita cum praedae copia domum discesserunt, 
omnibus tam privatis qaam publicis civitatis aedificiis, nullo penitus resi- 
stente, dirutis. ac Persis quidem in proclivi fuisset tota potiri Asia, si non 
ob immensam vim spoliorum laetabundi libenter ea servare domumque de- 
portare maluissent. ( 28 ) Scythae vero cum, quicquid occnparant in Ea- 
ropa , securi plane possiderent , et iam in Asiam quoque transgressi essent, 
omniaque ad Cappadociam et Pesinuntem et Ephesum usque diripuissent, 
Aemilianus legionum Pannoniae dux, militibus suis, qui parum animi ad re- 
sistendum prosperae barbarorum fortunae habebant, quanto poterat opere 
coniirmatis et dignitate populi Romani eis in memoriam revocata, praeter 
exspectationem barbaros in iis locis repertos aggressus est. cumque magna 
eorum parte occisa militibusque in barbaricum transductis , quicquid habuis- 
set obvium, nec opinanter exitio dedisset, praeter omnem denique spem im- 
perio Romano subiectos ipsorum furore liberasset, a aulitibus iilis imperator 



28 ZOSIMI 

TOXQuTM^. avvayaycvv dt rug uvTod-t dvvui.ieig Ix Tijg xaTu t(ov 
(]uQ[iuQO)v vixtjg iQQtof.uveaTiQug ytyivi^i.itvug inl ttjv ^Itu/Juv 
■ijXuvviv, UTtaQuay.ivuy tm rdXXio povXofitvog tig fia/tiv tXd^tTv, 
o dt TWJ' xuTu, Tr^v t(oav ntnQayf.itv(i)v uvrjxoog tov uvrbg fitv rotg 
naquTi/ovai TtaQtay.tvuLtTO , OvuXtoiavbv dt taTtXXe t« iv KtX- 5 
Totg xui rtQfiavoTg TuyfiuTa oiaovra. fitru noXXov dt T(/./nvg 
Aifii7uuvov rfj ^ItuXiu nQoauyuyovrog , intiSrj nXriaiov uXXrjXwv 
ytyovf T« aTQUTtvfiaTU, noXX(p rbv FdXXov iXuTTovfitvov ruTg 
dvvafuaiv OQCuvTtg ol avv uvt(o , y.ul ufia nQog rb iy.fuXig xal 
aviifitvov Tov uvSQbg uno^XtnovTtg , uvuiQOvaiv uvrbv furu rov 10 
naid(')g, y.al nQoa/coQrjauvTtg AJfiiXiuv(o xQurvvtiv tSo^uv avrcp 
T^v uQ/rjV. (29) OvaXtQiavov di fura r&v vntQ rag Z4Xnitg 
dvvufucov inl ri]v ^lruXiuv iXavvovTog xal avv noXXco nXij&fi rbv 
yiiftiXtuvov xaranoXtfirjaat nQod^vfiovfitvov , d-icoQovvrtg ol avv 
uvTcp arQaTt(jOTiy.(J5g fiuXXov uvrbv ij uQ/txcog nQoatovra roTgiS 
nQuyfiuatv, (og nqbg ^uatXtiuv uvuQfioStov uvuiQOvai. 
Valerianus. JlaqeXd-Mv di OvaXeQiavbg xotvfj yvcofti] nqbg rrjv rcZv oXcov 

a. 253 aQ/r]v anovStjV inoteTro Ta nQdyfiara tv dtud^tTvat. ^xvd^MV 
da f$ rid-wv dvaaravTCOv xai BIuQxofiavvcjov nqbg rovToig i'^ icfo- 
dov T« nQoaoixa rfi '^Pwfiaiwv UQ/fj /WQiu XeriXurovvTcov , tigZO 
ta/arov fiiv rj QtaaaXovixi] ntQttaTrj xtvdvvov , ftoXtg Si xal avv 
novco noXXcp rijg noXioQxiag Xvd-iiarjg rcJov tvdov xuQreqcJjg uvri-' 

4 iv^xoo^ R auctore •$. 

eligitur. itaque coactis eorutn locorum copiis, quae iam ex parte contra 
barbaros victoria confirmatiores animis erant factae, Italiam versus movet, 
cum imperatore Gallo manum conserturus ; qui per Orientem gesta cum in- - 
audisset, iis ipse copiis quas habebat ad manum semet armabat, et Valeria- ■ 
num Celticas et Germanicas legiones allaturum ablegabat. cura magna ce- * ™ 
leritate suos Aemilianus in Italiam adduxisset , propeque se constitissent 
ejfercitus, qui cum Gallo milites erant, amplitudine copiarum hunc longe 
inferiorem esse videntes , et simul ad hominis ignaviam negligentiamque re- # 
spicientes, eum cum filio necant ; quorum quidem in partes Aemiliani trans- | 
itione stabilitum eius imperium videbatur. (29) Sed Valeriano cum trans- 
alpinis viribus in Italiam pergente. magiiaque cum hominum multitudine 
aiacriter Aemilianum debellare cogitante, cum hunc sui potius rei militaris 
peritum quam imperatoriae cognitionis , veluti non idoneum regno cernerent, 
de medio tollunt. 

Valerianus de communi omnium sententia sumraum imperium adeptus, 
magno studio rebus recte constituendis incumbebat. Scythis autem suis ex 
sedibus egressis, et praeter hos Marcomannis quoque per irruptiones finitima 
Romano imperio loca depraedantibus, ad extremum redacta periculum Thes- 
salonica fuit ; cuios obsidione vix magao laborc soluta, fortiter hosti resistea- 



LIB. 1 CAP. 28. 29. 80. 29 

n/ovTtov, ruQU/uTg tj 'E).).ug *^7jT«^fT0 nuou. xui Id&r^vuToi 
fitv Tov Tiiyovg lTif/.uXovvTO f^tr^Sifttug , tiuTe ^vXXug tovto diicp- 
i^n^tv , u^iu)d-tvTog qQovTtdog, r[t'ko7iowr,aioi dt tov 7(t5-/iov 
ditTti/tCov, xotrfj dfTiuQU nuor^g qvXuxtj T^?'£?.P.«Jof fn^ uo(fa-' 
5).tin Tijg /(JOQug lyivtTO. (30) ovviSiov di o OvuXfQiuvog tov 
nuvTuyod-tv fnixti/.itvov ttj rioiiuuov uq/tj xivovvov , uiQtiTui ^^ 
ruXXitjvbv Tov naidu TTjg UQytjg xotvwvov. ivoyXovfitviov di ToJv GallieouB. 
nQuy/iuTWv anuvjuyod^fv , uvTog fiiv ini t^v ttuav ijXuvvt IlfQ- 
auig uvTiOTriOOfttvog , Tio di nuidi Tct iv Tff EuQwntj OTQUTonida 
10 nuQididov , ToTg navTuyo&fv imovai (iuQ^uQoig fitTU rwv ixtTae 
dvvufiftov uvTiaTtjvui nuQf*/Yvt\oug. oqiov di o ruXXirivbg twv 

liXXlOV i&V(Zv (ivTU TK rfOflUVIXU yuXtniOTfQa OCfodQOTtQOV Tf 

Torg nfQi rbv ^Pjjvov oixovot KfXTixoTg fdvtatv ivoyXovvTu, roTg 
ftiv Tfde noXtfiioig uvTog uvTtrdTTfTO , roTg Si t« nfQi r^y *7t«- 

ISXiuv xui xu iv ^IXXvQioTg xui TtiV^^EXXdda noodTfiovfiivotg Xr^iou- 
od-ui Tovg aTQaTr^yovg ufta xoTg ixtTof azQujfVftaaiv fr«^f Siuno- 
XtfttTv. uvTog fiiv ovv rug tov 'Pr,vov diUjSdoiig (fvXuTTOJV (Lg 
oiovTfTjV, ntj ftiv ix(oXve ntQuiovo&ai, nfj di xui diu^uivovoiv 
uvTtTUTTfTO. nXt]d-ii di nuftnoXXto fttxu dvvufifojg iXuTXOvog 

20 7ioXffi(Zv, iv unoQoig Ti wv, tSo'^tv iv fifQfi xbv xivdvvov iXuTTOvv 
TW anovSug nQog Tivu x(ov riyovfiiv(ov t'd^'Ovg rtQfiurixov ne- 
noiTJad-ut' xovg xe yuQ uXXovg ^uQt^dQovg ixcoXvev ovxog ovvfytTg 
dtu xov '^Pf^vov noiiTod^ui xug diu^uofig, xui xoTg iniovoiv uvd^- 

7 raJiijvog L. 

tibns iis qui in urbe erant , universa turbis Graecia torquebatur. Atbenien- 
ses reficiendo muro studebant, cui ab eo tempore, quo dirutus a SuUa fuerat, 
nulla erat adhibita cura : Peloponnesii muro Isthmuni obstruebant. publicae 
vero ab omni Graecia, tutandae causa regionis , excubiae habebantur. (30) 
Valerianus, animadverso periculo quod imperio Romano cunctis ex partibns 
immineret, Gallienum filiura imperii consortem deiigit; et quod undique 
publicae res infestarentur, ipse versus Orientem movet, ut Persis resisteret, 
Europaeos exercitus filio tradit, cohortatus eum cum iis ut copiis semet ir- 
ruentibus undique barbaris opponeret. Gallienus videns Germanicas gentes 
ceteris infestiores esse, quae accolas Rheni Celticas nationes acrius vexarent, 
hanc partem sibi propugnandam ab hostibus sumit ; aliis , qui per Italiam 
Illyricum Graeciamque praedis agendis intenti essent , duces cum eorum lo- 
cornm exercitibus bellum facere iussit. ac ipse quidem Rheni transiectus 
custodiens , quantum praestare potcrat , interdum transitu hostes arcet, 
interdum transeuntibus suos instructos obiicit. sed quod ingenti cum 
multitudine perexiguas ipse copias habcns bellum gereret, in angustum 
iam coactae res ipsius erant , cum inito foedere cum quodam de gentis 
Germanicae principibus cx aliqua parte periculum minuisse visus fuit. 
nam ceteros ille barbaros arcebat, quo minus continenter Rhenum trans- 



30 ZOSBH 

lararo. xat t« f.tiv na^or/.ovvra rbv '^Pijvov iv rovroig r/V, 
(31) BoQavol de ymi Tord^oi v.a\ Kuqtioi y.ul OvQOvyovvSoi 
(yevTj jSf ravra mQi rov^larQov oiy.ovvru) f.itQOQ ovdfv rrjg^Ira- 
%iag '}] rijg 'IXXvQidog yuTaXmovrfg ad]]wrov durtkovv , ovStvug 
avd-iaraf.itvov , navra entveftoutvoi. BoQuvot de y.ui rijg e?g rrjvS 
u4aiav diaftuatMg tnetQwvro , xut quov ye y.arenQu^uvro ruvrvjv 
dtu rwv olxovvrcov rbv BoanoQov, dtet fiulXov ij yvuftt] nXoTu 
T6 deSwy.6r(ov xal rjyriaaftevwv rijg Sta^uaewg. Iw? ftev yuQ ^uai- 
leig uvrotg r^auv nuTg nuQu nurQog ey.St/ofttvoi rijv uQ/rjV, Sia 
re rrjv nQog '^Piofialovg (ptXiav xal rb twj' iftnoQiwv evavft^olov 10 
xai ru nuQU twv ^uatXetov avroTg erovc exuarov nefinofteva Swqu 
SttreXovv eVQyovrfg tnl rrjV l^aiuv Sia^i]vui /3ovXofievovg rovg 
^xv&ag' enel Se rov ^uotltxov yevovg Starpd-uQevrog uvu^ioi 
rtveg xul uneQoiftftevot rijg rjyeftoviag xurtari^auv xvQtoi, SeStoreg 
i(p' euvroTg rijv Stu rov BoanoQOv roTg ^xvd^utg enl ri]v lAaiuv 15 
StS(oxaat nuQoSov , nXoiotg avrovg olxeioig Sia^i^txaavreg, a nu~ 
Itv uvuXu/36vreg avtywQr^auv tn^ oVxov. (32) rcov St ^xv&cov 
Ttt *j' nooi nuvru XrfLCofttvwv , ot fttv ri]v nuQctXiav oixovvreg rov 
Tl6vrov nQog ru ftea6yeia xat dyrvQtorura uve/ivQovv , ol Se ^(xq- 
^uQot rco ritrvovvri nQcorco nQoae^uXXov, rei/H re fieyiar(o neQi- 20 
peftXr]fievco xal Xtfteva evoQfi6rarov t/ovri. 2ovxtaaiuvov Si 
rcov exeTae arQurtwrwv r]yefi6vog xad-earufitvov fitru rrjg ovar^g 
avrod-i Svvufiewg avriardvrog xui rovg ftuQ^aQOvg anoSi(o^avrog, 

21 Svxeavov P. 

irent, et irruentibus obstabat. ac Rheni quldem accolarum haec erat 
condicio. (31) Borani vero et Gothi et Carpi et Urugundi (nationum 
haec nomina propter Istrum sedes ha^entium ) nullam nec Italiae nec Illy- 
rici partera a continuis vastationibus immunem relinquebant, omni^ nemine 
resistente diripientes. et quidem Borani in Asiam quoque transiicere cona- 
bantur; idque per incolas Bospori sane quam facile obtinuerunt, qui metu 
potius quam animi voluntate adducti naves eis dederunt et in transiiciendo 
duces fuerunt. quam enim diu reges ilii habebant , filiis in regnum paternum 
succedentibus , partim propter amicitiam cum populo Romano et coramerci- 
orum opportunitatem, partim propter ea munera quae ab imperatoribus quo- 
tannis eis mittebantur , Scy thas in Asiam transiicere volentes arcere non de- 
sinebant. verum posteaquara exstincto genere regio quidam viles et abiecti 
principatum obtinuissent, sibimet ipsi metuentes, Scythis adeundae per Bo- 
sporum Asiae facultatem concesserunt et suis eos navibus transvexerunt; qui- 
bus deinde receptis domum remearunt. (32) ceterum Scythis obvia quae- 
que depraedantibus , qui maritima Ponti loca incolebant, ad mediterranea 
raaximeque munita migrabant. barbari vero Pityuntem primam adorti sunt, 
muro maximo circumdatam et portum commodissimum habentera. sed cum 
dux militum eius loci Successianus cum iis copiis qui istic aderant semet ob- 



LIB. 1 CAP. 31. 32. S3. 31 

detiitoTig 01 — xr^at /utJ nore xai tv Totg ui.Xoig (fQovqtoiq nvO^o- 
fievot xui avoTuvTig ToTg tv tw TIitvoivti OTQUTtiuTuig uQ&r^v ai- 
Tovg unoKtaoiatv, oacov dtdviT^vro nXoiivv tnt)M^Ofifvoi , avv xtv- 
dvvM nf/iOTfa Tcc olxtia xuTtlu^oy , iv tco xara IIitvov^^tu no- 
5 }Jft(o noXXovg tvHv arftTiQWv unojSuXoi^Ttg. oi fttv ovv tov Ev^tt- 
rov novTOv oJxovvTtg Tjj ^ovxtoatuvov aTQUTr^yia nfQtao)&tvTtg, 
(og dii^TjXd-Ofttv , ovdtnionoTt Tovg ^xv&ag TjXnioav uvd-tg nt- 
Qutio&ijotad-at, Tov fiQrjitvov /noi TQonov unoxQOvaO^ivTug' OvuXt- 
Qiuvov dt ^ovxiaatuvov f.ttTuntt.inTov notr^auitivov xu\ vnuQ/ov 

10 i^g aiXr^g uvudti^uvrog xul avv uvTio Tu ntQi Trivl4vTtoyiiuv xul 
Toi' TarTj;^ oixtaftuv orxovoftovvTog, uvd^tg ol ^xv&ut nXoTu nuQu 
Tiov BoanoQuvuiv Xa^ovrtg intQutcoO^r^ouv. xuTua/uvTtg di t« 
nXoTtt, xui oi/ wantQ TtQoTtqov ToTg BoonoQuvoTg ivdovTtg fttTU 
TOVTWv inaviXO-iTv oVxadt, nXriOiov tov Odaidog (oQuiaOr^auv, 

IStvOa xui to TTjg 0uatavr,g lAQTitttdog idQvo&ut Xiyovotv ifQov 
xui Ttc TOt; .Airjrov ^aaiXtia. nttQuOivTfg di to itQOv iXtTv xal 
ov dviT^OivTfg fi&v TltTvoviTog i/ojoovv. (33) iAojTf? dt quotu 
t6 (fQOVQtov xui rfjg iv uiTto (fvXuxr^g iQr^ficoauvTtg t/cuQOvv tig 
70 nQoaco. nXoiiov di noXXiov linoQr^ouvTtg xal tcZv ai/fiaXcujcov 

20 ToTg fQiTTttv intoTUfiivotg tig vuvtiXiuv /Qr^auftivot , yaXr^vr^g 
nuQu nuvra a/idbv tov tou d^iQovg xutQov ytvofiivr^g jco Tqu- 
ntt^oviTi nQoainXtvauv, noXtt fttYdXrj xui noXvuvd-QCunco xul nQog 
ToTg i&dai aTQUTiciixaig fivQicov iriQcov dvvufttv nQoaXu^ovafi, 

1 xctl ol iv Stephaniu. 14 tDQfiicQijaav S : coQHjj^jjactv LP. 

lecisset, et reiectos inde barbaros abegisset, veriti Scytbae ne huius rei faraa 
per cetera quoque casteila didita eorum praesidiarii militibus Pityunteis ag- 
gregati funditus ipsos delerent, qnantam maximam poterant navigiorum nacti 
copiam, summo cum periculo domum reverterunt , in hoc ad Pityuntem bello 
complurVbus suorura amissis. enimvero qui ad Pontum Euxinum habitabant, 
Sucre$siani ductu servati, quemadmoduni exposuimus, nunquam fore spera- 
bant ut rursum Scythae transiicerent, qui iam indicato modo repubi fuissent. 
sed ubi Valerianus arcessitum ad se Successianum praefectum praetorii dLtis- 
set, et cum eo res Antiochenae ci-vitatis et instaurationem eius ordinaret, 
dcnuo Scythae sumptis a Bosporanis navibus transmiserunt. retentis antem 
navigiis, nec (ut factitatum prius erat) concessa potestate Bosporanis ut 
eis in patriam reverterentur , propter Pha.sidem profecti sunt , ubi fanDm 
Dianae Phasianae cum Aeetae regia collocatum perhibent. hoc fannm occu- 
pare conati , sed frustra , Pityuntem recta contendunt. (33) casteilo per- 
facile capto suoque praesidio denudato , pergunt ulterius. cnmque magna 
copia navigiorum abundarent, et captivis romigandi peritis ad navigationem 
usi tempestatem commodam toto propemodum aestivo tempore habuissent, 
Trapezuntem petierunt, urbem amplam et populosam , quaeque praeter con- 
suetos milites aliorum infinitum prope numerum receperat. obsidione coepta, 



32 ZOSBn 

xaraaTuvTig Se dg noiuoQxiav XQUTrjoetv fitv -r^^.niLfiv ovSt ovuq 
rijg noXecog dvo Tti/iat niQuiXrififiivrig' aiod^uvofiivoi di rovg 
GTQUTKJoTug Qad^{.uu Kul fitd^rj yaTeih-if.ifiivovg , y.ul ovts tlg rb 
rtTyog Xoinov uviovTug, oiSivu Si xuiqov rtjv TQVcpTjv xai ru 
ovfxnoGia nuQiivTug , SivSQu nuXui nQog tovto tvTQtniodivTuS 
nQOO&ivTtg rto rti/ti xad-^ o ^uoifiov r,v , xut^ o/.iyovg re Siu 
rovTCOv wxrbg ovor^g uvajSuvTtg , aiQOVoi rr/V noXiv, rwv f.iiv 
GTQUTiWTbJv TM u}(fviSi(0 xul unQOodoy.rjTco rijg icfoSov y.uru- 
nXuyivT(x)v xal rov uoTtog vnodQUfWvuov St^ triQug nvXr^g, riov 
Si aXkoiv nuQO, rwv noXtfiiiov avaiQtd-ivrtov. rrjg Si noXtcog 10 
rovTOv Tov TQonov ukovor^g , ytydvuoi nXrjd-ovg uq:urov /Qrjfidrcov 
xai aixfiaX(x)T(ov ol ^(xq^uqoi xvqioi' ndvrug yuQ o/tSov rovg 
niQi^ oixovvrug ovvi^r] zar* uvrrjv cog eig o/vqov /WQiov avva- 
Xiod^ijvut. Stu^f&iiQuvTig Si ru rt iiQu xul ru oixoSofirifiuru xu\ 
nuv ri nQog xcxXXog rj fiiytd-og ijoy.r^TO, xui nQOoirt rijv uX- 15 
Xrjv /jdtQuv xuTuSQUfidvrtg , afta nX/jO-et nufindXXtav veuiv uvty^co- 
QrjOuv in^ oixov. 

34. T(J5v Si bfiOQOvvT(Ov ^y.vd-(ov d^tuoufiivtov ibv nXovrov 
ov tnrjydyovro, xai tig intd-vfiiuv tX&ovTOJV rov Squoui runuQU- 
nXr^otu, nXoiu fiiv xareoxevdLeTO, rtov ovvdvTCov uvroig ul/jiu- 20 
Xtortov rj uXXcog x«t' ifxnoQiuv inifityvvfiiv(ov vnovQyrjOuvxtov tig 
rrjv rovTCOV Sr^fitovQyiuv , rbv avrbv Si roTg JBoQuvoTg TQdnov 
noiriGuoQ^ui rbv txnXovv ovx tyvwoav (bg fiuxQOv hvru xul Svaxo- 

2 ntQiBifiivrjg P. 6 o] o (isv P, o (iBQog S. 7 dvaBdvzEs] 

dvdyovTsg libri. 9 vnsKdQafiovzcov ? Ttvlag L. 21 anoQiav 
libri scripti et impressi. 

ne per somnium quidem urbe se potituros sperabant , quod esset ea duobus 
muris circumdata. sed cum ignavia temulentiaque occupatos animadver- 
terent milites ne murum quidem amplius conscendere, nec ullo tempore luxum 
et compotationes suas intermittere, arboribus, quas dudum ad hoc praepara- 
Terant, admotis muro, qua perveniri ad eum poterat , et noctu per has, aliis 
alios exiguo numero subsequentibus, ascendentes , urbem caplunt, ob repen- 
tinam et improvisam hostis irruptionem metu percuisis praesidiariis et per 
aliam portam ex urbe fuga dilapsis, ceteris ab hostibus interemptis. urbe 
hoc modo capta, ineffabilem barbariopum captivorumque copiam adepti sunt: 
nam forte finitimi propemodum omnes in eum veluti iocum munitum conflu- 
xerant. templis et aedificiis dirutis, aliisque rebus ad elegantiara magnitudi- 
nemque comparatis, et excursionibus tota regione vexata , compluribus cum 
navigiis domum discessere. 

34. Cum horum finitimi Scytbae allatas ab eis opes conspexissent, et 
simile facinus audendi cupiditas eos incessisset, navigia quidem ab eis para- 
bantur, utentibus ad eorum structuram mancipiorum opera, quae secum ha- 
bebant, vel ceteroquin ipsis mercaturae causa semet adiungentium, sed ea 
ratione qua Borani fuissent usi minime navigationem instituendam esse tam 



LIB. 1 CAP. 33. 34. 35. 33 

Xov xal dta tvttwv ^Jj; m7iOQd-r,fuv(av. urufxtlvanig di jbv /ti- 
(.lojvtt, Tov Ev^iivov Troyrov iv uqiotiqu xuTuXinuvjtg, Tfjg Tiitijg 
dvvufiiiog uvTOig diu Tiuv r/iuvo)v xutu to nuottxov avftnuQud-tov-' 
or^g, ^JoTQOv .xut Toftiu xul l4y/iaXov xutu to dt^iov nuQafittipttv- 
5 Ttg fttQog ini ttjv OiXtuTivuv tfir^ouv Xiftvr^v, rj xutu dvTtxug tqo- 
nug BvLuvTiov nQog tm IIovto} dtuxtiTui. )TO»Tf? di Tovg tuv- 
Trjg uXttug iv ToTg tXtai ToTg inixtifttvotg T/j Xtfivrj fitTu twv ov- 
Tb)v ttvxoTg nXomv unoxQv^ivTug , oftoXo^/iu naQuOTr^oufttvoi xu\ 
Tr^v nttr,v dvvufiiv ift,ii(iuouvTtg int Tr^v dtu TOv noQd-ftov tov 

10 fiiTu^v Bv^uvTiov xui XuXxr^dovog i/iuQOvv diu^uoiv. ovor^g 
di (fvXaxr^g iv Tt uizf/ XaXxr^dovi xat fii/Qi Tov itQOV Tov nQbg 
Tip oToiiuTi Tov TlovTov noXXco Tovg inioiTug vniQuiQovor^g, ol 
ftiv Twv OTQUTtioTuiv uvi/i')Qr^ouv vnuvTJjOui dr^d^tv Tiu mfKfS^ivxi 
nuQu ^uoiXiwg Tiyifiovt ^ovXofttvot, ot di tig tooovtov xaTtaTr^oav 

ISdiog woTt ufiu tPj uxofj nQOTQonddr^v q:vYfTv. ov drj ytvofiivov 
ufiu Tt intQuiU)d-r,oav o\ ^uq^uqoi , xui XuXxr^dova fir^dtvbg uv- 
TiOTuvTog iXovTtg /Qr^fiuTWv xul onXwv xa\ clXXrjg OTt nXtiOTr^g 
unooxtvTJg yt^'6vuoiv iyxQUTtTg. (35) in\ 6i ttjv Nixofir^dtiuv 
i/WQOvv, fttyiOTr^v ovouv xu\ tvduiftovu, dtu Tt nXovTOv xut t^v 

20f?5 anuvTu tvnoQiuv bvofiuaroTUTrpf. int\ Si TTJg (fTjfir^g uqo- 
xuTaXu^ovor^g tqd^uauv ot TuvTr^g oixr^roQfg unoSQuvut fitTu 
Ttuv /Qr^fiuxwv , ooa ntQ oTol Tt ytyovuotv intxofiioufitroi, 
Twv ftiv tvQid^ivTWv 01 ^uQ-SuQoi To nXijd-og id-utfiuauv , J<cc 

22 vicfyixofiieufisvoi By frostra: cf. Index. 

longam, tam dirficilem perque vastata iam ante loca, decreTernnt: sed hiemis 
exspectato tenipore , Ponto Euxino ad siaistram relicto , pedestribos copiis 
per ipsa littora, prout fieri poterat, cursim comitantibus, Istrum Toraos An- 
chialum ad dextram praetergressi Phileatinam venere paludem, quae versus 
occidentem plagam Bjzantii Ponto adiacet. cognito eius lacus piscatores in 
adiacentibus lacui paludibus cum iis quas haberent navibus abditos delitesce- 
re, interposita cautione perfecerunt ut sese sisterent; cumque naves eo- 
rum copiis pedestribus suis onerassent, transire per id fretum nitebantur 
quod Byzantio Chalcedonique interiacet. erat non in ipsa modo Chalcedone 
praesidium, verum etiam ad fanum osque dispositum , quod est ad ostium 
Ponti ; longeqne barbaros illud adventantes viribus superabat. sed milites 
ipsi partim discessere , quasi qui occurrere duci ab imperatore misso vellent, 
partim tanta trepidatione correpti fuerunt ut ad primam rei famam citato 
cursu diffugerent. quo facto simul et transiere barbari, et Chalcedone nullo 
resistente capta opibus et armis alioque rerum apparatu copiosissimo potiti 
* »unt. (35) hinc Nicomediam contenderunt, urbem maxiroam et fortunatam, 
opibnsque ac rerum omnium copia celeberrimam. sed licet praecepta fama 
cives iam ante diffugissent cum opibus suis, quas auferre secum poterant, 
nihilo minus barbari repertorum ab se copiam mirati omni honore ac obser- 
Zosimits, 3 



34 zosim 

de Ti^ir^g ndarjg xai &eQaneiag Xqvaoyovov rjyov tbv em t^v 
Nixof.iridetav avrovg iXd^etv ix noXXov naQOQf.ir^(Tavra. enidQa' 
(.lovxig di Nixaia xal KiM xal lAnttf.iiia xal JlQOvarj, tu naQa- 
nXriaid rt xal iv ravraig mnoirjxorfg , inl rrjv Kv^ixov djQ(.irjaav. 
rov '^Pvvddxov di norafiov no7.Xov Qtvaavrog ix ruiv yevo/iitvcovS 
Of.i^Q(ov , nfQaaod-rjvai rovrov udvvurrjaavng dvi/coQrjaav oniaio, 
xa\ rrjv f.iiv Nixofir^Siiav ivtnQriaav xal rrjv Nixaiav, ufia'S,aig 8e 
xa\ nXoioig ifi^aXovng ru XdqvQu ntQl rijg olxaSe inavodov 
ditvoovvro , rovro rrjg StvrtQug icfoSov noirjadfitvoi rtkog, 

36. OvuXtQiuvbg Si nv&ofitvog t« xard rrjv Bidvviav, 10 
axQarriYoov fiiv ovdivl r^v xaxu rcov jSuQ^dQCOv uf.ivvav vnb uniariag 
id-dQQti xaruniartvaai , OrjXixu Si cfvXu^ovru rb Bvt,uvriov arti- 
Xug avrbg dnb t^? Idvrioydug u/Qi KannaSoxiag i/coQfi, xai rjl 
nuQoSco fiovov imrQixpag rug noXtig vniarQtiptv tig rovniaco. Xoi- 
fiov Si roTg arQuroniSoig ifinfaovrog xai rrjv nXeico fioiQuv uvrcov 15 
SittCfd^tiQuvrog, 2ancoQrjg inichv rijv icouv unavra xartarQicftro. 
OvaXtQiavov Si Sid re fiaXuxiav xu\ jSiov yuvvorrjru ^orid-rjaai 
fiiiv eig tayurov iXd-ovai roTg nQdyfiuaiv unoyvovrog, /Qi^fidrcov Si 
Soati xuraXvaui rbv noXtfiov /3ovXofiivov , rovg fiiv inl rovrca 
aruXivrug nQia^tig unQuxrovg o 2uncoQrjg unintfixptv , uvrbv Si^ 
fjni rbv ^aatXia ntQi rcov uvuyxulcov avrco vofti^Ofiivcov tig X6- 
yovg iXd^tTv. b Si avv ovStftiu (fQovrjati xuruvtvaag roTg ahov- 
fiivoig, untQtaxinrtog fitr^ oXiycov OQff)]aug ini 2ancoQriV chg Srj 

11 GTQCCTtcoToav LP. 16 ZocnoaQ Eutropius et Paeanius R. 

vantla Chrysogonum prosequebantur, qui iamdudnm eis auctor ftierat ot Ni- 
comediam proficiscerentur. cumque Nicaeam ac Cium et Apameam et Pru- 
sam iisdem incursionibus vexassent, et in illis paria designassent, Cyzicum 
petiere. verum quod Rhyndacus fluvius ex imbribus auctus ingentem aqua- 
rum vim volveret, transiectione frustra tentata retro cesserunt; ac Nico- 
roediam quidem et Nicaeam iniectis ignibus succenderunt ; spoliis vero in i 
plaustra navesque coniectis domum cogitabant, hoc impressioni secundae fine J 
imposito. 

36. Valerianns, intellectis iis quae in Bithynia gererentur, ex diffi- 
dentia nemini ducum credere dcfensionem illius contra barbaros audebat ; 
ac Felice misso, qui Byzantiom tueretur, ipse ab Antiochia ad Cappadociam 
usque progrediebatur , et transitu duntaxat attritis oppidis pedera referebat. 
cumque pestis invasisset exercitus eorumque maiorem partera absumpsisset, 
Sapores Orientem aggressus exitio dabat omnia. Valerianus autem, qui 
propter moUitiem vitamque remissiorem de sublevandis ad extremum prolapsis 
rebus desperasset, com data pecunla bello finem imponere vellet, missos hoc 
nomine legatos Sapores ab se rebus infectis dimisit , et ut imperator ipse de 
iis quae sibi duceret necessaria secum in colloquium veniret postulabat. ille 
nulla prudcntia postulatis assensus et inconsulto cuni paucis ad Saporem pro- 



LIB. 1 CAP. 85. S6. 37. 35 

mgi anovSwv (tvxto StaXf^ofiivog , ufpvto ovXXaf/lSurfTttt Tragu 
Twv Tiolifiiwr. y.al iv ut/fiaj.(vTOV ra^fi xajaarug ttuou IIiq- a. 260 
rratg rbv fiior untum , fttyiarr,v ataxyvr^v iv xotg fi(xu xuvxa tw 
Pcoituiior drouari xuTa).f).oi7ifug. 
5 37. ^'OvTOtv 6i xaiv uftql xr^v Ituav tv xovxoig, Ttuvxa fiiv Gallienus. 

7/y urttQ/u xf xui ulioT,&rja, 2xv&at di ofiOyvioftov7jaavrfg xut 
fx navrbg l&rovg ri xut yivovg iig 'iv avriX&orng ri\v n "D.hvqiba 
ftoi^u xtvi atfuv iXr;iL,ovxo xal xag iv xavxrj noXttg inoQ&ovr, 
ftoioft di uXXjj XTjV 'IruXiuv xuruXujSorrig xu\ u/ot xijg 'Piuitrjg 

iO inj^iaav. FuXXtr^rov di rotg inixitru rdjrZiXmojr ronotg iyxuQ- 
xfQovvxog xut rioftavtxotg ivaa/oXovftivov noXiftotg, rj ytQovaia 
TJjy Pojftr^v ilg tn/arov iXr^XuxtTuv botuaa xaxov, xovg xuru ruv- 
TJjv arQurti!)rug onXiauau, dovau di onXa xai rtJov unb rov Sr- 
fiov xoig iQQWftfvfoxiQotg , arounvfta nXr,&fi xoig fiuQ^uQOvg 

15 vniQuTQOv avvijyuyiv. onto ooQOjdTjauvrtg ot noXiitiot rrjv ftiv 
'^Poifir^v uniXtnov, rr^v Si 'Ira)uur niiauv tog tiniTv iniX&ovrig ixu- 
xaaav. iv ia/urio di xai rwv iv ^.XvQioTg nQayfturwv ix t^j 
Tfwv ^xv&atv itfodov diaxttitivurv xai ntiar-g xijg vnb 'Pwftcuovg 
«P/»;? *? TO ftr^xirt Xotnbv tlrut auXtvoftivr^g , Xoiftbg int^Qiaug 

SOruTg noXtatv, oiog ovnia nQoriQOv iv nuvri rto /Qorat av^t^rj, 
rug fttr uno xujv ^ttO,^dQorv avft<fOQug fttxQtioriQug uniqr^rt , xoTg 
df rfi voaoi xartiXrjtfiirotg ivdatftorPlitv tavrovg ididov xui rug 
taXioxviag r^Stj noXtig , urSQOjv navxunuat ytroftirag iQr^ttovg. 



» 



fectus, qnasi de inennda pace cnm eo collocuturns , ab hostibng snbito com- 
prehenditur, et ad mancipii fortnnam redactus in eadem condicione apnd 
Persas viveadi finem fedt , maximo dedecore nonuni Romano apud posteros 
relicto. 

37. Cum hic rerum per Orientem statns esset, omnia velnt destitnta 
principe, confusa pariter et indefensa iacebant et Scythae coniunctis ani- 
mis ex qualibet gente nationeqne sua in unum congressi . parte quadam co- 
piarum suarnm Illyricum depopulabantur et civitates eiusdem vastabant, cum 
alia vero parte Italiam ingressi ad ipsam usque Romam perrexerunt. at Gal- 
lieno transalpinis in locis haerente Germanicisque bellis intento, senatus 
urbem Romam in summum discrimen adductam videns, et milites, quotquot 
erant ad urbem, instruxit, et arma valentioribus plebei dedit, et hoc modo 
maiorem barbarico coegit exercitum ; qnem hostes veriti, Romam illi quidem 
reiiqnere, sed universara prope dixerim pervagando afflixerunt Itaiiam. 
itidem cum per lllyricnm res , ob Sc)t.harum irruptionera, in extremo ver- 
sarentur, et totum Romanis subiectum sic quassaretur imperium ut ab in- 
teritu prope iam abesset, tanta pestis in civitatibus exorta quanta nunquam 
prius ullo tempore exstiterat , calamitates a barbaris illatas leviores reddidit, 
lue vero correptis hoc attulit commodi , beatos uti se ducerent et captas iam 
urbes, ad solitudinem plane redactas. 



36 ZOSIMI 

38. ^Enl Ttuoi TOvTOig b raXXir/vbg GvvTaQayd-iig ilg rrjv 
^Pioiiitjv iTiav^ft, Tov vno 2xvd-wv Inayd^lvTU tjj ^lTaXia noXtfiov 
diad-TjOCOV. iv TOVTO) di InavaOTavTiov avTM Kty.Q0n6g Tt Tov 
MuvQOvoiov xal AvQiolov xa\ ^vtcovivov xal htQiov nXiioviov, 
01 f.iiv uXloi o/tdbv anavTag vnrjyd-TjOav Sixri, AvQiolog di uXXo- 5 
TQUog nQbg tov ^aoikia duTiXiotv lyoiv. intl 6i xul TIootov- 
fiog uQXTjv iv KtlTOtg otquticotwv i/.intnioTtVfiivog ig to vtcoTtQi- 
oui nQorjxd-f] , Tovg ovvunooTixvTug avTco OTQUTicoTug uvulu^chv 
int TTjv lAyQtnnTvuv ijXuvve, nokiv inixtiftivrfV tw '^PrjVCO {xtyiOTrjV, 
xuvTuv&a ^uXwvTvov tov ruXXitjvov nuTSa inoXioQXH , xui ei [.iri 10 
nuQuSoS-iirj , t^? noXtOQxiag ovx tcpuoxtv unooTr^otod^at. tcxjv 
Si GTQUTicoTWv uvdyxi] TTJg noXtOQxiag avTov Te xai tov nuQuXu- 
^ovTa TTjv TOVTOV (pvXuxTjv ix Tov nuTQ^g 2iX^uvbv nuQuSovTCOv, 
ui.icpoTiQOvg b IIooTovf.ix)g uviXcJov uvTog Ttjv iv KeXTOtg imxQu- 
Tttuv ti/e. 15 

39. TcJov Si 2xv3-cov ttjv '^EXXoiSu xuxiotu Stud-ivTCov xa\ 
rug u43-rjvug uvxug ixnoXtOQXtjouvTWv , TuXXirivbg fiiv inl t^v 
TiQbg TOVTOvg f.itTfjti fiuyrjv rjSi] ttjV Qqcxxi]v xaTuXu^ovTug , roTg 
Si ntQi TTjV Houv UQuyfiuoiv ovotv iv unoyvwoet ^oi]d-tTv ' OSuvu- 
d^ov tTu^tv , uvSqu HaXfivQTjvbv xal ix nQoyovwv rijg nuQa tgJvSO 
fiaotXiwv u^tcod-ivTU Tifiijg. b Si ToTg avTod-t XeXetftfievotg otqu- 
TOniSotg Svvaj.ttv ULvaj.iC^ug oii nXeioTrjv oixeiuv int^jjii tco 2a- 

3 KtQog LP. vitiosa contractlone. S. 6 in nummis C. Ca»- 

sius Postumitis R. 19 varia est huius nominis scriptura , 'OSdva- 

^og, 'OSov£t&rig, 'OSovd&ogy 'OScUva&og ; latine Odentttus. R. 



38. His rebus omnibus conturbatus Gallienus Romam reversus est, ut 
illato ab Scytliis Italiae bello remedium aflferret. quo tempore insurgenti- 
bus in eum Cecrope Mauro et Aureolo et Antonino et aliis pluribus, ceteri 
propemodum omnes poenas dederunt, solus Aureolus infesto erga impera- 
torem animo esse perrexit. secundum haec Postumus quoque, cui magiste- 
rium militum apud Celtas commissum fuerat, animum ad res novas adiecit ; 
sumptisque secum militibus qui cum ipso defecerant, Agrippinam contendit, 
«rbem maximam ad Rhenum sitam; ubi Saloninum Galiieni filium obsedit, 
nainatus obsidionem se minime soluturum , nisi deditus ille sibi fuisset, mili- 
tibus obsidioiiis necessitate compulsis ut et ipsum ct ipsius custodlae prae- 
fectum a patre Silvanum traderent, utroque Postumus interfecto rerum apud 
Celtas potitus est. 

39. Cum autem Scythae Graeciam gravissimis damnis afTecissent, ipsis 
etiam Athenis expugnatis , Gallienus manum cum eis, ad Thraclam usque 
iam progressis, conserturus accessit; desperatisque rebus Orientis opem ferre 
inssit Odanathum, municipem Palmyrenum, qui uti iam raaiores sui, in magno 
apud imperatores honore habitus fuerat. is ubi reliquis istic exercitibus 
copias suas quam poterat maximas admiscuisset, strenue Saporem adortus 



i 



LIB. 1 CAP. 38. 39. 40. 37 

TiwQrj x«T« To yMOTf^ov^ x«i Tug Ti nuXiig urixti]ouTo Tug rjdfj 
Tiuqu HtQGfxiv f/outrug, xul JSiai/^tv tiXr,f.if4.tvr^v fitv vnu ^unw- 
qov T« TltQaun' dt (fQOvovauv tXatv ti iffodov xaxtaxuifjtv. ini'^- 
tXd^wv di fi^/Qt Kir^OKfojVTOg uvTTJg ov/ unu^ u)Jku xui dtvTiQov, 
STItQaug fiiv TOtg otxtiotg ivunixKttatv , uyuntZvTug ti nuTdag xut 
^wuTxag xui iavrovg niQiawautiv , uvrog di t« niQi xtjv i-dr/ nt- 
noQd-r,fiivrfV /wQuv , wg oiog Tt r^v , tv dttTi&tt, inti di SiuiQi- 
porv xuTu Tt^v^Efttoav xui Ttva ytviduov uywv tOQTi^v i'^ int^ov- 
Xr^g uvr^Qtd^r^ , xwv ixttai nQuyfAUJWv uvTt).u(.it^ixvtTui Zr^ro^ia, 

10 avvotxovaa /niv ^Oduvu&o» , qQOvi^f.iuTt di uvdQtiio /QWfiivr] xu\ 
dtu Twv ixtivo) avvovTWv xr^v lar^v tiaqtQOvaa xoTg nQuyfiaatv 
intfiiXttuv. 

40. OvoTig drj xotuvTr^g xjjg ufnf.1 ttjv uvuxoXt^v xutu- 
OTuatwg , u'/-/iXXtTut ruXXtr^vid toi nQog ^xvd^ag iyxuQTiQovvrt 

15 noXifio) xov xijg "nnov nuar,g Tjyovfitvov AvQioXov, iv HltdtoXdvM 

Trj noXtt XTjV ini xtjv ^xuXiuv nuQodov TIooTOVfiov TtTuyfiivov nu- 

QuqvXuTTtiv , iig Th rtWTtQiCitv TiTQucfd^ui xu\ fivciod^ut tP^v twv 

oXwv uQ/rrv tavxw. avvTUQu/d^itg di nQog xovxo naQa/Qijfia xffg 

' ini TTjV^lTuXiuv odotnOQiug tt/tTO, Ttjv OTQUTr^yiuv Tot; nQog ^xv- 

20 ^«g noXifiov 3IuQXtuvoj nuQudovg , uvdQl t« noXifitu acfodQa 
ih]axrjfiivoK Toi/Tov di xov noXtfiov tv dtu&ivxog, ruXXtr^vog 
i/Ofitvog xijg ini xr^v 'IxuXiuv «(Jor tig xotdvdt ini^ovXrjv ifininTii. 
''H.QuxXttuvog o Tr;g uvXr^g vnuQ/og , xoivwvov xijg axixptwg Xu- 

1 avotTTjffotro H: legebatur dvixTOzuzas. rag ego addidl. 15 Av- 

QioXov Sy AvQjjltavov LP. 

est, et cum alias urbes imperio Persarum assuetas, tum Nisibin ab Sapore 
captam Persarumque rebus addictam iiupetu in eam facto recepit et evertil; 
cumqae non semel sed iterum Clesiphontem usque processbset, Persas intra 
uiunitiones suas compulsos occlusit, contentos si liberorum et uxorum et 
&uam salutem tueri posseat : ipse rei vastatas iam regionis pro viribus ex 
usu suo constituit. posteaquam hic Emesae tuin degens, et nataliciam quan- 
dam celebritatem peragens , ex insidiis interemptus est , rerum istic in se 
curam Zenobia suscepit, Odanathi quidem illa cuniux , sed animo virili prae- 
dita; quae opera familiarium mariti parem diligentiam rebus gerendis ad- 
hibebat. 

40. Cum hic status Orientis esset, Gallieno bellum Scjthicum naviter 
urgenli nuntius aifertur, Aureolum ducem omniuin copiaium equestriuin, qui 
ad uibem Mediolanum Postumi transitum in Italiam observare iussus fuerat, 
res novas moliri et imperii summam sibi polliteri. ad eius rei famani con - 
turbatus statim ad iter Italicuin semet acciiigit. tradito praeturae imperio 
belli Scythici conficiendi cau.sa Marciano, viro bellicis rebus exercitatissimo ; 
cjuo belium hoc feliciter admiiiistrante, Gallienus iter lulicum persequens 
in haiusmodi in^idias inddit. Heracliauos praefectus praetorio, ftocium con- 



38 ZOSDn 

p(x)v Kluvdiov Sg (.uju, ^aailla tiov oXwv iniTQOnevetv ISoxtt, 
^uvaTov int/3ovXevti ruDur^vw. IIvSqu Se tvQuiv eig tu toiuvtu 
nQoy^etqoruTOV oV t?)? tmv ^uXf.iuTa)v rjQxev iXi^g, lyxeiqiCei toi;- 
1(0 TTjV nquS,iv. o de entaTug t(o rullttjvto Setnvonotovf.iev(o , xul 
(pr,oug uyyeTlui Ttvu r(dv xaraaxoncov tog AvQiolog u[.ia rf] ovv5 
avr(o dvvdfiet nQocuyei , roig rotovroig tnrorjaa Xoyotg. bnXa 
re ovv jjret xal u/.ia \)^oq(iiv ig rbv "nnov ovvd^Tj/nu roTg orQuri(jo- 
ratg iSidov f.ieru r(Jov on)Mv uxo7,ovd^eTv , xul ovdi rovg SoQvcfo- 
QOvvTug ixdf^df.itvog ijXavvf. yvfivov ovv o IXuQyjjg d-tuoufievog 
unoorfdrrei. (41) tw^ di arQaricorcov xtXtvati rcov riyovfitvcov 10 
Claudius ll.rjovyao(/,vTC0V , KXavSiog rrjv T(Jov bXtov rjytfioviav nuQuXufi^uvtt, 
*■ xui nQOTfQOv rijg xotvijg ipijtpov ruvrr^v dovarjg avrco. AvQioXog 

inl /Qovov av/vov T^O) rr^g PaXXtrjVOv xaruorijaag tuvrov i§ov- 
aiug intxrjQvxevero re nuQu/Qrjfia nQog KXuvStov, xul nuQuSovg 
tuvrbv vnb rcJov neQi rbv jSuotXiu arQurtcorcov uvutQtTzai, rfj Siu 15 
rrjv unoaraotv i/ofiivcov oQyfj. 

42. KuTU rovrov S/] rbv /Qovov ^xvd^cov ol ntQtXetcpd^tv- 
rtg, ix rcov nQoXu^ovocov inuQd^evreg icpoScov , 'EQOvXovg xul 
Tltvxag xui r6rd^ovg nuQaXu^ovreg xul neQi rbv Tvquv novafibv 
udQOtodevreg, bg elg rbv IIovvov elo^dXXet, vavnrjyrjodfievoi nXoTuSO 

3 os r^s] libri offris, 12 AvQrjhos LP. adde Si. 15 sollen- 

nius est ttJs ogy^g ax^a&ai. in ira persistere. H. 19 Suidas (v. 

2iiv&at} n^VTiiarag , Casaubonus niVii.ivQvg; ita enim Ptolemaeo, 
lulio Capitoiino, Trebellio PoUioni vocantnr, lornandi Peuceni. 20 
Suidas: dd^QOia&ivtts t^si^c^^ov tig t^bv IIovzov, vavTCTjyriadfisvoi de 
Tikola ivvanoaia. 

silii Claudium nactus, qui secnndum imperatorem administrationi rerum 
praeesse videbatur , necem Gailieno molitur. cumque repperisset hominem 
ad perpetranda eiusmodi expeditissunum , qui alae Dalmatarum praefectus 
erat, rem ei perficiendam committit. adstans ille cenanti Gailieno, cum ex- 
ploratorem quendam nuntiasse dixisset Aureolum cum copiis suis accedere, 
hominem verbis huiusmodi terruit. quapropter arma poscens, et in equum 
insiliens, signum militibus dabat ut se cum armis sequerentur; ac ne corpo- 
ris quidem stipatoribus exspectatis abequitabat. itaque praefectus alae nu- 
dum conspicatus interficit. ( 41 ) cum milites ducum iussu tranquilli essent, 
Claudius imperium consequitur , quod antea quoque coramuni calculo datum 
ei fuerat. Aureolus , qui satis longo tempore se fuerat tutatus quo minus iii 
Gallieni potestatem veniret . statim de pace legatos ad Claudium ablegat. 
cumque se dedidisset, a militibus qui propter imperatorem crant interficitur, 
quod conceptam in illum ex causa defectionis iram necdum deposuissent. 

42. Hoc tempore quotquot erant Scythae superstites animis propter 
expeditiones hacteuus susceptas elati, adiunctis sibi Heridis Peucis et Go- 
thls, collectique propter Tyrum fiuvium ia Pontum semet exonerantem, sex 



LIB. 1 CAP. 40. 41. 42. 43. 39 

t%axiaxOua xa\ Toijoig i^^i/SdoaiTig dvo xal jQidxovra ftvQtdSag, 
uQuvTig Sia Tor IIovtoVj Tofiti fiiv Tttxf,qti noXtt nQoa^aXovrtg 
UTifXQOiadriaur, nQOtXd^ovrig dt xut tm 3IuQxiavovno).iv , tj Mv- 
atug iaTiv , uva(iuvTtg xui TuvTr^g dtu/nuQTovTtg tnXtov tnl to 
SnQoao) , xuTU nQvfxvuv Toy uvtfiov t/ovTtg. intt 6i to artva Tr^g 
riQonovTidog y.uTiXuftov , TOTt dr} tcuv vtaiv t6 nX^jd-og ivtyxtiv 
Tr^v Toi; qov TuyvTrja firj dvvufttvov uXXfiXotg tu nXoTa nQoaf^- 
QUTTt, xui i(ffQtT0 T« axuff^ avv ovdt%'\ xoofita, TfZv xv^tQvr^- 
Tuiv fttd-ttvTWv Tovg oluxug, oiaTt Tug ftiv xuTuSvvai avTuvdQOvg, 

lOTtvug di xul uvdQwv iQr^ftovg oxtiXut, nXfj&ovg noXXov xut uv- 
&Qainb)v xut nXoiwv unoXofttrov, ( 43 ) did TOt tovto Toi; ftiv 
OTtrov Trjg JlQonovTiSog vnuvtywQOvv ot ^uQ^UQOt, Tr^v di inl 
Kvtixov inXtov. unQuxTOi di dttxntoovTfg xai nuQunXfvouvTtg 
Tov^^EXXf^anorTOv, uyQi ti tov Z-iS^co nuQtrtyd^fvTtg, xuxtTot TtJuv 

15nXoio)v intfiiXttav notrfodfitvot , KaadvdQttav xat QtoouXovixr^v 
inoXtoQxovv. ftr^xuvug di ToTg TtixfOt nQOouyuyot^Ttg xui nuQU 
^Qu/v Tov ravTug IXtTv iXd-ovTtg., inttd^ tov /iuotXfa nQoadytiv 
invd-ovTO, lig ttjv fitooyttav urafidvTtg Ttc ntQi /JofiiJQOv xal 
IltXuyoviav iXr^'i^ovTO ndvTu /WQiu. ig u drj TQtaxiXiovg uno^u- 

fQXovTig tlg Tt^v tujv ^aXfiarwv "nnov iftntnTWxoTtg, ToTg Xtino- 

2 TofiH fitv] t6 ftiv iv LP , voXti T6(it] Saidas. 3 Ammiano 

Marc. XXVII 9 Martianopolia. 7 dvvctftivcov L. 8 intcpi- 

gtto Suidas. 9 avzavdgovs] rag 6i avzdvdQOvg LP. expunxit 

Tug 61 R cum Sulda, invito H, qui Gonfert quae iafra leguntur, 2 24, 
vdg (jiv OitfXlBiv — xazidvB. 14 nfQifvfr9fVTsg Suida^. 

17 iicil 6f LP. 18 T67tT](}ov LP. 19 sg a] ecog? 

milibus navium constmctis ac trecentis ac riginti milibns hominnm in eas 
impositis, navigatione per Pontum instituta, l'umi8, munito moenibos oppido 
tentato, reiecti sunt. progressi vero et Marcianopolim delati, qnae Moesiae 
civitas est, ac ne illa quidem potiti , navigabant ulterius, cum quidem in 
pnppi ventum haberent. ubi Propontidis angustias attigissent, quod ea 
multitudo navium celeritatem fluxus ferre non posset, naves inter se coUide- 
bantur et nuUo ferebantur ordine lembi , cum gubernatores ipsi clavos e 
manibus dimisissent, adeo quidem ut partim cum hominibus ipsis demergeren- 
tur , partim vacuae littoribus appellerent, magua tum hominum tum navi- 
giorum multitudine pereunte. (43) propter hanc causam a Propontidis 
angustiis barbari recedebant, Cyzicum versus navigando , cumque rebus in- 
fectis illinc dilapsi fuissent, HellespontBm navigiis praeteriissent, et ad mon- 
tem Atho delati naves ibi suas refecissent , Casandriam et Thessalonicam ob- 
sidebant, machiiusqae moenibus admotis parum aberat quin eas caperent, 
sed quod imperatorem adventare cum copiis inaudierant, petitis superioribus 
locls mediterraneis omnem propter Doberum et Pelagoniam agrum praedis 
agendis infestabant; quo in agro tribus hominum milibus amissis, cum in 
equitatum Dalmatarum incidissent , cum reliquis adversus iroperatoris copias 



40 zoson 

fiifoig TiQoq TTjV ovaav ufia tw /juailiT dtrjywviLovTO Svvauiv. 
fid/r^g d( yiroi^iV7]g , i'^ iy.uTtQOv t£ (.itQovg ntaovTWv, tTQtTiovTO 
f.itv ol '^Pcofiaioi, Siu di utqititmv uvToig bdiov ujiQoadoxrjTOig ini- 
maovTig ntvxi tmv /3uq^uqcov fivQiudug Sitffd-tiQuv. [xoiQa di 
Tcuv ^xv&cuv OtaauXiuv y.al TiiV^^EXludu niQcnXtvauaa Tovg Tav-5 
T7] Tonovg i).)]'i%tTO , noi.tai f.iiv initvai (.iri dvvaf.itvt] T(o (f&ijvai 
TUVTug Tti/wv Tt y.uX Tijg uXXr^g uacfultiug qQoviida noiriaaad^ai, 
Tovg di iv Toig uyQOig tvQiaxofiivovg unuyovaa. 

44. Tfov ^y.vd-wv Toivvv , (hg Stt^riXd-ov , iay.iSuafiivo}v 
y.a\ To noXv fitQog uno^aXovTCOv , fifiC,6v(av icfitfitv}] ■}] Zrivo^ia 10 
nQuyfiuTCOv Zu^Suv inl ti]v AYyvnTOV iy.nifinii, Tiftuyivovg ur- 
SQog udiyvnTiov ti]v uq/tjv Tr^g AlyvnTOV IIuXfivQrjVoTg xuTunQUT- 
TOftivov. avvu/d^ivTog Si ToiJ aTQUTtvftuTog ix JJulfivQriVCov y.ul 
^vQcov y.ui ^aQi3(AQ(jov ig tnxu ftVQiuSag, y.ul AlyvnTicov Ti ntvTi 
fivQiuaiv uvTinuQUTu^ufiivcav, ftd/rig y.uQTiQug ytvofiivrig niQiijaav 15 
01 IIuXfivQrjvol nuQu nolv t(T> noXiftco , xul cfQOVQuv iyxuTaaTr]- 
cuvTig ntvTuxia/iXicov uvSqcjv urt/(0Q7]auv. tlQo^Sog Si xa&iJQUt 
rcov xuTunovTtaTCov ti]v d^uXuTTUv ix ^uaiXtcog Ta/d'tig, innSrj 
Ti]v AlyvuTOv tyva) nuQU IIuXftvQriVCov i/oftivrjV , ufia t^ avv 
uvT(p Svvuftti xul AiyvnTicov oaoi ftt] t« IIaXftVQ7]vcov (fQovovv-20 
Ttg txv/ov inid-ifitvog ti]v ftiv qQOVQUv t^ijjuXtV avd^ig Si IlaX- 
ftvQriVcov iniaTQUTivodvTCOv , avvuyuydvTog Si xal IIqo^ov axQU- 

2 TtBaovvcov] TCoXXdav TtsaovTCov Steph. 3 «urorg om P. 11 

Zabas Vopiscus , Sabas Pollio. 14 rt] Sl ? 17 Uqo^os 

etiaiu Zonarae ; sed Trebellio Pollioni in Claudio Probatus. 

dimicarunt. occepto proelio cum ab utraque parte multi cecidissent, Ro- 
mani quidem in fugam se coniiciebant: sed per itinera nullisiiorainum trita 
vestigiis eosdem ex improviso adorti (juinquaginta millia barbarorum ceci- 
derunt. quaedam Scytliarum pars , Thessaliam Graeciamque circumvecta, 
passim ea loca populabatur; quae cum aggredi oppida propterea non posset 
quod ea muris alioque necessario praesidio se iam antea diligenter communi- 
vissent, homines in agris repertos abducebat. 

44. Itaque dum Scythae dispersi Tagantur in hunc quem dlximus mo- 
dum, magno suorura amisso nuoiero, maiora quaedam appetens Zenobia 
Zabdam in Aegvptum mittit, quod Aegyptius quidam Timagenes Palmyrenis 
Aegypti dominatum tradere conaretur. coacto de Palmyrenis et Syris et 
barbaris exercitu , ad septuapinta usque milia, prodierunt in aciem adversus 
hos Aegyptiorura ad quinquaginta milia ; quos inter utrinque acri commisso 
proelio, PaUnyreni longe lioc bello superiores exstiterunt, et imposito quin- 
que milium praesidio pedem rettulerunt. Probus, cui datum erat ab impera- 
tore negotium maris a piratis repurgandi, posteaquam tencri a Palmyrenis 
Aegyptum cognovisset , cura copiis suis et Aegyptiorum, quotquot alieni a 
Palmyrenorum partibus erant, hostes aggressus praesidium eiecit. sed cura 
Palmyreni denuo cum exercitu veuissent, itiUemque Probus Aegyptias Afri- 



LIB. 1 CAP. 44. 45. 46. 41 

roniSov Al^jTTnlcov Tf y.ui AijSviOv, vntoziQOi fuv r^oav Ar^Tnjioi 
Tcai ruiv oqUov t/;? Al^^vnrov r[ulf.ivQr^vovg TJlttvrov, IIqo^ov di 
10 TiQog Tjj Bu^vXwvi xurulu^ovrog OQog xai ravTT} r^ ini Sv- 
Qiuv rojv noXfuiiov nuQodov unoxXtiovrog , Ttfiw/tvTjg uxi drj 
5 idQtg rwv ronwv, ufiu dio/y/.ioig JIuXftvQr^vwv rr^v uxquv rov 
oQOvg xurao/wv , udoxrfioig iniorug rotg Ar^i-nriotg Sttff&iiQiv' 
iv oig xut b IJQo^og ui.ovg lavrov unooqurrit. 

45. Trjg Aiyvnrov roivvv vno HuXfivQr^voig yivofttvr^g, o\ 
ix rrig ivNutooio KXuvdiov xui ^xvd^cDv ftu/r^g niQtXttffd-fvrig, nQO- 

10 /JuXXofttvot rcig ufiu^ug, tLg inl Muxtdoviuv i/wQovv, onuvtt di rwv 
intrr^dtiwv Xtftio nittofitvot dttffS-tiQOvro uvroi ri xui ru ino^vyta. 
nQOuyovot di uvroTg rj Pwfiuiwv 'innog vnuvriuouou, noXXovgri 
uvtXovoa , rovg Xoinovg ini rbv Alftov untorQtifji. xvxXw9iv- 
rig di roTg '^Pwftuiwv orQuroniSotg ovx oXiyovg uniliuXov. inil 

15 di dtuoruvrwv nQog tuvrovg ntl^wv rt xui inniwv idoxti fiuotXiZ 
rovg nttoig rotg (iuQ^uQOtg diufta/iouod^at, xuQrtQug yivofiirr^g 
fia/r^g irQinovro ^PwftuToi' xui uvutQtd-ii^rwv ovx o7.iywv , 7j"n- 
Ttog intquviTou fitXQiuv uvxoTg rtjv rov nxuiofturog ntnoir^xtv 
uta&r^aiv. ( 46 ) nQoow di rwv ^xv&wv i7.aauvrwv xai ^Put- 

SOiiuiwv avxoTg inaxoXovd-ovrrwv , ol KQr^rr^v xui 'PoJoy ntQtnXtv- 
auvrtg ^uQ,SaQoi nQu^ui^xtg ovdiv uqriyt]atwg u^iov urt/tvQr^ouv. 
Xotfiov di xuxao/ovrog unavrag uvrovg, ol ftiv xaru QQinxr^v oi 
di xttTtt Bluxidoriav iffd^uQr^ouv. oaoi di ditowd^r^ouv , r^ ruy- 

5 ar£ St* uvvSqcov xoncov P. 11 to: add S. 

canasque copias coegisset , victoria qnidem Aegvptii potiebantur et Aegypti 
finibus Palmjrenos exigebant : Ternm quod Probus niontem Babyloni vici- 
num occupasset et hostes ibidem a transitu in Syriam excluderet, Timagenes, 
velut eorum locorum peritus, cum duobus Palmyrenorum milibus eius montis 
occupato Tertice, nihil tale cogitantes Aegyptios adortus cecidit; quos inter 
et Probus interccptus ipse sibi manus attulit. 

45. Aegj pto Palmyrenorum in potestatem redacta, quotquot ex pngna 
Ciaudii et Scytharum ad Naisum pugnata superstites erant barbari , curribus 
se munientes in Macedoniam contendebant. sed quod ob inopiam commea- 
tus fame premerentur, tam ipsi quam eorum iumenta peribant. progredien- 
tibus autem eis Romanorum equestres occurrere copiae , caesisque pluribus 
reliquos ad Uaemum se conTertere coegerunt. ibi Romanis ab cxercitibus 
circumdati non paucos ex suis amiscrunt. posteaquam Tero dissenlientibus 
inter se peditibus et equitibus imperatori Tisum fuit ut pedites adversus bar- 
baros dimicarent, acri exorto proelio terga Romani dabant ; quorum iam non 
paucis interemptis equitatus, adventu factum est, ut modicum ex admisso 
delicto detrimentum sentiretur. (46) Scythis longius digressis et Romanis 
eo9 persequentibus , qui Cretam et Rhoduni circuniTecti navibus erant bar- 
bari, nulla re memorabili gesta recesserunt. cumque pestilens lues cunctos 
invasisset, partim iu Thracia partim Macedonia perienmt. quotquot autem 



42 ZOSIMI 

[laoL ^PcOfxatwv dvvrj^id^fxrjd^r^Gav ij yrjv XajSovzfg tig yewQyiav 
ravTj] nQoaixaQXiQrjGav. u\pa[.ilvov di Tov Xoif.iov xai Po)f.muov, 
uned-uvov fitv noXXol tov GTQUTevfiuTog , rtXevTu di xal KXuv- 
^iog, fv nuaaig diun^tipag juig UQtTuig xul no)>,vv tuvTov no&ov 
rotg vnr^xooig tvunod^ififvog. 5 

QuintiUus. 47. KvvtlIIov Si, og uStXcfog r^v KXuvSlov , fiaoiUcog 

uvaQQ7]d-ivrog oXiyovg rt ^LCooavTog fiijvag xul fivrjfirjg ovdiv 

Aurelianus. «g/ov ntnQayoTog , AvQrjXiuvog tlg rov ^aoiXtLOV uvu^i/Su^tTui 
d^QOVov, KvvriXXov xura rivug ruiv Xoyonoiwv vnb rwv inirrideicov 
avfi^ovXevd^ivTog , ufiu rto yvwvui rr^v jSaotXtiav AlQrjXiuvw nn-lO 
QadtSofiivt]v, tuvrov vni§uyuytTv xui txovra rijg aQ/r^g unoor^vai 
TW noXXw xQtiTTOvi. drj xal ntnoirjxivui Xiytrui, rwv lurQWV 
rivbg (fXi^a rtfiovTog airip xal ivdovTog Qtvaui rb aifia, fii/Qig 
avog iyivtro. (48) AvQi^Xiavbg di xQurvvufitvog ttjv uq- 
y^riv xul ix rijg 'Ptofir^g iXuoug inl ttjv IdxvXr^tuv ixwQti xuxtTd-fv 15 
rjXavvtv inl ru JJulovwv td^vr^, rovrotg rovg ^xvd^ug fiud-wv ini- 
d-iad^ai. nifixpug Si axonovg anuyyiXXovrag tlaayaytTv tig rug 
noXttg airia xal ^wa xal nav o ri ovv tovj ivuvriovg tfitXXtv 
(iKptXijatLV , ruvTj] rbv inLxtifitvov uvroTg Xifibv uv^tiv SttvotTro. 
ntQaiwS-ivTWv di twv ^uq^uqwv xul fiayr^g iv rfj UaLOvia ytvo-20 
fLivr^g laonaXovg, vv'§ imytvofiivrj rr^v vixr^v ufi^ijQiorov ufiq:o- 

1 avvrjQL&firjaav LP. 7 Casaubonus mavult oXiyag — i^fLSQag; 

non inepte. Nam Zonaras habet kTtzuKaidtTia i^fLiQas; idem Treb. 
PolUo in Claud. 12 jR. 



incolnmes evasere vel legionibus Romanis adscripti sunt, vel terram colen- 
dam nacti totos agriculturae se dediderunt. sed quod iu Romanos quoque 
pestis saevire coeplsset, cum alii complures in exercitu mortui sunt, tum 
etiam Claudius vivendi finem fecit, vir omni genere virtutum oruatus, et qui 
magnum sui desiderium subditorum animis inditum reliquit. 

47. Quintillus inde, Claudii frater, dictus est imperator ; qui ubi per- 
paucos menses vixisset et niiiil memoria dignum gessisset, Aurelianus ad re- 
gium solium evehitur , cum quidem, veluti scriptores historiarum aliqui tra- 
dunt, Quintillo uecessarii sui fuissent auctores, simulatque cognitum esset 
Aureliano delatum imperium , ut mortera sibi conscisceret ac muito se potiori 
sponte sua de imperio cederet; quod et fecisse perhibetur, a medico quodam 
vena secta continuatoque fluxu sanguinis , donec exaruisset. (48) Aurelia- 
nus autem , confirmato imperio , cuin Romam movisset , Aquileiam conten- 
dit, et deinde Pannonicas ad nationes accessit , quas a Scy tbis invadi cogno- 
verat. cumque misisset ad eos expioratores , qui nuntiarent ut annonas et 
iumenta et quicquid aliud hostibus usui futurum esset iu oppida conveherent, 
hac ratione famem, quae hostes urgebat, augere cogitabat. posteaquam 
barbari flumen transiecissent, et ia Paunonia proelio ancipiti dimicatum esset, 



LIB. 1 CAP. 47. 48. 49. 50. 43 

jtooig mnoiriXtv. iv di jfj wy.Ji zov nojufwv ol fiuQ^uQOt dta- 
^uvjtg uj.ia ri(.itQa niol anordwv Intxr^Qvxiiovjo, 

49. Ilv&ofitvog di b ^aGiXiig wgli}.afiaroi xai ju txqoc-' 
oixa jovjoig i&r/] yyu)f.ir^v noiovvjui jr^r IruXiav tnidQafiiTv, 

5ini jfi Fwftr] xui JoTg nfQt juvjr^v jonoig iixoiwg nXtov ntq qoV" 
jtxtogf Ixarriv jfj Jlatoria xajuXinwv inixovQiav ini jf^v 'IruXiay 
ixQunr^y xal xujuGJug ig ftu/r^v iv JuTg ntQi lov Iojqov iayajiaTg 
noXXug jujv ^uQ/iuQWv unwXtGt ftvQtddag. iv TOrrw di xui t« 
ntQi T^v '^Pwf.ir^v inQd/i^fj, Jtrwv uno jrjg ytQOVGtug, wg ini^ovXfj 

lOxuTct TOt; ^uGiXtwg xoirwrr^aurjwv , tig tv&vrug T;yftiiwv xui 
d-urujw Lr^fiioyd^ivjwv. ijti/Jad^T] di joxt tj 'Fioftr] nQOJtQOv 
uxti/iGJOg ovaa' xai Xa(iov ji^v uq/j^v i'^ AvQriXiavov avrtnXrj^ 
QW&rf ^aoiXtvorjog IlQOfiov to JtT/og. xuju jovxov Toy /qovov 
tig trvoiuv r^.d^t vtwjtQiGftov ^Entxifttog xt xui OvQ^uvog xai z/o- 

iS fttJtavog f xui nuQU/Qijfia JifiWQiuv vnia/ov uXorjtg. 

50. zi twxr^ftivwv 6i wdt TcJJi' ntQi jr,v ^ljaXiav xui Haio- 
riur , 6 (iaaiXtvg axQaxtiuv ini HuXfxvQr^rovg uyttv dttrotTxo, 
xQuxovrjug TJdTj jwv Jt Ahj^vnjiaxwv i&rwv xui jr^g twug unuar^g 
xui ftf/Qig ^AyxvQug jijg TuXajiag, id-tXr^aavjag di xai Btdxviag 

^fit/ot XaXxr^Sorog uvjtXu(iiG&ai , tl fir] ^t^uatXtvxirui yror-Jtg 
AvQr^Xtarlv ji\v IlaXfivQr^viZv dntatiaavxo nQoaxuaiur, iXdaav- 



3 'Alafiavvoi P. 8 31 om Steph. 9 an iragdi^ 7 ixt- 

§ovXfis? V. Ind. V. noivcovilv. i-i Victor ep. Septimua. 15 ta- 

loOXOTtS P. 17 GTQUTiaV? 



nox interreniens Tictoriam utrisque dubiam reddidit. eadem nocte barbari 
transmisso fluniine, simulac illuxisset, de pace legatls missis agebant. 

49. Imperator, intellecto Aiamannos cum tliiitimis sibi uationibus Ita- 
liam incursiouibus vexare decrevisse , non abs re de Roma vicinisque urbi 
locis magis sollicitus, satis magno Pannoniae relicto praesidio , versus Italiam 
periexit, et in extremis ad Istrum partibus conserto proelio multa barbaro- 
rum miiia delevit. interim et Romae quaedam gesta sunt , ubi de senatu 
nonnuUi velut insidiarum imperatori structarum participes accusati fuerunt et 
morte multati. tunc et moenibus cincta fuit Roma, quibus antea carebat; 
et coeptus ab Aureliano murus Probo imperante perfectus fuit. eodem tem- 
pore venerunt in suspicionem rerum novarum Epitimius et Urbanus et Domi- 
tianus. statimque deprehensi poenas dederunt. 

50. Rebus per Italiam et Pannoniam in hunc modum gestis et ordinatis 
expeditionem contra Palmyrenos imperator suscipere cogitabat, qui iam in 
potestate sua nationes Aegjptias et universum orientem usque ad Ancjram 
Galatiae tenebant , ipsamque poiTO Bithyniam Chalcetlonem usque sibi vin- 
dicare volebant, nisi gentes illae, fama traditi Aureliano imperii ad se per- 
lata, Palmyrenorum patrociuium reiecisseut. itaque com exercitu progresso 



44 ZOSDfl 

TOC Toiwv uf.ia GTQaTM TOw l3uat7Mog, l4.yy.vQa rt TtQoaerid-tTO T/y 
'^Fcoi.iuicov uQxfj Kul Tvuru (.uru tuvttjv xal t^ijg unaaai fit/Qtg 
IdvTioydug , iv fj Zqvo^iuv ivqwv li/^a otqutm tioXXm nuQiaxtv- 
ua/J.tvrjV tlxoTiog tig fiu/i^v untjVju xai uvTog tvxQtnr^g. oqwv di 
Tovg IIu\uvQr]V(x)v Inniug onXioti ^UQtiu xul uacpuXti Tid-uQQt]~ 5 
xoTug xul ufia ntiQu rfi ntQi ttjv tnnuaiuv noXv rwv acftTtQOov 
nQotyovTug , rovg f.iiv ntC,ovg ntQuv nov rov ^Oqovtov noTa/.iov 
^it/MQtat, avvd-i]fiu di rotg '^Fco/xuicov inntvai didcoxt /it] ix rov 
iv&iog ux/iiJTi rfj IIuX/ivQrjVWv "nnw avvuxpui, di^u/iivovg di rr/V 
uvTWv iCfoSov ig (fvyrjv doxtTv rQtntad-ui, xal tovto nottiv uyQi g\.0 
uv ^Scoatv uvTOvg rt xai rovg "nnovg vno rov xav/iarog u/iu xul 
rijg rcov onXcov ^UQvrtjrog nQog rtjv Sico^iv untinovrug. ov Si] 
•ytvo/iivov xai rcov ^uatXiwg inniwv rb nuQdyyi7./iu q:vXa'§uvTWV, 
intiSrj rovg ivavriovg id-tuaavxo nuQtt/iivovg ijdt] xul roTg 'innotg 
xtx/i7]x6atv uxtvi]TOvg rovg inixti/iivovg, uvaXa^ovTtg rovg ^innovg 15 
inr]taav xul avTO/iuTOvg twv "nnwv ixninrovTug avvtnuTOvv. 
ifovog ovv '}]V av/i/uyr]g, twv /liv '^icpta i rwv Si vnb rwv"nnwv 
oixtiwv T£ xul noXt/iicov uvutQov/iivwv. (51) iiatX&ovTWV Si 
rwv oaoi StaqtvytTv oioi rt ytyovuatv tlg Tr]v IdvTtoytiuv, Zu/3Sug 
o Zr]vo^iug arQUTi^yog oqqwSoov /ii] nort /la&ovTtg ol rijg lAvito- 20 
Xtiag olxi]TOQtg to ntQt ri]v /lu/ijV nruTa/iu acfioiv ini&oivTO, uv- 
Squ /itauinoXtov i/KptQttuv rtva nQog rf]v rov (^aGt^Jwg iSiav So- 
xovvTu nwg tytiv tvQwv, xul oyij/ia ntQtd-tlg olov tixog i]v Avqi]- 

15 xskXiiv.661 LP : corr S. 

imperatore, Ancyra Romanorum in dicionem venit, et Tyana post eam, et 
urbes deinceps omnes Antiochiam usque ; in qua urbe reperta Zenobia magnis 
instructa copiis , et ipse paratus ad pugnam, cuiparerat, occurrit. yidens 
autem Palmyrenos equites , arniatura gravi eademquc tuta fretos , equitan- 
di quoque peritia longe suos excellere , pedites trans Orontem fluviuni ali- 
cubi separatim constituit, et Roraanis equitibus ex composito praecepit ne 
recta cum rccenti et viribus integro Palmyrenorum equitatu manum consere- 
rent, sed exspectata iilius iinpressione fugam se capessere simularent, idque 
tantisper facerent, donec et ipsos et equos ob aestum pariter et gravitatem 
armorum a persequendo desistere cernerent. lioc cum factum esset, ac im- 
peratoris equites id observassent quod imperatum fuerat, ubi primum fati- 
gatos hostes et hactenus incumbentes lassis equis immobiles conspexerunt, 
equis a cursu revocatis eos adorti sunt, et sponte sua delabentes ex equis 
obtriverunt. itaque promiscua caedes erat , cum alii gladiis, alii partim a 
suis partim hostium equis interiraerentur. (51) Antiochiam vero ingressis, 
quotquot fuga evadere potuerant , metuens Zenobiae dux Zabdas ne forte 
Antiocheni cives adversi proeiii fama percepta suos invaderent, repertum 
hominem semicanum , qui vultum speciemque imperatoris quodam modo re- 
ferre videretur, et tali amictura habitu quali proeliantem Aurelianum usum 



LIB. 1 CAP. 50. 51. 52. 45 

liavov V/itv ixuyof^tivovy btu f-itar^q uyti jr^g 7i6).f(o; utg Srj toi' /?a- 
oiAia Lcoy^iav tXutv, xai tovuo tio aoqiouaTt Toig lAiTio/tTg 
uTiuTr^aag avTog Tt vnt^tSv Tr^g noXnog ovar^g rfjg n-xrof ufta 

T(Z ).f).ltftlltV(0 aTQUTtVftUTtf XUl T^V Zr^VOiSlUV tUVTIO (TiTf^ttya- 

5'/iov ini Tr^v^ftfaav uvt/ioQr^atv. o df ^uaiXtvg i'/(ov tv »w yt- 
roiiivr^g rifttQug uvu).u,3tTv Tr^v nt^rjv Svvufttv xui fXUJtQto&tv 
intd-ia&ui TQuntiaiv ijSrj roTg noXfftiotg, intiS^ rrpr Zr^vo^iug 
tp-to qv^-rp; ftg Tt;vl4vTt6/ttuv fiaf^ti, St^uitiviov avrbv uoftivtog 
TCtJv noXiTwv. fvQiov Si Tovg noXXovg Tr^v noXtv unoXtnovTug 

loSffi Tov firi xaxov Ttvbg utg t« ZriVOJSiag qQovr,aavTug mtQudijvat, 
nQiy/QUftftuTu navTu/ov niftrljug Tovg ntqtvy^Tug ixuXtt , t(o 
uxovaito xui uvw^-xuaTfp n)Jov ^ nQuutQtafi Ttt avfi^uvTa uvart- 
d-ftg, (52) avvSQUftovTfov Si ufia tio &fuaua9ai xa TiQO-yQUfi- 
ftuTa Tiov ntqtvy^Ttov xui t^? tov ^aatXitog ftiTua/ovTtov qtXo- 

ISg^QOfTvvr^g, Siu&tig tu ntQt T7jv n6Xiv ini ttjv ^fitauv TJXuwf, 
fioTQuv Sf Ttva IIuXfjivQr/vuiv X6qov xuTuXu^ovaav fVQtiov vntQXfi- 
fi fvov zfuqvr^g tov nQOUOTtiov , T(d vnfoSf^ito tov Tonov tt;v tiov 
iravTiiov nuQoSov tYQyttv otOfiii'rjv, ToTg aTQUTicoTutg ivixfXtvauTO 
nvvuantaufiivoig xai Ttvxvf^ T^ quXuyyi rijv nQog to oqS-iov uvufia- 
20 otv notovfiivotg tu Tt ^iXtj xui Toi-g oXonQ^/ovg, ti xui TOVTOvg 
Tv/bv inufffTtv , t^ nvxvoTrjt tt;? (fixXu)yog unootiaaadui. xui 
nobg To nuQu^ytXfta ti/f nQod-vftovg. inftS^ Si xuTa to nQoa- 
Tu/d^iv TTjv nobg to aravTfg uvoSov fnotr^auvTO , xuTaoTuvTfg 

3 rectias fortasse ovffTjs Iti wxrog S. 20 oXtTflzovg LP. 

fuisse yero esset simile, per nrbem mediam iadt. qaasi qai Tirum impera- 
torem cepisset. atque boc commento deceptis Antiochenis, et ipse nocta 
cam exercitu reliquo ex urbe clam egressus est, et Zenobia secum educta 
Emesam di^cessit. imperator autem , qui habebat in animo , cum primum 
iUaxisset, recepiis ad se pedestribus copiis utrinque fusos et fugatos hostes 
aggredi, cognita Zenobiae fuga Antiochiara ingressus est , civibus eum per- 
lubenter excipientibus. camque coraperisset urbem complures deseruisse me- 
tu , ne quid eis accideret mali, quod Zenobiae partibus adhaesissent, edictis 
ad quaevis loca raissis profugos revocabat, potius ad coactionem et necessi- 
tatera quam voluntatem et arbitrium animi relatis iis quae accidissent. 
(52) ea vero edicta conspicati exsules , concursu ad urbem facto, comiter 
ab impera^ore tractati sunt ; qui constitutis urbanis rebas Eraesam copias 
dnxit. curaque partem quandam Palrayrenorum collem occnpasse deprehen- 
disset imminentera subarbio Daphnes, ubi se propter idoneum altioris loci 
situm irapedituros bostium transitum putabant, milites hortatus est ut con- 
scrtis ch*peis et densa phalange locum in arduura adscendentes tela lapides- 
que, si qui forte coniicerentur, ipsa densitate phalangis repelierent; qnos 
qoidem ad id qaod imperaverat alacres babuit. ubi , ceu iussi fuerant, ac- 



46 ZOSDJI 

ToTg tvttVTioig laonuli7g iTQtxfjuv evdv i?g (fvy^v* xul ol f.tiv xuto, 
ruv y.Qi]jiiva)v (ftQOfxevoi diaQQrjyvvvTO , rovg 6i ol diwy.omg 
uneaqiUTTOv , ovtoI Ti xui ol f-UTua/ovTfg Tijg enl rov locfov uv6~ 
Sov. (.itTu St TT]V vixi]V in^ uStiug ttjv dtu^uaiv noiovf.itvoig . . , 
yuiQovTug kvqiov xutu tuvtu rfj odotnoQiu rov ^uai)Jcog XQCo- 5 
fttvov. StytTui fitv ovv uvTov I4nu[.itiu xul yiuQiaau xul ^Aqb- 
&ovau' To dt rcov JJuXftvQrivtZv aTQurontdov idcov iv rcS uqo rijg 
Efiiavig ntdlco avvttXtyfiivov tig nXi]d-og inru fivQKxScav tx rt 
uvTCJov TIuXfivQi]vo)v xul riov uXXcov , oaoi rijg aTQurtiug uvroTg 
iiXovTO fttruaytTv , uvTtaTQuroneStvtTO rfj re /JulftuTwv "nnca 10 
xai WlvaoTg xul Iluioai xul tTi ye NwQiyoTg xul "^PuiTOig, untQ 
larl Ktlrixu ruyfturu. r^auv Si nQog rovroig ol rov ^uaiXixov 
rtXovg, ex nuvrcav uQiaTivSi]v avvtiXtyftivoi xul nuvrcav SiunQt- 
ntaruTOi. avvtriTuxTO Si xul 7] IVLuvQOvaiu "nnog uvroTg, xui 
ano rijgldaiug cii re unb Tvuvcov Svvufteig xui ix ri]g ftioi]g rcoviS 
noTUfiwv xul 2vQiug xui Ootvixrjg xul UuXuiaTivr^g rili] rivu 
rcav uvSQttOTUTCOV. ol Si unb JJuXuiaTivrjg n^bg ri] uXXt] bnXiatt 
xoQvvug xui QonuXu intcpiQovro. (53) avfintaovTcav Si rcJSv 
GTQUTOniScav uX7J]Xotg, tSo'§tv r] rcav '^Pcoftuioov "nnog xurd ri fti- 
Qog ixxXivttv, cog uv fti] nXr]d-ti rcjov IIuXftvQr^vcov innicav n7^eovex- 20 
rovvTcav xul ntQitnnut,Oftivcav ncag rb '^Pcoftuicov aTQuroneSov 
ffineabv tlg xvxXcoatv ^Ad-r]. rcav roivvv IluXfivQi]vcav innicov 
rovg exxXivuvTug Stcoxovriov xul ruvTrj rr]v ru^^tv rr]V oixeiuv nuQ- 

4 Tcoiovfisvoi ^oftpof xalQtov Leunclavius. 5 t^s oSoinoQias L, 

clivem locum subiissent, iamque rebus omnibus ad pugnam factis pares ad- 
versariis essent, mox in fugara eos egerunt ; et alii quidem per praecipitia 
lapsi discerpebantur, alii caedebantur ab insequentibus, tam his quam reli- 
quis, quotquot itidem in collem istum evaserant. post partam victoriam se- 
cure transeuntes gaudebant, imperatore hoc iter guum opportune tenente ; 
quem Apamea et Larissa et Arethusa excipiebant. ubi PaJmyrenorum exer- 
citum ante Emcsam in campo collectum vidisset , cuius esset numerus homi- 
num ad septuaginta milia ex ipsis Paimyrenis et aliis, quotquot hac in ex- 
peditione cum eis se coniunxerant , castra et ipse metabatur adversus hostes 
cum equitatu Dalmatico et Moesis et Pannoniis et praeterea Noricis atque 
Rhaetis, quae legiones Celticae sunt. praeter hos erant et praetoriae cohor- 
tis omnium selectissimi ex fama virtutis omniumque splendidissimi viri, cum 
his et Maurorum in acie dispositus erat equitatus, et ex Asia copiae Tyanen- 
ses et Mesopotamicae et Syriae et Phoenices et Palaestinae, fortissimi dubio 
procul ordines. et qui venerant e Palaestina, praeter arma cetera, clavas 
atque fustes secum alferebant, ( 53 ) exercitibus inter se congressis, visu» 
est equitatus Romanus quadam ex parte deflectere , ne multitudine Palmyre- 
nis equitibus nostros superantibus ac velut obequitantibus imprudens ab eis 
Romanus exercitus undique cingeretur. Palmyrenis igitur equitibus hos 
persequentibus, qui pedem retro tulerant, et hunc in modum ordines suos 



LIB. 1 CAP. 52. 53. 54. 47 

f^tXd-ovTMV , tig TOvravTtov um^rj TOig'PiO}.iauov Inntvai TO /9or- 
7.(v&tv' tSiuxovTO yug t(o ovti noXv Ttilfv no'u(.iUav iXuaoiod^tvTtq, 
iog di xal tntnTOv nKtiaTOi, toti dfj Tuiv ntL^civ TO nuv i'Q'/ov ytvl- 
ad-ai avvf^Tf * T7;v yuQ Tu^tv ToTg ITu).fivQr^voTg dtUQQuytTauv idov- 
5Tf? tx Tov Tor^ inniag Tfj dtw^tt ayoKuaui, avaTQuqfVTtg utu~ 
y.TOtg uvToTg xut taxtduafifvotg ini&tvTO. xui (fovog t,v tn\ tovtm 
loXvg, T(5v ftiv ToTg awTi&tatv tntovTCOv onXoig, Tiov 6i uno IIu- 
'/i.uiaTivr,g Tug xoQvvug xui tu QonuXu ToTg atdi]Q(o xu\ /uXxoi Tt- 
■d^(OQaxiOf.iirotg intfftQovTCOv , ontQ f.i(iXiaTU Ttjg r/xijf iv fiiQfi 

10 yiyovfv aiTtov , tw §*Vw t^j twv QondXojv ini(fOQug Tuiv noXtfiiiav 
xuTunXuyivTbJv. qtvyovTiov di Tjdri t(vv IIuXftvQr,v(jiiv nQOTQO- 
nddijv, xui iv t(o qivyitv iuvToig rt avfinuTOvvrcov xui vnb twv 
noXtfiitov uvuiQOv ftivoiv , to ntdiov inXrfQOVTO vtxQtjiv uvSq(ov rt 
xai 'inncov , oooi iiu&Quvui dtdvvr^^-Tui rr^v noXiv xutuXu^ovtoov. 

15 54. lAdvftlug di noXXrjg tixoTCog ini t^ ^JT^]] Zrjro^iuv 

iyovOTig, ^ovXri nQoixiiTO ntQi rov TTQOxTiov , xat xotrfj yviofii] 
nuaiv iSoxfi roTg fiiv ntQ\ rrjv lEtifouv nQuyftuaiv unO'jy(Jovai dia 
To xal Tor? ^Efitar^rovg uXXoTQtcog nQog avTr^v f/ovrug ru '^Pco- 
ftuitov ttiQtTad-ui, IJuXftvQuv di xuruXafitiv xa\ Tw T^ff noXiiog 

^o/vQtp rfjV ua(fixXftuv iniTQixpuvrug o/oXuiTtQov axonTjOui ra xura 
Oifug. ovdiv i,v fQyov xut Xoyov rb ftioov , uXXu avvi&fov i(p' 

14 ocot] Ttar offot ? Leunclavius supplet rav ^TtQCov seu rtoj' aXltov. 
16 povly ■nqoeiv.fizo LP: corr S. 21 ovbf jjv iQyov %al Xoyov 

Ti [ifaov II. 

deserentibus, contrariain in partem Romanis equitibus id consilium quod ce- 
perant cessit. hostes enim, quibus longe nuraero inferiores erant, eos reapse 
persequebantur ; cumqne plarimi etiam caderent. tandem accidit ut peditum 
Tirtute res tota conficeretur. etenim cum illi Palmyrenorum aciem ruptam 
solutamque conspexissent ex eo quod equites illoruni in persequendo essent 
occupati, conversis ordinibus confusos ac dispersos adorti sunt. secundum 
baec ingens hominum caedes subsequi, Palmyrenis hostes consuetis armis 
petentibus, Palaestinis vero clavarum et fustium ictus iis inferentibus qui fer- 
reis et aereis loricis ge muniverant ; id quod ex aliqua parte non exiguam 
victoriae causam praebuit, hostibus ad insolitos clavarum ictus attonitis. 
cum autem Palmyreni iam citato curso fugerent ac inter fugiendum se ipsos 
obtererent et ab hostibus interficerentur, tum vero campus omnis hominum- 
que equorumque cadaveribus compleri, et alil, quotquot effugere poterant, 
ia urbem sese recipere. 

54. Zenobia non abs re, quod victa fuisset, ingenti maerore affecta, 
quid agendum esset, sedulo deliberabat. de communi denique sententia vi- 
sura e«t omnibus spem quidem rerum Emesenarum abiiciendam esse propterea, 
quod ipsi Emeseni alienis in eam animis Romanonim partes sequerentur, oc- 
cupandam vero Palmyram , et illius civitatis munitioni salute secnritateque 
credita, de summa rerum in otio maiore dispiciendum. dictum, factum: 



48 ZOSIMI 

onfQ iSoxH. nvd-oi^ivoc dl ttjV Ztjvo^iag q^vyrjV b AvQrj^uavog 
ilq f.itv rrjv ^'Efxtaav iiafin , nQod-Vf.iwg avxov jiov noXndiv Si/o- 
(.itvoiv, tvQwv St nXovTov ijv ov/ dla n lytydvti Zijvo^ia f.itTay.ofii- 
aai, naQUXQfjfia avv tm axQaTM rijg bdov t% inl HalfivQav ti/tTO. 
xai iniaTug t^ nuXtt , xvxkoj ntQiXu^u)v ro Ttixog inoXioQxti, rr^g 5 
TQoq)rjg ix twv nXrjaia^oviwv iS-pujv tio aTQUTOntSco /OQi]yoviiit- 
vt]g. Tiov di IIuXf.ivQrjVidv iniTtod-uL,6vTO)v o)g uSvvutov rijg uXco- 
atO)g ovai]g, ijdi] dt Tivog xul tlg avxov tov ^aaiXta Xoyovg 
ala/Qovg ucpitvxog , nuQtaTwg Tig tm ^uaiXti IJtQarjg uvi]Q il 
y.tXfViig" f'(pi], " Tov v^QiaTtjv tovtov oxpn viXQOv" iyy.iXfvaa-' 10 
fitvov df Tov ^uaiXioig, nQoaTrjaufitvog tuvTOv Tivug b IIiQarjg 
TOvg unoxQvnTOVTug, ivTtlvug rb to6,ov xul ^tXog uQfioaug utfir^aiv, 
o dr] nQOXfxvtpoTi Ti]g inuX'§to)g tco uvd-QOina) xul ixi Tug v^Qiig 
inucpitvTi nQoanuyiv xuTuytt rt rov Ttl/ovg uvxbv xu\ vtxQOV 
TM OTQUTontdio xui Tco ^uaiXti Stixvvaiv. (55) infi di uvT-iS 
li/ovTO noXioQxovfitvot , anuvtt rcxv inixr^dticav unuyoQtvaiiv 
rovg noXffiiovg iXniauvxtg , xul iyxaQxtQOvvxag d^fcLfitvot xui uv- 
Tol TQOCprjg ivdfiu niftpfitvoi yvcofir]v noiovvrut ini tov EvcfQuxr]v 
SQUfitiv , xuxftoi nuQU UtQacJov ^or]d-ftuv tvQto&ut, nQuyfiuxd xe 
'^FtOfiuioig vttoxfQa firj/avrjGuad^ut. tuvtu ^ovXtvoufifvoi xui xu- 20 
/.ir^Xco Tr]V Zr^vo^iuv uva^i^cxauvTtg, u't Srj xufi-^Xcov tioi Tu/ioTat 

12 ixTslvag P. 17 xal om P. 21 dvct^ipdaccvTBs] addit 

Leunclavius ^XbIcc , forsan aptius SQOfidSt. et Vopisc. in Aureliano 
c. 28. diserte scribit Zenobiam fugisse camelis, quas (alii quos) droma- 
dasvocitant R. 

concurrebant omnes in id quod decretum fuerat. Aurelianus antem, fuga 
Zenobiae cognita, Emesam ingressus est, civibus eum magno studio excipien- 
tibus. repertis opibus quas Zenobia secum auferre nequiverat, statim cum 
exercitu Palmyram contendit. cum eo venisset et oppidi rooenia castris un- 
dique cinxisset, obsidionem instituit , vicinis gentibus exercitui commeatum 
suppeditantibus. interim Palmyreni principem dicteriis insectabantur, quasi 
fieri non posset ut oppidum caperetur. cumque verba foeda quidam in 
ipsum quoque iactaret imperatorem, adstans imperatori quidamnationePersa 
si iubes" inquit, " hominem maledicum iam mortuum conspicies." cum an- 
nuisset imperator, Persa, quibusdam ante se constitutis per quos ipse tegere- 
tur, arcum tendit et aptatum ei telum emittit ; quod in hominem defixum extra 
muri pinnam prospectantem et istas adhuc contumelias eifutientem , ab ipsis 
eum moenibus deiecit, et tam exercitui quara imperatori mortuum spectandum 
exhibuit. (55) cum obsessi resisterent, et qui hostes ob inopiam commeatus 
obsidionem soluturos speraverant, iam eos proposito suo constanter inhaeren- 
tes conspicerent, ipsi alimentorum penuria premerentur , ad Euphratera pro- 
fugiendum statuunt, atque istic a Persis inveniendum auxilium novaque Ro- 
manis facessenda negotia. iiis caotis consiliis, Zenobiam camelo feminae 



LIB. 1 CAP. 54. 55. 56. 49 

xttt "nnovg vniQtttoovaat Tu/ft, T^f n6XtO)g vnt^^uyovair. Avqi]- 
Xiuvog di u/^-ouirog ijii jij jr^g Zr^rolilug 'fvyfi, joi xutu qvat» 
ovx irdovg 6QuaTriOi<o, ntinnn nuQu/QTjiia TOtj diioSorTug tuv- 
T1JV inntug. oi di xuTuku^ovTig ijd^ Toy EvfjfQUTTiV avTTjv fitX' 
5).ovauv ntQuiovad^ut , xuTuyuyorTfg t* fx tov nXoiov , irpof toi* 
uivQriXturov uyovair. o dt to7 fttv unQoadoxrjO) Tijg &fug nfQi- 
/aQT^g fyfyovfi, (ftXoTifiog df wv (fvaft, Xufiiov xutu vovv (itg ji;- 
vuixog XQUTTjaug oi-x faTut ToTg taofitroig fni'do'iog , tSva/tQtuvfv. 
(56) TiZv 6f trunoxfxXfiafttvbir ttj noXtt TIuXfivQr^rdir ul yriofiui, 

\OTb)v ftfv nQOxrvdwfvttv T^f noXftag i&tXovTtov xai dianoXffnTv 
nuvTi ad^ivtt Pioftuloig , Tidv dt ixtTr^Qiug uno tov Tti/ovg nQO- 
Tiivofitriov uhovrTiov Tt avyjTivfir^v tni ToTg nQoXu/iovai. dt^a- 
fitvov di Tov jSuaiXf o)g tt^v ixtTftuv xal d^uQQtTv nuQuxiXtvauftf- 
rov , nQO T^f n6Xf(og ttf/iOVTO , 6ioQu xul itQtTa nQoauyorTtg. 

15 u4iQriXiurog di t« fitr itQtTu Tiftr^aug t« di diZQU dt%ufifrog 
u&ioovg rj(fift. TTJg di n6Xf(og ytrofitvog xvQiog xat tov xutu 
TUVTrv nXovTOV xui Tijg uXXr^g unooxtvr^g xui uvud^r^fiuTiov XQU- 
TT^aug, inuvtXd-iov tig TrjV^Efttauv tig xQiaiv Tiyuyt Zr^vo^iuv T£ 
xui Tot-f TUVTTj avvuQUftf vovg. inti di aiTiag TKtytv iuvTr^v i'iut- 

SOQOvau, noXXovg Tt uXXovg r^yfv tig fiiaov wg nuQuyay6vTug oTa 
'^'vruTxu, ir otg x«i yloyyTrog r^r, ov avyyQufiftuTu tOTi fitya ToTg 
nutditug fitTanotovfiivotg offtXog rfiQorTu' tontQ i(p^ oig xaTr^yo- 

9 ai] 6ii<STTj6ttv al? cf. 4 56. 19 iml] ^? iialQOvaa LP. 

impositam (sunt autem illac velocis^imae et ipsos equos celeritate superant) 
ex urbe subducunt. Aurelianus Zenobiae fugam permoleste ferens, cum nihil 
de industria , qua praeditus in rebus agendis erat a natura, remitteret, ex- 
templo persecuturos eam mittit equites. lii cum iam Kuphratem traosiectu- 
ram assecnti fuissent, e navi abreptani ad Aureli&num ducunt. is autero, licet 
inopinato spectaculo laetus admodum , tamen, quod ambitioso a natura bo- 
mini ad animum accidisset, futurum ut ob victam feminam non magnam apud 
posteros gloriam inveniret, quandam animi molestiam sentiebat. (56) Pal- 
myrenorum vero , qui oppido inclusi obsidebantur, partim hi erant animi ut 
oppidum periculo suo propugnare vellent omnibusqae viribus bellum Roraa- 
num sustinere, partim de muro preces porrigebant supplices et praeteritorum 
veniam poscebant. cum imperator banc supplicationem accepisset eosque 
bono aninio esse iussisset, extra oppidura effusi dona cum hostiis adducebant. 
Anrelianus, honore hostiis habito donisque susceplis, illaesos dimisit. civi- 
tate in suam potestatem redacta, cum opibus eius et reliquo rerun» apparatu 
donariisqae potitus esset, Eniesam rediit et Zenobiam cum suis complicibus 
pro tribaiiali stitit. illa causas exponens , et culpa semet eximens, multos 
alios in medium protulit, qui eara velati feminam seduxisseat; quorum ia 
numero et Longinus erat, cuiiis extant scripta magnam alierentia doctrinac 
studiosis utilitatem. huic convicto de iis quorum nomine accusabatur, statim 
Zosimus. 4 



50 ZOSIMI 

QtTro tXeyxof.uv(p nu^u'/Qrif.ia 6 ^uaiktvQ 0-uvutov l^rii.uav inld-r^- 
y.iv, i]v ovno ytvvaiwg rjvtyxiv bytoyytvog wore xal xovg GytTKta- 
tflvrag ini t(3 nud-ti nuQaf.iv&iTod ui , y.ul ukXtov di Zijvo^iug 
xuTtinovGrjg xoluatGiv vnaxd-ivrojv. 

57. ^yfitov di T« Gvrtve/d^ivTa nQO rijg TlaXfivQriVwi' xud^ui- 5 
QtGtoyg u(frjyi']Gaa9-ai , tl xul xrp' Igtoqiuv iv inidQOfii] qairofiui 
nonjGUfitvog diu jijv t^Tifiivip' iv nQOOifii(0 fioi nQod^eacv' JJo- 
Xv^iov yuQ oncog ixTi]auvTO '^FcoauToi rijv uQ/ijr ir oliyco /Qorco 
Sie^eld^ovTog, oncog iv ov no/J.co /Qovco GCff^aiv uTaat}u)Jijaiv 
ixvTijV Stecpd-eiQuv tQ/ofiui ^Jicor. uXXu tuvtu fiir, inetduv iv 10 
ixfivco yircofiui Tr^g laTOQiag rco fttQei' IJuXfivQi]roTg di fitQOvg 
ovx oXiyov TrigTo>fiuicov intxQUTtiag ijdrj xtxQUTi]x6aiv, ojg diei,ijX- 
d-ov , ix Tov &eiov noXXu nQoefirjVvd^rj Trjv avfi^uauv uvToTg $r,- 
XovvTU xud-uiQtaiv. zivu di tuvtu, iQtJii. iv ^tXevxeici. ri] xutu 
KtXixiuv lAnoXXcoivg ttQOV ^idQVTO xuXovfievov 2aQni]doviov , xui 15 
iv TOVTCO /Qi]GTrjQiov. Ttt fiiv ovv ntQi Tov 9-tov TOVTOv Xeyofitvu, 
xui cog unuat ToTg vno Xvfirjg uxQidcov ivo/Xovfievoig 2eXevxiudug 
nuQudtdovg (oQveu di tuvtu irdtutTcofiyVu ToTg ntQi ro itQov ro- 
noig) Gvve^inefint TOig ahovaiv , al di ruTg uxQiat avftneQttnru- 
ftevut xui roTg arofiaat ruvTv.g de/otterui nuQu/QT]fta nXi]9-og t£20 
unttQov iv uxuQtuico Sticfd^ttQOv. xui rijg ix tovtcov ^Xujjr^g rovg 
uvd^jccunovg unifKXurrov , ruvru fitv rf] rrjrtxuvTa rciiv urd^Qconcov 
fvSatfiovia nuQii]fit, rov xud-^ '//'«? ytrovg unoattaufiivov &eiuv 

5 Ss add Leunclavius. 20 dexofisvat. xal TiciQaxQrjfici LP. 

poenam mortis imperator statuit ; quam adeo fortiter Longinus pertulit , ut 
illos etiam qui hanc calamitatem eius indigno ferebant animo consolaretur. 
itidem alii, quos Zenobia detulerat, suppliciis afficiebantur. 

57. Fuerit autera pretium operae, quae ante Palmyrenorura eversio- 
nem accidere, narrari, licet.hanc historiam velut in transcursu texere videar, 
propter institutum operis nostri, quod in prooeraio declaravimus. cum enim 
Polybius exposuerit quo pacto imperium exiguo tempore Romani adquisive- 
rint, ego, quo pacto temporis non magno spatio suis sceleribus idem everte- 
rint, indicaturus sum, sed haec, ubi ad eam historiae partem accessero. 
Palmyrenis ergo potitis imperii Romani non exigua parte, sicuti recensuimus, 
niulta divinitus denuntiata sunt quae postea secutam eversionem eis porten- 
debant. et quaenam illa fuerint dicam. Seieuciae, quod est oppidum Cili- 
ciae, templum Apollinis quem Sarpedonium vocant, et in teraplo erat oracu- 
lura. de hoc quidem deo quae perhibentur, et quod oranibus a locustarum 
lue vexatis Seleuciadas dare sciitus fuerit (eae sunt aves quae in locis pro- 
pter fanum hoc sitis degunt) et cum petentibus eas dimittere, quae circum 
locustas una volitantes, et rostris eas capientes , iafinitam earum multitudi- 
iiem statim momento quasi teraporis absujriebant et lioniines abillarura damno 
liberabant, haec igitur eius temporis mortalium felicitati relinquo, cura genus 
hoc houiinum aetatis nostrae divinum iliud beneficium repudiaverit. ceterura 



LIB. 1 CAP. 57. 58. 51 

ivfoyfotav . roTg naXftvQT;voTg Sf XQ(^ftfvotg el xad^t-ovat ttjv Jijg 
t(iag r^yfuoriuv, f/or^mv 6 d-fbg ovriog, 

VitTf fioi fifyuowv, u7iaTr;uovig ovXiot avdQfg, 
g-vrXr^g d&avaTiov tQtxvdfog aXyvvTiJQtg. 
Snvvd-avotifvotg 6t rtot ntQt rijg ^vorjXtavov xaru IlaXftvQTiViov 
OTouTfiag ^fof urf7).{ 

xiQxog rQTjQMOtv tfQov yoov rjyriXuCorv, 

olog noXXf^oir ' rai df (fQtoaovot (jovr^a. 

58. Ku\ fTfoov di riuXfivQriVoTg awr,vtyd-r^ rotovrov. yiffuxu 

lO/WQiov tart f.iiaov ^HXiovnoXfiog re xal Bl^Xov , xud-^ o vuog 

AffQnSiTr^g i4(fuxiTidog "dQvrat. rovrov nXr^oiov Xitivr] rtg l'<mv 

fotxvTa /fiQonoirjT(i) df'§aftfrfj. xuru ftiv ovv rb itQbv xui rovg 

nXr,aiu^orrug ronovg nvQ tnl rov ufQog Xuftnddog ij a(futQug 

(fuivfrat Sixr^r, ovv6do)v tv r(f) romo /Qovotg ruxroTg ytvoftfviov, 

15 ontQ xui fif/Qt rwv xu9-^ ^."«? i(fuivfTO /ooviov. iv di rf Xifivjj 

fig rifiTjv rr^g &fOV d(Ji)Qa nnooifffnov ot ovriovrfg Vx re /qvoov 

xui uQ-f^vQOv nfnotr^fiiru, xui v(fuafiuru fiirrot Xiv(yv re xui (iva- 

aov xui uXXr^g vXr^g rifttcoriQug ' xut fi fiiv cJfrra f(f(ivT; , nuQU- 

nXrioiojg roTg (iuQfoi xui t« v(fuofiuTu xurfSvfro , fi di uSfxra 

20x01 uno^Xr^ru, uvrd, re rpf IStTv ininJ.iovru rto vSuri ru 

vquofiuru xul fi ri nfo r^v iv /qvo(o xui uQ^/^vQto xui uXXaig vXutg, 

uig (fvaig ovx ui(t)QfTa&ui inl rov vdurog uXXu xuruSvtad^ut. 

3 ?|trc fitov Steph., f|ir* i/itv S: correctnm apnd R. 7 pro 

Uqov non minus apte legeris y.QviQ6v aut iir/poV. S. 21 non mlnuj 
apte ix XQvaov %a\ (xQyvQOv jtci uiijjg vXt}$, tjs S. 

Palmyreiiis oraculum consulentibns an Orientls Imperiam obtentori essent, in 
haec verba deus ille respondit : 

fallaces, hac aede mea disceditc, divum, 

a quibus incl) ta progenies offenditnr asqne. 
consnlentibus etiam nonnuliis de Aureliani adversus Palmyrenos expedltione, 
deus idem oraculam hoc edidit: 

falco praeit sacro gemitn complaribus anas, 

quae iagulatorem haud cessant horrere, columbis. 
58. Praeterea quid aliud tale Palmjrenis accidit. Aphaca locus est 
medio inter Heliopolini et Biblum itinere, ubi fanum est Veneris Aphacilidis. 
propter fanum istud lacus quidam est, piscinae mann factae similis. iuxta 
lanum et vicina loca ignis instar lampadis aut globi conspicitur, quoties statis 
temporibus ibi conventus habentur ; qui quidem ignis ad nostram usque aeta- 
tem conspectus fuit. ad lactim dona, quotquot ibi conveniebant, in honorem 
deae ferebant ex auro et argento facta. iteraque telas lineas et byssinas alte- 
riusque materiae pretiosioris. ac si quidem illa viderentur accepta, non aliter 
ac ponderosa, telae quoque summergebantur, sin essent inaccepta et reiicula, 
tum ipsas telas aquae videre erat innatantes , tum etiam quicquid ex auro et 
argento et aliis factum erat materiia , quanun est ea natura ut supra aquaai 



52 ZOSDU 

raiv IluXfiv^r/Vwv TOiwv tv tw tiqo t^^ y.ad-uiQiGmg \'xu avvtX- 
(^uvrwv iv rip tjJ? ioQTi]g y.aiQO) xal iig rifxrjv rijg d-eov dwQu 
/Qvoov xul UQyvQOv y.ai vqaofj^uTcov xutu rfjg )J/xvr^g utftvTon-, 

TlUVTtOV Tf TOV ^ud^OVQ XUTuSvOVTWV , XUTU TO f/6/HtVOV iTOg fV 

Tftji xuiQM Tijg tOQTijg (jij(fd-rjOuv uto)Qovf.iiva nuvra , rijg 0-iov diu 5 
rovTOv T« iaofiivu SriXwouGrig, 

'i/ fifv ovv tlg '^Po)/iiuiovg fvf^tvtia rov d-tiov rijg itQug ayt- 
artiug (fvXuTTOiitvrjg toiuvttj' intiduv di iig ixfivovg uqixo)fiui 
rovg /Qovovg iv oig 7; "Pcofiuiiov uq/J] xutu ^QU/v ftuQ(jUQ0)9-ttoa 
itg oXiyov ri , xui uvto diucf&uQtv, ntQiioTi] , rrjVixuvTu xul rug 10 
atriag nuQuorrjOco rov dvoTV/rjfiarog , xul rovg /QrjOfiovg wg uv 
oHog T£ a» nuQud )]GOfiui rovg ru Gvvtvt/9ivTu firfVvouvTug. 

(59) inavtXd^tiv di Tiwg xuiQog o9tv i'iij3r/V, 'iva fnr} ttjv tu^iv 
TTJg iGTOQiug uriXi] do^co xuTuXifinuvtiv, 

AvQriXtuvov roivvv ini Tr^v EvQcdnr^v iXuvvovTog , xa\ avv- 15 
tnuyovTog ol Zr^vo^iuv rt xul rov nuTdu tov ruvxrjg xul ncivTug 
oaoi T^g inuvuGTuato)g uvroTg ixoivc6vt]Gav , uvttjv ftiv ZrfVoftiuv 
(fuolv ■)] v6g(o XrjCf&tTouv ij TQoqijg fitTuXa^tTv ovx uvuo/ofiiv)]v 
uno&uvtTv , rovg di uXXovg nXrjv rov Zr^vo[iiug nuidog iv fiiaco 
Tov fitru^v Xulx)]d6vog xui BvL,uvTiov noQd-fiov xaTanovrwd-ijvat. 20 

(60) i/ofiivov di AvQrjXiavov rf^g inl ri^v EvQconvjV bdov , xar- 
iXu§tv uyytXiu toiuvti] , tog twv iv IJuXfivQ(f. xuTaXei(f9ivT(ov 
TtvigArpaTov nuQuXu^ovxtg , of y^ou roov nQoXu^6vTWv uvToTg yt- 

se non attoUant sed demergantur. Palmyreni ergo , cum tempore celebrita- 
tis aniio ante suum interitum proximo cum aliis huc convenissent, et in hono- 
rem deae dona partim aurea partim argentea partim textilia coniecissent in 
lacum, eaque omnia demergereutur in profunduin, anno proximo, celebrita- 
tis eiusdem tempore, conspecta fuerunt omnia in superAcie fluitantia j qua 
quidem re dea, quae futura essent, significavit. 

Ac numinis quidem Romanis propitii benevoientia, quamdiu sacroruin 
ritus servabatur, huiusmodi fuit. verum postea, cum ad ea tempora perve- 
nero quibus temporibu.s Romanum imperium paulatim barbariam quandam in- 
duit, ad exi{:uum quid redactum , quod ipsum quoque corruptum est, etiam 
causas infelicitatis eius exponam et oracula pro viribus adiiciam, quibus ora- 
culis ea quae contigere fuerunt indicata. (59) nunc vero tempus fuerit ut 
eo revertar unde digressus sum , ne historiae seriem imperfectam relinquere 
videar. 

Igitur Aureliano versus Europam movente, Zenobiamque cum filio et 
ceteris omnibus qui rebellionis particlpes fuerant secum ducente, Zenohiam 
quidem ipsam aiunt, vel morbo correptam vel a cibis abstincntem, decessisse, 
reiiquos autem , excepto Zenobiae filio , in mediu interiecti Chalcedoni Bj - 
zantioque freti submersos. (60) eidem Aureliano iter in Europaoi suum per- 
sequenti nuntius aliatus est eiusmodi, quosdam relictos apud Palmyram , na- 
ctos Ap.<aeum , qui et praeteritoruffl auctor eii exstiterat , tentare Marcelli- 



LIB. 1 CAP. 58. 59. 60. 61. 53 

jwtv uixiog, u7i07inQ(J5yTat MaoxfXXivov tov xa&HTxafitvov T^f 
fttar^g jwv norattwv naQu (jaotXtatg inuQXOv xal t^v rijg ttuag 
tyxi/itQtoutyov diotxr^otv , ti ntog uvt/txui o/r^iiu ^uot^Xtiov tuv- 
■ttp TitQtd^tivui. xov di (ig to dtaaxtnxtad^ai xo nQuxxiov uvu- 
5 jjuXXoftivov , xu nuQunXrjOiu xui av&ig xoi noXXuxtg rjVW/Xow, 
o dt unoxoiatot /owittvog uuf^i{i6Xotg uvxog fitv AvQr^Xtuvtu xo 
axiq&iv xaxtnr^wai , nuXfivQr^voi dildvxto/w ntQi&tvxtg uXovq- 
ytg luuxtov xaxu xr;v UuXftvoav tl/ov. (61) AvQr^Xtuvog di 
Tuviu uxr^xotjg avxo&iv, a»f *'/*>'^ t'^* tr,v twuv ioxiXXtxo, xuxa^ 

lOXtt^wr di Tfjv ^Avxto/tiuv xui 'innotv aftt^XXr^g intxtXovftivr^g xta 
Jr'/«f> (fuvt)g xui xw «(Joxjjtw nuvxug ixnX/^^^ug ini xr,v JIuXftvQuv 
7,Xuvvtv. uiiu/r,xi di xr,v noXiv iXcuv xui xuxuaxtx.xpag , ovdi xt- 
fiWQiug Idvxto/ov u^tov 6iu xr,v tvxiXttav tivat voftloag u(fir,at. 
avv xu/ti di xui l-fAt'^«rJpt«j ffTwamaavTa? xai nQog unoaxaatv 

ISidovxag nuQuaxr^oijLtttvog , &Qiuu/iov lig xi,v 'Fioiir^v tiauyaywv 
ftfyi(rxr,g anodo/?,g ix xov dr^fiov xul xijg yiQ(tvaiag ixvy/uvtv. iv 
xijvxiij xui xo xov tD.iox- dtiiitifitiog Uqov ittyuXonotnwg xoig uno 
JIuXfivQug ix6ofir,atv uvui^t[ftuotv , *HXiov xt xui BijXtw xu&i- 
dQvaug uydXftuxu. jovxtav ovxot 6t(oxrfftivwv, TixQtxov xai aX- 

20AOi-g inuvuoxuvTug ov ovv novi-) xu&tXiitv xuxu xt;v uSiuv fttxf^X-' 
d^iv. Tidr, di xui uq^jVqiov viov dr^fiooiii dttdwxt , xb xi^Sr^Xov 

1 MafpifXXivov] Vopiscas Sandarionem vocat. 7 'Avri6z<p] Vo- 

piscQs Aehilleo. 18 Sol et Belus idem fuisse dicitur; quare Sal- 

ma^ius ad Vopisc. Anrel. 35 aliaiu lectionein proponit: 'Hliov ro» xai 
Bijlov. Scaliger de binis Palniyrenonim diis patriis, Malaclibelo et 
Aglibelo, in ioscriptioue menioratls, iaierpretatur ; quod plurali Dumero, 
a.yd}.funa, magis coavenit. R, 

num Mesopotamiae ab imperatore praefectom , cni et Orientis adniinistratio 
tradita fuerat, ut imperatoria veste se circumdari pateretur. illo deliberandi 
caasa, quid esset agendum, rem protrabente, consimili modo rursus ac sae- 
pius (juidem ei molesti erant. verum ipse responsis ambiguis utens, quid illi 
facere deliberassent .Aureliano signiHcabat. Palmyreni autem, cum Aiitiocho 
vestem purpureain iniecissent. Palmyrae se continebant- (61) hi» auditis 
mox Aurelianus, ut erat instructus, Orientem versus proficiscitar. ubi An- 
tiochiam venisset ac populo peragendis ludis equestribus intento seraet exhi- 
buisset, omnibus ob inopinatum eius adventum perterritis, Palinyram copias 
duxit. cumque sine proelio cepisset oppidam et evertisset, Antiocbum pro- 
pter condiciunis bamilitatem ne supplicio quidem dignum arbitratus dimisit. 
Alexandrinis etiam , qui seditiones excitaverant et ad defectionem spectave- 
rant, celeriter iu ordinem redactis. cum triampho Romain ingressus maximo 
populi senatusque stadio exceptus fuit, tunc et templum Solis magnifice coa- 
fetructura donariis, quae Palmyra secam advexerat , ornavit , coilocatis in 
eodem Solis et Beli siraaiacris.' his rebus gestis Tetricum et alios perduelleB, 
nuJlo labore victos , pro dignitate punivit. itidem novam monetam publice 



54 zosira 

unoSood-at Tovg dnb rov 8rj^Qv 7iaQaay.(vuoag, rovrw ri t« avf.i- 
fioXaia ovyyiaiwg anallu^ag. ini rovroig y.a\ UQriov diOQfa rbv 
*^JPMfiatwv hifiriOS dijfiov. Siadii^iivog de unavra rijg^^PcoixTjg i^- 
(OQ/Litjai. (62) Siarqi^ovri Si avriTt y.ara ri]V Tliqivd^oVf tj vvv 
'^HQuy.Xiia futo)v6/iiaarui , avvlararai rig fnt^ovXi] roiuSi. TjvS 
rig fv roTg ^aotXeioig^'EQCog ovofia, riov iico&fv (fiqofitvcov uno- 
y.Qioiwv (.ir]wrr]g rfrayi-iivog. rovrco nraiaf.iar6g rivog iviy.ev o 
(iuaiXivg unfiXrjoag tg cfo^ov y.aTiorr^oi. xal Sidubg fiij ruTg 
uniiluTg tQyov tnmd^fir] , riov SoQvq^Qcov riaiv, ovg fi(xXiaru 
roXfifjQordrovg fjSit, xoivoXoyttrai , y.ui yQdftfiara Stt^ag untQ 10 
tjv tig rvnov rcov ^aatXtcog yQafifidrcov uvrbg fiifirjodfiivog (Ix 
noXXov lyuQ o\ rd rijg fiifiijOtcog tfiifitXirr^ro^ mid^tt d^dvurov 
vcfOQCOfiivovg (^rovro yuQ 7]v ty. rcov yQUfifidroJv riyfii]Qaod-ai^ 
nQog rr]v yaru rov /^uoiXicog oofiijoui a(payi]v, inirrjQr]oavTig 
ovv uvrbv t^i6vTU rijg noXtcog di/a rijg UQy.ovorjg (fvXuy.ijg int-lS 
Xavvovai , xai ndvrtg fnayayovng ru '§irfr] SicoXfoav. avrbg fiiv 
ovv iTdcfi] fityaXonQencdg uvrod-i naQU rov GTQaronidov rcZv tQycov 
i'vty.u y.al rcov xivSvvcov, ovg vniQ rcov y.oivcbv untSit^uro nQU- 
yfidro)v. 
«7«:* ^^* Tay.irov Si rrivTcofir^g uvuSrjOUfiivov ftuaiXtiuv xa) ri]v 20 

vi.Qyi]v t/ovTog , ^/.vd^ai Siu rrjg. BIuicoTtSog Xifivr^g ntQaicod-ivTtg 
Siu rav HovTov rd fiiyQi KiXiy.iag iniSQUfiov. oTg intgtXdcbv 

6 "EQcog] Vopiscus Mnestheus. 12 &civdzov P. 20 rijv 'Pcafirjg] 
libri T)7?. dva8e^a(isvov L, ^aaiXsias apud Stephanuoi, 

^aoilsLa apud S. 

distribuit, cum plebem , quicquid haberet adulterinae moiietae , tradere ius- 
sisset, coiumerciis hoc modo ab omni confusioiie \indicatis. praeter hatfc et 
panuni honorario munere populum Romanum donavit, omnibusque rebus con- 
stitutis Koma digressus est. (62) cum apud Perinthum haereret, quae mu- 
tato nomine iam HeracU-a dicitur, huiusmodi adversus eum structae sunt in- 
sidiae. erat quidam in aula cui nomen Eros , ab imperatore ad efferenda 
loras responsa sua dcstinatus. huic delicti cuiusdara causa minatus imperator 
laetum iniecit ; quo perculsus ne forte minas hasce res ipsa comitaretur, cum 
satellitibns qiiibusdam, quos coguoverat audacissimos, rem communicat, raon- 
stratisque Jitteris quas ad formam litterarum imperatoris effinxerat (quippe 
iaiu dudum ad hanc imitationem se studiose condocefecerat), roortem immi- 
nere sibl suspicantibus ( id enim de litteris colligi ceriis argumentis poterat) 
persuadet ut imperatori caedem intentarent. itaque cum egredientem obser- 
^assent ex urbe sine satis magna custodia corporis, in eum irruunt et omnes 
strictis gladils hominem interficiunt. sepultus est ibidem ab exercitu magni- 
lice, rerum gestarura periculorumque causa, quae pro re publica susceperat. 
63. Tacito autem Romanum imperium consecuto, Scythae transiecta 
palude Maeotide per Pontum ad Ciliciam usque sita incursionibus vexarunt ; 



LIB. 1 CAP. 62. 63. 64. 55 

TdxiTog Tor^- /^ty uviog y.uTunouur^auq t%itX(, Torj dt OXu)- 

(itur(ii nQO,:iitiXr^utro) Tr^g uvKr^g V/^uo/o) TiuQudovg ^ni rfjy Ei'pw- 

ntjY t^i6(fui;oiv. ivd^a drj xul tig ini^ovXTpf ffimaittv i'^ aiTltig 

uyuinfiTui Toiuade. Hlu^iiiirro ytrfi nQoar^xom ttjv ^vQiug uo/fp> 

5 :iuoudidoixir. ovTog joig iv tC/.h Toa/vruTu nQoacfioouirog dg 

f^ovor uutt xui ffo^ov xttTiarr^ai. Ttxorxwv di TOVT(av fiiaog, 

io Xiinouivov tig tnifiovXf^v htuvTriaiv , r^g xoiriavovg noir^aufxt- 

roi Toig .■iiQr//.iuruv uriXovTug uvtiZ fiiv inidfiiivoi 3Iu'^itiir(a 

y.uTioqaiuv, diui^u-vTtg 6i uvat^tv^Tvvra Tdxnov draiQOvcn. 

10 64. *EvTtvd-iv tig fu(fjXiov xar/oTi; t« nQuyftaTU TUQU/i\r, Probus 

TO)v fiiv y.uTu T^»' i(uav (iuatXtu JlQO/iov iXoiiircor , rcJHv di }(«tu piorian«s. 

jfjv '^Pcour^v 0Xiooiuv6r. xai flQO/iog fiiv ti/i JSvoiuv xai 0on-ixipt ■• ^'^ 

yui IJuXuKnirr^v y.ui rfp- AY-j^vmov vinaauv, xvt. di dno KiXtxiag 

iii/Qig 'IiuXiug 0X(OQtur6g' vni^xovov di uvko xui t« vniq rug 

tSjiXnug td'vrj, raXdrat xai^^Sr^Qtg cifta rf^ Bnirruvtxfj vriato, xtu 

TiQoaiTi yt (xnuau jiij^i-r^ xcCt tu ISIuvQOvaiu (fvXu. nuQtaxtva- 

auivctrv di tig nuXtiiov uiuforinior , tig rfp' Tunabv o 07.(OQtuv6g 

uqixofitvog avTff arQUTontdtvtiv iyviaxti, rf;v xutu rdir iv tw 

BoanoQco ^xvd^cvv vixr^v rjiiTtXij xuTuXtXotniog, tovtt; rt xai roTg 

ZoiyxixXtiaiiiroig irdoig udicjjg rit oixtTu xuTuXufSiTv. roi^ovrog 

di nQOfiov t6v n6Xffiov ola xui t^ iXuTTOi-og noXXio dwdfttiog av- 

rov dvadt^ufiivov, x«t« rfpr TaQOOv iv TW &^iQti yrvofiivov xctv- 

18 Stephanus marult ttvz^ iveTQctz(y7ti8ivBtv vel iv crrj crpcfro- 
vfdevttv • potest tamen trurj etiam adverbialiter accipi pro t.«(«c. S. 
praestat zuvz-q. 20 ivSovi d&tcas S, irSovaa dt toi LP. 

qaos aggressus Tacitus partim ipse debellatos ad intemecionem delevit, par- 
tim Floriaao designato praetorii praefecto debellandos tradidit, et in Euro- 
pam cantendit ; ubi lapsus in inaidias ex huiusmodi causa necatur. Maximi- 
Bum propinquum snnm Syriae cum potestate praefecerat. b erga principes 
in re publica viros asperrime se gerens invidiam pariter et metum in eis exci- 
tavit ; quae cum odiom peperissent, ia iasidias, quod reliquum erat, desiit; 
qoirum in societatem admissis illis qul Aurelianum necaverant, Maximinum 
aggressi trucidant, et persecuti moventeiu castra Tacitum interficiunt. 

6i. Hinc ad tumultum ci^Tlem res redierunt, aliis in Oriente Probum 
imperatorem deligentibus, aliis Roraae constitntis Fiorianum. ac Probus 
quidem obtinebat S^riam et Phoenicen et Palaestinam et Aegyptum univer- 
sa-n ; sitas vero a Cilicia regiones ad Iialiam usque Horianus. eideni et 
transalpinae nationes parebant, Galli et Hispani cum insula Britannica, 
praetereaque omnis Africa cum Mauritanis gentibus. ambobus ad bellum in- 
6truciis . Tarsum Florianus veniens ibidem castra locauda statnit , victoria 
contra Scythas in Bosporo semiperfecta relicta; quo factum ut iara circum- 
sesais libere ad sua redeundi copiam concesserit. Probo aatem bellum te- 
reate, veluti qui longe niinoribas illud viribns susceperat , cum in aestate ad 



56 ZOSEVn 

fjarog, dr^&rjtrttVTf^ ol 0)MQiavio avvTeray^uvoi diu rb Ix rijg 
EvQwnTjg To nXiov rov ar()arfv/narog flvai, voaio deirfi nfQini' 
nrovaiv, onfq fia9-ibv b IlQo^og tlg y.uiQov tm&tod^at Sttyvw, 
r6)v df (DXcOQiavov arQaruorwv y.ai nuQu dvvufitv int^tXd^otTwv 
tyivovro /.liv uy.Qo/3oXio/.iol nQo rijg noXiwg, tQyov df ovdtvbgS 
U(pr]yr^aiwg a^iov nQuxd-ivrog uXX' unoardvrwv uXXr^Xwv rwv 
arQuronidwv tX&ovrtg /ntra ruvru rtvtg rwv tl/ia Uqo^w axQu- 
Tfvo/iiivwv nuQuXvovai OXwQtavbv rr^g aQxrjg. ov ytvo/tivov XQO- 
vov /tiv fffvXa/d^Ti rtvu, rwv di ntQi avrbv ov xura Ttjv JIqo^ov 
nQoaiQtatv rovxo yfytvr^ad^ui Xtydvrwv , dvuXa^fiv T^y uXovQyidu 10 
OXwQiuvbg avd-ig tjvia/tro, /li/Qtg inuvtXd-ovrtg oi rd TIqo^io 
avv uXi]9^fia ntQi rovrov doxovvru /.i7]vvovrfg dvaiQf&ijvai nuQU 
rwv oixfiwv OXwotuvbv ntnotrjxuat. 
Probus. 65. UfQtaTuarjg 8i rijg ^uatXtiag tig Uqo^ov, tXuvvwv inl 

ra TiQoaw nQOoi/itov inoir^aaro twv vniQ rov xotvov nQa^fwv tQyov 15 
fnatvtTov nuQu yuQ rwv dvtXovrwv AvQr^Xtavbv xut tntd-f/iivwv 
Tuxirw dixr/V tyvw Xa^tTv. d.XXd nQOffuvwg /tiv ov nQurrti rb 
^ovXfvd-iv diti Toij (.ir/ riva ruQayriv ix rovrov av/t/Sijvui , Xoyov 
df arr^oag dvdQcov oig rovro rtd^aQQrjXfvg trv/fv , iq)' iariuaiv 
Tovg ffoviug ixuXti. twj/ di avvtX&ovrwv iXniSt rov ^uaiXtxfi^O 
xotvwvijaai TQunii^rj, nQog ri rwv vntQWWv dva/WQrjaag o IlQO^og, 
*5 ov TO ytvTiao/iivov unonrov 7]v, ovvd->]/ia roig intrfray/tivoig rb 
dQu/ia ididov. rcov di roig avvtXrjXvd-ootv dfpQuxrotg ovaiv ini- 

10 Tavta P. 18 tiva om P. 

Tarsum aestus existeret, qui erant a partibus Floriani milites, caloris insueti, 
quod malor esset illius exercitus pars ex liluropa, gravem in morbura incide- 
bant. quo cognito in tciiipore Probus tentandum hostem statuit. Floriani 
vero miiitibus etiam ultra vires egressis velitationes quidem ante arbem fie- 
bant ; sed quod nihil dignum commemoratione gestum fuisset , diremptis a se 
in vicem exercitibus, accessere deinceps quidam qui Probo militabant, et im- 
perium Floriano abrogarunt. quo facto ad tempus aliquod custoditns fuit. 
sed cum sui dicerent non hoc de Probi factum sententia, purpuram Florianus 
iterum sumpsit , donec reversi , qui significarent quid reapse Probus de ipso 
statueret, a suis Florianum interfici curarunt. 

65. Probus imperio potitus , dum movet ulterius , exordium actionum 
pro re pubiica suaruin dedit facinus sane laudabiie. nam de iis qui Aurelia- 
num occideraiit et Tacito manus intulerant, supplicium sumere decrevit. non 
tamen id palam molitur quod deliberaverat , metuens ne quid ea res turbae 
daret: sed quodani alicuhi cuneo militum constituto , quorum fidei rem com- 
miserat , ad epulum caedis auctores invitat. posteaquam hac illi spe conve- 
nissent ut mensae imperatoris adhiberentur , in pergulam quandam secessit 
Probus, de qua conspici res peragenda posset , ac signum facinori perpe- 
trando destinatis dedit. bi vero inermes eos adorti qui conveneraat , umnes, 



LIB. 1 CAP. 64. 65. 66. 67. 57 

S-futyiDv , u7iu%Tug ;r/.^v tvog xuTtaqu^av , ov fiu^ ov noXi) arX- 
Xu^vtv wg lUTiov ocfiai xivdvvov ytj^ovoia TtuQudtdwxe ^w»Ta tw 

TlVQl. 

66. TavTu dia7TQa^uutv(i} tio IIq6^(0 ^uTOvorTvog ytvit 
5 3IuvQovaiog , tmTT^dtioq 6'>v ig z« fi(ikt(jTa T(y fiaao.tT diu tovtu te 

xui Ttjv 2vQiag uQ^rijv inntTQafifiivog , Tf,g fiaatXtiag anoaTug 
nioTKag iig inuvaaTuat(og tvvotuv r^X&tV ontQ uxovaocvTi t(o 
Tlo('),-i(o xui SiuvQOvuiv(o to iy/jiQr^uu fttTi}.&tTv , t(f&r^aav ol 
xuTu TT,v tcjuv aTQUTKJoTai avyxuTua^iattvTig Tjj TVQavvtdi toi' 

iO ur9-Q(onov. tnuvat xui u).Xr^v inuruaTuatv , iv ttj BQiTTUvia 
fitXtTr^d^tTouv , ditjt, BtxTiooivov DIuvQOvaiov to yivog, tuntQ nti- 
ad^iig iTV/t Tov (;Taya(TruKra TTJg BotTTuviug uq/ovtu nooaTr,au- 
/jfvog. xuXioug yuQ tov B<xTworvov nQog tuvTOv xut int tt, ov/h- 
liov/.fi fitftxpoi^tvog to TnuToua inuvoQ&toaovTu nittnti' b di ini 

15t»*v BQiTTuviav tvdxg lioQur^oag ntQtvoiu ovx uqQort tov tvquv- 
'»• urutntT. 

67. TuvTu Sf Stad-iig tov tiQTiuivov ftoi TQonov xai xutu 
f3uQ,S(XQ(or urtdr-ouTO vixug, Svo noXiftovg uyioriadfifvog xui t(u 
ftiv uvTog nuQuytyovtog , tiZ di tTiQto otquttjov nQooTr^oufifrog, 

iOfnti di TuTg iv TtQfiuvi(t. noXtotv iro/Xovfiirutg ix T(Jov ntQi tov 
Tfivov ^uQ^j(iQ(ov r^vuyxdZtTO ^or^&iTv , uvTog ftiv wg ini tov^F^- 
ror 7,Xuvvtv, ivtoTuiiivov di tov noXiftov xui Xiftov nuot toTq 
uvTod^t Tonotg iraxriXijuvTog unXtTog ou^Qog xuTUQQuytig ovyxuTi^- 

t xorTfcqparrov P, 2 nagaSfdcSxaei tcj nvgl P. 10 post 

incvas inaerenda vel subaudienda saitem 6i, S. 

excepto duataxat uno, iugulanint; qaem non mnlto post compreheosam, vel- 
uti qui periculum eis creaiset, TiTum igni tradidit. 

66. His a Probo peractis, Saturninas natione Mauros, imperatori ma- 
xime familiaris , et cui propter hanc ipsam causam administratio Sjriae cre- 
dita fuerat , ab imperatoris fide discessit et de rebellione cogitare coepit. 
qaod ubi Probus andisset, de conatu castigando cogitantem orientales aver- 
tere milites, rebellione cum ipso Satamino exstincta. sopivit et aliam sedi- 
tionem , in Britannia concitatam , per Victorinum , natione Maurum, cuiu» 
suasu perduellem istum Britanniae praesidem praefecerat. nam cum ad se 
Victorinum arcessiTisset eumque de confilio dato reprehendisset , delictum 
illud correcturum ablegat. Victorinus in Britaaniam statim profectus sollerti 
commento perduellera interficit. 

67. His ita gestis ut diximns , etiam victoriis Probus adversus barba- 
ros potitus est , duobus bellis confectis , quorura alteri ipse interfuit , alteri 
ducem praefecit. et quoniam civitatibus Germanicis , quae a vicinis Rheno 
barbaris infestabantar, necessario snbTeniendum erat, Rhenum versus ipse 
cum copiis movet. occepto bello , cum fames in omnibus iis locis ingruisset, 
iounensus imber delapsus ana cum guttis firumentam qooque detulit , adeo 



58 zosm 

j'«j'£ ruTg Tpexuoi y.al oTtov , wGTf y.ai oconovg uvxouuriog iv ro~ 
Tiotg riol ovvTed^rjvui. nuvrwv di roj nuQudo^^fo y.uTun7.uytvTiov , 
TT/V (.dv UQ/jjv uipuod-at y.ui rovrcp &if)unevouc rov }.tf.idv ovy. 
id^uQQOvv, inet di nuvrog Seovg tj dvc/.yy.i] y.uQreQCtneQU , ntWuv- 
rtg uQTOvg y.ul (.leru^.u^ovreg uf.ia y.ai toj' Xif.i6v uneoeioavro y.ui 5 
rov no7.tftov Qaora rij rov ^aoiXetog neQtyeyovaoc rv/j]. 

KuTioQO^cooe di y.ut u).}.ovg no/.tiiovg ov ovv novco nolho, 
(.icxyug di y.uQTeQug ijycoviouTO nQortQov fiev nQog .Aoyicorug , 
1'dvog VtQi-iuviy.ov , ovg yuruycovioufievog xal ^ifivcava LcoyQrjOug 
ufia rcT) nutdi, toj' rovrcov 'i]yovf.itvov , ly.irag idt^uTO, xai Tor? 10 
ui/fiu)MTOvg yul rip' Xeiuv nuouv , rjv el/ov, uvu).(/.jScbv inl Qr^- 
ruTg bfioXoyiuig r^cfiei , xai uvrbv ^efivcora fieru rov nuidog une- 
dcoxe. (68) y.al devTtQU yeyovev uvtco fid/}] nQog 0Quyy.ovg, 
ovg dicx, rcov oTQUTT^ycov y.uru XQUTog revixrjxcbg uvTog BovQyovv- 
doig y.ai BavdiXotg iftu/ero. n).r]d-eoi di rtjv oly.eiuv dvvufiiv 15 
i).aTTOVfievriV oqcov , fieQidu rtvu nuQuonuouod^ui rcjijv noXeftitov 
dievoeTxo y.ui ruvri] diufiu/eod^ui. y.ui ncog ovvedQUfte rf] yvcuftt] 
rov (juou.icog t] rv/7]. rcJov yd:Q OTQuronidcov orrcov nuQ^ Ixu- 
rtQU norufiov . . tlg fid/T]v rovg ntQuv ^uQ^uQOvg ol PtOftaToi 
nQoey.a).ovvTO' ol di ini rovrcp nuQo^vvd^ivrtg , oooi ntQ oioi Ti20 
TjOav , iueQuiovi^TO. xai ovfintoorTcov ocfiat rcJov OTQUTOnedcov 
ol ftiv uneocpuTTOvro tcSv ^uq^c^qcov , ol di xui Ctovrtg vno rovg 

15 ifidxSTO tcXtjQ-os. 6 81 LP, 19 post noxafiov in utroque 

cod'ce spatium est vacuum , quantum scilicet unias vocabuli cst ca- 
pax. iS\ 

quidem ut eius acervi quibnsdam in locis per se structi exstiterint. omnibus 
ad rem novam et incredibilem obstupefactis , initio quidem attingere frumen- 
tum eoque famis uti remedio non audebant: sed tura necessitas omni sit metu 
valentior, panibus inde coctis vesceutes simul et famem pepulerunt, ct impe- 
ratoris fiTtuna, nullo prope negotio, superiores eo belio discesserunt. 

Alia quoque bella levi labore confecit acres etiam pugnas commisit, 
primum contra Logiones , nationem Germaiiicam ; quos cum vicisset ac du- 
cem eorum Semnonem cum filio vivum in potestatem redegisset , supplices 
factos in lidem recepit, et captivis omnique praeda recuperata, quam habe- 
bant, certa quaedam stipulatos diraisit, ipso quoque cum filio Semnone red- 
dito. (68) alterum contra Francos proelium pugnavit; quibus opera ducum 
strenue victis, ipse cum liurgundorum Vandiloruraque copiis dimicavit. cum 
militum numero suum deminui videret exercitum , partem quandam ab hosti- 
bus avellere cogitabat et cura ea proelio decernere ; qua in re consilio inipe- 
ratoris fortuna non defuit. quippe quod exercitus ambo fluminis utramque 
ripam occupassent, barbaros in adversa ripa castra metatos ad pugnam Ro- 
mani provocabant. hac illi re qua>i per iracundiamperciti , quotquot sane 
poterant, transiiciebaut ; signisque coliatis barbari partim caedebantur, par- 



LIB. 1 CAP. 67. 68. 69. 59 

'Fo)fiaiovg '/fyovaoi. twv di '/.HTioutviov anovdug ahriauvriov t(p 
^«/Tf xul T^v Xiiuv xai Tov? ui/jiuXcuTOvg , oig fVt/ov i/ovrtgf 
unoSovvai , Tr/OKTff t% uhr^attog ov nuvra UTudooav. nQog o 
/juoi/.tvg uyuvuxxr^aug uva/Moovatv uvxoTg ini&tittrog uiiuv ini- 
5 &r^xt dixj^', uvxovg xi unoa(fu^ug xui xov r^yuvfitvov ^lyf/.Xov ^w- 
yoia tXuv. oaovg 6i i^iiJiTag otog xt yiyovtv tXtXv , tig Botxxu- 
viav naQintftxptV o'i xr^v viiaov oixr^auviig inavaaxuvxog ftixu 
ravxu xtvog ytydvuoi ^uaiXtl /Qr^otfiot. 

69. Tovxiov ovxo) niQi xbv '^Pf-vov avxto dianoXtftr^d-iv- 

IOtoji', uitov fir^di xa xax^ ixttrov xbv /Qovov^IauvQOig noa/&ivxa 
nuQadQUfitiv. ytvdtog x6 yivog ^laavQog, ivxtd-QUfiitivog xfj avvf,- 
d^tt XrfOXfiu, axiffog ofioiov tuvxM nfQinoir^atJLfitvog xr^v llufiqv- 
Xiuv unuouv xui uivxiav inr\tt * avvtX&ovxoyv di oxquxiwxujv ini 
T^ Twr Xriaxtov xuxaXj\xpit, nQog ^Ptofiuixov axQuxontdov ov/ olog 

15 Tt tov uvxtxtixxtod^ai KQr,fivuv xuxiXtxfi^uvt, noXtv ovauv ylvxiug, 
iv unoxQr^ftvta xt xtifiivr^v xui xuxu ftiQog /uQtidQutg /jud^vxdxuig 
t/i/vQtofiii^^v, iv xuvxji noXXtng tog iv uotfuXii xui xii/r^oti xuxa- 
tfvyorxug ivQtov. intl di xovg '^Pioftuiovg tidtv iyxtutivovg xfj 
noXtOQxia xul xjp' iv xavxj] XQi^riv ytvvaitag vqtaxufiivovg, xa 

20 oixodofi/-ftuxa xud-fXtjov UQoaifiov inoir^ot xtjv yr^v, ontiQWV xa 
atiov nuQtoxtvu^t xoTg iv xf^ noXti dunuvr^v. oQtJov 6i xo nXr^&og 
noXXi^g dtoftevov /OQr^yiag, xijv u/Qr^axov ijXtxiav, UQQtvu xt xul 

2 %ai TTir] TJj» Tf P. 5 avtov xt dnoecpd^as tov P. '^'n^^~ 

V 

lov L. 15 xQinvttv P. 

tim Tivi Romanornm in potestatem Teniebant. reliqai cnm pacem ea lege 
petibseiit ut praedain cum captivis, quos babebant, reddercnt, inipetrato 
qaod postulaverant, non oninia resticuemnt. quafflobrem indignatus impe- 
rator, discedentes adortus merito suppHcio multavit, ipsis trucidatis et Igillo 
duce capto. quotquot autem vivos in potestatem redigere potuerat, in Bri- 
tanniam mlsit ; qui sedes ea in insala nacti , ctua deiode seditionem aliquis 
molitus esset, utiles imperatori fuerunt. 

69. His ita propter Rhenum ab eo debellatis, operae pretiam fuerit ne 
illa quidem silenlio praeteriri quae id temporis Isauri perpetrarunt. Lvdius 
quidam, natiune Isaurus , consueto latrocinio innutritus, agmine sibi simili 
comparato totam Pamphvliam atque Lyciam invadebat. cum autem milites 
ad capiendos latrones coivissent, Lydius, qui exercitui Romano se non posset 
cpponere, Cremuam occupavit. oppidam Ljciae, situm in loco praerupto et 
ex parte vallibus profundissimis munitum, compluribas in ea repertis, qui 
huc velut ad tutum murisque clausum oppidum confugerant. posteaquam 
vero Romanos intentos obsidioni moram eius fcrtiter ferre conspexit , aedifi- 
cii* dirutis solura arabile reddidit , et frumentum serens iis qui erant in op- 
pido victum parabat. sed quod eam multitudinem suppediiatione copiosa 
> ideret egere, quicquid erat aetatis inatilis, tam mares quam femiuas, eiectos 



60 zosim 

dr^Xsa, rj(fiti rijg noXitag ix/SaXiov' fnil Sa ol no/JfJiot rb ytvSinv 
/iovXtvfia nQOidofUvoi roig tx^Xr^S-ivrug av9ig tni t/)v nuXiv Uvui 
avviiXavvov , fu^u/Mv iig rug niQi rrjv noXiv yuoadQug du(pi}it- 
^iv. oQvyiLia di ri , y,Qrjf.ia d-avuuaiov, ano t^? noXfwj tni ra 
ixrog diofiv^ag y.ui (-ityQi rcijv inixiiva rov noXi/niov arquronidov 6 
rontov iy.riivug, i^intiim dia rovrov rivag ix t;;j noXtcog itp' 
UQnayfj d-Qtfi/.iuro)v xal uXXr^g rQOtfijg' ix rovrov n yoQrjyia iv 
(.liQti roTg no7.ioQxovf.iivoig ivnoQH, fii/Qig ol noXifiioi rovro yv- 
vuiy.bg uvroTg fir^vvodorjg iitVQOv. uXX' ovdi ovrcog untTntv b 
uivdiog, uXX^ oivov fiiv y.uru ^Quyv rovg uvrto avvovrug uni-iQ 
arr^oi yai aiiov ifiirQti rov avvrj&ovg iXurrova , njiv di airioyv 
xal ovrwg ixXinovrMv lig uvuyxr^v xurioT?] rov nuvrag unoXiaui 
iv rfj noXtt nXrjV uvdQoiv avrip re inirr,Stio)v xal nqbg (pvXaxrjV 
UQxtTv Soxovvrcov. xariayt di xai rug yvvuTxug , ug ini rp rijg 
(fvatdog uvuyxuta yQtia xotvag tivat ntnoir^xi nuaiv. ( 70 ) inti 15 
di nQbg nuvru xivdvvov iyvioxti dianaXaTaai , avft^atvii rt fttza 
nuvru ruvru roiovrov. avvijv rtg uvtjq uvrto fir^yuvoig re xaru- 
ay.tvuL,tiv tldwg y.ui ix fi7]yuv(Jov evaroyiog u(fiivai ^iXr^ dvrdfitvog, 
ojare badxig ivexiXtvaaro b .Avdiog avriZ xaru rivog rtov noXt- 
fiitov utfiivui /3iXog , fitj StaftaQnTv rov axonov. rovrio roivvv 20 
iniru^ug rQ(Zaui riva rcov ivavritov, inttdij SirjfiUQn ^iXog ix- 
nifitpug 1] fx rvyrjg ij ix nQovoiag, yvftvtjoaag rijg iad-rjrog ioytxuog 
ifiaoriycooe, nQOOamtX^aag xul d^dvarov. b Si xal ini raig ^aodvotg 

6 tfta rovro LP. 14 ras om P. 

oppido dimisit. cum hostes praeviso Lydii consilio rursus eiectos iu oppi- 
dum ire cogerent, in ambientes oppidum valies praecipilatos perdidit. nieatu 
autem operis admirandi ab oppido versus exteriora ducto et perfodiendo ultra 
hostium castra porrecto, per eum ex oppido quosdam emittebat, qui pecora 
ceteraque alimenta raperent. atque hinc commeatus obsessis ex parte satis 
copiosus suppetebat, douec id hostes mulieris indicio deprehenderunt. verum 
ne sic quidem animum despondit Lydius, sed vinum paulatim suis ademit et 
frumenti eis solito minus admetiebatur. at hoc etiam modo deficientibus ali- 
mentis ad eam necessitatem redactus est ut omnes, quotquot erant in oppido, 
perderet, exceptis idoneis sibi viris et qui ad oppidi praesidium sufficere vi- 
derentur. retinuit et mulieres nonnullas, quas ad usum naturae necessarium 
communes omnibus esse iussit. (70) cumque luctari constantcr adversus 
periculum quodvis constituisset, post istaec omnia tale quiddam accidit. erat 
cum eo quidam qui et machinas coiificere noverat et machinis emittere tela 
singulari cum dexteritate poterat, adeo quidem ut quoties Lydius adversus 
aliquem ex hostibus telum emittere iuberet, a scopo non aberraret. huic 
ergo cum imperasset ut quendam ex adversariis vulneraret, isque telo emisso 
vel casu aberrasset fortuito vel data opera, veste nadatum flagris misere ce- 
icidit, mortem praeterea corominatus. ille tum propter verbera succensens, 



LIB. 1 CAP. 69. 70. 71. 61 

uyuvaxTioy x«i tm xuTg unfi/.utg tSitdtcug xatoov do9tvTog vnf^dyit 
rrig noXfiog fonnov tvjvywv df ToTg uno xov (TTQUTontdov , xui 
<ui ntnQu/i z« xul tnuO^f nQog loiTOt'^' tx(fr,vug , intdti'^tv ov- 
auv fv Tcp Ttr/ii dvQldu di^ ijf tiw&ti ylvdiog xuTuaxontTv tu iv 
STtp oTouTontdot yivofifvu, TUVTi]g Tt nooxvnTOVTu xonu to ovvtj- 
dtg vnio/vfTxo Toitvtiv. unodtiufitvov di uiiov ini tovtid to»; 
jr,g oTQUTfiag fjyovfifvov , aTr,aug t.trj/uvijv , nQoaTr,aui.ttv6g t« 
zor? avTov unoxQvnTOVTug (jug uv ur, nuou Ttuv ivui^Tiotv liQtZTO, 
TiooxvnTOVTU Tijg onijg tov ^iidiov &fuoufitvog xat to jStXog utjtig 

iO nkriTTtt xuiQtuv. b di nQu^ug xui fitTu Tf,v nXr^^^-iiv tig xivag Jtvv 
avvovTCov uvTcp T« «i^^xfffTtt , xui ToTg Xf/.ttfiftfvoig OQxovg ina- 
yayivv ntQi tou fit, ivdovvui Trj no/.iOQxitt. xui/dnu^, fioXig litXi- 
■ntv. oi di xutu t^v noXiv ovx ivfyxovTfg txt t^v noXiOQv.iuv 
i'iidoauv tuvTotg TtjJ aTQuxonfdco, xul xovxio TtH XQonto to XjjaTi- 

15xov TtXog idt^uTO. 

71. Tijg di xuTu Or^^utdu IlToXffiutdog unooTuarjg ^u- 
oiXfCog , noXtfiov di nooxonxonu ini /novov /Squ/vv uQUfifvr^g, 
uvTT^v T« xui Tovg ovfifiu/r^auvTug avTr^ BXfftftvug nuQtOTt^ouTO 
IlQOiSog 6iu Tbiv TOT* ffT(i«TJjyi;ff«»'Twv. BuOTUQVug di, ^xvd^i- 

20 y.ov t&i-og, vnontoovTug uvTiy nQOoititvog xuTtoxtot OQuxioig /to- 
Qtotg' xui SitTiXtauv xoTg 'Pcoftuicov fiiOTtvovTtg voftoig. xul 
OQuyxiov Tip fiuatXfi nQoatX&ovTcov xui tv/ovtmv oixrjafbig ftoTQu 
Tig unooTuoa, nXoitov fvnoQrjOuoa , jf^v ^Et.Xuda ovvtTUQU^fv 

9 dcfiiU libri. 13 iti\ inl LP. 

tum minis territus , oblata usus occasione semet ex oppido snbducit. cnm 
quosriam in milites e castris iiicidisset, et quicquid egisset ac perpessus esset, 
iis expoguisset, quandam in mnro fenestram ostendit, per quani Ljdius quic- 
quid in castris gereretur speculari consneverat. per eara niore suo prospe- 
ctantem telo se petiturum pollicetur. ob hanc causam cum dux eius expedi- 
tionis hominem ad se recepi$set, constituta machina. nonnullisque collocatis 
ante se per quo* occultaretur, ne al> hustibus conspici posset , Lydiuni per 
foramen illud prospectantem intuitus, emisso telo, vulnere letali percutit. 
ille cum etiam post acceptum vuliius in quosdam ex suis crudeliter desaeviis- 
set, ac iureiurando snperstites obstrinxisset obsidioni nulo modo cessuros, 
Tix tandem exspiravit. qui erant in oppido, non ferentes amplius obsi- 
dionem, exercitui se dediderunt. atqae hunc finem latronom illud agmen 
habuit. 

71. Cum autem et Ptolemais inThebaide sita defecisset ab imperatore, 
bellumque perexiguum ad tempus durans «uscepisset, tain ipsam quam socios 
belli Blemmyas Probus opera ducum suorum ad deditionera compulit. Bastar- 
nas. gentem Scythicam, quae illi se subiecit. admittens in Thracia concessis 
agris collocavit. hi deinceps secundum leges et instituta Romanorum perpe- 
tuo vixerunt. itidem cum Franci ad imperatorem accessissent et ab eo sedes 
obtinuissent , pars eorum quaedam defectionem molita , magnamque naviiim 



62 ZOSIMI 

unuaav , Y.ai 2ty.eXia nqoGayovaa xa\ rfj 2vQay.ovaio)v nQoafii- 
%aaa nolvv yara TuvTfjv tlQyaaaTO cpovov. Tjdrj 6i xul yli/jvrj 
nQoaoQixiad^tiau , y.ui anoy.Qovad-tiau Svvu/netog fx KuQ/r^duvug 
enevexd^iiarjg, dla ts yeyovev unud-i^g enuveXd-etv olxude. 

TIqo^ov de ^aaiXevovTog xul rude avve'^i]. t6)v fxovo{.iayMv5 
eg oydot^y.ovra avaruvTeg , dta/Qr^aujiievoi rovg (pvXurrovrug , tig 
tu T% noXewg t^tXuauvreg ru iv noaiv iXtji%ovro , noVkCjv , oTu 
avfipuiveiv (piXeT, avvuvu/.it/&tvTCi)v uvroTg. uXXu y.ul rovrovg 
^uaiXevg Svvu/ntv eyne/.iyjug i'^tTQirpe. 

Tuvru diunQu^uf.iev(a Tw IIq6^(o , y.uXcog re y.ul diy.aicogiO 
oixovo/i7]aavri rrjv uq/TjV, 

taziov cag ivtav&a Xsinti t6 te^os rov «' Xoyov 
v,al Jj aq%ri tov §'. 

5 §a6i.Xicog P. 7 i^iXdaavTsg] nonne 'i^co iXdaavzeq 7 cf. p. 26 

23. 11 in P vacat una duntaxat pagina; sed plures deesso res ipsa 

satls indlcat. 6\ in codice quem Bibiiotheca Coisliniana p. 1 p. 214 in- 
dicat , octo hic paginae vacuae relinquuntur. B. 

copiam nacta , totam Graeciam conturbavit. in Siciliam qnoque delata et 
urbem Syracusanam adorta magnara in ea caedem edidit. tandem cum et in 
Africam appulisset ac reiecta fuisset, adductis Carthagine copiis, nihilominus 
domum redire nullum passa detrimentum potuit. 

Hoc quoque Probo imperante contigit. gladiatores numero ad octogin- 
ta , conspiratione facta custodibusque suis interemptis , in urbem progressi, 
quicquid oiferretur, diripiebant, cum multi, ceu fieri solet, eis se permiscuis- 
sent. verum et illos imperator missis copiis excidit. 

His rebus a Probo gestis , qui et praeclare ac iuste administravit impe- 
rium 

Sciendum hic primi libri finem desiderari 
et secundi principium. 



LIB. 2 CAP. 1. 63 



l/. Tov Tov f.iay.QOTurov uv&qujtiov ^iov xo fitaov diaaTr^tia niQt- 
'/Mfi(juvfiv TatTTjg TTJg tOQTijg' atxovXa yuQ toi' aitvva^PiofiuToi 
y.uJMVGt. avvTfXti di TiQog ).oittiuv xui ff&OQ(uv xui vuaiov «z*- 
5nfig. la/^i dt tt^v uq/i^v f'4 uhiug TOiuadf. Ovuuatog , uif* 
ov To OvaAfQiuvwv xaxuyfTai ylvoq, ijv iv rtZ ^a^ivtav l'd~vfi 
TreQiquvTjg. Tovrto ttqo rr^g oixlug u).aog 7jv ix divdQtov ftfylaron: 
rovxoiv nfaorrog xfQuvvov xuTU(f\f/&ivro)v ■t^noQft nQog to ix 
TOt; xfQuvvov arjftatvoftfvov , voaov di Totg uvrov nataiv ivaxr^^ 

10 xfjuar^g vniQ ri^v ruiv iutqcuv Tf/vr^v dtu riuv ftuvrfiov f^ft. rtuv 
di diu T(rv TQonov rijg TOt; nvQog nrcuafiog ori O-ftvv iari ftrjvig 
TfxiiriQUftivtov , fixortog St^ ixdvattjjv o OvuXiatog ro O-fTov i'^t- 
/.tavro' ojv ra ftfxu rijg 'j~vvutxog iv ffoftdj, xui tov rojv nuiSiov 
dururov iXnt%o)v ooov ovdin(o avft(jriGfaitttt, nQoanfaiirv Tf^^Earia 

15 dvo TiKfiug uvri rtxjv naidwv avTf dduatrv vnta/}'fTxo tpv/ug, iuv- 

1 Diocletiani historia, nt ex Photio discimns, in initio libri secundi, 
nnnc ad a. 305 desiderato, tradi coepta est inde in fine libri primi ex- 
cidisse intelligimus res quae ad Carum Carinum et Numerianum specta- 
rent. videtur Zosimus , dum Diocletiani erga deos pietatem laudat (cf. 

2 10) , ad narrationem de ludis saeculsiribus, quos successores eius ce- 
lebrare neglexerant , processisse. R. 3 singulari numero legendum 
videtur (Si7i.ovf.ov seu C7Jycov}.ov . vel ut doctiores malunt, aalxv}.ov. S. 
5 Ovdlaaos Ova}.i<siog libri ante Heumannum. 6 OvuXiQiosv ma- 
lebat S, 9 xarucp':ix9-ivxo3v post v.tQavvoi} a codicibus iterum in- 
gestum expanxit Heumannus. 10 Valer. Max. ad desperationem 
itsque medicorvm. 13 omisi cum Hejnio quae post i^ilsovzo per- 
peram iterabantur 8ia xav ftdvxiatv. 15 xtXia^ P. 

n. 

ex co quod hominis vita longissima medium celebritatis huius intervallnm 
complectitur : nam saeculum Roniani vocant quod aiwvu Graeci dicunt, hoc 
est aetatem. conducit autem ad pestes et lues et morbos curandos. origi- 
nem ex causa quadam huiusmodi habuit. Valesius . a quo Valerianorum fa- 
milia deducitur , vir erat apud Sabinos illustris. is ante domum suam lucum 
habebat ex arboribus maxime proceris : quibus fulmine tactis et exustis, quid- 
nam arbores hae vi fulminis absnmplae portenderent ambigebat. cura autem 
ipsius liberi morbo correpti essent medicorum artem superante, haruspices 
adibat; qui cum ex ignis delapsi modo coniecissent deum hanc iram esse, 
non abs re caesis hostiis nunien Valesius , haruspicum opera, placabat. et 
quoniam cum uxore in metu versabatur et liberum mortem magis quam ante- 
bac umquam alias exspectabat , ad Vestam prolapsus duas se adultas ei pue- 



64 ZOSIMI 

rov n xai r^g twv nalS(av fii^TQog. uno^Xtnfav Se iig to xfQttv- 
vo^Xr/Tov aXaog uy.oviiv gjcovtjg ido'§(v, unuytiv tig Tuquvtu tyy.t- 
"ktvof-itvr^g Tu Ttxva , y.uy.tXGt d'(Qn.r(vuvTU tov Tt^tQtcog vSioQ inl 
Tr^g "AiSov xui JJtQGt(f'6v7]g tG/UQug ToTg nuioi Sovvai nitiv, tuvtu 
uxovaug, t6t( Srj n).tov ttjv twv nuiSo)v GMTr^Qiuv unrjXniGCS 
TuQuvxu T( y«p noQQM nov TTJg ^lxaXiag tlvui, y.ui ovx uv iv 
ravTTj Tow TijStQtojg vSmq (pavriGtad^ui. StSovai Si avTio novrj- 
Quv iXniSu y.ul t6 d'tQfirjvui to vSo)q inl ^muov /d-oviMV Sutf.io~ 
r(ov uy.ovGat. (2) inl Tovxoig unOQr^advT^ov xui tcov TtQUToay.o- 
ncov , avd-ig nv9-6f.iivog iyvM Stiv T(p d-((a hdd-tad-ui , xai ifi^(i- 10 
hvv nloico noTui.ti(o t« Ttxvu xuTriyw/t to nvQ. iy.d^avovxMv Si 
uvTCov vno xavfiaTi, TOVT(a nQoatnlti t% oySrig t(o fitQti xuS" 
o TO TOt; noTu/.iov QtT9-Qov ■riQtj.tuTov idoy.ti. xuXv^rj Si notuivog 
ivavXta&tlg ufia ToTg natoiv rjy.ovt y.uT(xytod^ui StTv iv tw Tu- 
QuvTt ' TuvTrjv yuQ tl/iv T^nog nQOGr^yoQiuv, tco xutu Trjv uxquv 15 
Tunvyiuv bf.iaiWf.tog dov TtxQUVTt. nQOoy.vvijoug ovv inl Tfj avv- 
Tv/ia t6 d-tTov b OvuXiotog ini tijv /tQOOV oxtTXut Tio xv^iQvr^Trj 
nQOOtTUTTt , xul uno/3ug ToTg noifitGiv l^tTntv. uQvoufxivog Si 
ix Tov Qvfi^QtSog vSmq , xul tovxo d^tQfir^vag ini Tivog xutu tov 
T07I0V vn^ UVTOV ntnotrjfttvrig io/(XQug , iS(oy.t nitTv ToTg nataiv. 20 
oi Si Ufia T(a ntttv vnvov nQOoy(vofiivov xuTiOxr^ouv vyttTg. ovuq 



6 I» videtur abundare. 11 iytztvovTav P. 14 Selv] Srj? 

Vaierius Maximus Terenfiiin ; qui iocus est in cainpo Martio , de quo 
agit Rutgers. Yar. Lect. 4 10. R. 17 OvdXtaos libri antc R. 



rorum loco pollicebatur oblaturnm animas , suam vldelicet et matrls eomm. 
cumqae respiceret ad lucum fulmine tactum , auilire visus est vocem , quae 
iuberet ut Tarentum pueros deportaret, atque ibi calefactam aquam Tiberi- 
nam in Dilis patris et Proserpinae foco pueris bibendam daret. iiis auditis 
magis etiam de salute liberorum desperabat. Tarentum namqne remoto Ita- 
liae loco situm esse, nec ibi Tiberinam aquam se reperturura; praeterea 
spem non bonam et iliud sibi praebere, quod aquam in ara deum inferorura 
caiefaciendam audivisset. et cum ob iiaec incerti etiam liaruspices essent, 
iisdem rursus auditis deo parendum statuit, itaque coniectis in lintrem libe- 
ris, ignem secundo tlumine detulit. ipsis autem aestu fere exstinctis, ad eam 
ripae partem adnavigabat qua parte motus tluminis tranquillior videretur. 
cumque pastoriciam quandam in casam cum pueris divertisset, Tarenti ca- 
piendum e.«se hospitiuin audivit : haec enim ioci eius erat ap|)cllatio, Tarento 
propter lapygium proraontorium sito cognominis. quapropter ob eventum 
ielicem numine Valesius adorato , gubeniatori mandat ut navlni ad terram 
appeliat, et egressus rem pastoribus exposult. cumque haustam e Tiberi 
aquam in quodam foco, ab se id loci facto, calefecisset, eam pueris blben- 
dam dedlt ; qua ilii pota , quiete sopiti , consanueruut. cumque vidissent in 



UB. 2 CAP. 1. 2. S. 65 

6t &iaadfitroi , nQoaw/w/tTv itntTa fulava JJtQOfqovTj y.u\^AtSrj 
xui TQttg tnaX).7,'/.ovg a/tiv 7iai'vixidag ludwv xai xoqojv, uqrfyr,- 
oavro TiQog tov nuxiQU to ovuo wf uvdQog jnf/uXov xui d-tonQt- 
novg ravra noittv tniaxi\xfJUVTog tni jov l/iQtiov ntdiov , xud-* o 
5 xui uvfiTui Tonog itg yvnvfxatov "nntjv. ^ovXofttvov di tov Ova- 
"ktaiov ficof.tov avTod^i xu&tdQvaut , xui TOJv Xtd^o'^6o)v 6qvtt6vto)v 
ini TOVTO) Tov Tonov, (io)fiog ivQtihj ntnotrjfttvog, iv oj yQUfiftUTa 
r^v "yitdov xui TItQat(f6vr^g.^^ Tore toivvv aucftaTtQOV dtdu/d-tig 
TO nQuxTtov, TQVTO) Toi /?w//aj Tce fttXuvu nQoofjytv itQtTu xui rug 

iOnuvtT/jdug iv uvto) Sitrtkti nottov. (3) otTog di o fiiofiog xal 
tj Tr^g itQOVQytag xuTuaTuatg uQ/riV t}.uj3tv i'^ uhiug roiuadt. 
'Ftottaiotg xui Idl^uvoTg noXtftog r^v' ovtcov di uftcfOTtQcov iv 
onXoig intqtivr] Tig TtQUTcLSr^g t^v mptv , rfficftfafitvog StQftari 
fitkavi, xai ^ocuv (vgZitSr^g xui TLtQOfqovri , nQiv iig /fTQug iX- 

i^d^fTv, &voiav vnb yr^v uvToTg notijoui nQoatxu^uv. xui juvtu 
fincbv ucfuvrig yivtTui. totc Toivvv ol 'PcoftuToi raQU/d-ivTtg inl 
rco quofiurt xui rbv jjCjOftbv vnb yf;g "Sqvouv, xui rr^v dvoiuv nt- 
noir/x6Ttg /wfiurt iSd&ovg tixooi noSiuv x«TfxaAtt/.'«v rbv ^coft6v, 
cog uv nXr^v 'Pcoftuicav unuoi roTg uXXotg uSr^Xov fir^. rovrov o 

20 OiuXtaiog tvQcuv xui rr^v d^vaiav xai rug nu\n-v/iSug intxtXtaug 
ixXr,d-ri Dluviog OvuXtQiog TuQuvrTvog' rovg rt yuQ /&oviovg 
d^toig fiuvr^g xuXovoi 'PcDfiuToi , xui rb vyiuivftv ovuXriQt, Ta~ 

1 ItQtla (liXava Valerio Maximo hostiae nigrae, quae antiqvilvs fur- 
vae dicebantur ; navvvziSts tpdcov xai j^opojv lectisternia et ludi 
nocturni. 19 uSr^Xos? 22 fidvtis P. ^ai^j^s L. 

somniis Diti patri et Proserpinae nigras immolandas esse hostias continuura- 
que trinoctium carminibus et tripudiis exigendum, patri somniam hoc indica- 
verunt, quasi vir magnus et divinam formara praeferens haec in campo iMar- 
tio fieri iussisset, in quo locus etiam vacuus est ad equorum exercitium. cum 
autem Valesius aram ibi construere vellet, eaque de causa lornm lapicidae 
foderent, reperta est ara iam facta, in qua erant hae litterae "Ditis patris ac 
Proserpinae." itaque tum clarius quid agendum esset edoctus , ad eam aram 
nigras hostias obtuiit, et nocturnos ibidem ludos fecit. (3) haec autem ara et 
ioimolationis ritus tali qnadara ex causa principium habuit. bellum inter Ro- 
manos et Albanos erat ; et cnm utrimque iam in armis essent, quidam prodi- 
giosa specie conspectus est , amictus pelle nigra et clamans Ditem patrem 
atque Proserpinam eis iroperasse , rem sacram sub terra prius sibi facerent 
quam ventum ad mar.ns esset ; atque his dictis evanuit Romani spectro 
territi et aram sub terra struxerunt, et facta re sacra rursus aram humo. ad 
XX pedum altitudinem egesta, obruerant, ut praeter Romanos aliis omnibus 
de ea nihil constaret. hac reperta Valesius, et sacro nocturnisque luois per • 
actis, appellatus est Manius Valerius Tarentinus : nam deos inferos Roniani 
manes dicunt , et sanam esse valere ; Tarentini denique nomen ei datam ob 
Zosimus, u 



66 ZOSIMI 

Qarurog dt unb rijg h' t<o Tuquyxi dvoiug» /novoig di vaTfQor 
Inifioi) ovfiflurxog xfi no^.ti to> nQOJxo) fiixu xovg ftuoi/Jug l'xn, 
Jlun/.iog OcuKtQiog IJonlr/.oKag iv xovxf^ xht fiiofiw Ovoug'l4u)t] 
y.ui JJiQOtqorrj [.dKuru ftovr y.a\ dufiaXiv fithtiruv ijXfv9^^QO)oe 
TTJg vooov TTjv noliv , hnyQuipug to) /9o)fio> Tuvxui ^'^ JJon/.iogS 
OiuXeQiog JJonXr/olug TO nvQorfOQOv nidiovZ^idi] y.ui JJiOOi(f6vi] 
xa&itQWoa xui d^noQiug ijyuyor Z4idr/ y.ui JJtQOifforrj vntQ Ti^g 
*Po)fiuia)v iXtvS-iQiug," (4) fifTa di tuvtu voocov y.ui no/Jfiifov 
iroy.riXl'drTfov tTti fitTu xor Ti^g nijXtfog olxiofior fn) TQiuy.ooloig 
ntrxr/.ooxio y.a\ dtvxtQio , /.voiv tvQtTv ij ytQovoiu Tfov y.uxfov iy.\0 
TcZv 2i^vXXrjg ftovXof.itvri /Qiiofuov, ToXg itg tovxo xtxayfiivoig uy^ 
dQfioi Tovg /Qi~Ofiovg uvtQtvrTjOui nuQty.tXtvouTO. Xfov di Xoinbv 
nav&r^oto9ui to y.uy.ov , tl d^vouitv 'yiidj] xul JJtQOifffivr^ , noo- 
ftyoQtvouvTtov , uvutrjTi\ouvTig tov xonov '^idi] y.ui JJtQOtqovij 
xuTu To nQ0OTU/9iv y.a9f]yiouv , JMixQy.ov Jloxixov t6 Ttr«proj'l5 
vnuTtvorTog. xal tJJ^ itQOVQyiug ovvTtlto^cior^g Tfor iniy.tifiircor 
unuXXuyivTtg t6v fiaif.ibv uv&ig iy.uXvxjjuv , ir io/u.Tfo nov yttfit- 
vor Tov 14oiiov ntdiov. Tuvxr^g ini /Qoror rijg 9voiug aiit/.ij- 
&tior^g , uv9ig Tivfov ovfintoovTfov uno9vfiifov urtrtfoaaxo Ti^r 
tOQTi^v ^OxTu^iuvbg oiflfwxog , [nQ0xfXta9ttouv fiir] vna.xfor 20 
orxcov uiovxiov Kr^vofOQirov xVu JMfXQXov 3Ju'/J.iov JJonf/.iov , 

3 ^uXsQios L. 6 To nvQ 6 cpBQOV ntSiov LP: corr Panvinius. 

9 tTil otn LP. 10 TisvrccAooioiq rw StvtiQca LP. 11 dv- 

dQuci T£ hkI xovq LP, dvdgccGi, ts' rovg A\ 12 Xontiav libri: 

corr Leunclavius. 15 via&i^yviaav LP : corr Leundavius. 77o- 
TiTOV Leunclavius, UoTiXiov libri. M PopiUio et Quinctio consnli- 
bus Panvinius. 20 7iQ0Ttli:a9tiGav (iiv et toVe Ss Aov/.iov 

KrjvaooQivov xort ratov Eu^ivov om LP, habet alia manu adscripta 
L margo. 21 Appianus in Punic. p. 42 rectius eura vocat Md- 

viov MaviXtov. R. 

rem sacram ad Tarentum factam. seqiientibus inde temporibus, pestilentia 
in urbe orta primo post exactos reges anno, P. Valerius Poplicola, caeso 
apud hanc aram Diti patri et Proserpinae bove nigro nigraque bucula, peste 
liberavit urbem^ inscriptis arae verbis hisce "P. Valerius Poplicola ignife- 
rura campum Diti patri et Proserpinae dedicavi, ludosque Diti patri et Pro- 
serpinae pro liberatione populi Romani feci." (4) secundum haec morbis et 
beliis exortis anno ab urbe condita siipra trecentesimnm qninquagesimo se- 
cundo , senatus iis se malis liberare de 8ibyllinis oraculis volens eos ad quos 
haec cura pertinebat oracula scrutari iussit. illis mali finem fore nuntianti- 
bus, si Diti patri et Proserpiiiae rem sacram feci.<sent, pesquisito loco Diti 
patri et Proserpinae, ceu iussi fuerant, M. Potito quarinni cos., vota nuncu- 
parunt; et peracto sacro, nialis urgentibus liberati, rursus aram terra obrue- 
runt, in extremo campo Martio alicubi sitam. eodem sacrlficio ad tempus 
neglecto, cum rursus adversi quidam casus accidissent, Octavianus Augustua 
ludos instauravit, factos illos quidem ante L. Censorino et M, Manlio Puelio 



LIB. 2 CAT. 5. 4. 5. 67 

[roTi (U ytory.lor Kr^raionlror y.ai rdior 2"«/^ /Vot- , ] jor O^irfiiov 
j^TT^ior KuTJtTonoq iir^'p^auiiivor , lorg /oororg , y.ad-^ or^ fdn 
TT^r draiur yirtaOiti xui rr^v O^iOtQiuv u/Ui-rui, tiuv nirTtxuidtxa 
fhifQiov, oVt« ^iftrKKr^g O^taffura (/r^MTTiir iTu/Oriauv, uviotv- 
5 r?;fT«jTo>r. fHTU dt Tor ^tjiuaTov KXuvSiog r^yayi Tr,r ionri\v, 
ni- rfr).ucug Tor Tiov oiQiafitvon' tTdiv uQi&ftov. fitd-* ov /Joiti- 
riurog TovKJ.urSior ■nunuTnii-ifjUfitrog, y.ui rr^v Tifoiodov tiov tTotv 
ufp' ov T7^i' fOQTiiV o ^tfiuaTog fniTiKtaiv uQiOtii]aug , tdo'i.f toi' 
f!; un/fjg nuQuSoOirTu ffr/.uTTtiv Otaiiov. tni jovTOig o ^tiiiiQog 

\Or(ov dixu xui ty.uTov ivfrruvTon' iuov ufia ToTg naia\v l4vTO)iivot 
y.ui riTu TTjV ttvTi^v tOQTT^v xaTiaTt^auTO , Xi/.Mvog xat uii.iiovog 
ovTon' vnixTiov. 

5. TotovTog 6i Ttg o TQtinog uvayiyQunTat Tr,g tOQTtig. 
nfQiiijvTfg 01 xr,Qvy.ig ffg Ti)r tOQTTjV avriivai nuvTag ixi)>fvov ini 

15 Oiuv ijv orVf nQOTtnov tidov ovTf fitTU tuvtu OtuaovTut. xutu 
fif T7*r (OQUV ToiJ &iQOrg, nno i^iitQiov o/.iycov tov ti^v Oftoniav 
a/Oi,r(u, iv tio KunfTio/Mo xat tr xot Vfoi xiii XUTU to IlaXciTior 
01 (hxunivTf oivdQtg ini firjtuTog xaOr^ftivot tio Sr^fKO diuviiiovai 
T« y.uOdQaiW tuvtu di iaTi dirdtg xui O^fTov xui (iaifuKTog. dov- 

SD /.01 di TovTiov ov fifTi/ovair, u).Ka t/.ivOtQot ftovot. avvfXOovTog 
df Tof; dijitov nuiTog fv Tt ToTg Qi]OtTai Tonoig xui iv rtu ifpoJ» tj)? 
L-iorifitdog, o iv rot l4ovfVTivo) /.6(fio xuOidQvrui, aiTOv xui xqi- 



i 



1 quidni t6v fitv Q-. — TOtig Sl ^Q.? 3 dvaz9Tjvai libri. cf. 

p. 66 7, 67 17 et 68 13. 10 txcrarrojT' LP : corr S. 11 Xti- 

Xcovog LP. XiXcavog etiam p. 71 18. 19 aacpakzov libri. 22 Avtv- 
•tivco P. 

coss., tunc autem L. Censorino et C. Sabino. cnm Ateius Capito leges lado- 
rum exposuisset , ac tempus quo rem sacram fieri atque edi spectacula opor- 
teret, XV viri, ad quos oraculorum Sibyllinornm custodia pertinebat, inve- 
.«tigassent post Augustum Claudius ludos celebravit, numero praestitnto- 
rum annorum neglecto. post eum Domitianus, Claudio vaiere iusso, nume- 
ratoque ambitu annorum ex quo ludos Augustus fecisset , traditara ab initio 
legem ser\are visus est. secundum hos Severus , cum anni CX iam appe- 
tiissent, cum filiis Antonino et Geta ludos eosdem ordinavit, Chilone Libone- 
que coss. 

5. Modus ludorum huiusmodi relatus est in litteris. circumeuntes prae- 
cones universos ludorum causa convenire iubebant ad spectacuium, quod ne- 
que vidissent antea neque visuri posthac essent. ipso autem messis tempore, 
perpaucis diebus antequam ludi peragerentur , in Capitolio temploque Pala- 
tino XV viri sedentes in suggestu lustralia populo distribuebant. ea sunt 
faces et sulphur et bitumen. nec participes horum servi sunt , sed liberi 
diintaxat homines. posteaquam populus universus et in locis iis quae diximu», 
et in templo Dianae quod est in Aventino colle, convenit, triticum et hor- 



68 ZOSIMI 

dtjv ixuarog ftQtt xul xvufiov. xui ruTg MoiQuig uyovat nuvw- 
/Jdug f.ttru oti-ivorrjTog fv vv'£,lv. Ivoruvxog Sk rov /qovov rijg 
iOOTr/g, rjV tv TQiaiv rii-itquig tv ro) rov ^ldQttog intrtXovoi ntdio) 
y.ul ruig 1'outg vv^l, xud^itQOvro ru rtXovfitva nuqu r^v oyd-r^v 
rov Qvf.i/^Qidog tv rip TuQUvri. d-vovai 6i d-toig z/il xul "Hqu 5 
xuVAnoVKMvi xui ^t]roi xuVAQxifndt, xul nQOOtrt ytlMoiQaig xui 
EiXtiD^viuig xul Arj[.irjQt xul "Aidr] xui IltQOtcfovT], rfj di nQCurj] 
rwv d't(aQio)v wxrl StvrtQug wQug o uvtoxqutwq int r^v o/dr^v 
rov noru/iiov tqiwv nuQuoxtvuod^tvrcov fico/iKJjv rQtig UQVug d-vtt 
fitru rcov dtxuntvTt uvSqcjov , xui rovg ^wfiovg xud^uij-Kx^ug olo- 10 
xavroi xu 9-v/j.ara. xuruGxtvuad-iiorig di axrfVrjg diXT]v d-tdrQov, 
(fcJoru dvdnrtrat xui nvQU, xul vfivog aStrui vtcoori ntnoit]iiivog, 
d^tcaQiut rt itQonQtntig uyovrui. xofii^ovrut Si ol ruvru notovv- 
rtg /iiio&bv rug unuQ/ug r&v xuqncjov, oirov xut xQt&ijg xui xvu- 
ficov uvrat yuQ, cog tiQrirui fiot, xui rcp Srjfico nuvri Siurffiov-15 
rat. rij Si ftiru ruvrrjV rifitQif- tlg ro KuntrcoXiov uvuj3dvTtg, 
xuvruvd-u rug vtvofitofiivug &vaiug nQooayuyovrtg , tvrtv&iv re 
ini rb xuTtoxtvuoiiivov d^iuTQOv iX&ovTtg, rug d-tWQiug inirtXov- 
Giv AnoXXwvt xui AQrifitSt. rfj Si fitru ruvrrjV TjfiiQu yvvuTxtg 
iniorjfioi, xuru rtjv wquv ijv o /Qr/Ofibg vnrjyoQtvotv, tig rb Ku-20 
ntridXiov ovvtXd^ovout Xiruvtvovat rbv &tbv xui vftvovaiv wg ihifitg, 
Tjfxiou Si rQiTri iv rco xuru rb nuXuriov AnoXXwvog itQco TQig iv- 

1 MvQutg LP. 2 aut delendum hoc iv vt;|tV, aut legendum 

ivvia vv^iv. H. 10 olonavztl P. 11 dUrjv Panvinius: 

Sixcc vulgo. 13 &BO}Qicii, V. Spanh. ad Caliimach. hymn. in 

Delum p. 369 553 et 543. R. 17 nQoadyovtig LP. 22 non 

opus est ut cum Th. Smithio coQa pro r](iBQa legatur, si modo verba 

deum et fabas quisque aufert , ac Parcis nocturnos ludos caste pudiceque fa- 
clunt. ubi ludoruiu tempus appetiit, quos tribus diebus totidemque noctibus 
in campo Martio faciunt, hostiae propter ripam Tiberis ad Tarentum diis 
consecrantur. hi.s autem diis rem sacram faciunt, videlicet lovi lunoni Apol- 
lini Latonae Diauae. tum praeter hos Parcis et Luclnis et Cereri et Diti patri 
et Proserpinae. prima nocte spectaculorum, ad horam secundam, tribus aris 
in ripa fluminis constructis imperator cum XV viris tres agnos caedit, et aris 
sanguine respersis soiitas victimas adolet. scena vero instar theatri constru- 
cta, lumina cum rogis accenduntur et hymnus recens factus canitur, adeoque 
spectacula consentanea rebus divinis eduntur. et haec qui peragunt , pro 
mercede primitias fructuum, tritici hordei fabarum, accipiunt: nam iilae, ceu 
dictum est, et universo populo distribuuntur. postridie conscenso Capltoiio 
et consuetls ibidem immolatis hostils, ad constructum inde theatrum progressi 
ApoIIini et Dianae iudos faclunt. inse<|uenti die matronae nobiles ad horam 
ab oraculo constitutam in Capitoiium convenientes deo supplicant et hymnis 
cum, ceu fas e»t, celebrant. dic tertio in ApoIIinis a^de Palatina ter novem 



LIB. 2 CAP. 5. 6. 69 

riu naidtg iniqartig ftiTu nuQ^inov jOGOvrtov , o\ nuvrig uiiqi- 
d-uKtig, ontQ touv uiiqoTiQOv; rorg yoriTg t/ovTtg ntoiovjug, 
vfivovg udovat ttj Tt E).}.7;nor xui '^Piof.iauov (f(orfj xul nuiarag, 
di* luv ui vno Piouuiovg od^ovTut no/.tig. uk).u Tt xutu tov vcftj- 
Syr^fiivov nuQu tm; d^tiov TQonov inouTTtTo, cuv intTi/.ovftivcov dii- 
fttivtv rj aQ/r^ '^PfOftuitov «P.{«/?jjTOf. iog uv df xai ini rcov nQU" 
ytiuTiov u/.r^9-fj tuvtu tlvut niaTtvao)iifv, uvtov nuQad-i]aoftui tov 
^i^vX/.r^g /Qr^aftor, jjdri nQO r^fidjv nuQ* triQun urtvr^vf/ftivov. 
6. 14XX' onoTuv ftTjxttrrog "xfi /Qovog urd^Qwnotai 
10 ^(ifT^g } ttg iTitov txuTov dixu xvxXov bdtv(ov , 

fttftrr^a&ut , PcotiuTt , xui ov ftdXu Xijaut tuvTOvg, 
fttftvija&ut rddi ntivTU , d^toTot ftiv ud-uruTOtat 
QiCttv iv ntdio) nuQu Gvfi/iQtSog un/.tTOv vdioQ, 
onnt] OTtiroTUTOv , rv'^ r^rixu yuTuv tniX&rj 
15 r^tXiov XQvtpurTog tov tfdog' trd-a ov QtCttv 

tiQu novToj'ovoig 3IoiQatg u.Qvag re xai aJyag. 

recte interpretemur. prima diei festi nocte victima imperatori erat 
immolanda. p. 68 8 sequuntur p. 68 16 r^ di fiiza ravzrjv (scil. T17V 
vvv.Ta)riutqa, quae de pnma lure accipienda sunt; p. 68 19 verba ea- 
dera de secundo die, scil. rj bi utror ravrjjv (Tr,v jjfiiQav) Tjufpa. 
R. non a die prima, sed a nocte quae antecedit, sacra initium ha- 
bent; in ea nocte impcrator sacrum facit p. 68 8. inde primus dies 
p. 68 16 alter p 68 19 ita p.6S 22 tertiui et uitimus dies recle memora- 
tur. //. 8 oraculum hoc exhibet etiam Phlegon Traliianus in Mirabili- 
bus c 4. R. cf. Mitscheiiicb. Horat. 2 p. 646. 10 Phleg. odivcag. 
11 ov] Phl. ii. ii fidXa ijjCft tavTOv Phl, ti (luXa XTiGiat avtov 
Poiitiani codex, ov fiula Xijaai avrog Mitsch. an ov ftcV.a XrjGiat 
avTCov? 13 Phl. ^i^iiv et &v§QL8oq. 14 Qon^ libri: corr 

Stephanus e Phl. 15 Phl. 6v : vulgo ae. 16 jcavvoyovoig 

Stephanus et Mitsch. 

illnstrea pueri cum totidem virginibns, omnes utriraque florentes (patrimi 
matriraique) , hoc est qui ambos parentes adhuc superstites habent , hymnos 
et paeanes Graeca Romanaque lingua canunt, quibus subiectae Romanis ur- 
bes serAantur. itidem aiia secundum traditom a numine ritum fiebant, qaae 
sane quamdiu peracta fuerunt , nullum res publica detrimentum cepit. nt 
autem et reapse vera istaec esse credamus , ipsum Sibyllae oraculum appo- 
oam; quod ante nos etiam ab aliis est relatum. 

6. Ast ubi mortalis longissima Tenerit aetas 

vitae, centenis denis redenntibus annis, 

sis Roraane memor. nec te uUa oblivia fallant : 

sis memor, ut facias diis immortalibus illo 

rem sacram in carapo, quem Thybridis alloit unda, 

nox broior tenebris terras ubi texerit atris . 

solque suum iubar abdiderit: tum victiraa Parcis 

caprarum atque ovium paritcr cadat Oceaninis. 



70 ZOSIMI 

xvaytag d* Inl juTaS^ ElXitdviug uotauad^ui 

nuidoioxovg d^viiaoiv, oni] d^tftig. uvdi dt yufyj 

n7,rjOo/.itvt] yoToog rs xui vg UooTio f.iiXuivu. 

t^uKtv/.oi xuvQOt de Jibg nuou ^(oi.iov uytodxov 

lif.iuTi, firjd' ini vvy.xi' ^toToi yuQ ovQUVtoiOi 6i 

7]i.itQiog, ntliTut d^vtiov XQOnog, iog Se y.ui uvtiog 

tQSVitv. duf.i(iXrig re ^oog dtfiug uyXuov^HQ^g 

6t%ua&0) v}]ig nuqu atv. y.ul 0oT^og i4n6VMV , 

oaie y.ui ijiXtog y.iy.Xi]ay.iTut , laa Stdi/dix) 

&vf.ittTU u-lrixdidr^g. uitdoftevol re .AarTvoi JO 

nutuvtg y.ovQotg y.ovquiai xe vijbv t/otev 

uduvdrcov. XCOQig di y.oQui /oobv avrul t/oiev, 

xui /WQig naidiov UQOr^v oxu/vg , uXlu yovtfiov 

ndvnov i^ioovnov , oTg uficpti)u/.i]g trt <pvrhj. 

al di ytifiov t,tvy).utg dtSfir,fiivui i\fiuxi y.tivit} 15 

yvv'^"HQr,g nagu iSiofibv txoidifiov tdQtoiooui 

Sulfiova Xtoaio&ioouv. unuot di Xvfiuru dovvut 

dvdoiiaiv tjdi yvvui'^i , fiuXtaxu Si d^r^/.vrtQr^at. 

ndvxtg 8' i§ oYy.oto cfeQiod^iov oaoa y.ofitXetv 

1 5' add Phl. id non recipit Mitsch. qui aiyag Kvaviccg ^ inl ralg 
8' Etkti&viag. 2 sraidoxrovoig P. 3 JtXrj&oysv^ ;i;co90ts dtg 

IsQBvotro fisXatva Phl. 4 ndvXsvyioi Phl. 5 fiijds Si zs 

vvHxl et ovQaviSaLGLV Phl. 6 aurog] Phi. avzolg. 7 Safid- 

Xr]s Ss Mitsch , ScinaXLg Ss Phl, SaftdXsLg zs vuigo. 9 ai'aia 

Ssx^co Phl. 10 ArjzofSrjg xal dsLS. Phl. 11 naiavsg Phl: 

. \ul{^o Ttaiavag. 12 avzai Phi. dyoLsv H. 15 ^svyXaLGi Phl. 
17 Ss Xvfiazal &sXr]{iaza S. 18 d-jjXvzsQaLCiv Phl. 

postea caeruleae placantor et Ilithyiae, 
Luctnae, quibus has sacris decet. inde feraci 
Telluri porcus mactator cum sue nigra. 
inde boves nivei lovis adducantor ad arara, 
idque die, haud noctu: nam diis caelestibus uua 
sacra diurna piacent. similes his sunto iuveucae : 
lunonis nitidam capiant altaria vaccam. 
hinc et sacra feret paria abs te Phoebus Apolio, 
Latona genitus, qucm Solem noraine dicunt. 
paeanasque canant sublata voce Latini 
aedibus in sacris pueri innuptaeque puellae, 
ex alia pueri dicant sua carmina ; quorura 
salvus uterque pareiis fruitur vitalibus auris. 
at quae nuptarum fuerint numeroque locoque 
adsideant flexis genibus lunoius ad aram, 
divara exorantes , cunctorum ut vota secundet, 
vota quidem et marium, magis at muliebria vota. 
quUibet eque dumo secum ferat umnia quae fa^ 



LIB. 2 CAP, 6. 7. n 

duiiioai iiiih/iotaiv Wunfiuxu y.ut tiaxu^taatv 
(ytoutiduig. T« di nunu Tid-r^GuvQioiiiya xtia&io, 
oiffiu ze &i,liTiQfiat xul uvd^doiv idQiotoaiv 
5 trO^iv noQavvr^g iiifiyr^ittyog. r^Ltuat J' taTOi 

w'ii t' tnuaavxtQr^ai O^iOTtQtniovg xuju d^ojxovg 
nuiinXiii}i,g u)-vQtg. onovdr; di yi).(ori f.tiui/OiiK 
■xuvxu xoi tv (fQtaiv r^aiv uti fti/ivrjtivog ilvui, 
xui oot nuau /Oiov ^lxukii xul nuau uiuxivtj 
L^ uiiv vno ay.i,nxQotatv vnuv/ivtov ^vyov 'titt. 

7. ^l^xi xoiyvv, log xo OtouQoniov (fr^at xul xo a^ij5-*V ^'/Jh 
Tovxiov undvxiov xuxu O^taitov tnixO.QVftiviav iffvXdxTtxo ftiv ^ 
rtotiuiojv UQ/r,, xui dttxti.tauv xi^v y.uO^ fittiig ndauv tog timrv 
ol/.ovfiiyiiV v(f^ tuvxoi-g t/ovxtg' ««tP.jj^fjff/^ijJe xr^g tOQTijg uno- 
IS Otftivov J iox).rjiuvov rr^v ^iuaiXtiuv , vntQQvr^ xaxu ^Qa/v xui 
t/.uOt xuxu To nXiov /iuo,juQo>OtTau, ojg avxlx TjfiTv xu nQuyftuTu 
idti^t. lioiXofiui di xui tx roiv /qoviov ulr^O-ij dtT'iui Tor ).6yov. 
unb Y^Q Tijg Xi).o)vog xul uli^iovog vnuTiiugf x«d"* r/V 2t/iriQog 
T/)»' T(ov ^ixovkuQiiov ijuytv tOQTr^v , u/Qig OTf JioxXrjiuvog ei- 
'^ vuy.ig oxxdxig dt 3Iu'iitituyog ytyovuaiv vnuTOt , diidouitiv tig 

3 ovQceviotg et xilad-ui Phl, 4 ocpQct TSlij d-vfiilTicsi Pb?. 

6 inaoGvtfQuiOLv Phl. QiQnQinxovi Politiani liber: ^tOTQinrovq 
LP, ^ionQoniovi Phl, &to6Tinxovs S. 7 anov8^ }'£ yii.<ort 

LP, anovbi] 8\ yeAras n S. 8 cfQsal Gijaiv Phl. 9 AcctI- 

vcov Phl. 11 iri roivvv R, tri ovv Heumannus, tv toivvv 

Stephaausj vulgo ti Toivvv. 

mortales superis, ceu primitias epularum, 

roitibus et divis , divia offerre beatis 

caelitibu^. sint haec omnes cumulata per aras » 

ex his suppedites ut femellis oiaribusque, 

qui sacris aderunt. etenim noctesque diesque 

vis hominum praesens ad pulvinaria divum 

ingens sit numero, ludicra et seria tractan.«. 

haec adco tibi sint memori bene condita meute. 

Itala sic tellus omnis telusque Latina 

aetemum tua sreptra colet, tua iussa capesset. 
7. Cum igitur recte , sicut oraculum tradit et ipsa res exigit , haec 
omnia suo modo ac ritu peragerentur, salvum erat Romanorum imperiijni, et 
uuiversum, prope dixerim, orbem nostrom perpetno sibi subiectum habebaat, 
iisdcm vero ludis neglectis, cum imperio se Diocletianus abdicasset, paulatim 
qucisi deliquit , taciteque redactum est ad barbariem maiori ex parte , sicut 
res ipsae testantur. libet antem eius quod dico veritatem de temporibus ipsis 
probare. nam a consulatu Chilonis et Libonis, quo Severus ludos saeculare» 
exhibuit, usque ad Diocletiani nonum , Maximiani octavum coniiulatum cea- 



72 ' ZOSDfl 

tviavTog ngbg rotg exttrov, y.ul t6t£ JiOKh]Xiavog ididtrr^g tx /9a- 

GiXetog lytvtTO xul WIaS,i[iiavog tuvto tovto ntnolrjY.t. TQig dt 

ijdt] ytyovoTWv vnuTcov Kcovotuvtivov y.ul .Aixivviov xcov dtxa xul 

iy.uTOv ivtuvTCov o XQOvog ovvtnXriQOVTO, xu&^ ov tdti rrjv tOQTi]V 

y.uTU To vtvof.itCf^tivov u/d^rjVUi. tovtov di f.iti qvluxd^tvTog tStiS 

tlg TTjv vvv Gvvi/ovouv Tiuug tl&tiv tu nQdyjiiuTU dvoy.h]Qiuv. 

Oonstaiitius 8. ^ioxXriTiuvbg fiiv rtXtvTu tqioIv iviuvToTg voTtQOv, tjSf] 

Gall.-iius ^^ y.uTuoTuvTtg uvTOXQUxoQtg KcovaxuvTtog xu\ JMu^ifuuvbg o 

a. 305 rulliQiog uvidtiE,uv KuiouQug ^tjSfjQOv xui Mu'§ifuvov, udt7ufrig 

ovTU nuiSa rov ralltQiov , ^t^iiiQCO fiiv ri^v ^lruXiuv ]Mu'S,tfxivco 10 
Si T« nQog uvio/ovTu riliov nuQuduvTtg. rcJov di nQuyfiuTcov tv 
diuxtifiircov xui roov navTU/ov (Suq^uqcov ix rcov nQoXu^ovriov 
y.uTOQd-coficxTOOv uofiivcog TiOV/uL,6vtcov , KcovaravTivog tS, ofitXiag 
yvvuixbg ov Gifivr]g ovdi xutu vofiov ovvtX&ovarig KcovGTUVTico 
rco (^uoiltt ytytvvrifiivog, '^jdri fiiv i/cov tvvoiav iv tavrco ^aot-lS 
/.iiug, tig fitiL,ovu di xuTUGTug inid^vfiiuv ucp^ ov ^e/^fiQog xui 
IMuiifiTrog rfjg rov KuiouQog rifiT]g txvyov , tyvco rovg ronovg 
7.iniTv iv oig iTV/t diuTQi^cov , tioQfifiGui Si nQog rbv nuxiQa 
KcovGTUvTiov iv ToTg vniQ rug Z47.niig id~rtGiv ovtu xul rfj BQtr- 
TuvicK GVvt/iaTtoov ird}]fiovrTa. dtdicog di fif] nort cftvycov y.a-20 
ra7ai(fd^tir] (ntQKfavf^g yuQ i)t' ^'J?/ no7.7.oTg b xuri/cjov avrbv tQCog 

7 vGTEQOV referendum ad v. 5. mortuus est post tertium consula- 
tum Constantini et Licinii, anno 313 p. C. cf. Tillemont. t. 4 p. 610. 
y raUiQLOs LP passim, nonnunquam raXtQtog. S. Zi§r]QOv 

LP. 10 ovrag Tcaldag P: Victor ep. Maximinum solum Gal- 

lcrii sororis fdium vocat. R. 15 ytyi:vr][i,ivog P. 

tnm et unus annus elapsi fuerunt. ac tum quidem privatus ex imperatore 
Diocletianus factus est; cuius exemplum Maximianus est secutus. verum 
Constantino et Licinio tertium coss. centum et decem annorum tenipus inte- 
grum aderat, quo iam ludos consueto more celebratos oportuit. eo vero non 
observato , ad infeiicitatem illam res publica prolabi necesse fuit quae hoc 
tempore nos urget. 

8. Ac Diocletianus quidem annis tribus post mortuus est. qui vero iam 
facti erant imperatores, Constantius et Maximianus Gallerius , Caesares ap- 
pellavere Severum et Maximinum , qui natus erat ex sorore Gallerii, et Ita- 
liam Severo, Maximino provincias ad solem orientera sitas attribuerunt. cum 
autem in bono res essent statu, et ubique locorum barbari perlubenter ob res 
superiorum temporum feliciter in eos gestas quiescerent; Constantinus natus 
ex consuetudine mulieris parum honestae , et quae non in manuro imperatori 
Constantio legitime convenisset, iamdudum cum animo suo de iniperio cogi- 
tans, et cupiditate raaiori accensus ex quo Severus et Maximinus dignitatem 
Caesaream consecuti fuerant, ea loca relinquenda statuit quibus in locis age- 
bat, et ad Constantium patrem proficiscendum , qui apud nationes transalpi- 
nas erat, et in Britannia plerumque vivebat. , veritus auteni ne forte fugiens 
apprehenderetur , quod conipluribusiam notissimus cssct amor imperii, quo 



LIB. 2 CAP. 8. 9. 73 

Ttjg ^aaiXtiag) Toi-g tv ToTg (nu&^toTg 'iTmovg, ov?' to Sr^fj.oaiov 
iTQi(ffr, ufiu TU) qd-uout tov aTudf.thv xoXotiov y.ui u/Qii'ovg iijjv 
ToTg t'^Tjg taTiuoiv t/Qrjo. y.ut t^r^g tovto notdiv ToTg ftiv dtw- 
y.ovotv untxXttat TTp> ini to nQooio noQtiuv, avTog di nQoorj'jyi^i 
bToTg td^vtotv iv oig r^v o nuTi^Q. (9) avfifiuv di tov uvTOXQti- 
TOQu KwvaruvTiov iv uvTtT» Tt^.tvTijaut tio /quvm, twv fiiv ovtiov 
uiTio yvr^aiiov nuidiov ovdtva nQog /iuat/.tiuv txQivav u^iu/QiO)r, 
iQiovTtg di KiovotuvtTvov tv i/oi^Tu ol ntQi t/)»' ot'?.^v aTQUTtto- 
Tut , xui lifiu dioQtiov fttyu/.onQtnwv inuQd^ivTtg iXniai , tt^v tov Gailerios 

10 KuiauQog u^iuv uvt(3 ntQtid^taav. iv di Tfj ^P(ofir} Trjg lixovog stantinus. 
uirov dft/d^tior^g xarcc to avvr^&tg, oix uvuo/tTbv ilrui roftiaug a. 306 
3Iu'S,ivTiog 3Iu'iifiiuvov tov ^EQxovXiov nuTg , tl KiovoTurjino 
fiiv ix^uir^ to anovduaS^iv i'^ uaiftvov ftrjTQog ytyfn-oTi, PuotXiwg 
di Totovjov nuTg uvTog ytyovcog tixtj xtifiivog fitivot ttjv nuToiouv 

15«o//)v iTtQOJV i/uvTOJv , nQooXuftiov vnr^QtTug Tr^g iy/ttQi\oi(i}g 
3IuQXi).huruv xui MdQxi/./.ov Tu^tviQ/ovg xui .^ovxtuvov, og Tov 
/oioiiov XQHog r^v /OQr^ybg u to dr^tiooiov intdidov Tio 'Piofiuiojv 
d)\fuo , xui nQoairi yi tov^ ntni t^v «tv.;^»' aToaT«wT«?, oig 
nouiTiVQiuvovg xulovaiv, tig to»' (3uai/.iiov d-QOvov nuQU tovtojv 

*0 urtjSiiJiioO'/; , fityu/.utg ufitifitod^ai dioQtuTg Toig tovto doi-Tug 
uvTio y.uTtnuyyitAufitrog. voQfii^auv di ini Tr;v 7rpǤ/v l^jStX).iov 

6 Tcov (itvovzav P. 16 Maxilliavbv P. Ta|/apj;as P. 21 '0§fX- 
XiovV. Tilieiuoiitius rescribendum censet //tou/L/ltvor, qui tuncpraefe- 
ctus urbis erat. niliil mutandutu : nam d ro':roi' inixcav rov vndqxov 
TJ^s' 'JtoUcai est is qui locum g^^rit praeftcti urbis, ut propraefectus prae- 
torii dicitur 6 zonov intxcav zov i);rap;j;ov t^s ctvlijs. cf. 2, 12. R. 

fiagrabat : equos stabularios, quos alebat res publica , cam primuni aliqaod 
stabulum attigisset, mutilaus et inutiles relinquens, quotquot ulterius stabant, 
apprehenderetur, quod compiuribus iam notissimus esset amor imperii , quo 
iis utebatur. quod cum de loco iu locum pergens faceret , exclusit ab ulte- 
riori progressione persequentes , et ipse propius ad eos populos accessit, 
apud quos degebat pater. (9) cumque contingeret, nt Constantius impera- 
tor eodeiu tempore de vita decederet : neminem praetoriani miiites ex legiti- 
niis ipsius liberis idoneum regno iudlcarunt; sed Constantinum ad hoc aptum 
videntes, simulque spe magnificarum largitionum erecti , Caesaris ei dignita- 
tem tribuernnt; cuius imagine Romae, pro more, exbibita: Maxentius Ma- 
ximiani Hercuiii filius, non tolerandum ratus . Constantino quidera ex animi 
sententia conatum suum succedere, qui muliere non matrona genitus esset; 
bc vero talis imperatoris lilium , negiectuin iacere , paternum imperium obti- 
iientibus aliis: adiunctis sibi administris instituti Marcelliano et Marcello tri- 
bunis militum et Luciano, suillae carnis praebitore, quara fiscus populo Ro- 
inano iargiebatur; et auiis praeterea militibus , quos praetorianos vocant, in 
regium ab his solium collocatus est; magnis se vicissim muneribus alfectu- 
lum pullicitus cos . a quibu:: hoc consecutug essct. facinus quidem auspicatl 



74 ZOSIMI 

nQuriQOv aruiQid-tviog , tntidi^ jov T^f noXtiog vnaQ/ov xonov 
hit/iov tSoS,t ToTg ty/tiQOvutvoig ivuvrtovaOai. 

10. Tuvru /.la&cov Mu^ifuavrg b ru)JjQiog iy.71tf.1nt1 rov 
KuioaQu ^t/^tJQov noXtn-)\aovru lUo.^tvriio. f§oQ/.iilouvrog i)i 
307 uvrov rov Bltdioluvov xul diu riov DJuvQOvaicov ilOoviog ruyud- 5 
rcov , /Qi^f.iuai ro no/.v iiioog rcov avv uvrco OTQuricorcdv diu^fOti^ 
Qixg Mu^ivriog , r^di] di y.ui toj' t% uvlr^g vnuQ/ov nQOonoir^ad- 
/ittvog L^vovVuvov , iy.Qdrt^at Qo.aru ^tiSi^nov ovi.icfvyc')vrog tlg ri]v 
Pu('jtvvuv , noXiv o/vQuv re y.ul noXvdvOQConov y.u.i TQOcfiov t/ov~ 
oav nXriO^og airco re y.ui roig avv uirco aTQurioiruig uQy.ovv. 10 
ruvra yvovg ]].[u^ifiiuvog EQy.ovXiog , y:o.\ vntQ rov nc/iidog tiy.o- 
nog uycovuov l\Iu'E,tvriov , rijg u4ovy.uviag, iv f^ rort r^v, tS,0Qfu\- 
Gug inl T/;v Pd[jtvvuv i^ti, ovvidcov di cog oiy. uv uy.cov ruvriig 
iyfth^Otii] ^tj-irjQog uacfuXovg re ovoiig xul TQOcfug i/ovoi\g uq- 
xovoag, OQxoig unurijaug inl zrjv^^Pcofir^v iXOtiv tntiat. diiovruiS 
roivvv aviov y.ui tlg ri /^WQiov ilO^ovra ch T^iu y.unr^Xtiu nQooi]- 
yooiu, Xo/og iyy.uruarug avroO^i nuQU lSiuS,tviiov , ovXl.a^cov y.uX 
i^QO/M TOJ' rQd/t^Xov aQrr\oug uvtiXtv. ovx ivtyy.dtv di furQicng 
T« ini rco KuiouQi ^t(ii]Qco ytvofitva IMa^ifiiavog ruAXtQiog i/. 
trjg icoug ini riiV '^PiofiViV iyvto nuQuytvioOui dixZjV xt Ma'itvriio20 
jcov rifiuQrr,fiiviov nQtnovouv iniOtivai' ytvofitrog Si y.uru n]v 
"IruXiuv y.ul rovg arQaruorug ov niorcog ntQ\ uvrov t/eiv ulaOC- 

4 i^0Qfi7]GavTa dh avvov L. 5 Sicc] {itza Th, Smithlus. 9 et 13 
'Pa^aivvav L. 9 oxvQCoriqcxv L. 14 t£ om P. 17 Leuii- 

clavius Ma^LfLLavov. 

sunt, Abellio prius interfecto, quod is praefecti urbis locum obtinens, horum 
niolitionibus adversari visus esset. 

10. His cognitis , Severum caesarem Maximianus Gallerius ablcgat, 
bellum Maxentio facturuni. euui Mediolano profectum, et cum Maurorum 
ordinibus accedentem, Maxentius militum animis niaiori ex paite pecunia cor- 
ruptis, atque etiam praefecto piaetorii Anullino sibi conciliato, nullo nejjotio 
vicit, Severus fu{>a Kavennam se coiitulit , urbem munitam et populosani, 
quaeque copiam alimentorum tantam liaberet, quanta tum ipsi tum niilitibus 
eius sufficeret. haec cuin Maximjanus Herculius intellexisset, ac de tilio 
Maxentio non abs re soilicitus csset ; Lucania relicta , in qua id temporis 
degebat, Ravennam contendit. cumque vidisset, Severum hac invitum 
eiici non posse, quod munita esset , et annonis idoneis abundaret : sacramen- 
tis circumvento , Romam ut veniret , persuasit. quo quidem pergens , ubi 
quemdam ad locum venisset, <iuem Tres Tabernas vocant , ab insidiis, quas 
eo loco Maxentius collocaverat, apprehcnsus necatur, inserta laqueo cervice. 
cum autem Maximianus Gallerius haud aequo tulisset animo, quae in Severum 
Caesarem designata fuerant, ab Oriente Romam eundum slatuit, et admisso- 
rujD noffiine poei:as irrogandas. ut in Itallam npj;ulerat, paruni lidos <.'r'./\ 



LIC. 2 CAP. 10. 75 

/ifKo; fTii T^J' idjuv urt^Siv'4i, tiu/r^; ovdfttiiig yfroitiyr^g. iy Toi- 
Ti» y.ui 3Iu'iutiurog u '^Eoxou/jog , dvauruaxntZv tni ruTg xuTi- 
/oiauig TffV noltiuuv Tuou/uTg, noog JioxXrfTiuvov ufftxriTiui 
jr^rixuviu tv KuQrovToi n6).n KO.Tixrj SiUTGi^ioriu , xai nti&tty 
Sini/itoiT TtjV fiuaiJ.iiuv uru/.u,jiTv xui fifj ntQitdiTv T/,»' Toaoviot 
/ooro) xui noroig uvtlov ntoiao/iJtiTijuv ixdoi^i^rui nuouffooroiar] 
rtoTfjrt xui nuouvoitt tiov tiii'f Qrfiurnov iuvTovg Tff (iuot/.titt au- 
Itvi fiivriV. JioxJ.r^Tturov di ftrj i}ffttrov ToTg uhovfttroig, ciXAa 
r^»' r^av/iuv iftnooaOtv noir^autiivov tov nouyiiuiu t/ttv (li/w; 

10}'«(> xui noorfiti rr^v xuif^t^ovauv tu nQuyftuTu avy/vatv oiu xul 
Trj ntoi To OtTov uti nooaxtifttvog uyiOTtii'). diUftUQiior ri;? ntioug 
u '^Ju.xoiXiog xui ftt/Qt 'rUjiirr>,g iXtfojv uiOig ini Tixg Z-l).nitg 
r/arrtr, ivTtvSofttrog ixtTat dtuToi^orii KbrraTUVTirio. tfvatt 
di luv (f U.onQuyftOiv xui itniaTog , dioottv vnou/ufiirog Tr^v 9^'yu- 

loTtou OaiaTuv uvtio xui r^r vnoo/tatv [uvrip] nLr^oioaug, nuQU- 
yttv int/tiott xui ntiO^ttv lug uv ittitxot fuv ix Tijg 'Iia).iug uvu/Mf 
Qovriu ra).).iotov 3Iu'iifiiav6v , ini^ov).ivot d( ^lu^tvTioi^ *"» GalleriuA. 
i/i'>v di nQog tuvtu ntt&r^vtov , uvt/iooti fiiv tov ivt^rarur- Constanti- 
ukjv . T)^v ot puoihttav avuKu[iiiv avirtg tanovouLtv, t).ntoi '. 

iO loD xui KioroTuvTTrov Tor x<j()fai/,r xui Tor rJor Jluxir- a. 307 

4 KaQvovTQ}] docente Valesio ad Ammianun] (30, 5) eam Kagvovvta 
vocant Poi\bius, Livius, Ftolemaeiio, Ammianus. tiodie Jlnimbcrg 
vocatur in ripa Danubii sita. Cluver I. 3 c. 30. H. Ktlzi/.rj 

8U>pecta lectio. nani Ammianus 30 17 Camutum lllyrium oppidum^ 
Auielius M< tor in Vero urbem Pannoniae vocat. in Illjricuui sanc, 
nun in Galliasn secesMt Diocletianus, cum &e imperio abdica^set. Cellar. 
11 dyiaziia S: libri d-^iiaziia. 15 vnoax. avz(a] iv avzio P. 

17 oojj ovx TilleJiionlius t. 4 p. 1G2. 

se milituiD aninios sentiens, ad Orientem, nuUo commisso proelio, rediit. in- 
terim Maximianus etiam Hercuiius eas turbas , quae rem pubiicam vexarent, 
indigue ferens, ad Diocletianum id temporis Carnuti (oppidum hoc Celticuiu 
est) degentem venit ; ei(|ue persuadere nititur, ut imptrium resumeret, nec 
id paieretur, tam oiuturno tem^ore , tantisijue laboribus ipsorum coiiaerva- 
tuin, iiusanicnti iuventae ac illurum dementiae, a quibus occupatum esset, 
expositum quassari. verum Diocletiaiio po>tu!atis eius non assentiente , sed 
negotiorum occupalioni quietem anteferente; (nam fortassis etiam rerum 
perturbationem secuturam prospiciebat , ut erat vir religionis observantissi- 
iiius) Herculius eo conatu frustratus , et Ravennam usque progressus , rur- 
sum versus Alpes conteudit, ut commorantem ibi Constantinum conveniret. 
cumque natura inquietus et infidus esset, promissa illi Fausta filia, eoque 
promioso impleto , fallere conabatur hominem et persuadere, discedentem ex 
lialia Gallerium Maximianum persequeretur et insidias Maxentio strueret. 
ad haec cum illuin obsequentem nactns csset, a Constantino discedens im- 
pvrium recuperaie nitelalur, quod ^peraret se Constantinum generum et fi- 



76 ZOSBII 

Tiov y.ay.(x>g Siud^riOnv. '(11) oiXXa rovriav ovnov iv fy/it- 

QijGtaiv tri, 3Ia'§t/:aavbg b FaD.fQiog i% TCQoXu^ovarjg traiQtlag 

inirijStiov ovru avno ^iy.ivviov ^aatXta yuS^iarrjOiv, IniarQartv- 

Constanti- ^fj^i xovrov Mu^^tvrio) Siavoov(.itvog. inti di ravra (jovXtvo^iino 

cinius. rQuvfiu Svaiurov ivay.rjyjuv avrcp rov ftiov /iitriari]atv, ti/txo /iiivS 

^- 31 1 y.ui yity.ivvtog rrjg ftuatXtiug, '^EQxovXiog di Blu^t/iitavbg dvaXu^tiv, 
tog tiQrjrui f.ioi , rtjv /3uaiXtiuv ini/ttQijaag dXXorQiwaai /ziv rrjg 

a. 307 nQog Mu^ivrtov tvvoiug rovg arQurtwrug ionovduat, rov di dco- 
QtuTg y.ul iXttivuig ly.taiuig uvxovg inianuou/iivov y.al rrjg y.ara 
Kiovoravrivov Sid twv ovv uvxm orQarioyrcov im^ovXrjg iniiQuro, 10 
7iQoy.axuXu^ovorig di Ouvaxr^g rb iy/ttQovfttvov xul rco Kcovaruv- 
rivco rovro firivvauarjg , dnoQOVfitvog inl rco nuvrcov iy.ntativ o 

a. 310 EQy.ovXtog vooco xard rrjv TuQobv irtXtvrr^at. 

12. Tavrrjv di Stucfvycov b Blal-ivrtog rrjV int^ovXrjV, 

a. 307 t/tiv rt rjSri ^t(iuici)g otofitvog ri]V dQ/jjv, iv .At^vrj xul KuQ/r^- 15 
Sovi rovg rr]v tiyova rr]V avrov ntQioioovrug tntfintv. ontQ yt- 
viod^ai xcoXvouvrtg ol avrod^i orQurtcorai rfj ntQi FuXXiQiov JMu- 
'^ifitavov tvroia y.ui fivijfu] , intidi] lMa'E,ivxiov intarQurtvottv uv- 
roig tyvcaoav ravri]g tvtxa ri]g dvriaxuatiog, tig ri]v^AXt^uvSQtiuv 
dvt/coQriOav. ly.avuTg di dvvufitoi ntQintoovrtg, uig dvria/tiv 20 
ov/ oioi rt i]Ouv, inl ri]v KuQ/i]S6va nuXiv uninXf.vaav. icf 
oig xtvrj&t}g b Ma^tvriog wQfii]aiv inl ri]v At^vi]v ixnXtvaui y.ut 
rcov ruvxa xoXfii]auvxcov dfiuQxrifiaxu fitrtXd-fiv. xcov di fiuv- 

2 staiQLag P. 23 diiaQzrjfiaTcc] an rd d/iaQti^fiara ? 

liiim Maxentium in mutua concitaturum odia. (11) dum haec ille molitur, 
Maximianus Gallerius ex societate superiorum temporura fiimiliarem sibi Li- 
cinium iniperatorem creat , quod huius opera bello Maxentium persequi cogi- 
laret. posteaquam Gallcrius haec agitans consilia ex incurabili vulnere vi- 
tam cum morte commutasset, imperium Licinius quoque sibi vindicabat. ei- 
dem recuperando, ceu diximus, intentus Maxiiuianus Hercuiius, ut milites a 
benevoientia et studiis erga Maxentium alienaret, operam dabat. at cum is 
largitionibns et miseris suppHcationibus suas in partes eos pertraxisset, etiam 
Constantino struere nitebatur insidias eoruni opera niiiitum quos iile penes 
se habebat. verum quod P'austa conatum iltius antevertisset ac rem totam 
Constantino indicasset, in desperationem rerum omnium adductus Herculius 
apud Tarsum morbo exstinguitur. 

12. Maxentius insidiis hisce liberatus, sequc iam constabilitum habere 
putans imperium, in Africam et Carthaginem mittebat qui eius imaginem 
circumferrent. quod cum fieri prohibuissent eorum locorum milites ob suam 
erga Gallerium Maximianum benevolentiam eiusque memorlam, cognito Ma- 
xentium eius adversationis causa suscepturum expeditionem, Alexandriam 
discessere. cumque satis magnas in copias incidissent, quibus obsistere non 
poterant, navigiis Carthaginem reversi sunt. quamobrem commotus Maxen- 
tius in Africam navigare constituit ct auctores horum facinorum punire. scd 



LIB. 2 CAP. 11. 12. 13. 77 

Tiiov }x&vaa(.uvo)v uiaiu ri ovx tlvut xu tiQi^^u Xiyovxwv, oxvijcra? 

XOV i'x7l/.0VV dlU T6 TO ftTJ XuXu (fUvfjVUl Ttt ItQU XUl dlU TO 

dfditvui firj nort liXf^uvdoog uvrtarairj , ronov fjit/iiv rov 
vnuQ/ov rijg uvXr^g iv uit(ivTi xu&tarutttvog , xurunQurrofitvog 
Stuvrio rr^g uvriuv vnovoiug unr^/J.ayutvr^v rr^v ini yti/ivr^v ix rrjg 
^lruXiug diu^uatv, iviTQunri nQog ^Xt^avdQOv, 0(.ir,QOv uiriuv uv~ 
riu rbv ixtivov nuidu dod-fjvui ' ijv j'«o nuig rai l4Xf'^uv6oo) rrjv re 
TjXtxiuv uxfiuLwv xui rr^v oxptv luQuTog. b di vnonTtvoug (ug ov/ 
Ofir,Qtiag tvtxtv airoir] rbv naXdu dod^rjvai 3Iu'^ivrtog aXX^ inl 

10 nQd'^tatv uniaroig, un^o&tTrai rr^v ini rovrto nQta^tiuv. inti di 
xui rovg doXio diu/Qr^ooftivovg avrbv o Mu^ivxiog i'^antortiX( 
xui nQodoaitt rb axtvtoQr^d^iv i(f(OQ(x&rj, TOTf 6tj xuiqov tvQovrfg 
(H aTQuruoTut nnbg unoaruaiv intrt;dttov t^v uXovQyidu ntQit&f- a. 808 
auv l4Xi^(ivdQ(i), Oovyi re ovxi xb yirog xui dttXiZ xai uroXfuo 

15 xui nQog nuvru novov oxvoviTi xui nQoairt yfyr^Quxori. 

13. Kuxu di xr;v ^Ptofir^v ixniaovrog nvQbg fJVf i'i utQog 
iixf ix yrjg (rovro yuQ oidr^Xov) 6 ri^g Tv/r^g i(fXi/&r/ vuog. ndr- 
riov di a/itoui ri;v nvQuv avvdQUfior-riov, ^Xixo^fr^fiu Qr^ftura xara 
rov &tiov riJov orQurnoriJuv rtg uqtig, xui rov nXrj&ovg dturr^y 

20 TiQbg To d-tTov tvoifittuv intXd-ovrog uvuiQtd-fig, ixirr,ot rovg OTQa- 



4 ToTg vjcdqxots LP« vitiose; locns similis 2, 9 lectioni ttxtus patro> 
cinatur. S. vid. Gotbofred. tit. de prox. comit. disposit. ad lep. 

4. Rilter. 5 6e avva P. avtmv expungit H. 6 iy.TQS- 

nti L. 10 aiGxicraig R. 12 nQoSocia P. 16 legere 

queas etiam ifiTteaovzos, ut 4, 18. <S. 



cum harusplces rem sacram fecissent nec perlitatum dicerent , navigare veri- 
tus, partiiu quod exta se noii offerrent bona, partim quod metueret ne Ale- 
xander adversaretur, qui pro praefecto Africae gerebat, adeoque transiectio- 
nis in Africam ex Italia viam sibi muniens , omni suspicione liberam , ad 
Alexandrum se convertit, et ab eo tilium sibi obsidem daripetit: habebat 
enim Alexander filium aetatis adultae, facle quam bonesta. sed is suspiratus 
uoa ea causa filium suum a Maxentio peti, ut obses esset, verum ut perfide 
secum ageretur, missam hoc nomine legationem repudiat. cum autem Maxen- 
tius et alios misisset qui tum dolo de medio tollerent, idque facinus proditione 
cognitum esset, occasionem nacti milites ad rebellionem idoneam, Alexaiidro 
purpuram traduut , qui et natione Phrjx esset et tiinidus et parum audax et 
ad omnem iaborem suscipiendum tardus et praeter haec aetate provectus. 

13. Romae tunc orto igne, incertum ex aere an a terra, templum For- 
tunae conflagravit. curoque restinguendi incendii causa concurrissent omnes, 
contumeliosis quibusdam in ipsum numen a milite quodam prolatis verbis, 
eoque propterea iuterempto a plebe, quae religioniii causa hofflinem punivit, 



78 ZOSIMI 

Tionag ffg aranir' y.cj ur/.QOv Stir ifc T7;r y.aTa Tijg noJMac nTTfo- 
z.ttar r/.&ov, ti fi/j Taykog jr^r TOiTotr o 3Ia'itriiog fiartaf 
inqdvrfr. 

14. ^ErTfvSfv TiQOXfaotig araLrjtT tov nQog KojrOTavTT- 
ror no/.tfior . y.a) noir^adiitrog tn) t(o Oardio) tov naTQog (h)v - 5 
raoOaiy KiDvaTarTivov dti^xoy.oTog ahiar avTfZ t?~? TflfVTT,c, 
tm "Panlora oSor tlavrtir ditrotTio (og tov td^rovg tovtov yai 
ja/./.ia y.u\ toTc ^T/./.VQndr y.Lifiaai n/.riaid'^oriog' (ortiQOTro/.tt 
yuQ y.a) /la'/.nuTtac ya) ^T/./.VQiiur ntQiiatadui did TiortxtTat aToa- 
TKOTiy.ior riytii()r(or y.a) T(dv yiiyivviov ()vvdiit(or. TavT(t y.ari). 10 
rovr t/(or ]\Ta'i;tvriog (oi,dr^ StTv rd tv yii^vi] nQiWtnov diadtTvai, 
y.ai nvvuyay())r dvvdiittg uvdQ(or, riytiiova re ravTaig iniOTi/aag 
^Povqtov J3ov).ovotavov Toi' rijg avAijg vnaQ/ov , tlg rrjv ytipinp' 
iiiu^i^ttCfi , ovvfy.nifiUiag avT(p ZriVuv , uviiQa xat tn) no/.fitiy.jj 
ntiQa y.a) nQaoTTjTt ^V«/?o/;r07'. t/J df nQcuTTj nQOOjjO/.fj tw)'15 
Iri/^f^dvdQOv aTQaTi(oT(ov iyx).ivarT(or ini otQUTKjOTixov ruyfiu ovv- 
a. 311 i(ftvyt y.a) l4/.t"cctr()Qog' ov rivog vnb rotg noKttiioig ytvofiivov 
y.a) avTog av/./.)j(f&t)g untnviyr/. tovto dt tov n()).iftov Sf^atii- 
rov TO Ti).oc, tvQvyotQia ToTg axry.oqavTaig fSu&ii navrag cvg «?- 
ntTr , (iaoi y.aTu Ti^v .Ai^vTiV rjouv yirovg ?; ntQiovaiag tv tyovTfC.^O 
(og Tdl^4).tidrSQ0v rfQori]aavTug irSfiy.rvrui' y.u) rftiSto navrunu- 
aiv Tjv ovSffiiu, Tcur fiir uraiQOVfiivior , tcuv Si Tug ovaiag ug 

7 inl 'Paitlav rfjv uvca S. 10 Illyria ct Dalmatia , iiti ex c. 17 

patet, erant Licinii; corrumpendo igitur duces et milites Licinii potitu- 
rum se his provinciis speravit. R. 12 dvdQcov] immo dSQcig, sicut 

5 11» 13 aliis Fusirts Volvsianus. 

eeditio militaris est concitata, qua milites parum abfiiit quin ad urbis interi- 
tura progrederentur, nisi Maxenlius eorum furorem propere mitigasset. 

14. Secundum haec Maxentius occasione.s gerendi adversus Constan- 
tinum belli quaerebat, seque doiere propter obituni patris simulans, cui mor- 
tis causam Constantinus praebuisset . via qim itur ad Raetos proficisci cogi- 
tabat, velut hac natione tam Galliae (piani lllyricis reiiioniiius proxima: 
somniabat enim et Dalniatiu et Jllynis se potiturum opera ducuin niilitariinu 
in iis locis et Licinii copiariim. haec cum haiicret in animo Alaxentius. res 
Africanas prius constitueiidas duxit. itaqiie coactis homiiuim copiis. eisipie 
dato duce llutio Voliisiano praetorii praefecto, in Africam iilas transiiiittit, 
ablegato cum hoc et Zena, viro tam bellicarum rerum experii-ntia iiuam niau- 
suetudine celeberrinio. cum primo con^ressu militcs Akxandri ad qiiendam 
niilitum globum deflexissent, fiigae sociiim .se praebebat Alexaiuler; ijuo 
plobo ab hostibus superato etiam ipse coniprehensus et sulTocatus est. bello 
in hunc modum tinito, latus calumniatoribus apertus est canipus omnes, prope 
dixerim, quotqupt in Africa vel genere vel opibus praestabant, velut Alexan- 
dri partium sectatores deferendi; nec ullis oiunino parcebalur, cum aiii ne- 



LIB. 2 CAP. 14. 15. 79 

n/nry/orrfg uno}./.trT(')t: eiai^yiTO i^f 0Qi'aii/)OC it^ rijr Poi^ 

ii\r fx TCrJr fv Kuo/r^duri xuicon: JIuitrTtOi; /iti' ovr Tnvrtt 

<hu7Tou'Suiif7'og , xui ToTg xuTu Ti^y Truuav Ji xiti tt^v Pfofir^r 

avTi,r fitTu Trurjr^g aifioTrjog t« xui uath/fiug nQOOtrf/Oilg , tv 

SrovTOig no)g r^r. 

15. 'O d* KioraTuvTnog xui jiQOTfQOV vnonrotg nQog uv~ 

Tor f/fov, xoTt fiuu.or tig t^v xut' uvtov nuotaxtvu^no tia/r,v' 

y.ni avruyuyoir iSvrutifig tx Tf (ur tTv/fr f/(or floQtxTT';TV)r fjUQfid" 

fi(ov xui rtQiiuixor xai T(ur u)J.(or Kf/.Tixoir fi}r(or, xui Tovg unu 

10 Ttjg JiQfTTuriug avrtt/.fyfttvovg , tig irrtu nov fivQtuiug ntZiaV 

'c.rrurTug xui oxTaxta/o.iovg inntug , rj/.uvriv fx T(orZf).nt(or tni a. 312 

I i]r ^Jru/.iur, rug iitr nQoauyovaug tuviug ixt/HQm no).tig u,T/.u~ 

■ rig uffiflg, Tug lii ig on/.a iovaug KaTafTTQtqiititrog. nuQU- 

r>xfvu.lofiirov di fifflari (hruiitt xai IMuitrTiot: , Piofiuuor fiir xul 

15^lTu).(~ir fig dxT(o fiVQKxdag uvtio avrtfiu/ovr , xui 1\QQijr(ur oaoi 

Ti^r nuQu/.iur unuoav (pxovv, nuQti/orTO di xui KuQ/ijdorioi otqu- 

Tfvfiu iivQiudior xtaauQior , xui ^ixf/.iiuTut nQog TovToig, (ooTt 

cirui zo OTQUTfvfiu nixr tnTuxuiiifxu fivQtudior , innicov di fiv- 

i(ov nQog ToTg oxTuxta/i).ioig. roauvTji nuQuaxtvuaufiiv(ov uft- 

2Q(fOTf()(or aTQUTiu, 3fa'4irTiog ylrfVQur ini tov OvfiiSQiiSog ini^yi-v- 

To, fiTj avrurpug ctnuaar uno Tr^g o/Or^g rf,g nQog rf, n6/.tt fii/Qi 

if^g u)'/.r,g, «aa* tig dvo dti).6fttrog fifQr,, (oari iv r(>i fttauiTur(o 

rov norafiov ru n).ijQoirru fttQog rf,g yiqvQug txurtQOv cvrur- 

20 Gtqaxiia LP. 

carentur, alii facultates suas amitterent. quin et Romae triumphatum est 
ob perpetrata Cartliagine mala et Maxentii quidem renim his ita gestis, ac 
omoibus per Italiam ac in ipsa urbe per summam crudelitatem libidinemque 
habitis, hic status erat. 

15. Constantinus autem, qui hominem et antea suspectum haberet, 
tunc magis ad gerendum adversus eum bellum se comparat. ideoque collectis 
copiis ex redaclis in potestatem barbaris et Germanis et aliis Celticis nationi- 
btis, itemque de Uritanaia coactis militibus. »|ui oranes erant ad nonagiiita 
niilia pedituin ct octo milia eqiiitum, ex Alpibus in Italiam movet; ac oppida 
quidem per indutias se dedentia nullo damno multat, ad arma vero tendentia, 
in dicionem redigit. cum iMaxentio, longe maioribus copiis seniet instruente, 
Romanorum et Italorum octoginta milia se ad belli societatem coniunxerant, 
itemque Tusri, quotquot uiiiversam oram maritimam incolebant. praebe- 
bant et Carthaginienses exercitum quadraginta miliuin , et praeter hos Sicuii, 
adeo quidem ut totus exercitus centum et septuaginta peditiim et decem at- 
que octo milibus equitum constaret. tantis cum ambo copiis instructi essent, 
Maxentins pontem supra Tiberim amnem struit, non connexum prorsus a 
ripa, quae urbem spectat, ad aiteram usque ripam , sed duas in partes ita 
divisum, ut in medio ilumine ea quae partem utramque poiitis explebaiit iii- 



80 ZOSIMI 

rav ma^ uXXr^Xoig mQovatq aiSrjQaTg, uvannMfiivatg rjviy.a uv Tig 
fi^ /SovXtjd-eit] l^vywoat jrjv yt(fVQuv, fnhu^e di roig fiKjXavo- 
TioioTg, tntiduv \d(oai rbv Ktovaruvrivov otqutov rfj Ktv^tt 
T% ytffVQug iiftoTcoTu, avuonuaai rug ntQ()vug xui Siulvaut rt,v 
yirfVQuv , toart ttg rbv noruftbv rovg ini tuvt?] tortoTug ntatu\6 
xai Mu^ivriog fiiv tuvtu iftrjxavaro, (16) KojvaruvrTvog di 
fti/Qt rijg "Ptoftr^g uftu rto aiQurto nQotXd-ibv iv rto ntduo r(o nQo 
rijg noXttog ioTQUTOntdtvtTO , uvuntnTUfiiv(o rt ovrt y.ui ig inna- 
aiuv intri^Stlto. Mu^ivrtog di ivunoy.Xiioug tuvrbv roTg d-foTg 
itQtTa nQoar^yuyt xai twv \tQoay.dnoiv ntQi rijg rov noXifiov rv- 10 
yrjg uvtnvvd-txvtro xul ra 2t(]vXlrjg SiriQtvvuro. xui rt d^ia(fu- 
rov tvQcbv OTjftuTvov (x)g uvuyy.rj rbv ini (^Xu^lJ nQuTTOvru Pto- 
fiuicov oixTQto duvuTto ntQintatTv , n^bg tuvrov rb Xoytov iXdfi- 
^avtv log dri rovg intXd^ovrag rfj '^Ptotirj xui ruvrriv Stuvoovfiivovg 
tXtTv ufivvofitvog. i^i^r] Si ontQ rjv uXrjd-ig. f^uyuyovrog yuo 15 
Mu^tvriov nQb rrjg "^Ptiftrjg rb oTQtxTtvfiu, xul r?jv yicfVQuv r^v 
avrbg tXtv^t diu/3txvrog, yXuvxtg untiQto nXrjd-tt xuTunruaut rb 
rtT/og inXrjQcoaav ' ontQ d-fuoufitvog o KcovaruvTTvog ivfxtXtvtTO 
rdrrfod^ut roTg olxfiotg. OTvivTcov di xara xiQUTu rcov OTQaro- 
niSojv uvritov uXXi]Xotg , inutfrjxt rr,v "nnov b K(ovaTuvTTvog, ^20 
di intXuauaa rcov ivavritov innitov ixQUTti. uQd^ivrog di xul 
roTg ntl^oTg rov ai]fitlov , xut ovrot avv xoofuo roTg noXtfiiotg 
inrjtauv. ytvofiivrjg di |t<«/;;f xuQTtQug uvtoi fiiv PcofiaToi xat 

2 /tj) om P. 13 t6 Xoyiov Leunclavius; libri t6 Xomov. 

ter se quodam modo concurrerent fibuHs ferrcis , quae revellebantur, qnotics 
pontem quis innctum nollet. simul imperat fabris, cum primum viderent 
exercitam Constantini iuncturae pontis insistere, fibulas revellerent ac pon- 
tem solverent, ut quotquot imTc insisterent , in fluvium delaberentur. ac 
Maxentius quidem haec struebat, (16) Constantinus autem cum exercita 
Romam usijue progressus ante urbem castra metatur in campo qui et late 
patet et equitationi est opportunus. Maxentius inclusus diis hostias immolat, 
et extispices de belii eventu consulit, ipsis quoque Sibjllinis oraculis perve- 
stigatis. cumque repperisset oraciilum , quo significaretur in fatis esse ut 
qui ad detrimentum populi Romani spectaniia designaret, miserabili morte 
periret, de semet ipso id oraculum accipiebat, quasi qui Romam adortos 
eamque capere cogitantes propulsarct. cventus autem comprobavit id quod 
verum erat. nam cum Maxentius ex nrbe copias produxisset, ianiqne pon- 
tem quem ipse iunxerat transiisset, infinita quaedam muliitudo noctuarum 
devolans muros complebat. quo conspecto suis Constantinus , ut aciem 
struerent, imperat. cum exercitus utrinque cornibus adversis starent, equi- 
tatum Constantinus immisit. is equitatum hostilem adortus fudit. peditibus 
quoque signo sublato, rite compositeque in hostem illi tehdebant. acri com- 



LIB. 2 CAP. 15. 16. 17. 81 

0» ix tijg T^raXiag arf^ifia/oi TiQoq ih xn-6wtvttv uniuxrow, «7i«A- 
Xuy^ n-QiTv thxqu^ n/6ftfvoi TVQu^tidog, tiZv di uXXiov otqu- 
TtwTWV u(f.uTov tniTiTi uXr^^og vno Ti Tiuv inntwv avfinuTOVftfvov 
xui uvatQovfifvov vno Tuh' nfC/urv. ftt/Qt f*(y ovv t] Innog «kt- 
5*j/fv, fdoxfi nwg fXmg vnthut T<7i Mu^fvriw' Tiuv df tnntiov 
frdovTWV, ufiu ToTg Xfinofttvoig fig qvyr^v TQuntig VfTO diu Ttjg 
rov noTUftov ytifVQug tni Trjv noXiv. ovx tvtyxovrwv d( rwv ^'- 
X(ov To fiuQog uXXu QuytvTWv , icftQtro fitTu nXr^&ovg uXXov xai 
uvTog 3Iu'^tvTtog xutu tov noTUfiov. (17) u-^ytX&iior^g di ToTg 

10 iv tfi noXit xiig vixr^g , /uiQitv fiiv ovdtig int roTg ntnQayftfvotg 
iO-UQQft dia To T^v uyytXiuv ohnd-ui Tivug tlvai if/tvoTJ' Tijg di 
Mu'S,nTiov xtquXijg ini doQUTOg uvtvt/d^tiar^g , dno&tfitvoi tov 
(fu^ov fig r,dovTp' ttjv udvftiav fttTi^yayov. 

'Enl TovTotg ovTiog ix/iuoiv 6 Kwv(TTUvTTvog oXiyotg ftiv tioi 

15T10V iniTr^iittOTurtxjv Mu^tvTito dixr^v inid^r^xi , TOvg di nQUiTW- 
Qtuvovg OTQaTKoTug ixTQixpug xui t« ff-^ovQia Ta rovrovg t/ovTa 
xu9-fX(t)v, dta&ift fvog rt t« x«t« Ttjv 'PtofiriV, ini KtXTOvg xul 
FuXuTug i'i(juQfiriOf. fitTuntfixf/ixfitvog di ^ixivviov iv riu Bltdto- 
Xuvii) xarfyyvu rfjV udtXiffjV rovrto KwvoTuvriuv , rjv xai nQO- 

SGTtQOv uvT(p dtoativ vnta/tTO , Tijg nQog 3Iu'^ivTtov Svofttvtiug ^ 3^3 
xoiviorov t'/(iv fiovXoftirog. rovTov nQu/d^ivrog KwvaruvTTvog 

11 8ia ToJ iifi Tov LP. 13 d&vnlav S: ^ad^vftlav LV. 

misso proelio, Romani quidem ipsi et Itali socii segniores ad obeunda peri- 
cula se praebebant, quod acerba tyrannide se liberari optarent : reliquorum 
vero mililuni innumerabiii:> quaedam multitudo cecidit, tuai ab equitibus ob-* 
trita tuni a peditibus interempta. enimvero quamdiu resistebat equitatus, 
aliqua Maxentio spes esse reliqua videbatur. sed equilibus iam succumben- 
tibus, fuga cum reliquis arrepta per pontem fluminis ad urbem contendebat. 
tignis autem mininie sustinentibus eam vim oneris adeoque ruptis, cum ce- 
tera multitudine Maxentius etiam fluminis impetu abripiebatur. (17) victo- 
riae fama ad eos perlata qui erant in urbe , nemo propter illa quae gesta 
fuerant laetitiam quandam prae se ferre audebat, quod falsum esse nuntium 
plerique arbitrarenlur. verum ubi Maxentii caput summa hasta praefixum 
in urbem relatum esset, metu deposito vecordiam ciun voiuptate commu- 
tabant. 

Hoc eventu reram Constantinns de pauds qau)usdam.Maxentio fami- 
liarissimis poenas exegit , praetorianis militibus e medio sublatis et castellis 
dirutis, in quibus degere consueverant. cumque res urbanas constituisset, 
ad Celtas et Gallos profectus est. Liclnio Mediolanum arcessito sororem 
Constantiam in matrimonium tradldit , quam et antea se datuium ei promise- 
rat, cum eum sibi soiium confra Maxeutium hostem adiuhgere vellet eo 
peracto Constaatinus ad Celtas revertitur. ceterum bellis civilibus inter 
Zosimui. 6 



82 zosim 

^itv inl KtXrovg un/UQtt, udixtvvtM 6i xal MuitiiuvM noXtfiOJv 
fiLKfvXiiov vney.xav0^tvTCOv xui ,ud/j]g iv ^D^XvQtoig xuQJiQag ytvo- 
f^itvrjg, l'do'if fiev ti]v uQ/ijv b yiixivviog iXutzovGd^ut, nuQu/QTjUU 
di dpuf.iu/iGUf.uvog iig q^^vyrjv TQtnn xov Ma^tfiivov, og diu rTJg 
itoug ini rtjv AYyvnrov untcvv ilniSt rov avvuyuyiiv tlg riiv noXe-5 
fiov dvvcxfitig uQxovaug iv Tuqom nXtvxu. 
a. 31 i 18. OvTO) rijg iSuailiiug itg Kwvaruvrivov xut ^txivvtov 

niQtaruGrjg, oXtyiorov /qovov diudQUfiovxog tlg dtuifOQUv i]Xd^ov 
uXXr]).otg, yitxivviov fiiv ov &tdo)x6Tog uhiuv , Kwvaruvrivov Si 
xaru rb avv)]d^ig uvrio niQi ru Gvyxtifitvu (puvivrog uniarov xui 10 
ruiv id^vwv rtvu roiv rfj ^uaiXtiu yltxtvviov Xa/6vT0)v nuQuonciad^ui 
l^ovXrj&ivrog. rr^g roii^vv i/d^Qug uvroig ifUfuvovg ytvofiivr^g, 
ufirfOTiQOi rug niQi Gcfug dvvufitig Gvvuyuyovng tig fia/riV avv- 
/jiauv. uXlu yiixivvtog fiiv tig Ki^uXtv avvr]d-QoiC,t rbv arQU- 
xov. n6Xtg di uvrr] Tlutoriug iariv , inl Xocpov xttfiivrj. Grtvr]i5 
di bdbg i] ini ri]V noXiv uvuyti, orudicov ntvTt rb tvQog t/ovau, 
7]g rb noXv fitQog ini/it Xifivrj ^ud^tTu, rb di Xttnofitvov oQog iariv, 
iv 10 xul b X6(fog icp^ ovntQ i] noXig. ivnvd^iv ntdiov uvane- 
mufiivov ixdi/trut noXv rt xui fig iinoxptv unttQOv. iv rovroj 
yltxiwiog iarQaTontStvtro , rr^v cfuXuyya ri]v oixtiuv tig fiijxogSO 
ixTiivcav inb rbv X6(fOv , log av fii] uad-ivr] So^uttv tlvai t« xtQu- 
ra. rov di Kcovaruvrivov n^bg tm oqh rbv arQurbv rdguvrog, 

1 legebatur Ma^ifiiavoi et Ma^ifiiccvov: corr H: coU. p. 72 9 10. 
16 To om P. totum hoc era&icov ■Jtivte xb tvQOS tx^vaa fortasse post 
Xiftvr} ^a&ita ponendum. 

Liclnium et Maximinum accensis , acrique facto proelio in Illyriis , ab initio 
quidem superari visus estLiciuius, sed confestim redintegrata pugna Maxi- 
niiuum in fugam vertit; qui per Orientem in Aegjptum discedens, spe co- 
gendarum copiarum quantae gerendo bello sufficerent, Tarsi diem vitae su- 
preraum obiit. 

18. Hoc modo ad Constantinum et Licinium devoluto imperio, cum 
perexiguum temporis effluxisset, exorta sunt inter ?os dissidia. non qiiod Li- 
cinius causam praebuisset, sed quod more suo Constantinus pacta conventa 
parum integra fide servasse visus esset, ac nationes quasdam ad i^nperium 
Licinii pertinentcs avertere voluisset. itaque prorumpentibus in apertuiu j 
iniraicitiis, ambo copias suas ad diiuicanduni cogebant. Licinius ad Cibaiiui | 
colligebat suos. id oppidum est Paniioniae in colle situm ; ad quod oppiduiu ^ 
via sursum ducit arta , cuius latiiudo (luinque stadiorum est. eiusdem ma- 
iori parti profunda palus iiiiminet. reliquum mons est. qiio in monte collis 
est ilie situs jn quo esse oppidum ipsuni dixiiuus. hinc apcrta plaiiities ex- 
cipit, ingens ea quidem et prospectu inbiiita; qua in planitie castra Licinius 
habebat, phalangem suam sub colle porrigens iii longitudinem, iie paruin 
firraa cornua videreniur. Constantinus ad montem suos iiistruxerat, et 



LIB. 2 CAP. 18. 19. 83 

^yfrro ftiv rj ^iTino^' tovto yuQ l'So^tv flvat XvaiTiXiartQOv , Iva 
nfi Toig TittoTg oi noXtftioi a/oXuixfoov ffifiuXXovaiv fitntTiTovTtg 
ini t6 nQoavt) dia t-^v dvaytQfiuv nooifvui xioXvotfv. ov dij yt- 
rottfvov XQUTr,aag iv Tu/tt Tr,g ift,%Xijg, twv ar,ftftoiv uQ&fVTOJV 
5 uvTixu ToTg ivavTioig inf,ti, xut yiyovt ftu/r, nuar,g ug itntTv uk- 
).r,g xuoTfQoniQW Tuiv yuQ (itXwv ixTol^tvd^ivTiov txuTiQto axQu- 
TtvftuTi , TuTg ui/ftuTg xui ToTg doQuatv ini /oovov av/vov avv- 
fnXuxr,auv. xf,g dt ftft/r,g uQ^^uftii^r^g fiiv f § r,ovg, taniqug' Ji 
u/ot nttQUTu&tlar,g ivlxa to dt^tov xioug , ov KcoraTuvTTvog 

10 ijfTTO. TQunivTiov di TtxJv ivuvTiiov fig qvyr,v, intidfj xui yii- 
xiwiov flSov ini Toy "nnov uvanr,didrTu xai nQog dQuaftov tTOi- 
iiov ui avv avT^) (fuXayytg, ovxiTt xutu /wquv r,vfi/ovTO ftivtiv 
'i-Xf dtinvov fttTuXuiSiiv' unoXinovTtg di d-oififtuTU xui vnoZvyiu 
y.ui Tr,v iiXXr,v nuaav unoaxtvr,v , ania ifi ToaavTU (fiQontg oau 

15 nftrr,v xut' ixtiir^v ovx tVu Tr,v vvxtu , anovdf, naar, xaruXuft- 
(iurovatv uftu yitxtvrlto to ^iofttov. noXig di Tluioriug to ^tc- 
iiiov, nuQUQQiti noTUfiog ini d^uTioug , ttg TOv^JaxQOv ift^uX- 
Xm: nuQuSQUftiov Si xai tuvttjv xui Xvaug ttjv Torroi; tov no- 
Tuitov yitfvouv ini t« nQoato nQofti, Svvufttv ix Tcor xutu Oot/.- 

20 xr,v /looiorv uytTQtti Siavoovfitvog. 

19- KuTua/iov Si Ko)raTurTTvog Tr^v K/i^juXiv xui to 
—lotttov xui ntxi-Tu oaa fftvywv 6 ytixivvtog bniaio xuTiXftnt, nift- 
ntt ntvTuxta/tXiovg onXiTug ini t^v avTOv Sio)%tv. u/X' ixtTvot 

3 SvGxcaqittv ? 

equitatnm in fronte constitnerat: hoc enim ei magis expcdire visum fuit, nc 
hostes irruentes in pedestres copias eas ipsas segnius ad manum Tenientes 
irapedirent, quo minus ob difficultatem progrederentur. id cum factum essct, 
ceieriter impetu primo superior sublatis signis in adversos statim irruit; eat- 
<iue commissum proelium. quovis alio paene dixerim acrius. nam emissis 
utrinque telis , iongo tempore cuspidibus et hastis inter eos dimicatum e^t. 
cumque proelinm a prima luce coeptum ad vesperam usque durasset, cornu 
dextrum, cui Constantinus praeerat, vicit. itaque coniectis in fugam adver- 
sis , Licinii legiones , quod et ipsum Licinium viderent in equum iiisilieiitem 
et ad fugam paratum , non amplius eo loco manere nec cenare sunt ausae, 
sed relictis pecoribus et iumentis et orani apparatu reliquo, tantumque cibo- 
rum secura auferentes quantum ad famem ea nocte pellendam satis essef, 
omni adhibita festinatione cum Licinio Sirmium perveniunt. Pannoniae cl- 
vitas est Sirmium ; quam ab utraque parte flumen alluit , in Istrum semet 
exonerans. hoc oppidum cursu praetergressns ac ponte fluminis soluto per- 
gebat ulterius, quod in Thracia militem coUigere cogitaret. 

19. Constantinus, occupata Cibali et Sirmio et aliis oranibns quae fa- 
giens a tergo Licioius relinquebat quinque iegionariorum milia eius perse - 



[^. 



84 zosim 

^itv, uyvwTeg rijg odov dt* tjg iffvys ^iy.iwiog vvreg, rpd^aaui 
Tovrov ovx tiSvvrjd-riaav" o df KMvaruvrTvog ^tv^ag rijv rov ^dtiv 
yltf.vQuv, i]v .Aixivviog t'iv/i diaXvoug, uiia rio gtqutm ^ixiv- 
riov xuxdniv I/wqh. Sia^ag di ini ttjv Qq('.xi]v uqixviirui nqug 
70 mdiov tv co ylixivviov GrQuromdivofiivov evQtv. iv dt rrj5 
rvxrl xud-' tjv intari] , Tu^ag rtjv tuvrov dvvuf.uv , intrarrt roTg 
aiQurKoruig uf.ia 1)01 nQog jitu/ijV nuQaoxivaCtad^ui. ytvofitvr^g 
i)t i]/.(tQag d^taa(Jif.itrog b ylixivviog rbv KiovaruvrTvov ovv r(p otqu- 
Tfvfiari xal avrbg dvTirdrTtro, xoivcoi'bv l'/(ov row no)Jfiov Ova- 
Itvru KaiaaQu na^^ uvrov f.itru ttjv dnb Ki/jdXicog qvyijV xuru- 10 
ardvru, GVftnfaovTCOv dt rcov GVQurontdcov dlhiXoig, ra fitv 
nQ(Joru Siaordvrtg roi,oig f/Q(ovro , t(ov St ^tXcJov dunuvr^dtvrcov 
d(')Qu<n xai iy/tiQidioig ivtnmrov. iri dt t(T>v oTQurontdcov xuq- 
TfQcog iyxeifitvcov, 01 naQu KMvaravrivov Siw^ui yiixivviov nQoa- 
Ta/d^tvng icfiaravrai ToTg GTQurtvfiuai fiu/ofitvoig tx rivoglS 
().nonrov /coQiov , xafiipavrtg de dia rivog Xocfov StTv ivofiiaav t^ 
intQdt^iov Tonov roTg oixfioig avfifiTgai xul rovg evuvriovg ig 
xvx/Moiv xuraartiaai. cfv7.aS,afitvcov di rcov avv uiixivvico xul 
yivvaiiog nQog unuvrag dyciirioufitvcjov, nollcov di xul dvuQidiir^- 
Tcov i'^ txareQOv neoovrcav rijg re fid/i]g ioonaXovg yevofierijg, ix 20 
ovvd-ijfiarog dXXt]Xcov e/coQiad^t] r-u orQartvfiuru. 

20. Tfl ^^ vartQuict ytvofitvrjg dvuxco/ijg, dficfortQOtg tdoxet 
yoivcoviuv extiv xat bfiai/fiiav ecp' (x> rbv fiev Kwvaravrivov UQ- 

13 Gvvinmtov? 

quendi causa mittit. sed illi viae, qua Licinius fugerat, ignari consequi eum 
niiniiTie potuerunt. Constantinus autem Savi ponte iuncto, quem Licinius 
resciderat, cum exercitu Licinii vestigiis inhaeret. cunique transiisset in 
Tiiraciam , pervenit ad eam planitiem in qua Licinium castra metatum rep- 
perit. eadera nocte qua venerat, inslructa suorum acic, militibus imperat, 
priraa iuce parati ad pugnam essent. ubi dies illuxisset, Licinius, conspecto 
cum exercitu Constantino, aciem ex adverso et ipse suam instruit, cum belli 
socium Valentem haberet, Caesarem ab se dictum ex quo fuga Cibalira re- 
liquerat. exercitus inter se congressi ac primum ex iutervalio seiuncti sa- 
gittis utuntur. teiis exhaustis cum hastis et pugionibus irruunt. dum acri- \ 
ter pugnara exercitus urgent, ii quos Constantinus Liciniuin perscqui iusserat 
de conspicuo quodam loco pugnantibus exercitibus superveniunt, et flexo 
per collem quendam itinere cum suis ex acciivi et emiiientiore loco iungendas 
^ires stafuunt et hostes ab oniiii parte cingendos ab eo cum sibi cavissent 
Licinii milites, et fortiter adversus omnes dimicassent, iamque pluribus et 
innumerabilibus quidem utrinque caesis pari Marte pugnatuin esset, signo 
dato a se invicem dirempti fuerunt exercitus. 

20. Postridie pactis induciis , visum est inter ambos esse debere socie- 
tatem et fucdus mutuum, ita quidera ut Constantinus imperaret lllviiis et 



LIB. 2 CAP. 19. 20. 21. 85 

/itv TkXvQtdJv xal ruv Inlxttva TtuvJtoy id^-tuy, u4txiwto> di 

OQvxr^y f/itv xui Tr)v iiuuv xui la xuvjr^g inixtivu, OiuXtiTU di 

xov vno ultxtvviov Kuiouou xud^toruuivov u.vuiQi9r^rut , tiuv 

ovft^t^r^xoTwv xuxciiv aiztov eirai Xeyofitvov. ov d^ yirofiirov, 

5xut dod^ivjojv oQxcov r/ fir^v ^i^uiu tuvxu nuQ* IxuxtQOv ffvXux- 

Xta&ui , nQog niaxiv fit.jUioxiQuv xov xutg avvd^iyxuig iutittvui 

KorvaxuvxTvog fiiv xud-iaxr^ai KaiauQa KQianov , ix nuXXaxf^g 

avxai ytyovoxu 3ItrtQ,Sirr,g ovofia , T^Sr/ vtuviuv ovxa , xui Kcov- *• 317 

axui-xTvov ov nQo no}.Xiijv rjiitQtZv iv L-^QtXcixco xfj noXti xt/d^irxa, 

10 uva$tixwxai di avv avxoTg KuTauq xui o yttxiwiov nuTg ^ixiv- 

viavog , tig tixoaxov nQotX&cbv fiijva xf^g rjXixiag, ro fiiv ovv 

xi/.og iyivtxo xov StvxiQov noJ.iftov. 

21. KcavaxavxTvog di nvd-Ofttvog ^uvQOftaxag xfj 3Iatco- a. 322 
Xidi nQoaoixovvxug Xiiirri , ruvat diu/jdvxug xov^axQov, xr^v ov- 
15 auv vn* avjio Xrji^to&ai /wquv, riyiv in" uvxovg xi* axQuxontSu. 
avvavxr^oavxtov Si xui xciov ^uc^uQOfv- uvxto fttxii ^FavaifioSov 
xov Offwv ^uatXtiovxog , xifV un/r^v ol ^uvQOtttixut nQooi^uXXov 
noXtt cfQOVQoiv uQxovouv i/ovarj , r^g xo fiiv dno yfjg uvuxQi/ov 
iig vipog xov xti/ovg ix Xi&cov coxoSofir^xe, xb Si urwxtQW ^vX.ivov 
20 r^v. olr^d-ivxtg xoivvv ol 2uvQ0fiuxui Qiicna xrpf noXiv aiQr^oiir, 

4 ilvai Stephann^ : oiftcti LP. 9 Ttj nolti om Stephanus et R, 

11 firjvct Leunclarios et Scaliger: codices /i^zoff. Victor ep. c. 41 r 
filiumque suum, Crispum nomine es Minervina concubina conceptum, 
item Constantinum iisdem diebus natum oppido Arelatensi, Licinia- 
numq-ue Licinii fdium, mensium fere viginti, Caesarea effccit. 
t6] tovzo? cf. 4 46 extr. 12 dBVTigov TioXitiuv, scil. eoium 

beiioruiu quae Constantinus gesserat, et quidem coutra Maxer.- 
tium et Liduium. ae de bello Liciulano s^caado prave quifi iulerprc- 
tetur. R. 

natiooibus ceteris, qaotquot uherius essent porrectae, LicJnins Thraciam et 
Orientem et ulteriores provintias habeiet; Valens appellatus aLicinio Cae- 
sar, quod perhiberetnr auctor eorum esse roalorum quae acciderant, dignl- 
tate privaretur. quo facto et sacramentis ukro citroque praestitis, saucte 
condiciones l.as utriunjue servandas. ut aitiori se fioe ad standuiu pactis con- 
ventis adstringerent, Constantinus Crispum , natum e concubina, cui Miner- 
yinae nomen, qui iam adoleverat , et Constantinum in Arelatensi oppido ante 
uon multos dies in lucem editum , Caesares dixit ; et cum iis Licinianus quo- 
que, Licinii filius , qui iam aetatis mensem vigesimum ingressus erat, Caesar 
designatus fuit. atque hunc finem bellum secundum babuit. 

2L Cum autem Constantinus inaudisset ad Maeotidem paludem liabi- 
tantes Sarmatas, Istro navigiis transiecto, quae dicionis saae erant infestare, 
copias in eos dirxit. itidem barbari cum Rausimodo rege obviam ei profecti 
prinium quoddam oppidum tentabant , satis magno praesidio niunitum , cuius 
ea pars muri , quae a terra surgebat in altum, erat opere lapideo facta, pars 
superior ligneo. quamobrem arbitrati Sarmatac facilluue se polituros oppido. 



86 ZOSDII 

d Tov rei/ovg oaov '^vXivov tjv xaxucflt^aitv , nvQ rt 7iQoai]yov 
y.ai rovg inl rov rei/ovg ho^evov. eTitl de ol tq.tarwrtg roTg 
rei/eai fteleai re y.ul Xi&oig rovg ^uQ^uQOvg t§ vneQde^iiov (iuX- 
lovreg txreivov , unuvrriaug Koivoruvrlvog x«t y.uru rwrou roTg 
fta.Q^UQOtg enineatbv noXXovg (.lev unexreive rovg de nXeiovg e(^(6-5 
yQYiaev , coore rovg Xeino[.itvovg qvyeiv. '^Puvoi/Liodog de rb noXv 
fttQog uno^uX(x)v rijg dvv<xf.iecog , eg rug vuvg tf.ifii*g eneQuiovro 
rhv "'lajQov, diuvoovfievog y.ai uvdig rrjv T(Ofxuiu)v 7,i]iLeod^ui /co- 
Quv. oneQ uy.ovoug o KiovoruvrTvog enviy.oXovd-ei , rbv ^JarQOV 
y.ul uvjog dtu^dg, y.ul avfnpvyovoi nQog rivu X6(pov vXuge/ovru 10 
7iry.vug enirid-erui, y.ui noXXovg fitv uveT).ev , ev otg y.ui'Puvaifio- 
dov uvrov , noXXovg dt l^coyQiug tX(bv rb neQiXeifd-ev nXi]d-og /jeT-: 
Qug uvurtTvuv idt^^uro , y.ui fiera nXrid-ovg ul/fxuXoorcov enun^et 
nQog ru ^uoiXeiu. 

22. ^iuveifiug de rovrovg ruTg noXeatv eni rvjV Oeaaa- 15 
7.ovix7]v e/toQti, xui rbv ev ruvrrj Xtfievu nQortQOv ovy. ovra y.u- 
ruay.tvuoug inl rbv nQbc; yliy.ivviov uvd^tg nuQtay.evuLero noXefiov, 
H 323 y.ui rQtriy.0Ki0Q0i fiev eig diuy.ooiug yureay.evuod^r^ouv , vuvg de 
(fOQrideg avv^/d^Tiauv nXeov r] Sio/iXiut, nel^bg Se orQurbg tig dto- 
deya fivQiudug, i] vuvg y.ul "^innog fivQiu. .Aiy.ivviog Se Kcovaruv- 20 
riyov uy.ovaug iv nuQuoy.tvuTg tivui , dtenefinev uyyeXovg y.uru ru 
td^v}] nXoTa noXetitxu xal dvvdfitig nt^dg re xai tnnixug tvrQintTg 

3 vTtBQds^Kav LP. 6 'PavelSofiog L. 8i] P. 18 tqit]k6vts- 
Qoi h. 19 7i}.7]V L, ut infra 5 19 LP. «^£11' utroque loco Bois- 

soiiad. Eunap. 1 p. 588. dtaxiha LP. 22 noleiity.a om P. 

!-i quicquid esset in rouro lignenm exussissent, ignem admovebant et con- 
sistentes iu muro telis petebant. sed cum murorum propugnatores telis ac 
lapidibus ex loco sublimiore deiectis barbaros interficerent, iamque Constan- 
tinus advenisset, a tergo barbaros adortus multos occidit, plures vivos cepit, 
reliquis ftiga sibi consulentibus. Rausimodus maiori parte copiarum araissa, 
naves ingressus Istrum transiecit, cum haberet in animo dicionem Romanam 
iterum popiiiari. quod ubi Constantinus comperisset, et ipse transiecto 
Istro subsequitur, ac fuga quendam ad collem silvis densum delatos adoritur, 
et multos interficit, quorum in numero Rausimodus erat; multisque vivis 
captis, residuam multitudinem , quae manus porrigebat, in fidem recepit; 
eoque pacto magna cum muititudine captivorum ad praetorium reversus est. 
22. His in urbes distributis Thessalonicam accessit, et portu confecto, 
qui antehac ibi nullus erat, rursus ad gerendum belium contra Licinium se 
parabat. naves enim , quae singulae triginta remis agerentur , ducentae in- 
struebantur , et onerariae plures quam bis miile ; peditum centum quoque et 
viginti, navalium et equestrium copiarum ad decem milia cogebantur. Lici- 
uius audito Constantini apparatu, dimissis ad nationes liinc inde nuntiis, 
doneas bello n aves et cquitum peditumque copias instrui iubet. sine mora 



LIB. 2 CAP. 21. 22. 87 

Tjotrjocu xt/.iio)v. xui avv ■jtuvj\ ni/jt XQtr,Qng Vilnffxnov ot Al- 
'jXnTioi ftiv o-/dot]y.ovru, (Dotrixig df Tug laug, *7iirvig Si xui ^o/- 
QttTg 01 iv rfj Idoia 1'^r^xovru , Kvnqiot di jQtdxonu xui KuQig 
fyxoat, Btd-fvot df TQtfixovTU , xut ntvxrfXOvxa yiiiSvtg. b di 
SntCog axoaxdg TjV ntvxtxuidtxd nov ftvQtddiov, innttg dt ntvxu- 
xta/iktoixt xui ftvotot' xovxovg WQvyiuxui Kunnudoxiu nuQtX/tv. 
0)Qttia9^r^auv di ai vfjig iv xtn IliiQuttT ftiv ui Kiovaxuvxivov, xu- 
To di xbv '^EyXr^anovxov ug ^txivviog tl/tv. ovxw xdjv vuvxtxuiv 
T« xui ntuwv txaxino) xu/d^irxMv , o ftiv ytixirviog ivlAdQtuvov- 

10no).ti xijg QQiixr^g xo axouxontdov tl/t , Ktovaxuvxtvog d' ix xov 
JJttQutiZg xug vavg fttxinifintxo , xuxu xb nKtov ix xijg 'EXj.ddog 
ovaug, ix di xrjg QtaauKorixr^g ufta x(o ntM nQotXd-d/v nuQu 
xi,v T^tova xov^^E^QOv noxufiov , xijg lAdQiurovn6Xto)g iv uQtaxtQu 
torxog, ioxQuxoniStvtv. ixxu^urxog di xui xov yitxtvriov xr^v 

15 dvvufitv unb xov vntQxitftivov xijg no/.tcog OQOvg d/Qt axudicov 
dtuxoaicov, xtt&* o Tcovog eetog noxtifibg xco ^E^qco avft^dX).it, 
ov/vug fiiv TjttfQug uX/.7,).oig ur&txud-fZixo xu axQuxontdu, xa- 
tuvoT,oug di b KcovaxuvxTrog onrj ftdXtaxu axtvcoxuxog ioxtv b 
noxuftbg tuvxov, rotovde xi ftr,/avuxui. ^r/.a xuxuyttv ix xov 

SOoQOvg iniruxxf xco oxQuroniSco xui o/oirovg nXixttv chg Srj fit/.).0)v 
^ii;jix-r«i xbr noxutibv xui xuvxri Stu/ii^dilftv xb oxQdxiVfiu. xov- 
Tw di ^ovxoXriaug rovg ivavriovg, av{).&(in' inl rtva Xocfcrv v)Mg 

6 zovTOvg Ti ^Qxr/la L. 14 xal om Sylbnrgiana. 16 Tto- 

»os f«os L, r«i5i.os fxaos P, Tcoros izgog L. margo. Intellioiitnr au- 
tem fluvius, qui hodie Tunsa (quod nomen simile est huic Ttmus') et a 
Chalcondyla TaivaQog Tocatur. v. Leuncl. Pjuid. Turc. c 30. Cellar. 
18 GztvoTSQOS valgo. 21 xai] libri xav. 

missae snnt ab Aegyptiis octoginta triremes , a Phoenicibns totidem , ab lo- 
nibus et Doriensibus Asiaticis sexaginta : Cyprii triginta . Cares vijjinti . Bi- 
thyni triginta, Africaiii quinquaginta suppeditabant. peditum habebat ad 
centum et quinquaginta prope milia, equitum quindecim milia. quos Phrygia 
Cappadociaque praebebat. et Con.-^tantini quidem classl» erat in Piraeeo, 
Licinii naves ad Hellespontum. in hunc modum constitutis ab utroque nan- 
ticarum ac terrestrium copiarum rebus , Hadrianopoli in Thracia castra Li- 
cinius habebat; et Constantinns e Piraeeo suas naves, e Graecia maiorem 
partem collectas, arcessebat. siraul terrestri ctira exercitu Thessalonica 
progressus propter ripam fluminisHebri, qui ad laevam Hadrianopolim ailuit. 
castra faciebat. cum Licinius suos instruxisset a monte, qui oppido imminet, 
ad ducenta usque stadia , ubi Tonns fluvius Hebro coniungitur. compluribus 
diebus , adversis utrinque castris , exercitus substiterunt. sed Constantiniis 
animadverso qua parte flnraen esset artissiraura , talc quiddam machinatur. 
tigna de monte comportare inbet exercituro funesque ncctere . qnasi ponte 
fiumen juncturus esset ac copias suas istic transportaturus. qua quidem re 
deceptis opimonibas hostium , et coUe qnodam conscenso , qui silvas babebat 



88 zosm 

nvvi/HQ i/ovTa, y.aXvnniv rovi; ivrbg ojTag avTwv Svvaf.iivag, 
(yy.artaTrjGiv avTod-i nttovg f.itv xo^^oTug mvTaxia/iXiovg, mntag 
di oydoriy.ovTa. dwSiy.a St naQaXu^tov Inntag, uf.ta Tovxoig Sia 
Tov oTivov, y.ad'^ o (.idXtaTa Sia^aTog 6 norafxog 7]v, vntQ^ag tov 
"EfiQOv aSoxrjTog ti-tniuTii ToTg noXtftioig , woTe ntatTv (xtv Tivug, 5 
noXXovg Se (fvytTv nQoxQOnuSriv , TOvg S^ uXXovg uQog to uiffvi- 
Siov xuTaninX7jYf.itvQvg eaTavai xi/rjVOTug tnl tm rijg Sia/SuatMg 
uSoy^Tip. in^ uStiag St xul twv uXXcov inniO)v ntQutco&tvTMv 
xul i^ijg navTog tov aTQUTtvfiuTog , noXvg ftfv tyirtTO qovog 
(Intaov yuQ ftvQtuStg nov TQtTg xu\ TtTQaxia/iXioi), tov rp^iov Se 10 
nQog Svatv ovTog b fttv KcovaTuvTTvog [w?] iXdft^uvt tu aTQUTO- 
ntSa, .Aiyivvtog Se, oaovg olog t6 yiyove tcuv oixtiojv uvaXu^cov, 
^Xavve Sia t% OQcixrfg , chg dv to vuvtixov xaTuXd^ot. (23) 
ijfiiQag Si ytvoftivrjg , ndvTtg oaoi tov udixivviov OTQUTtVftUTog 
xuTU To oQog ri tig cpdQuyyug tTV/ov ntcfivyoTtg, t^iSoauv tuv- 15 
Tovg KcovaTUVTivco fxeTu tcvv unoXticfd^ivTWv Tr^g .Aixtvviov (fvyijg. 
Aixtvviov Se (fvyovTog etg to Bv^dvTtov, b KcovaTuvxTvog 
xuTontv e/coQtt xat tq Bvl^dvTtov inoXioQxet. rov Se vavTtxov, 
xad-dntQ elQrjTui fioi, tov ftev JIitQutcvg ixnXevaavTog etg Se Ma- 
xeSoviav OQfxitoftivov fieTanifineTai Tovg vavdQ/ovg o Ko)vaTav-2Q 
xTvog , iv TCp aTOfiuTi tov '^EXXr^anovTOV Tug vuvg nuQuytviad^ut 
xeXtvaug. dcftxofiivov Se tov aToXov xuTa to nQoaTu/&iv , ol 
ftiv KcovaTavTivov aTQUTTjyol fiovutg oySoijxovTU TQtuxovTOQoig 

3 OKTCiKoeiovs S. dcoSaKo] suspectus est iure numenis Gibbonio 

R. 4 Post ■^v P Sfia Tots InTCsijatv, 6 d' om libri, 23 

fxovoig LP. 

densas et abditis per eas tegendis idoneas, peditum ibi sagittarioruro quinqne 
milia cum equitibus octoginta collocat. deinde sumptis secum duodecim 
cquitibus, per fluminis angustias, qua transiici facillime poterat, Hebro supe- 
rato improvisus in hostes irruit. tum vero quidam caedi , quidam profuse 
terga dare , alii casu inopinato territi ore diducto consistere propter hostis 
iiiexspectatara hanc transiectionem. cum interim et equites ceteri , toto cum 
exercitu, securi ad alteram ripam evasissent, ingens hominum caedes acci- 
dit: nam ad triginta et quatuor hominum milia ceciderunt. sub occasum so- 
lis castra Constantinus cepit. Licinius autem suis , quotquot sane poterat, 
recollectis per Thraciam properabat , ut ad classem perveniret. (23) cum 
illuxisset, oranes Liciniani milites, qui arrepta fuga vel in montera forte vel 
in convalles se contulerant, Constantino se dediderunt , una cuni iis quos Li- 
cinius fugiens a tergo reliquerat. 

Eo Byzantiura fuga delato , Constantinus hominem a tergo persequens 
Byzantium obsedit. iam Constantini classis, utdiximus, e Piraeeo sclverat 
et in Macedonia stationem habebat. itaque navarchos arcessit, navibus ad 
Heliespontum adesse iussis. ubi classis praesto iam esset, velut imperatum 
fuerat , Constantiui duces octoginta duntaxat expeditissirois navibus , quae 



LIB. 2 CAP. 22. 23. 24. 89 

TaTg u{)t(Txa nXeovoatg {p'toGav vavfia/fip oTa tov totiov Sta JTjy 
GXiV('nrija nXrj&ti vtcov ovx (ivrog intTr^dtiov, ^/?a»Tog di b u4.i- 
xivriov vavaQ/og dtuxoGiaig ininXtt vavoi, affodqa xuTaffQoviov 
TTJg Tiov uvTtnuXwv vkZv oX/j'or7jro?, xul iv fiia(o TuvTag ).r^\ptad^ai 
5 ()((di(og ohififvog. uQ&ivTOiv di t(vv ar)f.tii(ov i'^ txuitQOv xut tcuv 
nQ(0Qi(ov intX&ovT(ov u/.).t'i).oig , o\ fiiv KiovaTuvTirov vuvuq/oi 
avv xoafico TOig ivavTiotg inwvTfg inXtov , tov Id^cxvTOV di avv 
ovStfiia T«^t/ Toy XUTU Tiov ivavTiutv inin).ovv notovfitvov, nQoa- 
tlQaoat ftiv Tug vuvg u).).t',).utg t(o nXi^&ti aTtvoyoiQOvfiirug , xu\ 

10 nuQididov TQonov Ttrit ToTg ivavTiotg ig xuTuSvaiv xf xa\ nuv- 
Toiur (fd-OQ(xv. noXXcov di xu\ uvkZv aTQuxtcoTcov tig &d).uoGuv 
ixntoovT(ov ri'^ intytrofitrri Ttjv vavfia/iuv dttXvaf xu\ ot ftiv 
flg ^EXutovvTu Trjg &Q('ixi]g coQfiio&riGav , ol di fig to»' Aiijlvtiov 
floinXtvGUV Xtfiiru. (24) Trj di voTfQuiu tov ^OQtov no).).ov 

15 nrtiaurTog, nQOtXd-cjovZ^tiurTog tov AiurTiov Xtfiirog tig vavfta^ 
yiuv naQfaxtvuLtTO, Ttov di fitivuvTUty iv t(o (nSfiuTi tov *£?.- 
XtiOnotTov nivTtjxovTOQCov ix nQOOTuyftuTog TcJov axQUTTfycov urfi- 
y.Ofitrcov tig 'EXuiorrTU , xuxunXuytig in\ tco nXi]&ti T(Jov vtcov 
A^uvTog ivtdoiuCtv ininXtvaui TOig ivuvriotg. ntQ\ di ftiar^v r^fti- 

XO Qur vntQQft ftiv to ^oQtiov nvtvfiu, voTog di nrtvoug noXig xul 
Tov Aixivviov aT6).ov nQog Tfj xijg Aoiag fVQCuv r^iovi Tug fiiv 
dxiXXtiv inoiti , T«g iii nixQuig nQoarjQuoaf, Tug di avTcivdQOvg 

13 'Elfovvrcc LP. 14 vGticja LP, 17 twv azQccrtiUTiav 

LP. 18 'Eltovvra LP. 

triginta singulis remis impellerentnr, dimicandum censuerunt; quod is locus 
propter angasiias magno navium numero non esset opportunus. Abantus 
autem, Liciiiianae classis imperator, dncentis navibus invehebatur, et hosti- 
lium navium paucitatem vehenienter contemnebat, quas ab omni parte se 
unllo negotio putaret iiiclusurum. sublatis utrinqae signis, et proretis in 
adversos teiidentibus, Constantini navarchi sic suas agebant naves ut hostem 
composite adorirentur. Abantus autem , nuilo ordine in adversos impetum 
faciens, naves suas ob multitudinem in artum coactas inter se coUidebat, et 
quodain modo demergendas et varie perdendas hosti praebebat. denique 
iiiultis nautis et militibus in mare praecipitatis , nox superveniens navale 
proeiium direrait; et alteri quidem ad Blaeantem Thraciae appulerunt, alteri 
iortum Aiacis ingressi sunt. (24) postridie eius diei, cum vehementes aqui- 
lonis flatus essent, Abantus egressus Aiacis e portu navaleni ad pugnam se 
j;arabat. sed quod eae triginta remorum naves , quae ad ostium Hellesponti 
substiterant, iam mandato ducuni Elaeuntem se contulissent, Abantus navium 
iiiuUiludine territus de invadendis hostibus animi dubius haerebat. circa 
r.icridicm flatus aquilonnlis remittebat, et exortus auster vehemens Licinii 
claisem ad littus Asiaticum repertam partim in ipsum littus eiecit, partira 
saxis impegit, partim cum vectoribus demersit , ita quidem nt homiuiuu quin- 



90 ZOSDn 

y.uriSviv, ware uvdQug fih ntvray.ia/0,lov(; , ravg dt uvruvSoovg 
SiaqduQTjVai rQiuy.ovra x«t ty.arov , di' wv trv/ev 6 .Aiy.ivviog 
rov oroarov f-it(jog ty. rtjg OQuy.i]g tig rrjV 14giuv ty.ntfnpug oiu 
arivo/wQOv/^tnov r(p nXrid^fi rwv fitru .Aixivviov no7uoQy.ovf.iivo)v 
tv Tw Bvl^uvriio. g^vyovrog di ^A^uvrov fitru rtaouQCov rttov tig 5 
TTjv l4oiuv , T« fiiv rijg vuvftu/Jug rovrov dtenoAifn]d-i] rbv rQO- 
nov nXoicov Si nuvroTa xofu^ovrwv (fOQriu tig rbv EXXrjanovrov 
u(fiy.of.iiv(ov y.ui nltiorrjv inirrjSticov tvnoQiuv roTg Kcovaruvrivov 
arQurrjyoTg ifinoirjOuvrcov , uvi]'/ovro fiiv ovroi fitra rov arolov 
nuvrbg (vg ToTg rb BvL^uvriov noXioQxovai avfifii^ovrtg , xvxJmoo- 10 
/itvoi di xul Siu d-uldoot]g ri]v ndliv , o\ Si Aixivviov ntLol fir^Si 
rtjv d-iuv rrjg vuvriy.rjg Svvufitcog vnoaruvrtg , inilu^Sofitvoi vkjjv 
tig Tov ^Ekuiovvra untnXeov. 

25. "Eyy.tifitvog Si rf] noliOQy.i(t. KcovaravrTvog , xui /cofiu 
Vaov t/ov vipog rco rti/ti xuruaxtvuaug , nvQyovg re ari]aug inl 15 
Tov /cofiurog '^vXivovg, vxpi]loriQOvg rov rei/ovg, St' (jov rovg to 
reT/og cpvlurrovrug xurero^tvov , cog uv in uSeiug XQtovg xui 
uXXag fii]/avug r(p rii/tt nQOodyoi , SievoeTro ri]v noXiv tXtTv. 
rovroig o .Atxivviog unoQOVfitvog tyvco, xaruXtncitv rb BvLuirriov 
xal iv Tovrco rb rijg orQuriug dod^tviortQOv idoug, fttru r(ov int-20 
TrjSeicov ol xui Stiyfturu tvvoiug tlg uvrbv unoSei^uftircov elg 
XuXxrjSova rijg Btd^vviug SQUfteTv nentarevxet yuQ uig Svvr/Oe- 
Tui orQurtuv ix rijg Idaiug avvayuycav avd^ig uvcifia/Joaad^ai. 

17 xatez6i,evev7 

que milia, naves cum hominibns centum et triginta perirent; quibus e Thra- 
cia paitem exercitus in Asiara Licinius propterea transmiserat, quod iilis cum 
eo intra urbem obsessis Byzantium prae multitudine nimis artum fuisset. cum 
autem in Asiam navibus quattuor Abantus aufugisset, et navale proelium hoc 
modo pwgnatum esset, iamque naves ad Heilespontum appulissent, quae 
onera varia maximamque conimeatus copiam Constantini ducibus attulerant, 
universa illi cura clagse solvunt, ut se cum iis qui Bjzantium obsidebant con- 
iungerent , et urbem raari quoque cingerent. Licinii pedites cum ne con- 
spectum quidem copiarum iliarum nauticarum sustinuissent, navigia nacti 
Kiaeuntem discesserunt. 

25. Constantinus obsidionem urgens cum aggerem paris cum muris al- 
titudinis excitasset , et turres ligncas ipso muro subliraiores in aggere con- 
stituisset, de quibus muri defensores telis petebantur, ut arietes aliaeque 
machinae muro.cItra periculum admoverentur, urbem capere cogitabat. his 
Licinius ad inopiam consilii redactus statuit deserto Byzantio, et ibidem exer- 
citus infirmiori parte relicta, cum maxime sibi necessariis, qui et benevo- 
lentiam ei suam probaverant , Chalcedonem Bithyniae quam primum se reci- 
pere : nam fieri posse crediderat ut ex Asia collecto cxercitu dimicaret de- 



LIB. 2 CAP. 24. 25. 26. 91 

diu7t).tvaag toAtt flg ttjv XaXxridova, xul xomovov tXofUvog 
rov xtvdvvov HIuQrtviavov , i]yfu6va riov Iv rrj uv).fj ru^tiov ovra 
(ituytoTQOv TOVTOv 6ff(jtxiiov xuKoiai ^PwftuToi} , KuiouQu xud^i- 
arr^ai xaX (.itTu OTQUTiug tig yiui-ixfjuxov fxn^/.mti, xwAvaovra 

5 rfjv uTio Tr,g OQaxr^g fni Tov '^E/J.TianovTOv rtdv ivuvricov dtu^a- 
atV uvrog dt lig rovg ).6>f ovg xui rug ntQi rfjv A'«/.x/;(5oj-« (fu- 
Quyyug ttjv oixtiav truaat dvvajnir. (26) rovxov dt ovrog iv 
roviotg, KiovaruvTTvog t/wv n).ij9-og vtwv xul (fOQriSiov xa\ 
7ioXiftiaT7jQicov , dtu rovriov ri /iov).6ftfvog rijg uvTintouv j^iovog 

10 XQurriaui , dtdtiog to Ti]"? x«t« Bi&vriav r/i6rog vavai fHAXiora 
(fOQriai dvanQ()aodov , xiXrjug xui uxdrta ruyyruTu xuruaxtvu- 
aug inl to Xty6fitvov '^lfQov uxqov , nQog r(o arofturt tov JToJTOt; 
xtifttvor, uvanXiti, aradioig diuxoaioig XuXxrjd6rog dttarrjx6g, 
xdvruv&u rijv axQurtuv unofttfSuaug ini rtvug ).6(fOvg uW^tt , xui 

15 i^ uvTcov nuQfrdrrtro. yltxirvtog di rfjv Bt&vriur i/oftivr,r vno 
rdiiv irarritor oQoiv, iv nuai rt xivdvvoig i'§tTa^6fitvog , JMuqti- 
riuvhv fiiv ix Tr,g udufixf'(xxov fttruxuXtTrui , rovg di orQurtcurag 
TJUQud^uQOvvug xui uvTog fjyi',afo&ui aqiai xud^vnoa/ofttvog ovvi- 
rurrt to arQur^ntdov log ig fi(jL/r,v , xul Ttjg n6Xttog nQotXd-tirv 

20 unr,vru nuQtaxfvuaftivotg rjdt] roTg ivui-rioig. fi-a/r,g ^i xuQrtQvig 
iv roTg fttru^v XuXxr,d6vog xui rov^IfQov r6noig ytvoftfvi-,g , nuQu. 
noXv to Kcorararrirov fiiQog ixQurti, avv noXXto rt tovw Tor? 
noXtfiioig intntaov roaovTOv tiQydouro (f6ror waTt dnb TQiuir xai 

3 Tovzov R , TOiiroav LP , rmv S cum Stepbano. 5 xoav ivav- 

ricov om P. 20 naQaay.iva6fiivotg L. 

nuo. quamobrem navigio Chalcedonem delatus adiunctum sibi socium peri- 
culi Martinianum , qui ordinum palatinorum dux erat ( Romani magistrum 
officiorum vocant). Caesarem creat, et cum exercitu Lampsacum mittit, 
impediturum quo minus hostes e Thracia transirent ad Hellespontum : ipse 
copias suas in coUibus et faucibus ad Chalcedonem collocat. (25) his rebus 
intento Licinio, Constantiiius qui et onerariarum et beliicarum navium in- 
gentem numerum haberet et per has adverso littore potiri veilet , veritus in- 
accessas onerariis praesertim navibus Bithynici littoris oras, celoces et cym- 
bas quam citissime struit, et iis ad promontorium sacrum , quod dicitur ad 
ostium Ponti situm quodque Chalcedone ducentis stadiis abest, navigat; et 
expositis ibi copiis quosdam in colles ascendit , ac in iis aciei struendae lo- 
cum capit. Licinius quanquam ab hoste Bithyniam teneri cerneret suamque 
operam omnibus probaret periculis, Lampsaco Martinianum arcessit ; et mi- 
li-es exliortatus, quibus se praeiturnm diceret, ordines ad pugnam instruit, 
oppidoque egressus hostibus iam paratis occurrit. acri pugna in locis Chal- 
cedoni et fano interiectis inita, longe Constantini pars superior erat; quae 
hostes ingenti cum impetu adorta tantam caedem edidit, ut de centum et tri- 



92 ZOSIMI 

d^y.u f.ivQtuSiov TQeig ^toXig 5ia(pvyiiv, BvI^uvtioi ftiv ovv ufiu 
r(o TuvTu yiriod^ui xug nvXug uvuntTuauvreg eSt/ovTo KiovaTuv- 
Tirov , enoiovv Se tuvto y.ut XuXy.r^Sovioi' udiy.lvviog 8e fieTu rtjv 
tjTTuv etg Ntxo/iiijdetuv ey^tjoqei avv roTg neQtXei(fd-eTaiv mnevai y.ul 
neL,(.ov /tXtdatv oXiyutg. 5 

27. ^Ev TovTio T(p XQovM nQog ^uaiXeu KwvaxuvrTvov r^v- 
TO/to?.7;ff£ IleQarjg uvriQ , '^OQf.iiaSrfg ovoftu, rov fiuaiXeiov yevovg, 
e§ uhiug rotuade. rov nuTQog uvTio IltQaciiv ^uaiXevovrog y.ul 
rrjv yeved-Xtov entTeXovvrog y.uru rov IleQatov vof.iov ijfieQuv, Oq- 
fiiaStjg etafjei d-i]Quv noXXrjv eiauyuyibv eig ru ^uaiXeiu. r(jov Si 10 
nuQuy.XTjd-evTtov elg rr^v evio/iuv ov rtiir^auvTiov uvrbv ovSe xutu 
ro xud^ijy.ov euuvuaruvTcov , uyuvuxrrjaug i]neiXr,ae rov 3IuQavov 
fioQov uvToTg enid-rjaeiv. ol fiev ovv nXeiovg riyvor^auv rov Xoyov 
oTu Stj ovx ent/(oQtov ovtu, IltQar^g St rtg entSr^fir^aug rf] 0Qvyi(t, 
xui TO xuTu rbv 3IuQavuv uy.rjxocbg Stip/rjfiu rijg unetXr^g Oq- 15 
ftiaSov rrjV ervotuv roTg nuQuxudr^ftivotg i^eTntv. ol Se xara- 
a/ovreg ev fivr^firj rrjv uneiXi]v, enetSij rbv nurtQU rov OQfiiaSov 
reXevTr^aui avvt^r^, fttfivr^ftevoi rcov uneiXr^d^ivxcov rbv fttv aSeX- 
(fbv rbv uvrov vecoreQOv ovra ^uatXiu /etQorovovai , xut ruvra 
rov vofiov r(p nQea/3vriQ(i) riov /3uatXi(og nuiSiov StSovrog rr^v rtov 20 
oXcov Tjyefioviuv , '^OQfiiaSrj Se neSug ent&ivTtg eqvXuTTOv ev rtvt 
?.6(f(p nQo rov uareog ovTt. /qovov Si rtvog SiuSQUfiovrog t/ 
rovTOv yvvi] rotovSe TQonov avrdi fii]/uvuxui (fvyr^v, i/d^vv 

19 avxm L. 

giiita milium numero vix triglnfa milia evaderent. cum primum haec eve- 
nissent , ByKantii Constantinun» portis apertis accipiunt , idem et Clialcedo- 
niis factitantibus. Licinius victus Nicomediam cum equitibus reliquis et pau- 
cis peditum milibus contendit. 

27. In hoc tempore Persa quidam , cui noraen Hormisdes , regio san- 
guine procreatus , ad imperatorem Constantinum ex huiusmodi causa trans- 
fdgit. cura pater eius, qui rex Persarum erat, diem suum natalem more 
Persico celebraret, Hormisdes regiara ingressus est, magna secum allata fe- 
rinae copia. cum invitati ad convivium nullo eum honore dignati essent, 
nec uti decuerat assurrexissent , indignatus eis se Marsyae mortem illaturum 
minatus est. eam orationem complures ut peregrinam non intelligebant : sed 
Persa quidam, qui vixisset in Phrygia et narrationera de Marsya audivisset, 
minarum Horraisdae sententiam assidentibus exponebat. iili memoria mina- 
rum suis animis inscripta , quam priraum patrem Hormisdae mori contigit, 
earum recordati fratrem ipsius natu minorem regno praeficiunt, quanquam 
lex maiori natu inter regios liberos rernm summam tribueret , Horraisdam 
veru compedibus vinctum in sito quodam ante urbera coUe custodiunL postea- 
quam aliquid temporis intercessissct , uxor eius hoc modo molitur ut eva- 



LIB. 2 CAP. 27. 28. 93 

cyQfvaafTa fttyav (ui'7jV anhjouv Iviid^r^ai jfj rfrrrov vTjdvi, x«i 
avuQQurpuaa didcooiv titot/o) -luJv TiiarojuTCov, tlntiv uvtov 'Oq- 
fiiodr^ xiXtvauaa nuQovrog ovdtvog ffuyttv rov lyd^vv xui jio xaxu 
ri^v rovrov v;jdtj' tvQtaxotitvo) /Qr^aua&ui TtQog ^OTj&tiav. rovto 
5 /jOiXtvaufttvr^ xuftj^/.ovg ixniftnti n).i\Qfig o/i-or xui uffd^ovov rpo- 
ffi,g, ivfo/fiai^at fitdfn-aa rotg toi' uvdpu qvXurrfyvatv. tnttra 
f>i ftiv qiluxfg rfj tvtD/ift nncatT/ov, 'OQftiadrig di rijv i/^vv 
ditXthv tvQt ri^v Qivr^v , rug d^ inixfiftivug roTg noai nidag dtan- 
ftfi/v, uvu).u(i(in' rt rr^v rov tvvoi/Gv ortj/Jjv , <)/« ftiafov rdiv 

iOrfv).uxfov ijdrf fttd^vot^fov i^ijfi, xui rtuv ivvoi/fov i'vu nuQu).u- 
fifitv uffixvtTrui nQog ^Qfttvifov (iuati.iu, ffTf.ov ovru xut '^ivov 
uvxfo. x«i dtu roirov fitr^ uoffu/.iittg dtuoiod^itg rto Kfovorfiv- 
rivfo nQoaidQUftt , xui nfior^g i,'iio')3^rj rtftijg ri xui d^iountiug. 
u/./.it ruvru ftiv ontog la/tv uff rj-^rjodfiriV. 

15 28. Ko)voruvrivfw di rov yfixivviov xui iv rf^ Ntxofirjdfifi 

noXioQxovvrog , unop'ovg ruTg i/.niaiv , iniorufitvog ri fog oidi- 
fiiu dvvufitg tfniv uvrfp nQog fifx/r^v UQXOvaa , rijg noXtfog nQotX- 
&(ov txirr^g rio Kfovaruvrivfo xu&iarurui , xui rr^v iO.ovQyiSa 
nQoauyuytov ftuatkia ri xui dianorriV i^ou , ovyp'(ofiriV im roTg 

20 nQolujSovoiv uhtov ' id^uQQtt yixQ fhg (iifJiOtrui , rrjg uvrov yu- 
ftrijg oQxovg ini roirio nuQft Kfovaruvrivov Xu^ovoTig. o di 
KorvoravrTi'og JMuqtiviuvov fiiv nuQtdidov roTg doQt^q^oQoig inl 
d-uvurfp , yttxivvtov di tig rijv GtaouXovixr^v ixnifitpug log fii(o~ 

1 Qiva LP: corr Stephanas e Salda et Zonara. 6 Isma] 

inil 81 libri. 

deret ma^o pisce capto, liroam Tentri eiusindit, eoqne mrsnm consuto 
pi^cem ennucho tidelissimo tradit, cum mandato ut Homiisdae diceret, hoc 
pisce neniine praesente vesceretur , et ad opera eo quod iii illius ventre repe- 
riret uteretur. hoc captato consilio , camelos ablegat viiio cibisque copicsis 
oneratos, et mariti custodibus epuium praebet. interea dum epulo custodes 
intenti sunt, Horiiiisdes pisce discerpto limam invenit; qua cuin pedibus in- 
iectas compedes dissecuisset et eunuchi amictum induisset, per medios cn- 
etodes iam temulentos egressus est, suniptoque secum uno ex eunuchis ad re- 
gem Armeniorum, aniicum et hospitem suum , pervenit; cuius opera tutus 
et incolumis ad Constantinum se contulit, qui eum omni tum honore tum re- 
spectu dignatus est. scd haec quidem , ut accidere , narrata sunto. 

23. Cum autem Constantinus etiam Nicomediae Licinium obsideret, 
rebus ille desperalis , quod sciret nuUas sibi restare iustas et satis araplas ad 
dimicandum copias, egressus urbe supplex Constantino factus est; et ailata 
purpura imperalorem ac dominum clamibat, veniaraque praeteritorum po- 
scebat: nam vitam sibi certo pollicebatur, cuius nomine lusiurandum uxori 
eius a Constantino praestitum fuerat. Martinianum Constantinus satelHtibus 
suis ocddendum tradidit , Licinio Thessalonicam ablegato velut istic secure 



94 zosim 

Gofuvov avTod-i ovv daq)uXtlu, fur^ ov noXv rovg oQxovg tiut/]- 
oug (rjv yuQ tovxo uvto) ovvrj9-tg) ^yyovri tov t^rfV uvtov utfui- 

QHTUl. 

Constanti- 29. IleQioTuarjg Se Tijg TTUorjg tig fiovov Kcovotuvtivov 

UQ/ijg , ovy.tTi Xomov rijv y.uTU (fvoiv trovouv uvT(p y.uxorjd^tiav 5 
tXQVTiTtv , uXXu trtdidov tm xut^ t^ovaiuv unuvru nQUTTttr. 
t/QrJTO dt tTi xul roig nuTQioig ItQoig, ov rif.irig tvtxu fiuXXov i] 
/Qiiug' fj xul fiuvTtoiv tnti&tro , ntntiQUfiivog tog uXi]d-i] nQOtT- 
nov inl nuoi roig xurcoQd-iofiiroig uvtco. intl d" tlg rr,v '^PcofnjV 
ucfixtTO fitOTog nuot]g uXutpvtiug , ucp^ tOTiug corjd^r] Stiv uq'^u- 10 
a. 326 od^ut Trjg uot/^tiug. K^ianov yuQ nuiSu rijg rov KaiouQog , cog 
tiQriTui fioi nQoxtQOv , u^ico&ivTU rifiijg, tig vnotpiuv iXd^ovTu 
rov fDuvoTr] rf] firjTQVtS ovvttvut, rov rijg (fvatcag d-toftov firjdiru 
Xdyov notr^oufitvog uvtiXt. rijg di KcovoTctrrivov /«TyT^o? '^EXivr^g 
ini rcT) rrjXtxovrco nd&ti dvo/tQutvovor^g xui ua/iTCog rijv uvuiQt- 15 
otv Tov viov (fitQOvai]g , nuQUfiv&ovfitvog ojontQ uvrrjv o Kcov- 
OTurTirog xux<p t6 xuxor icxouro fiti^ovt' ^uXuvtiov yuQ vniQ rb 
fiirQov ixnvQco&ijrut xtXtvoug xui tovtco rr]V 0uvotuv iruno&i- 
ftfvog t^^yayt vtxQuv ytvofiirr^v. ruvra ovvtniarufitvog tavrco, 
xul nQOoiri yt oqxcov xuTucfQOVTJattg , nQoafjtt roig itQtvat x«-20 
&UQOIU rcov i]fiuQri]fiivwv uhcov* tinorrcov di cog ov nuQudidorut 
xu&uQfiov TQonog dvooijSr]fiaTU rijXtxuvru xa&iJQUt Svvufitvog, 

8 nqoHnmv LP: corr S. 10 dXa^ovias L. 11 Kqianov 

LP. IlQiaxos est Suidae 2 p. 377 Kust. 16 avvfiv aiantQ 

Suidas. 18 «H^r-D^rocag TOVTCp Suidas. 19 ytvofiavrjv om 
Suidas. 

victuro. neque multo post ei , violata iurisiurandi religione , quod quidem 
Conslantino non insolens erat, laqueo vitam ademit. 

29. Posteaquam universum imperium ad unius Constantini potestatem 
rediisset, non iam amplius insitam a natura malitiam tegebat, sed indulgeiis 
animi libidini omnia pro imperio agebat. et patritis adhuc sacris utebatur, 
iion tam honoris religionisve causa quam necessitatis; quo fiebat ut et hario- 
lis fidem haberet, expertus vera eos praedixisse de rebus omnibus quas fe- 
liciter gessisset. at ubi Romam venit , omnis arrogantiae plenus , ab ipso 
lare sibi sumendum impietatis exordium putavit. nam Crispum filium , Cae- 
saris , ut ante dictum est , ornatum titulo , quod in suspicionem venisset 
quasi cum Fausta noverca consuesceret , nulla ratione iuris naturalis habita 
sustulit. curaque Constantini mater Helena tantam calamitatem aegro ferret 
animo et intolerabilem ex caede iuvenis doiorem perciperet , quasi consolans 
eam Constantinus malum malo maiori sanavit: nam cum balineum supra mo- 
dum accendi iussisset, eique P^austam inclusisset, mortuam inde extraxit. 
horum ipse sibi conscius , et praeterea contemptae sacramentorura religionis, 
ad flamines accedens admissorum lustrationes poscebat. illis rcspondentibus 
uon esse traditiun lustrationis modum , qui tam foeda piacula eluere posset, 



LIB. 2 CAP. 29. 30. 95 

Arf-xmiog xig i^ %jr,^i'ug tig jr,v 'FutfirjV i/.0^(oy xai ratg flg t« 
^uaiXnu jfva/^l aiK/|^j;g yfvvfitrog, tvrv/atv Tiu Kiovojunino 
nuar^g uf.iaQXudog urutQtTiy.TiV tlvui vi^v rtjiv XQiojtuvdJv dtt^f" 
(iutwoujo du'iuv xui jovjo fXftv fTniyyflita, to Totf uat(itXg (.ti- 
5ru)Mii^urovjug uvrtjg 7itjiar,g u/tiucriug Vio) naQu/QiiUU xui}ioju- 
o&ut. diiufitrov di q(~ioju xor K(oroxuvjirov xov i.oyov xui u(fi~ 
iiirov ftiv Ttov nujQiuiv, fitjuo/ovjog di (uv b Aiyvnjtog uvj(p 
fitjtdidov , ri;g uof/itiug ri,v uq/Jjv inoit;auJO xr^v ftuvjtxj,v f/ftv 
fv vnoipiu' noXXiov yoiQ uvj(p dici ruvrr^g nQOQQi^O^in^ov tvjv/r,- 

lOfiurcov xui ix^uvroiv tig tQyov , idtdifi fi^ nort xui uXXoig xur* 
uvrov ri nvv&uvoftiroig ro ioofttrov nQOQQr^&titj , xui ix ruvrr^g 
jTjg nQoutQiof(og nQog To TorTa xuxuXvttv irQixnr^, rrjg di na- 
XQiov xuruXu/iotar^g toQrr^g, xud^ t^v avuyxrj ro arQarontdov ijv 
iivui fig rb KuntxtoXtov, uroSov ovttdtZoov uruidr^r, xui xfjg itQvig 

15 uytartiug unooruriiOug , lig fttoog rj^v ytQOvoiuv xui rbv dijfiov 
uviarrfOfv. 

30. Ovx ivf/xujr di rug nuQu n(xrx(or (vg tinttv jT/.uorfi]- 
ftiug noXiv urxiQQOnov rijg '^Ptufirig iCj]rft, xu9^' »jV uixbv tdti 
^uaiXtiu xaraarr,oaa&at. yfvofitvog di fitra'^ TQOKxdog xui rr,g 

20uQ/uiug ^lXiov xai ronov ttQtJbv tlg n6Xf(og xuruoxtvr^v intr/jdttov, 
^tfifXiovg rt inj;%uro xai rii/ovg rt fiiQog tlg vxpog uvioxr,otv, 

6 TOv om cum Steph. R. 13 vid. 1. 3 cod. Th. de infinnand. h. 

qnae sub tyrann. GtQazontSov est hic equitatus : nara de transve- 
ctione loquitur. Ritter. li Godofredus liQcis dQZifQfices , male. 

15 dnoazazjjcas] dxonar^aas hP, xazanar^acis editi. cf. p. 17 
12 init. 

Aeg5 ptius qnidam , ex Hispania Romam delatus palatinisque molierculis fa- 
miiiaris factus. et ad Constaiitlni colloquium admissus, sententiam doctrinae 
Christianorum habere vim abolendi quodcunque peccatum confirmavit, et id 
ipsum adeo polliceri, niiuirum acceptantes eam homines inipios , mox omni 
delicto liberari. eam orationem cum non gravate Constantinus accepisset, 
ac patrita missa faceret, perceptis iis quae hic Aegyptius offerebat, princi- 
piuni impietaiis hoc dedit ut divinationeiii iU-pectam haberet, nam quod ei 
inultae res prosperae per hanc praedictae fuissent, quibus quidem re ipsa 
respondit eventus , verebatur ne itidem aiiis adversus ipsum hanc consulen- 
tibus id quod futurum esset praediceretur. atque hoc consilio impulsus ad 
huiusmodi abolenda se converlit. cum autem dies quidam more patiio fe- 
stus appetiisset . quo die in Capitolium exercitui adscendentium erat , eum 
adscensum verbis contumeliosis impudenter inseclans , et a ritu sacrorum re- 
cedens, senatus atque popuii odium incurrit. 

30. Cumque profectas ab omnibus, prope dixerim, exsecrationes haud 
ferret, urbem quandam Romae parem quaerebat , in qua palatiuin ipse sibi 
conderet. itaque cum venisset inter Troadem et pristum iilud llium, in- 
veato loco ad urbem condendam idoneo fundamenta iecit et mari partem ali- 



96 ZOSIMI 

oneQ u/Qi i^vv oquv IvtaTi ToTg tnl rbv ^EkXrjOnovxov 7i7Jovgiv. 
a. 329 tXd-o)v di tig f.itTUfitXov xul uTtXtg to tQyov yMTuXinwv ln\ to Br~ 
LuvTiov ijti. d^uvf.iuaug dt Tr^v Ti]g nolttog d^toiv ty.Qivt tuvti]V 
OTi fLiuXioTU uv'^i]OUi y.ul ig ^uoiXiiog oYxr/Oiv uQfiodluv xuxuoTr^- 
oat. xtiTui f-itv yuQ tj noXig inl X6(fov, fitQog tniyovou tov 5 
iod-f.iov Tov diu Tov y.uXovfiivov KiQuxog xul Tijg JjQonovTidog 
ixTtXovfiivov. xui To fifv nuXuiov tl/t ttjv nvXtjv iv t^ ovfinXr/- 
Qcooti T(ov OTOCov ug JSt^iJQog b /SuoiXtvg coxodofUjOUTO , nuvou- 
fttvog Tiig y.uTu BvLuvticvv dQyrig, oti NiyQov vntdicuvro noXi- 
ftiov ovtW t6 Si Tti/og Siu tov Xocfov xud-iifitvov r^v unb tov iO 
dvTiy.ov fiiQOvg u/Qi tov Ti]g l.4cfQoSm]g vuov xui d-uXcxaorig Tijg 
uvTixQv XQvaonoXtcog , unb di Tov ftoQtiov Xoqov xutu t6)' loov 
TQonov xuTibv u/Qi Tov Xiftirog o xuXovai vtcoQiov , xul inixtivu 
fii/Qi d^uXuaarfg i] y.uxtvdv xtTxui Tor axofiuTog <)/' ov n^bg rbv 
Ev^tirov urdyorTUi Uovtov. f^tijxog di t/tt xb oTtrbv tovto fii/Qi 15 
ToiT TlovTOv OTudicov ntQi nov TQiuxooicov. t6 fiiv ovv uq/uTov 
Trjg noXtcog ftiytd-og tovto 7]V' uyoQUV di iv tcu Tonco xud^^ ov 7] 
nvXr] t6 uq/uTov r]v olxodofti^aug xvy.XoTtQi] , xui OTOuTg diOTt- 
yiai TUVTr]v ntQiXu^cov , uipTdug dvo fiuQfiuQOv TlQOtxovvrjOiov 
fityioTug uXXr^Xcov uvTiug untTvncoat , dt^ cbv tvtOTiv tioiivui tig^O 
Tug 2t^T]Qov OTOug xul Ti]g nvXcjj. noXtcog tS,iivui. noXXcZ di ftti- 
tova Tijv noXiv unocfijvut ^ovXofttvog , tov nuXui Tti/ovg inixtiva 

1 vvv om P. iTtl] t6 fiiv L. 9 ozs P. 11 fisxQt L. 

18 diOTsysai LP. fortasse rectius diCTsyois S. 19 JtQOHOvj]- 

ciov LP. 

quam in altum egit; quam adhuc videre est, si qui versus Hellespontum na- 
vigeiit. sed quod euni Imius operis inslituti paenituisset, eo relicto. ut erat 
imperfectum, Byzantium concessit ; cuius urbis situm admiratus , eam quam 
maxime statuit aniplificandam et efliciendam idoneam ut principis in ea do- 
miciiium esset nam urbs in colle sita est, eius isthmi partem complexa, 
quem isthraum id quod Ceras sive Cornu vocant et Propontis efficiunt. et 
olim quidem eo loco portam habebat, quo porticus illae desinunt quas irape- 
rator Severus exstruxit, cnm suas adversus Byzantios iras deposuisset, qui 
hostem ipsius Nigrum in urbem admiserant. murus vero per collem deraissus 
ab occidentali parte usque ad Veneris aedem et ipsum mare pertinebat, quod 
est e regione Chrysopolis. eodem modo et ab aquilonali colle deorsum du- 
ctus erat usque ad portum, quod Navale dicunt, et ulterius usque ad mare, 
quod directo situni est ad id ostium per quod in Pontum Euxiiium adverso 
ilexu navigatur. et artum quidem hoc spatium , ad Pontum usque trecentis 
plus minus stadiis in longitudinem patet. haec prisca civitatis amplitndo 
erat. Constantinus autem eo loco (juo quondam porta erat , exstructo foro 
rotundo , quod porticibus distegis inclusit , fornices duos e marmore Proe- 
conesio maximos fecit , oppositos sibi ; per quos ire licet in Severi porticus 
et urbe prisca egredi. cumque urbem longe maiorem efficere vellet , eam 



LIB. 2 CAP. SO. 81. 97 

aradtotg mvrtxuiSiy.a rilytt TiiQn^alt ti^v noXtv unoXujnlSuvovTi 
■nuvxtt ruv ioS^fihv unh d^u/.uaor^g tig &uXuoauv. (31) tovtio 
Tfp TQVTKo ■noXXiZ iiuZovu TJ^g TiQOTtQug uTioTiXtaug , xui ^uoi).{ta 
xuTiaxtvuofv ov 7toXX(3 rijg ^Piuftr^g iXurrova • xat rov ijinodoo' 
Sfiov iig uTiuv i'^(axr,ai xuXXog, ro riZv JioaxoiQO)v Uqov fuoog 
uirov Tiotr^aufiivog , luv xu\ t« diixr^Xa ftt/Qi viv i'oTiv im ruiv 
Toy innodQOftov arotvv taruka tdiTv, lari^ae St turu rt rov tn- 
noSoofiov fitQog xui rov rQinodu rov iv JtXifoTg l4n6XXorvog, 
tym-ru iv tuvru xul uvro ro roi; ]An6XXiovog uyuXftu. ovar,g di 

10 iv rip BvLuvrio} ftiyiarr^g uyoQug riTQuaroov , xura rug rtjg fttug 
aroug uxoug, eig i-y uruyovatv ovx oXiyot ftu&ftoi , vuovg loxo- 
doiir^auTO dvo, iyxu&tdQvaug uyuXftura, &uTtQ(o ftiv fitjToog 
9nov Piug, oniQ Irv/ov oi aiv ^ldaovt nXtvouvrig tdQvaufiivoi 
xuTu To JivSvfiov oQog rb KvZixov ri;g nuXtojg vnioxtifiivov. 

15 (fuoi Si (vg xul rovro Siu rr^v ntQl rb &fTov iXco/jT^ouro Qu&vfiiuv, 
rovg rt niQi IxurtQU Xiovrug niQitXibv xui rb a/rjfia riZv /iiqcov 
truXXi/^ug' xuri/irv yuQ nu).ut Soxovou roig Xiovrag vvv tig 
ti/ofiivr^g ftiru^i,3Xijrut a/ijfiu, rijv noXiv iqoQoJau xui ntQii- 
novau. iv Si d^uriQio '^Punir^g \Sqvouto ri/r^v. xaruoxivuaag 

20 Si oixiug rtat rtJov ix rijg ytoovaiug uxoXov9^T;ouarv avrio, Siiri- 
Xtat noXtftov ovSiva xuriOQ&wxiog. infXd-6vro)v Si &u'iquXorv, 
^xvd^txov yivovg, inntvoi ntvruxoaiotg , oii fiovov ovx uvrtru- 

4 Tr,i] Tiov T^s R. 16 ntQl] vaQ*? cf. p. 58 18: Jtag' ixdTfQu 
Tcorafiov. 21 8i] condaniiu yovv. iofra 4 25 2'aiq>dliov, 

Ammiano TaifaU. 

nltra Teterem mnruro dccem et qainqne stadii« mnro novo circurodedit, qoi 
totnm isthmum a mari ad mare complecteretur. (31) hoc modo cum urbem 
priore multo ampliorero reddidisset, regiam quoque condidit, Romana noa 
luulto minorem. itidem Hippodromum ad oronem ele^rantiam perpolivit; 
cuius partem fecit Castoris et PoUucis aedem , quorum simulacra nunc etiam 
in porticibus Hippodromi stantia videre licet. statuit et quadaro in Hippo- 
dromi parte Apollinis Delphici tripodera , ipsius Apollinis simulacrum in se 
continentem. cumque Byzantii forum maxiroum esset, quattuor porticibus 
inclusum, ad extremitates unius ex his porticibus, ad quam gradus non pauci 
sursum ducunt, aedes duas exstruxit, collocato in barum altera matris deum 
Rbeae simulacro , quod in monte Dindymo, qni oppido Cyzico imminct, olim 
iili constituerant quos lason navigationis socios habuit. et aiunt eum hoc 
quadam ex vecordia, nihili faciente res divinas , routilasse, leonibus utrin- 
que sublatis et manuum figura mutata : naro curo olim tenere leones videre- 
tur, nunc speciero precantis exhibet, urbero inspectans et observans. in al- 
tera Fortunae Romanae siraulacrura posuit. praeterea quibusdara Roroa se- 
cutis eum senatoribus aedes exstruxit. nec iam bellura uUura aniplius gere- 
bat , adeo quidem ut Thaifaiis , natione Scy thica , cum equitibus quiugentis 
Zoiimua, 7 



98 ZOSIMI 

'^aro rovTOiQ, u7.Xa xul t6 tioXv trjg dvvuumg unofiaXwv xul ra 
/iUXQi rov /^uQuxog uvrovg %ifi(^ofiivovg Idwv uyunijTwg unod^ug 
6uaaid-f]. 
a. 332 32. IMdvag Sl unoltfxog xul rQV(pfj rbv ^iov (xSovg du- 

vttfXB TW Bvi^avTMv drifKO airrjOiv Sr^fioaiav, rjv u/Qi rovdi dit-5 
(.uiviv i/cov. ilg olxodofiiug de nltioTug avaxftXtig ra dr^f.iooia 
/Qrjf.iaTU dunavcHv ) rtvut, xuTtaxivaotv a fiixQov vortQov Sitlvtro, 
^tpaia Sia rrjv tntiiiv ov ytvofitva. avvtTUQU^t St xu\ rug nu/.ut 
xud^taTUfitvag uQ/ug. Svo yuQ rrjg avXijg ovtlov vnuQ/wv xui 
rrjv UQ/Tjv xoivfj [xtTa/£tQiC/o[.uvwv , ov Liovov ru ntQi rrjv uvXtjv 10 
roeyf.iuTa rfj rovrwv coxovofir^TO (fQOvridt xai fS^ovoia, ulXu yixQ 
xa\ ra tnirtTQaftfttva rrjv rijg noXtwg (pvXaxrjV xu\ ru rutg to/u- 
rtuTg iyxad^^fitva nuautg' rj yuQ rwv vnuQ/wv uq/^ StvrtQU 
fitra ru axijnrQa vofii^ofiivrj xu\ rwv aiTr,otwv tnottiro rixg int- 
Soottg xai ru nuQot, t^v OTQartwTtxijv intarijfirjv ufiuQravofitvu 15 
raig xudi]xovouig inr^vwQd^ov xoluatot. (33) KwvaruvTivog 
Si ra xuXwg xad-toxwTu xivwv ftiuv ovouv ig rioauQug SitiXtv 
UQ/ug. vnuQ/co yoiQ tvi rijv Aiyvnrov unaauv nQog rfj HtvTu- 
TioXti uii^vrjg xui rtjv twuv u/Qi jyitaonoruftiug xai nQoairi yt 
KiXtxug xu\ KannuSoxug xu\ l4Qfuviovg xu\ rrjv nuQtxltov una- 80 
auv uno IJuficpvXiug u/Qi TQunttfivvrog xui rwv nuQu rov Wuotv 
q)Q0VQiwv nuQiSwxt, tw uvtw xu\ Qquxijv iniTQiipug Mvaiuv 

1 xal To] Kccl om P. 5 Bv^avriip P. 8 ^i^aia 8s dta LP. 

xal add P. 11 yaQ] pleonasmus est. S. 16 iTtavwQ&ov L. 

cf. 4 44 extr. 18 praefecto pr. Orientis. 

irrnentibus non modo nullas copias adversus eos in aciem eduxerit, sed etiam 
parte maiori exercitus amissa, cum hostes ad ipsum valium usque omnia diri- 
pere conspexisset , arrepta cupide fuga sibi consuluerit. 

32. A bellorum curis vacuus voluptuariaeque vitae deditus plebi By- 
zantinae publicam annonam distribuit , quam et hactenus iila semper habuit. 
cumque pecuniam pubiicam in plurimas inutiles structuras impenderet, quae- 
dam aedificavit non multo post diruta , quod ob festinationcm durabilia non 
essent. conturbavit et magistratuum ofAcia iam olim instituta. nam cuni 
duo essent praefecti praetorii , qui hoc officium communiter gerebant , non 
palatini tantum ordines eorum cura potestateque gubernabantur, sed etiam 
ii quibus urbis erat commissa custodia, et quotquot in omnibus iimitibus 
eraut coUocati. hic enim praefectorum praetorii magistratus, qui post ini- 
peratorem secundus existimabatur , et annonas erogabat et contra militarem 
disciplinam admissa convenientibus poenis corrigebat. (33) Constantinus 
autem recte constituta loco movens, unum hunc maglstratum in quattuoi- 
imperia discerpsit. nam uni praefecto praetorii totam Aegyptum cum Libyae 
Peiitapoli et Orientem ad Mesopotamiam usque, et praeteiea Cilices Cappa- 
doces Armenios oramque maritimam totam a Pamphjlia Trapezuiitem usque 
et usque ad castella propter Phasidem sita , tradidit , eidem et Thracia com- 



UB. 2 CAP. 82. 33. 99 

« ftixQi? jiif^iov xtti 'PodonTjg xai ixi/qi ^o^rjQov noXfWf OQt^o^ 
^ilvr^v, x«t KvTiQOv fiivrot xul rag KvxXudag vr^aovg 6i/a ^i^f*- 
vov xai %a/jQ0v xui ^u^o^oaxr^g* ixiQio Si Muxtdovug xal 
OiOGukovg xut KorJTug xal rrjv ^EXXdda xui tug Jitoi uvxr^v vr^- 
5 aovg xui utKfOjioug ^HmiQovg, xai TiQog ruvTuig ^lkXvQiovg xai 
^uxug xui TQijjuXXovg xui rovg a/oi rrjg BuXiQiug Jluiovug, xul 
ini rovTOtg rTjv uvo) 3Ivaiav' rtZ Ji rqirta ri]v^IraXiuv ixnuauv 
xui 2ixiXiav xui rug niQi avrrjv vr^aovg xai ixi yi ^uqdova xa\ 
KvQvov xui rr^v uno ^voritirv KvQtjvr^g u/Qt yii^vriv , no di ri- 

lOruQTO) rovg vniQ rug Z4Xnitg KtXrovg n xui ^J^rjQug nQog rfj, 
BQtrravtx^ vr^ato. ruvrj] diiXofxivog rtjv xafv vnuQ/wv uQ/fjv xal 
aXXotg rQonotg iXurrwaut ruvrriv ionovSuatv' itfjiariiirtav yuQ 
joTg unavra/ov arQUTiiorutg ov fiuvov txarovrdQ/iov xai /iXtuQ- 
/lov uXXu xui TtSv XtyofAivcov dovxwv , oV arQarr^ytJjv iv txuario 

15 Tonio ru^tv inti/ov , aTQurriXurag xaraarrjaag, rov f.tfv rrjg^n- 
nov rov dt riJov nitijov , iig rovrovg n ifjv t^ovaiuv rov rumtv 
orQarnorug xai xtftioQiTa&ai rovg ufiuQruvovrag fiirad-tig, nuQti- 
7.tT0 xui ruvrrjg roig inuQ/ovg rr^g uvd-tvriug. o rt Si rovro xul 
roTg iv t^Qr^vri xui roTg xuru noXifiov iXvfir^vuro nQuyfiuatv , uv- 

1 Atfiov S: daTjfiov LP. xal fiBXQi] xai om P. Toniqqov LP. 
3 praefecto pr. lllyrici, 6 Valeria Pannonia est Interamnia, 

inter Savum et Dravum ; nomen habet a Valeria Galeril Augusti uxore, 
qui caesis imtnanibus silvis et emisso lacu agnim illum rei publicae 
commodantem fecerat. Aurel. V, 40. Cellarius. 7 praefecto pr. 

Itaiiae. 9 praefecto pr. Galliarum. Zosimus 5 2 et 32 appeliut 

eum praef. pr. Transalpinorum. R. 15 OTQUTTjXdxai. allbi axQu~ 

TTjyoi, Eunapio aTQaTonBSdQxcct, apud Latinos magistri militiae, 
magistri militum, magistri armorum. comites quoque vocabantur. 
vid. Vales. ad Aimuian. 18 8. R. 19 iv add Stephanu^. cf. 

p. 16 21. 

missa et Moesia Haemi ac Rhodopes ac Doberi oppidi finibas circumscripta ; 
praeterea Cyprum adiecit ct Cycladas insulas, Lemno et Imbro et Samo- 
thracia exceptis. alteri Macedonas attribuit et Thessalos et Cretenses et 
Graeciam et circamiacentes insulas et Epirum utramque, et praeter has llly- 
rios et Dacas et Triballos et Pannonios ad Valeriam usque , et Moesiam 
praeterea superiorem. tertio totam Italiam et Siciiiam et circumiacentes in- 
sulas, itemque Sardiniam et Corsicam et Africam a Syrtibus Cyrenen usque; 
quarto transalpinos Celtas et Hispanos cum insula Britannica commisit. hac 
ratione diviso praefectorum magistratu , sludiose conatus est aiiis quoqne 
modis eonim potestateci imminuere. nam cum praeessent ubique locorum 
militibus , non modo centuriones et tribuni, verum etiam duces (sic enim 
appellabantur qui quolibet in loco praetorum vicem obtinebant), magistris 
militum institutis, altero equitum, peditum altero , et in hos translata pote- 
state militum ordinandorum et coercendi delinquentes , hac etiam in parte 
praefectoium auctoritati detraxit. id vero tam pace quam bello detrimentum 



100 ZOSIMI 

lixa tQw. TcSv vnaoyMv rovg anuvxayov (fOQOvq Siu riZv vtujqs- 
Tovfitriov avToig fiOTiQUTXovron' xiu ttjv oTQuxiiOTiy.rfV tx xovtiov 
noiovu(vo)v dunuvTjV , tyovxoiv di xovg axQuxiivxug vnoxtiQiovg 
lig TO dixitg vniyitv y.aru ro doxovv avxoig tnl roTg ufiaQrijf.iaotv, 
tlxoriog ol oxQurtiZrai y.uru vovv tyovrtg log h yoQrjyiZv rijv oirr^- 5 
aiv uvroTg y.ai nruiovoiv tnt£,tQytrut, nQurrtiv ri nuQu ro xudTj- 
y.nv ovx td^uQQOVv diti xal rijg riov oirriOtoov uifuiQiotiog xul rijg 
nuQu nodug y.oJ.uotiog. vvv di triQOv fiiv uvrog rov ritg xooqug 
inidtdovxog ixiQov di xov rijg intoriifiijg xvqiov , xar^ iiovoiuv 
unavra nQurrovm , UQog xip xui xo nXioy riuv airi^Ofiov ftiQog tig 10 
xiQSog Tou OTQartjyov y.ul rojv vmjQtrovfiiviov xovxio yioQtTv. 

34. ^'EuQuit di xt KiovoxuvxTvog xul txtQov , o roTg jSuQ- 
fiuQOig uxuXvxuv inoir^ot rtjv inl xtjv Piofiaiotg vnoxiifiivrjv yiu- 
Quv Siuftuoiv. ri^g yuQ '^Piofiuiiov intxQurtiug unavruyov xiov 
ioyuxiiov xfj //toy.KrjXiuvov nQOvoiu xuxvl xov tiQVjfiivov i-jSrj fiot 15 
TQonov noXtoi xal ifQOVQioig xal nvQyoig dittXijfifiivi]g , xui nuv- 
rbg rov oxquxiioxixov xuxix, xuvxu xtjv oVxrjOiv tyovrog, ilnoQog 
ToTg (SuQ^uQoig VjV i] dia/3uoig , navruyov St:vufttiog unuvrioorjg 
Tovg iniovrag umoaao&at. xal ravri]v dtj rijv uoifuXtiuv dia- 
(fd-tiQiov KwvoxarrTvog rcov arQurtiortov rb nulv fUQog riovZO 
iayurtiov unoorrjoug ruTg ov dtofiivuig /3orjd-tiug noXtatr iyy.ari- 
Gir,a( , xa\ rovg ivoyXovftivovg vnb ^uq^uqiov iyvftvcoot ftoi]- 

9 Sb om LP. 15 xaTo. rbv tlQr]fi. TQoJtov] ea in Hbri secundi 

initio perierunt. R. 21 iyxatiGTT] LP: corr S. 

rebus attuli.sse, me protinus indicante, apparebit. quippe cum praefecti 
praetoriis ubique terrarura tributa per apparilores suos exigerent , et niilita- 
rem ex iis sumptum facerent , iidemque milites dicto auxlientes liaberent in 
sustinendis ob delicta pocnis, prout ipsis ea coercenda viderentur, non abs 
re milites cum animis suis cogitantes, eum qui annonam et stipendium prae- 
beret delinquentes etiam punire, nihil agere praeter oflicium audebant, par- 
tim annonarum ademptionem partim pracsentem coercitionem veriti. nunc 
cum alius sit qui stipendium exliibeat, alius cuius arbitrio mllitum coercitio 
sit conmussa , omnia pro imperio agunt ; ne dicam maiorem annonae partem 
ducis et apparitorum ipsius lucro cedere. 

34. Fecit et aliud quiddam Constantinus , quod in dicionem populi Ro- 
mani liberum barbaris aditum praebuit. nam cum imperium Ronianum ex- 
tremis in limitibus ubique Diocletiani providentia, quemadinodum a nobis 
supra dictum est, oppidis et castellis atque burgis inclusum esset, omnesque 
copiae militares in iis domicilium haberent: fieri non poterat, ut barbari 
tran.sirent, ubique copiis hostium repellendorum causa occurrentibus. hanc 
praesidiorum munitionem Constantinus abolens, maiorem militum partem de 
limitibus submotam , in oppidis nuilius opis egentibus coilocavit ; a barbaris 



LIB. 2 CAP. 33. 34. 35. 36. 101 

&uug, xai TuTg urnturatg xtZv nuf.ntiy Tr^y utio Ttjiv (jTqaxtoniZv 
tntd-r^xt Xvftr^y , <)<' V^v rjSr^ 7t).tiaiat ytyovaatv tor^uot, xul xovg 
OTQuxnxtTug ixdovTug iavTOvg H-itixQOtg xai XQVtfutg iuuXdxtai, 
xui unXtJig tiniiv xi^g uyoi xovdi xvjv nQuyftuTOiv u:iwXtiug uixog 
5xfiV dQ/iiV xui xu antQftuxu didtoxt. 

35. KuiauQu di xuxuaxT^aug TjStj rov iavrov nuiSa Ktav- 

axuvxTvov , unodtC^ug di avv uvxip xui Kwvaxuvxtov xui KiuV' a. 333 

aiuvxu nuTdug ovzug uvxiTi , r^v^r^at X7,v KtovaxuvxtvovnoXtv tig 

fttyid-og noXtwg aqodQu ftiyiaxr^g, ojaxt xai xitiy fttx^ uvxov av^ 

lOxoxQuxoQtov Torj noX).oig xf^v otxi,aiv tAOftirovg xf^v iv uvxf^ nXr^- 

^o^ vnio T7*r /Qiiuv avvuyuytTv , xwv unui-xu/w yilg r; axQu- 

Tiiug tj iftnoQiiug tvixiv t; uXXiov inixr^dtvfiuxwv itg xuvxtjv uyti- 

QOftiviuv • dto xui xti/tatv ixtQOtg, noXXtZ ftti^oatv wv b Kwr- 

axui^xTvog inoir^atv, «rr^y nfoti^^uXov , xui xug oix/]aitg ovxwg 

15 itvui avvt/WQr^auv ovrt/tTg tjjaxi xui oixovQOvvxug xui iv xuTg 

uyoQuTg ovxug axtvo/oiQtTa&ui Torj luvxr^g oixi\ioQug xui fttxa 

xtvdvvov ^udrittv dtu xf^v xiuv uvO^Qwnwv xai Zdioiv noXvnXr^&ttuv. 

int^'utwi)-/] di x«J Tijg ntQt uvtt^v d^uXuaar^g ovx oA/j^oy, ntxXwv 

xvxXto nuyirxoiv xui ohodofti^fttxTWv uvxoTg intTt^ivrwv , ii xi/.i 

20x«i^' *«iT« noXtv UQXtT fttydXr^v nXr^Qiooui, 

36. Kui ftot noXXiixtg inr,X9^t d-uvfiuaat nwg tig tooovto 
rr,g BvCuvxiiov TidXjwf 7^t-^7^«iV;;j iug ftr,dttiiuv uXXr^v ig tvdui- 
ftoviuv uv ^ fiiytdog uvif, nuQa^3u).Xtad^ai , nQOQQr^atg ix ^twv 

12 itivoqiai P. 16 a}i;uKts in margioe L. 23 a» om P. 

vexatos pracsidio nudarit , tranquillas et quietas urbes militum peste grava- 
rit, qua iam complures ad solitudinem redactae suiit; milites ipsos iheatri» 
et Toluptatibus addictos emoUivit; deaique, simpliciter ut dicam, rerum 
hactenus pereuntium internecioni principium et semina praebuit. 

35. lara Constantinum iilium Caesarem appeilaverat; et una cum ipso 
tam Constantio (juam Constantc filiis eodem tituio colioneslalis , Cpolim ad 
amplitudinem urbis lonpe maximae tam feliciter aoxit, ut plerique post eum 
principes, ibidem constituto domiciliu, maiorem quam usus poscat, homi- 
num multitudinem eo pellexerint; qui undique terrarum istuc vel militiae vel 
mercaturae vel aliorum negotiorum causa confluunt. quapropter et murii» 
longe capacioribus quam essent ii quos Constantinus struxit , eam circuaide- 
derunt; et aedificia tam esse contigua permiserunt ut habitatores eius , »>ve 
domi se contineant sive in compitis sint . artentur , uec sine periculo propter 
iugeutem hominum iumeatorumque copiam incedant. nec pars exigua vicuu 
niaris ad terrae formam redacta est, undique dchxis pali» et aedificiis m eoa 
iuipositis , quae seorsum ad complendam urbem amplam sufficerent. 

36. Ac mihi quidem saepe mirari subiit, quifieretut, cumurbsB)- 
zantina tantopere excreverit ut alia nuUa rcm hac . sive feHcitatem sive ma- 
guitudiuem spectcs , comparari pussit , uuUum vaticiniuiu maioribus uoslris 



102 zosim 

ovSfi-ua ntQi Ttjg etg ufxdvova rvytiv uvrijg Imdoomq roXg tiqo 
7jfio)v uvd-Qwnoig tSod-i]. xal ravri]v ix noXXov rtjv Ivvoiav ^tywv, 
noWag T£ ^i^Xovg laroqiy.ag xal XQt]Gfxd)v avvaywyaq dvtXi^ag, 
XQovov rt iv r(o ntQi rovrcav unoQHv Sanavriaag, Ivlrv/ov fwXig 
/Qi]G/Liw rivl 2t^vXXr/g tlvai Xeyof.uvco rijg ^EQvS-Qalag 7] Oatvvovg 5 
rijg 'HntiQcoriSog (xaJ avrr] yuQ ytvo/xtvi] y.aroyog ty.StSb)xivat 
yQrjafiovg Xiytrai) , m ntnoid-ora NixofirjSr]v rbv HqovoIov xal 
nQog To Soxovv XvoirtXtTv tQfti]vtvovra noXtfiov uQaoS-ai nQog rbv 
nartQa IlQOvaiav, uirrdXto ntiS-ofxtvov. tyii St rb Xoyiov ovrtog. 
37. ^^ ^aaiXtv &QrjX(x)v, X^^ipttg noXiv Iv nQO^droiaw, 10 
avSj-^otig St Xiovra fiiyav, yafixpcuvvya , Stivov, 
og nort xtvr]Oti narQiag xtifir^Xia ycoQag, 
yatav S^ u\Qr]Oti fioyd-cov artQ. ovSi oi (pi]fii 
Gxi]nrovyoig rifiuiGiv dydXXtod^ai fiuXa Sr^Qov, 
ix St d-Qovcov ntoitiv, oloi xvvtg dficpig tyovot. 15 

xivr]Gtig S^ ivSovra Xvxov yufixjjcovvya , Stivov 
ovS^ id-iXovri yuQ tioco vnb (^vybv uvyiva d-r^oti. 
S^ TOTf Bid^vvcov yatav Xvxoi oixrjOovat 
Zi]vbg inicpQOOvvatat. rayv S^ ini^rjOtrai aQyrj 
uvSquoiv o'i Bv^uvrog tSog xaruvuitrdovot. 20 

5 ^asXloig LP. 9 hoins oraculi versu» aliquot allatos legimus 

apud Tzetzen Chil. 9 et Phlegontem Trallianum in Longaevis. in Ora- 
culis Sibyllinis a Gallaeo editis non reperitur. R. 10 Xtiipstc ? 

12 TcdvQia P, nazQiag yt &f(iEiXia H. 13 aiQ^^GT] LP. 15 oloi 
Tzetzes: libri orov. hic est versus ultimus oraculi apud Tzetzam. B. 
19 ijtiq}Qoavv7}GL' Kay.6v d' iitt^^atzaL avdQag, oi'. Tzetzes. 

de Ipslus incremento , meUorem ad fortunam evectae, datum fuerit. in qua 
«rogitatione dum iampridem versor, multis historiarum monumentis et oracu- 
lorum coUectionibus evolutis , et exacto nonnullo tempore in hac de istis d«- 
b'.tatione, vix tandem in oraculum quoddam incidi, quod Erythraeae Sibyl- 
lae vel Epiroticae Phaennonis esse perhiberetur. nam et isthaec afflata nu- 
mine fertur edidisse quaedam oracula, quibus fretus Nicoraedes Prusiae filius, 
qui ea suis ex commodis interpretaretur , hortatu Attali bellum patri Prusiae 
fecit. est autem oraculum huiusmodi. 

37. Rex Thracum , capies urbem : in balantibus agnis 

uncunguem pariter magnum horribilemque leonem 

augebis , patriae quondam cimelia terrae 

qui rapiet ; citraque laborem agro potieris. 

sed non aio diu te sceptris perifruitorum, 

quippe canes urgent utrinque , sed his spoliandum. 

sopitumqne lupum uncunguem dirumque ciebis. 

namque vel inviti cervices sub iuga mittet. 

Bithynasque lupi regiones tunc habitabunt, 

consilio lovis; et mox regia sceptra tenebunt 

magna qui veteris habitaiit Byzautis in urbe. 



UB. 2 CAP. 86. 37. i03 

TQKT/nuxaQ 'EXXrianovre , &toxTirtt rti/iat^ uvdQUJV, 

■9'iiaian> i(f(rftaTg 

TjV Xvxog aivoXvxog 7iri^'^ii xQaripijg vti^ avuyxrfq, 
ot f.u yuQ ftaaatv rt fftbv vatovrfg fded^Xov. 
5 ovxirt ai'j^jO(o Tiurqog vuov , uXX^ uvuSfi^U} 

ud-uvtxroiv Xoyicov &\'r,rotg tvarjUOv uot6r,v. 
Ggfiaaa xvft ftiya rr^fta, roxog 6( ol ovxhi rrjXov, 
TifiQtt TTuida xaxov . . xa) T^Jf tftQOvaa' 
iQri/v tiuq' rjTiiiQov 7i/.(vQug Intvfiafrat tXxog, 
10 xai ftiya oidriatt , xo/r 6i qayiv uiit0Q07;afi. 

rovro ro Xo^/iov nuvra ftiv (ug fintTv vnfftcfuTvov orr(og -xu) uhi~ 
yftuat Xt</(t, T« r( iaofttva Bt&woTg xuxu dia rrjv rtijv tntvt- 
Xd-ivTfxrv avroTg ig t» ftira rctvra ^oQotv fiaQvrrjra, xal tag rj 
uQ/ij ru/itag "ini^riairut uvSQuaiv oV BvZavrog tdog xaruvatt- 
15 Taovori." To 6i fttru /qovov ovx oXiyov ru nQOQQVid^ivru ixi^ijvui 
fttj Xttft^avirat rig tig rb ntQi triQOv rtvbg Xiyttv rr^v nQOQQrfaiv ' 
nvig yuQ /Qovog rot d^fifo ^Qu/vg uti rt ()vrt xut iaottivfo. ruvra 
d^ ovv fx rt rtov rov /Qr^aftov Qriitdran- xai unb riuv ix^uifjov 
irfxftrjQixftrpr. ti di tw to /QriO^iv iriQiag i/ttv doxti, ruvri] 
20 votir(o. 

A <S (iB LP. 8 (piQOVGav LP et Gyllius (Topogr. CpoL 4 2). 

10 ^fy' uvotSr^cti? 15 xqovovq ov% oliyovg L. 16 tis 

ra P. 



fellx Hellesponte, et moenia condita iirls 

imperio superum 

qua lapus ille gravis tamen invitas trepidablt. 

norunt me , nostris habitant qui sedibus. baud iam 

amptius ipsa animuxn celabo parentis, aperte 

mortali generi divina oracala pandens. 
' Thressa malum tellus ingens parit, et prope partas: 

nsu nempe malam snbolem pariter feret illi. 

ad latera adiunctae ponto tetluris et hulcus 

praetumidum crescet, cito ruptum sangulne manans. 
hoc oracnlam omnia , prope dixerim , re vera designat , obscurisque vocibus 
indicat eventnra Bithynis mala, propter grave tributorum onus , quae secu- 
tis temporibus eis imposita fuerunt ; et quod Imperium cito venturum esset 
ad eos , "magna qui veteris habitant Byzantis in urbe." quod autem secu- 
lis non paucis interiectls ea quae praedicta fuerant evenerlnt , non eo quis 
torqueat , ac sl de re quadam alia vatlclnium hoc loquaturT nam omne tem- 
pus deo breve est, qul semper et est et erit. atque haec tum de verbis 
oracuti tum de rerura ipsamm eventis ratioclnando collcgi. quodsi cui ^ . " 
tur esse alia verborum oraculi sententia. per me sane sic illud accipiat 
licet. 



104 ZOSBn 

38. KtDvaTuvrTvog Si rarTa SiunQu^dfitvog duri).eai Sm- 
QfuTg ovx Iv Siovxi "/ivoulvuig , u)Xu tlg uvuE,lovg y.u\ uvco(pf7.iTg 
uvd^Qwnovg, rovg (foqovg ly.SunuviJjv , y.u\ roTg ^fv eiOfpfQOvai 
yivof.iivog qoQriy.og, rovg di f.trjdfv co<fi).iTv dvvu^ivovg nXovrl- 
L,MV' T^v yuQ uacoriuv tjyiiro (f)tXorif.iiuv. ovrog xu\ rr^v iia(fo-5 
Quv Inriyuyi XQvaiov n xul uQyvQOv nuai roTg unuvru/ov yijg 
f.tirtovot rug fj.inoQiug xui roTg tv ruTg noKiot nuvcoriuv nQort- 
■d^iTot , fttXQi xui rctiv evrfXiordrojv , ovdi dvarv/iTg truiQug i%(o 
ruvri^g iviaug rijg eia(f0Qug, coara r^v ideTv /iiihXovxog rov rtrQue- 
Tovg iviaruad^ui /qovov, xud'^ ov tStt rovro to rilog {ia^fiot- 10 
a&ui, d-QTjvovg uvu nuauv noXtv xu\ odvQfiovg, ivordvrog di 
liiuariyug xui ^uauvovg ini(ftQOf.tivug roTg acofiuat rcJov diu ntviuv 
iG/drr^v ^Tifiiag vntvtyxtTv fitj dvvufiivcov. i]dr^ Si xui firjriQtg 
unidovro Tor? nuTdag, xu\ nuriQtg in\ noQvtiov d-vyuriQug iorr^- 
Guvro , ix ri]g rovrcov iQyuaiug uQyvQiov roTg rov /ovauQyvQOV 15 
nQuxroQotv iiatvtyxtTv inityofitvoi, ^ovXofitvog di xu\ roTg iv 
/MfinQu rv/rj ntQtvoijaui ri Xvnr^Qov, txuarov tig r^v rov nQuirca- 
Qog u^iuv ixd/.fi, xu\ r(p nQoxu).vfifiuri rijg rifvrjg uq^ijqov aru- 
d^fiov unr^rti no),vv. r^v ovv idtTv rtov tig rovro rtruyfiiv(ov ini- 
Sr^fiovvrcx^v ruTg nuXtoi (fvyijv undvrcov xu\ unodr^fiiuv u)J.6q)v),ov,20 
dtti rov fif] ovv uncoXtiu rr^g ovaiug ruvrr^g rv/eTv rijg «g/a?. 

8 Godofred ad cod. Th, t. 5 p. 4 Zosimum putat in tabemariia i. e. 
taberiias negotiatorias exercentibus lapsum esse; hi vero cbrysargyrun» 
iolvebant, non meretrices. R. 12 dt« ntvias iex^tTjs ^r^iiiav LP: 
corr A\ 

38. Ceterum Constantinus his ita perfectis exhanrire non desinebat 
yectigalia iargitionibus , quae non ubi parerat, sed in homines indignos ac 
inutiles fiebant. et collatoribus quidem tributorum gravis erat , illos autem 
cumiilabat opibus qui nulli esse usui poterant: nam profusionem pro munifi- 
centia ducebat. idem et auri argentique collationem imposuit omnibus ubi- 
(|ue terrarum negotiationes exercentibus et dardanariis oppidorum , ;id vilis- 
siinos usque, ne miseris quidem meretriculis hac collatione liberatis. itaque 
videre erat, quoties quartus quisque annus appeteret, quo tributum illud 
pendendum erat , meras per omnes urbes lacrimas et ploratns : ubi vero iam 
advenisset, nonnisi flagra tormentaque corporibus eorum adhibita , qui pro- 
pter paupertatem extremam sustinere iacturam hanc non possent. quin et 
liberos ipsae matres distrahebant , et patres filias prostitiiebant, ex harura 
quaestu chrysargyri exactoribus pecuniam offerre coacti. cumque splendi- 
dioris etiam fortunae hominibus excogilare quiddam vellet quod eis dolorera 
afferret, quemlibet horum ad praeturae dignitatem vocabat, et honoris prae- 
textu magnum pecuniae pondus exigebat. iccirco quoties ad urbes venissent 
qui huius rei mandatum habebant, videre erat fugara omniuin et profpctioiKMU 
ad extraneos, metnentiuin ne cuni facultatuin detrimento digiiilalem hanc 



LIB. 2 CAP. S8. 89. 105 

ianyguxpaxo de T«f xiiiv XaftnQordrutv ovalag , rtXog lnt9i)g w 
rtvt ff6).Xiv uvrbg lntd^t]/.iv ovouu. xui rutg rotuvrutg liotfo^uTg 
rug TioXftg {"^idunuvr^aiv fntiiuvuar^g yuQ xai ^ifru Kmaruvri- 
vov rijg unutr7]anag int yoovov avjrvov , t^avrXovittvov xaru 

5^Qa/y rov nXovrov rdv noXttav, tQqtioi riov oixovvrtav ai nXii- 
arut yfy6%'uai. 

39. Tovroig unuai rotg rQonotg o Ktovaruvrivog rtp noXt- a. 337 
rnuuri Xvur^vuutrog tiff.tvrr^Oi voaio. dtudi^uutriov df ri,v 
/iuatXtiuv rwv uvrov nuidiov iivriov rottuv {frt/O^r^ouv dt ovrot 

lOovx anb Ouvarr^g rijg rov '^EoxovXtov 3Iu':^tittuvov &vyurQ6g, uXX* 

f$ uX^.r^g , f; fiot/tiug inuyayibv utitrfjtv untxrttrtr) , t]'/ovro riov 

nQuy/ttdrtov , rfj T^j rtorrjog irdtduvrtg Qontj ftviXXov rj rto riov 

xotrtov (oqtXifKo, nooiror yuQ ivtiuuvro ru f^t;, xui Kioraruv- 

rivog /iifr o nQtoflvriQog uuu r<o rfwrurfo K(6rorurrt t« vnin Coiutanti- 

ISrug^^Xntig unurru xui rlv 'JruXiuv xui 'JXXvQidu nobg TorTOi? ""*'.• °I 
•, >, >, , -■ . / , > c ' *tantiu» et 

Tku/fv f/ttr, tri di ru ntQt rbv Evittrov novrov xut rr,v viib Conatans. 

KuQ/r^doru yltlivr,v , Koiraruvrito di Ttt ntQt ri,v \4aiuv xa\ rr^v 

ttouv xal Ar^-vnrov intrirQunro. airi]Q/ov di uvroTg rQonov 

riru JuXtturtog, KuTouq vnb Kiororurrirov xuruoruO-tig , trt di 

20 xui Kojrardrrtog, udtX<j bg tuv uirov, xut ^ArvutiuXXiurog, tad-r^ri 

/QOJtttrot xoxxo/iufftT xui ntQt/Qvoto , rr;g rov Xf/ouivov rw^i- 

Xtooitiov nuQ* uirov Koivaruvrivov rv/m^ng uiiug uidoi rr^g 

av^ytviiug. 

10 ow dito ^civarrjs'] contrariam dicunt reliqui scriptore», et alio 
loco Zosimus ipse ( p. 94 18 J. R. 20 xai Kmvax.] x«t om P. 

adipiscerentur. habebat autem descripta Tirorum darissimorum patriraonla, 
quibus et tributum iinposuit , quod ipse foUem nuncupavit. et buiusmodi 
t>ane collationibus urbes exhausit: nam cum etiam longo tempore post Con- 
btantinom duraret earum exactio, paulatim exbaustis oppidorum divitiis ab 
babitatoribus complura deserta fuerunt. 

39. His omnibus modis cum rem pnblicara detrimento gravi Constanti- 
nus affecisset , morbo exstinctus est. eius filii successionem in iroperio na- 
cti, qui erant omnino tres, non ex Fausta Maximiani Herculii filia nati, sed 
ex alia quam insimulatam adulterii morte affecerat , sic rebus intenti erant, 
ut libidinis iuveniiis potiorem quam commodi publici rationem haberent. nara 
priniura inter se provincias partiebantur. et Constantinus quideni , natu ma- 
\imU8, cum rainimo natu Constante omiiia trans Alpes sita et Italiam et Illy- 
ricum sortitus est, praeterea Ponto Euxino iinitima, et Africae quicquid ad 
Cartbaginem pertinet. Constantio datum est qnicquid esset in Asia et Oriente 
et Aegjpto. erant et imperii (juodammodo participcs, Dalmatius a Constan- 
tino Caesar dictus, et Constantios Constantini frater , et Anaballianus , qol 
purpurea et aureis omata limbis utebatur, dignitatera nobilissimatus , ut vo- 
caut , ab ipso Coustantino proplcr agiiationia reverentiam consecuti. 



106 zosira 

40. t4lXa rrj^ ^Q/Si? ovrcog iydoro) vffjrjdfiaTjg, Kcov- 
ijTuvriog cooneQ t^emxTjStg /li-^ y.aToniv ytvtaO^ut ri]g rov nuroog 
anffttiug tonovSuy.cog , ucf)^ ioriug UQidf^itvog aTf.iu ovyytvfg dr- 
fiQthv rQonov dtiyfcu nuQuo/tiv unuoiv i]ftovArjd-t]. xul nQcZrov 
fitv Kcjovoruvrico nuTQog udtlcfc^ diu rcuv orQuricorcov xaranQdr- 5 
rtrui d-uvurov , intiru y.ul zJa}./iiurico rcp KuiouQi Qdnrti ttjv 
ofioiuv tniftovLr^v , ovvuvucQt&ijvai rovrco xal 'Onrdrov nuQU- 
oy.fvdoug , oV 71«?« Kcovoruvrivov t^? a§/«? rtrvyjiy.fi rov nurQi- 
y.iov , nQCorov ruvrijv tnivotjouvrog rijV rifirjV, xal nQOxud^fjOd^tti 
rovg ruvrtjg if^icojnivovg rwv rtjg uvXfjg vndQ/cov vofwd-trtjoavrog. 10 
dvi]Qtdtj di rort jifthdftiog b rf^g uvXf/g vnuQ/og, rf^g Siy.r^g uiiuv 
uvrco noivijv inid^fioi]g uvd'^ cov iftov/.tvof d-dvarov ^condrQca rcTt 
cfiuooocfca cpd^ovcp rf^g Ktovoruvrivov nQog avrov oixtiortjrog. 
(oontQ di y.uru ndor^g /coqcvv rf^g ovyytrtiug , xul IdvvuftuKXiavov 
rovroig ined-rjy.tv, vnod^tfitrog ixftouv roTg orQuricoruig cbg ovx uv 15 
UQ/ovrog frtQov nXijv rcJov Kwvoravrivov naidcav uvdo/oivro. 
ruvra fiiv ovrco Kcovoravrico ditnovtid-rj. 
a. 340 41. Kcovorurrivca di xul Kcovoravri niQi rf^g vno Kuq- 

/tjSova .Aiftvrjg xal ^lruliag ytvofcivtjg uficptoftrjrtjotcjog , dcfvXd- 
xrcp ftov/.ofifvog b Kcavorug inidito&ui rudtXcfco ini fiiv TQitrijSO 
/Qovov ri]v t/d^Quv tfittvtv inixQvnratv , xuQuSoxfjOag Si /cjoQug 
intftdvra nQog avrbv cptXicog i/ovotjg tarM^.t orQartcurag, rip fxiv 

3 post csvyyfvfs Stephano deesse videtur ixxsag aut alind partici- 
pium simile. S. 11 post rozt fortassis inserendam xai. S. 

13 KcovoravxL LP. 

40. Tributo in hunc modam suo cuique imperio , Constantius, qnasi 
qui data opera in hoc incumberet ne impietate a patre superaretur , exorsus 
ab ipso lare, cogiiati sanguinis effusione virilem omnibus animum probare 
voluit. ac primum quidem Constantium patruum a miiitibus interfici curat. 
deinde Dahnatio Caesari similes insidias struit, Optato quoque cum hoc in- 
terfici iusso , qui patricii dignitatem adeptus a Constantino fuerat. eum ho- 
noris titulum primus Constantinus excogitaverat , lataque lege sanxerat ut 
qui hunc consecuti fuissent, supra ipsos praefectos praetoriorum sessitarent. 
tunc et Ablabius praefectus praetorii necatus est, ipsa Yindicta merita ho- 
minem poena multante, quod per insidias Sopatro philosopbo mortem ma- 
chinatus fuisset , cum ei Constantini famiiiaritatem invideret. ac veluti con- 
tra cognationem universam grassatns, etiam his Anaballlanum adiecit, cum 
milites subornasset ut clamarent alterius neminis imperium se ferre posse 
quam Constantini fihorum. ct haec quidem Cdnstantii fuere facinora. 

41. Ceterum controversia mota inter Constantinum et Constantem de 
pertinente ad Carthaginem Africa deque Italia , Congtans incautum fratrem 
opprimere volens inimicitias toto tricnnio dissimulat, exspectatoque tcmpore 
quo provinciam sibi fidam et beuevolam ingressus erat, ablegat miUtes, 



LIB. 2 CAP. 40. 41. 42. 107 

(f uivo(.iivb) KoyvarutTuo (yv(.iiiuyr^aovxttg tlg tov xutu HtQauiv 

7i6).t(.iov, tnid^r,aoi.uvovq di KmaTurrtvo) firj TiQoidofityoi ri rov- 

rorv' oV Ttt Inauyfiuxu nXtjQovvrfg uvuiQOvai rbv Kojvaruvrtvov. 

(42) TOTTW di r(p rgonia rbv udtkqbv 6 Ktuvarag ixnodibv noir^- Constan- 
-,/ \ \ t >/ j/ >-c/ _ tius et 

Saufitvog otu nuar^g (ofiurrjog i/ojqu xuru riov vnr^xoioVf nuauv r „,♦ « 

uifoqr^rov vniQfiui.).6fiivog rvQuwidu. ^uo^uQOvg yuQ ivnQoow- a. 341 

novg divovfiivog xal tyuv Iv bf*r',Q(ay ru^tt nag' tuvrw, nuvru rt 

rtQumtv l(fti\g xuru rwv vnr^xooiv avroTg oiu rr/V OiQuy tntdidov- 

rin> uvrtp nQog dtuqd^oQuv , fig ta/urov riyuyt nuvru z« tTi' uv- 

lOToy tdyr, xuxuv. n^bg d Ava/fQuivovrig ol niQi rrjv avki^, tniidri 
ruTg ntQi ^riQuv rtoilftatv uvrbv iyxtifitvov tidov , r,ytfuiat n^bg 
rovro /Qr,aufifvot jMuQxtkkiv^a rip tov rufittiov nQotorr^xori xul 
Bluyvtvriia Tto rtjv aQ/tjv inmrQafiftiv(p Twy ^ojStavii/v xui '^Eq- 
xovkiocviZv (^ruyfiuru di ruvru iniuwftu^ rQomo rottodt rrjV ini- 

15 fiovkr^v rrjV xur' uvrov oxtvcoQOvat. ytvi&ktov u^ttv rjftiQuv oi- 
xfi(rv nutdbg b 3IuQXfkkTvog tintbv ixdXti n^bg iariuotv ukkovg rt 
nokkovg iii/ovrug TOt; arQuronidov xui Bluyvivrtov avv uvroTg' 
Tou di avfinoaiov fii/Qi fiioiov ixruitivrog wxroiv , u ISIuyvivriog 
diu ri drj&tv rdiv uvuyxuiwv diuvaorug ix tov dtinvov , xui nQog 

SO ijQU/v riov dutrvfiuviav tuvrbv unoorrjoug , iquivtxo roTg avftno- a. 350 
rutg wanfQ iv axr^i^ rr,v ^uaikixiiV r,fi(ftiOfiivog arokr^v. riJov 6i 
niQi TO dfTjTvov uvtinovrorv avrbv ^uot)uU) nuvrtg ofioicog oaoi 

8 T}}!' agav Yalesias ( ad Ammian. 16 42 ) : libri t£ oqSv. 
14 inmwftal 8ai(io6LV iTtdvvfia Boissonad. Eanap. 1 p. 491 au- 
ctore Suida. 15 aiiiv Stephanus, ignv LP. 19 avaffrag P, 

specie quidem tenus opem Constantio latoros in gerendo bello Persico , sed 
reapse Constantinum nihil tale scientem oppressuros. hi perficientes ea quae 
imperata fuerant, Constantinum occidunt. (42) hoc roodo cum fratrem 
Constans e roedio sustulisset , in subditos cum omni crndelitate grassabatnr 
et omnem intolerabilem tjrannidem excedebat. emptis enim barbaris , qui- 
bus esset vultus elegans, et aliis itidem, quos obsidum loco secum haberet, 
(juidvis adver^us subditos agendi facultate concessa, veluti qni oculis ad im- 
pudicitiaro ei gratificarentur , omnes imperio suo subiectas nationes in ex- 
trema mala praecipitabat. quae cum aulici moleste ferrent , et ipsnm vena- 
tionis Tolnptatibus deditnm viderent, ducibns usi Marcellino fisci praefecto 
et Magnentio , cui creditnm erat in lovianos et Herculijuios imperium ( le- 
gionum ea nomina snnt), hoc quodam modo insidias ei moliuntur. IMarcel- 
linus, qui natalem filii sui se celebratumm diceret, ad epulum cum alios 
multos in castris dignitate praestantes tum Magnentium invitat. ea comes- 
satione mediam ad noctem producta, Magnentius quasi rei necessariae causa 
de mensa surgens. cuni perexignum ad tempus a convivis secessisset, eis se 
rursus amictum stola regia velut in scena spectandum exbibuit. ibi cum eum 
convivae regem appellasscnt, similiter omncs incolae urbis Augnstoduni, 



108 ZOSDn 

TTjV noXiv AiyovaxodovYOv or/.ovv («' «rr/; yuQ tuvtu inou./d-ij) 
Tijg uvTr/g tyirovTO yvcofir^g. ind di i] (fijiir^ xul ntQuiTtQio dtt- 
TQf/tv, o ix T(~)r uyQMp o/)>og T^w avvtQoti Tr^g n6).fiog. iv tovt(o 
di xul ix Tior iv 'I).).vQioTg tnnicov tig uv(in).r^Q(oaiv tcov iv Kf)aoTg 
Tuyfi(xTVt)v unoaTu/.iVTtg uvtfiiyr^auv Toig ini TuvTti t/; nQ(xiti avv- 5 
etXtyiiiiroig. xul un).(og tlntiv bfiiXov aTQUTicoTixov nuviog ot 
nQOtaTioTtg eig Vv avvtXd^ovTtg , inttdij Tovg uQ/r/yovg Tijg avvia- 
fioaiug ixftoljauvTug tidov, ovx tidoTtg a/tdbv to nQUTTOfttvov, 
inf/j/xov unuvTtg, at^uaTov u.vux(x).ovvTfg MayvivTtov. TOVTtav 
b KcovaTug uia&6f.itvog unodQurui nQog tivu noXi/vijV coQfiijdTj 10 
Tov IIvQrjVuiov nXriaiov coxiafiirriV' '^EXivrj di Tovrofiu t(o no)u- 
/vi(o. xaTu)^ij(p9-fig di vnb rdiacovog, dg tovto fttTCJt, Ttvcov 
intXixTMv aTuXivTog, miiQid-ri, ndarfg uvxbv fioij9^fiug unoXi- 
Tiovorjg, 

43. BlayvtvTiov Toirvv ttjv uq/tjv l/ovTog xul tcov vniQ 15 
TugZ4Xnetg id-vcov xul Trjg^lTaXiug avTrjg xvQttvovTog , Trjv otqu- 
Tr^/iav TCJov iv Tlaioviutg aTQUToniScov BfTQuvicov f/fiv Tu/d-fig, 
OTt BIuyrivTtog lig ^uaiXtiuv rj/d')] nvd^ofitvog , tig rrjv uiTTjV rj).- 
^iv intd^vfduv xul iprjCfco tcov uvto&i TuyfiuTcav fiaatXtvg uvtSti- 
/0^)], xut ir Tf] BIovQaj] Tlutoviug ovar] n6).ti dttTQijjf. tovtcov 20 

Constan- ovrcog i/6vi(ov IliQaut fiiv Tug Trjg i(oag iXrfiyovTO noXttg, xui 

tius. /. ^ t -, ~ -L- ' \ f \ - 

fiut.toTu Trfi fitar^g tcov noTUftiov , AcovaTuvTtog ot, xui tuvtu 

Tco nQog avTovg iXuxTovfitvog noXiftco, Toig xaxa MayvivTiov 
5 ivBfiiyTjcccv L. 17 aliis Bretanio. 

qua haec in urbe gesta snnt, in eandem scntentiam veniunt. et quoniam rei 
fama tendebat ulterius , extra urbem rustica quocjue plebs confluebat. per 
idem tenipus quidam III}ricanorum equiium in suppleuientum Celticorum or- 
diiium niissi cum iis se coniunxerunt , qui liuius rei causa convenerant. ad 
sunimam in unum congressi quicunque cum imperio militibus praecrant, quod 
coniurationis principes iam proclaaiasse viderent , ignari prope quid agere- 
tur , exclamabant omnes et Magnentium Augustum appellabant. liaec Con- 
stans aniiuadvertens quoddam ad oppidum , propter Pyrenaeum situm , cul 
iiomen esset Helena, profugere conatus est. verum a Gaisone, qui eo no- 
mine cum selectis quibusdam missus fuerat , apprehensus et omni destitutug 
ope necatus est. 

43. Magnentio imperium adepto ac iam in potestate transaipinas natio- 
nes et ipsam italiam habente, Vetraiiio dux exercituum in Pannoniis, audito 
Magnentiuin ad imperium evectum esse, incensus eadem libidine suarum ie- 
gloiiuin suffragio dictus est iinperator, et ad Mursam , quod est oppidum 
Paiinoniae, sub.stitit. hoc rerum statu Persae urbes Orieiitis et Mesopota- 
miae praesertim infestis incursionibus vcxabant. Constantius auteni , iicet 
lioc bello Persis inferior esset, tamen Maguentium et yetranioucm persequi 



LIB. 2 CAP. 42. 43. 44. 109 

oiifog i7i[^iX9-iTy tyrny/ft xai IltTQavlotvu, tuvtu St uvrov Xoyi- 
C,u(.uv(rv xui iv TruouGxtvutg ojTOf , JI !«;'»'* vr/or Jmro/,jO»TO? tr 
KfXToTg, NiTKOTtuvog *§ udtXqf^g KtovoTuvTivov T{/&iig Jirrpo- 
ritug m-o(J.u, ovvuyuywv 7iXij&og ov xu&taTioTWv uvd^Qwniov uXXu 
6 Xr^aTtm xui ixdtdirjr^titvto fiiio ru xud-* tuvTOvg nugudoi-Tdtv, 
tntiai TVf '^Fwiitj ^uatXixov a/J,uu dtixrvg. liivixtjov di TOi; nuQu 
BIuyvivTiov xuTuoTu&ivTog vnuQ/ov Tijg uvXijg Tuiv uno tov JiJ- 
fiov Ttviig TionXiauvTog xut Ttjg noXtiog iiuyuyonog log J^ Nt- 
TKOTtttvip noXiftt^aovTug , fiu/t} fiiv iyivtTO xuoTtou,, tiZv di Poi~ 

10 iiuitov oia dr^ untiQiov xui uavvTuxTiov ov avv noXXio novot tqu- 
nivTtov, (fivyoiTug uvTovg o Ttjg uvXi^g vnuo/og &iuau(ttvog xul 
ini Tjl noXti dtdnog Tug nvXug unixXiiaiv' oi'? ov dvvr^d^ivTug 
diuqvytiv iniliuo^avTtg oi NimoTiuvov aTQUTttuTUt nuvTug unio- 
Xtauv, uXXcL NtnioTiuvov ftiv ov noXXutg Tjiitouig voTtQOv ixnifi- 

15 ipug BIuyrivTtog dvvufitr, Tjyovfiirov ]\I uQxiu.ivov tov rr^v UQ/iiv 
intTtTQUfifiirov Tiov niQi rijv uvXi,v Tu^iiov , ov ftaytaTQov otfxpt- 
xiiov xuXovoiv , uvtTXt' (44) KatraTurTiog di ix Ttjg iioag ini 
Tov xuTu MuyvtVTiov noXttiov i^OQfir^aug (ori&Tj dtiv nQOTtQOV 
Tt/vt] Tivt ffiXtov iuvTtp BfTQUviotvu xuTuaTi,aut diit to ftij nQog 

20 dvo Xotnov noXiftov uXXu nQog tru tvquvtov f/nv, iyivfTO di 
xui MuyvtvTiio onovdij tijv (fiXiuv inianuouo^ui BtTQuvitorog xui 
ovv uvTtp Tov nQog KotvoTuvTtoy 6iuya)viauo&ai noXffiov, ixa- 

3 Aureliu» Victor Potentianu», Kcovatavriov LP: corr S ex 

Eutropio et Paeanio 10 6 6. 5 ixSiT]rr]/iivm P. 6 zov 

add post Ttagcc P. 16 ixtttTuyftivov LP. 19 tpiXov P. 

20 noltftov om P. 

statnit. dum haec secum cogitat et in apparata totns est , apnd Celtas ad- 
huc haerente Magncntio , Nepotianus sorore Constantini genitus , cui noioen 
Eutropia, collecta multitudine non sanorum hominum, sed latrociniis et luxu 
perditae vitae deditorum , Romam accessit et imperatorio se habitu spectan- 
dum exhibuit. sed cum in cura Anicius, quem Magnentius praefectum prae- 
torii constituerat , quosdam e plebe annasset . et eduxisset urbe cum Ncpo- 
tiano dimicaturos , acre proelium commissum foit. Romanis autera ut impe- 
ritis et ordinem nullum servantibus non magno labore in fugam actis , prae- 
fectus praetorii fugiente» conspicatus et urbis periculum veritus portas oc- 
clusit. itaque Nepotiani miiites hos omnes, ut qui nullam evadendi viam 
invenire potaissent, tracidarunt. sed Nepodanom Magnentius non multis 
post diebas exercitu misso duce Marcellino, cui commiT^suni erat in palati- 
nos ordines imperium ( Romani magistrum officioram vocant ) , interfedt. 
(44) Constantius autem, ex Oriente profectus ad belluro contra Magnen- 
tium gerendum, arte quadam Vetranioneni prius amicitia sibi devinciendum 
arbitratus est, ne cum duobus ei sed uno perduelle dimicandum esset. itidem 
Magnentius omnem operam et studium adbibebat , ut amicitiam Yetranionis 
impetraret et eo socio susceptam adversaa Constantium bellum coniiceret. 



110 ZOSIMI 

tIqov xotvvv x-^QV/ag mQl rovrov nQog BazQavtcora cntD.avrog 
tlliro KwvaxavTuo d^tad^at ixaXlov r, Mayvtvxiw. roJv ovv 3Ia- 
yvivriov TiQto^eiov dva/worjauvxwv u7tQuy.xwv ovvtkd^tiv tig xavrh 
ra GXQaxontSa Kcovaxdvxtog naQtxdXtt, xui oxt\u/iia xoivov ntol 
Tou nQog Mayvtvrtov nQortd-rjvai no)Jf.iov. nuQa/&tvrog de Bt- 5 
XQaviwvog roTg Ktovaxuvxiov "koyotg, tnt ^riuaxog xtvog tni xovxto 
xaxaaxtvuG&ivxog dvi/3rjaav. Kiovaxdvxtog xoivvv Xa/cov nQcoxog 
tinttv di(A yivovg d'E,icoaiv , nuvxu/ov xiov loycov xijg xov nuxQog 
uvf/iii/iivr^axt xovg axQuxtiorug (ftXort/niug xui rcjv oqxo)v ovg o/iio- 
fAOXuotv, 1] /itjv tvvotuv roig rovrov cfvlu^tiv nutaiv , r/§iov rtlO 
{.17} ntQttdtiv d&wov dvu/coQOvvra Muyvivrtov , Ko)vaxuvxivov 
nutdbg ovxa cfovia, /xtd-^ ov noXXovg noXi/iovg Sttnovr^auv xul 
fieyiaxuig ixi/iijd-TjOuv So)QeaTg. xovxiov dxr^xooxtg ol orQuriwxui, 
nQoxuxttXri/i/iivoi xe ScoQoig uSQoTg , xd xi^Sr^Xa xijg ^uaiXtiug 
e'§t/3orjauv ixxud-uiQtod-at , xut u/iu BtXQUvicova xr^g iod-iirog fZ-15 
Svoavreg xurr^yayov ex rov ^rj/iarog iStcoxrjV. Kwvoxdvxiog Si 
ovSiv u/UQi nud-eTv uvxov avy/coQrjaug iSiSov ^iov avxcp SiuxQi- 
^ovri xard ri]v BtS^viuv dQxovvxu. xul ^tovg iv ruvrj] /qqvov 
ovx e/o)v exi nQdy/iuxa xexeXevxrjXe. 

45. Tovro) TftJ rQono) rfjg xuru BerQuvicovog dndrr^g elgSO 
a. 351 eQyov ix^dar^g, ini Muyvivriov iXuvvwv Kwvardvrtog FdXXov, 
ovxa rov d-iiov naiSa, "lovXtuvov Si rov /itrd ravra ^aatXevaav^ 

11 /t^] /ijfTC libri. 

itaque cum uterque legatos ad "Vetranionem hoc nomine misisset, ille Con- 
stantio quam Magnentio nialuit assentiri, ubi rebus infectis Magnentii legati 
discessissent , Constantius petebat ut in unum copiae cogerentur , et publi- 
cum de gerendo contra Magnentium belio consilium haberetur. Vetranione 
Constantii verbis decepto , quoddam in tribunal hac ipsa de causa paratum 
adscenderunt. Constantius, priorem dicendi locum ob generis dignitatem 
nactus , nulla non orationis parte militibus liberalitatem paternam ad animum 
revocare cum iis sacramentis, quibus sancte promisissent omni se benevo- 
lentia filios ipsius complexuros; simul petere ne committerent, ut impune 
Magnentius evaderet, qui Constantini filium occidisset, quocum multa bella 
confecissent et a quo muneribus aflecti maximis essent. haec ubi milites au- 
divissent, opimis iam ante donis occupati, adulterinos imperatores expur- 
gandos esse clamarunt. simul exutum purpura Vetranionem tribunali detra- 
hunt, ut privatus viveret. Constantius autem, nibil passus in ilhim desi- 
gnari gravius, in Bithynia vitam exigenti sumptum pro victu necessarium 
assignavit. ubi cum ad tempus aliquod superstes fuisset negotiis et curis so- 
lutus , rebus humanis excessit. 

45. Hoc modo cum dolus adversus Vetranionem reipsa successisset, 
Constantius in Magnentium copias ducens Gallum patrui filium , germanum 
eius luliani fratrem qui secundum haec imperavit, Caesarem appellat, eidem 



LIB. 2 CAP. 44. 45. 111 

rog uSt7.(jov ofiOTtuToiov , KutauQu xud^iojt^at , y.ai Koyvaraytiup 
uvTtp xuTf/yTT^aug ji,v ii.dti.<f r,v , iiTt loTg IlfpatSv Tzo/Jfioig uv- 
TursT^ao^ivov , iixt, ontQ r^v uXr^^ig , xooifuatv rfjg uvtov ^ov- 
Xofitvog tiQfTv uvuiQtaiwg * ftovoi yug tiv/ov uvrog rt xul b 
5 udtXtf og ix rov Kiovaruvriov yivovg iiiQiXtuf^tvrtg , rtuv uj.kuv 
TiQog avrov nuvrutv uvr^Qr^ittvwv , (og dit'ir^X&ofUv ^Ji;. rovroi 
fiiv ovv TO Toi; Kuiauoog imrid^rjai axfjua, uiovxiXkiunp di Toy 
nQog IltQaug iniroiif/ug no/.tiiov uirog inl JiluYvivriov i/wQti, 
xui ru BtrQuvib/vog ajQurontdu rotg ovatv uvjtu avfinuQu).u,j(uv, 

10 xui ^luyvivrtog di ftttQoai nuouaxtvuTg iyvojxtug uTutvrf^aui , ^t- 
xivrtov ytvti ovvanTOfttvov ini (fvXuxfj riHv vniQ rug^-D.ntig idyiuv 
uvadfixtxoi KuiauQU. rdiv di OTQuronidwv iv Ilutoviutg avv- 
dQuitovrarv xoti ntQi JilavQauv noXtv uXXr^/Mv iyjxg ytvoftivuv, 
iv roTg ntQi ru \.4dQuvu riftjitai xad-iaug o Mayrtvrtog Xo/or 

tSintniuntt rtvu roTg Kwvaruvriov aTQurrffoTg uyytXov, rf^v no~ 
Qtiuv uvufiuXXofttvov , ontitg av ^iaxiuv ol ivavriot kuraXu^OHJt»' 
iv ruvrrj yuQ uvtov , ug uvuntnruuivu niSiu i/ovaj- , ftu/r^v 
avvuxjjttv, juvru KiovaTtivriog uxovoug , xut ntQt/uQjjg rf^ uy- 
ytXiu yivofttvog, tl fttXXoi jfj "nmo xXeortxruiv Iv innaoiftotg 

SO 7toXi/.ir,afiv /luQiotg, i%uyiaTr,afv tlg ini ^iaxiuv Toy ojQurov, 
nQoiovai di uvioTg uvonXotg xui uovvruxrotg {oidi yuQ ifKniCov 
rt ruiv iaoftivutv^ intntaovrtg ol xttrvt ividQttv roTg rtftntat xud^- 
imivrtg Xo/oi , xui Xid^otg anarrug wg lintTv xaru/wauntg , r^g 

1 Ammiano ComtmUna. 5 Kayvaramiov P. 15 riva add P. 
16 uv] uv fii libii. 19 iv om P. 22 tvtSQCcv P. s^o- 

xa9i0(tvzss P. 

aorore Constanda de»ponsa. sire ut Persis resisteret, sive, qnod TemiD 
crst, ut occasionem eiua iuCerficiendi reperiret : nam solus bic cum fratre de 
Constantini geaere superabat, aiiis omnibus iam adeo necatis , uti comme- 
iiMraiimus. boc igitur cultu Caeaaris ornato, et Luciliiano commlsso bello 
Persico , contra Magnentium ipse pergebat, Vetranionis ad saa^ adiunctis 
MpiLs. Magnentios quoque maiori apparata occorrendum ratus, Decentiaoi 
propinquum suum, ut praesidio transalpinis nationibus esset, Caesarem de- 
darat. posteaquam exercitus in Pannooiis conTenissent , et iuxta Mursam 
«ppidum ad se in Ticem propios accessissent , Magnentius ad eas fauces quae 
Adranis adiacent collocatis in^idiis ad Coostantii duces nuntiom mittit, qui 
«ius itineri moram iiiiiceret, ut hostes Sisciam Tenire possent ; quo loco Ma- 
gnentium proelii copiam facturum aiebat , nt qui patentes campos haberet. 
his auditis Constantias , eoqae nuntio noo mediocriter laetatus , quod idonels 
equitatui locis dimicaturus esset, qui copiis equestribus hostem superaret, 
rastra Sisciam versus moTet. in eius milites, qui et inermes et nullis serva- 
tis ordinibus incederent, nec id Tererentur quod futunua erat , cam irruis- 
£ei^ eae cobortes quae iusidiarum causa fauces iusederaat , oouies prope la- 



112 zosra 

TTfQttiTtQM Sia^aaHOQ un£xio7.vaav. (46) tioVmv St nenovriov 
J\lap'tvTiog fjfv tni roaovTOt nXtovtxTijfiaTi ^ityalav/ovf^ttvog, 
uvaXa/Swv Tfjv Svvaftiv, ovx rjvti/tTO rrjg ini nXeiov rov noXttiov 
TQi^ijg, uXXu tnl Tlaioviuv i/ioQti , y.ui nuQuytvofttvog iv roTg 
nQo rov UiTo^iov ntdioig, urtva fitaa rtfivtov ^Quog o norafiijg, 5 
NiOQixovg xal JJuiovug naQUfitixpag , inl rov ^Iotqov ixdidcoaiv, 
ini Tluiovag ijXuvvt, ^iQfiiov nXijaiov avvuii/ai rtjv fiu/r^v diu- 
roovfitvog. (puai di o/f rijg fir^TQog uvrio ruvnjv unuyoQtvovarfg 
rrjv bdov xui xtXtvovaTjg ini 'DlvQtovg diu/3aivtiv i]ntid-}^ai , y.ai 
TuvTu ftuvTiv uXr^d^ij ruvTr,v tlvut noD.uTg nQoXu/jOvauig nQOQQrj- 10 
vtat ntntiafiivog. «XX« JMuyvtvriov dtavoovfiivov nortQOv /qi) 
ytfvQft ntQuiwd^rjVui ror ^«oy norufibv ?j ttv'§at n).oTu xut tuvtt] 
diUjjifSuaut rb aTQurtvfiu, KcovaruvTiog iy.nifintt Oilinnov, tmv 
iv fityioTOtg ut,tiofiuaiv uvSqu xu\ q^Qovrjatt nQoi/ovru , tw fitv 
nQOffuvti ntQl anovStov xuX tiQr^vrig diultiofitvov, roTg di uXr^- 15 
diai rijv Blayvtvriov noXvnQayfiovijaovru Svvufiiv , y.ut i]V t/tt 
ntQi Toi' noXtfiov twoiav, y.ul noiutg bdoTg /Qtjad-at diuvoitrai. 
o di intidtj nXrjaiov tjv , avvrjvrriat BIuQxtXXivo) fityiart^v nuou 
Muyvtvrio) Svvufuv t/ovTt , y.ai avv uvrio n^bg Mayvivriov ^tt. 
avvayaycbv roivvv iig ixy.Xrjaiuv rb arQurtvfiu, Xiytiv ixiXtviSO 
0iXinn(o rrjv ahiuv <)f* tjv nuQuyiyovtv. b Si n^bg ftiv rb arQU- 
rontdov fy.iyiv wj ov nQoci^xft '^Pcofiuiotg ovrug vnt]x6ovg xaT« 

5 Tletopiov Hi LP «ors ylov, L margo «orfxiov, 9 xoXvov- 

CT]s vulgo : corr it 10 fidvTiv ] fiiv xivu P. 11 jjpj) ys- 

fpvqal libri yttpvqi^. 

Sidibus obrutos ulterlus transire prohibuerunt. (46) compluribus caesis, 
lagnentius ob rem tam bene gestam magnopore se iactitans, sumptis secum 
copiis, belluni diutius extrahi non patitur, sed in Pannoniam contendit. cum- 
que pervenissent ad sitos ante Petobinm campos , quos medios Dravus amnifl 
intersecans, Noricos et Pannonios praeteriapsus, in Istrum semet exonerat, 
in Pannonios militem ducit, quod prope Sirroium roanum cum hoste conserere 
cogitaret. aiunt autem Magnentium matri, quae illi hoc itinere interdiceret 
et transitum ad Illyrios inberet, non paruisse, quanquam de multis superio- 
rum temporum praedictionibus eam veram vatem esse persuasum haberet. 
interea deliberante Magnentio Savumne fluvium ponte facto transiiceret , an 
iunctis nayigiis ita militem transportaret , Philippum Constaiitius ablegat, 
unum ex iis qui maximis in dignitatibus erant constituti, et prudentia prae- 
stantem, specie quidem tenus de foedere ac pace collocuturum, reapse vero 
Magnentii copias curiosius exploraturum, et quodnam ipsius de sunima belli 
consilium esset, quibusve cogitaret itineribus uti, psrvestigaturum. cum 
prope Philippus a castris abesset, Marcellinum obvium habuit, hominem ma- 
ximae potestatis apud Magnentium , et cum hoc ad Magnentium accessit. is 
convocatis ad concionem miiitibus Philippum causam edicere iubet ob quam 
advenisset tum iile ad exercitum quidem dicere noii ipsos decere , Romemis 



UB. 2 CAP. 46. 47. 113 

'PfOfiuuov nokinov unuad-ui, xai ^iuXiaxu KuiVGXUvilvov Tzuidtig 
,Sttai).tvovrog , //fi^' ov nou.u xuiu (iuq^uQoiv tair^auv tqotcuiu, 
TiQog di Dlwp-iitiov fjjg dtoi //kj;_i//^»' l/ftv uvrbv xov Kwvaxuv- 
xivov xai xQv niQi uvxov xe kui TOt'f avxov yovtuq titQytaiiJliv' 
5 dtit/&ut yuQ t'7i' fxtivov xui uiyiaxtov r/^tiva&ut xnioiv. xnl 
xaixu ditifX&wv nuQu/OQrjaui /ntv f,xti jyiwj^vtvxiov 'IxuXiuc, 
f/ttv ie xu vTtio xug uiXneig tdv?] xat rovxiov aQ/itv undvxtav, 
(47) Tarro Qr^^tvxu naQu Oiklnnov fiixQOv diTv unuv xo axQu-' 
xivfiu avvtxuQuitv. i(f ' oig nnno>iii^aug o ^lwp-tvxiog , xui avv 

10 no).).ip novfo xuxuaxr^aag xovg axQaxiMxug tig xo Xt*/ltv xt /JovXo- 
fifvov uvxbv vnotntvui, xi,v iiiv tint]ri^v uaiitvittiv xui uvxbg 
fXtyt, Xvfiv di xto)g xtjv ixxXr^aiuv ixiXtvtv , u/otg oxt xb nQU- 
xxtov axonriaug , r^v t/ti ntQt xovxiav yvo)(.ir^v xf^ vaxtQuitt f.ir^vv- 
attfv. ini TOt'rw xfjg avvodov Xvd-flar^g 3IuQxtXXTrog uiv idt- 

15/fxo OiXiTinov ojg ini^tvio&r^aufitrov avTio , 3Iuyvivxiog Si xa^"' 
iavxbv taxQffff yviofir^v, noxiQOV /qtj 0iXtnnov unQuxxorv uno- 
ntfiniiv 7] xuTf/fiv nuQ* iuvxot , xbr ini xotg nQtaiStai nuxovvxt 
&tafibv. Xfiog di xoig Xo/ayovg xui dtxuduQ/ug , xui oaot xuTg 
xuttai rwv axQuxtaJxiov i(ftaxixatv , idoxii dtinvl^ftv avxiS , xu\ 

^nuQU To itTnvov r^v tt/fp'0)iir^v ixfffvai. nQu^ug Si xovxo , yt- 
vofiivTig TjiifQug uvd^ig xb axQuxivfiu avvuytiQug , oau Kiovaxag 
ilg ttvxovg inuQwi^r^ae ditif^tt , xui ono)g ovx ivtyxovxtg to ju^'f- 

12 rioas f/g r^v P. 20 non minus recte legerU ^x^t. S. 

subiectos, adversus Roir.anr..? arma gerere, praesertim imperante Constan- 
tiiii (iiio , quocuni niulta <le barbaris tropaea statuissent: ad Magnentium 
Tero , par esse , Constantini memoriam coleret , et eorum beneficiorum qui- 
bus et ipsuin et part ntes ipsius afTecisset. nam ab eo in fidem et clientelam 
receptuni esse maxiinosque consccutnm honores. qaibns expositis postula- 
bat ut Italia iVla^nentius cederet ac transaipinas nationes retineret. eisque 
cam iniperio praeesset universis. (47) haec a Philippo dicta prope totom 
conturbaveruiit exertitum. quapropter in mctum coniectus Magnenfins. niul- 
toque labore permotis miiitibus ut se ronantem aliquid proloqui tolerare:it, 
se quoque pacem ainplecti dixit; simulque concionem dimitti iussit iiiterea, 
doni ipse, considerato qnid agendum esset, sententiam hac de re suam postri- 
die indicasset. concione dimissa, Marcellinus Philippum excipit uti quocam 
i".!s hospitii constitnturus esset. Magnentius autem secum ipse disputabat an 
Phiiippus infetta re dimittendns esset . an iure legatorum violato retinendus. 
iuteriin cohortium praefectos et decuriones, et quotquot militum ordinibus 
cuin iniperio praeerant, visum est adhibere cenae ac inter cenandum senten- 
tiaiii animi declarare. quod cum fecisset, ac postridie luilites iterum convo- 
casset, quaecunque Constans in ecs per temulentiara admisisset commemo- 
rabat, simul adiiciens, miiites ipsos , non ferentes magnitudinem facinonun 
Zosimus. 8 



1 14 ZOSIMI 

d^og v)v clg rv no/JTev/m naQYjVouii itdvrf^ fni to xotvfj Xvaire- 
Xovv MQf.i)](sav , iltvd^iQMnavxfg Si novrjQov d-)]Qiov rug noXetg 
avTU) Ti]v ^amliiav int&i]y.av uxovrt. (48) xavra Xiyovrog 
e^aviorrioav unavrig elg rb noXff.iHv , xal nuQa/Qf]/.ta rug bnXi- 
fsttg uvuXa^ovrfg toQ/ir^aav inl rb nfoat(od-ijvai rbv ^dov^ unay-^ 
yflXavrii)v <Je twv V.uraax6nii)v rrjV fffoSov ^ ol ^ioxiuv rr/V noXtv 
(fvXarrovrfg iHtxtt/iivrjv rrj o/S^tj rov ^dov rovg ^tfV xunfxorrtl^ov 
im/Srjrui rrjg b/S^rjg rov noru/tov ^ovXo/tivovg, roTg di dvd^ioravro 
rijv yiffVQuv dtu^aivfiv int/etQovotv , log noXkovg /.liv xuruacpa- 
yijvut, nXtiovQ Si vnb tuvrwv wdvv/iivovg xa\ rtov ivuvritov flglO 
rbv nora/tbv i/tnfOftv. (fovov di yfvo/tivov noXXov xui rcor /tiv 
iv rcp (ffvyftv rrjg rov nora/.iOv yt(fVQug dnomnrovrtov , rcov di 
avv rovca noXXcp dicoxovrcov , tig ta/urov iX&cbv b Mayvivrtog 
xuxov rotudf /ii]/avrjad/tfvog rbv ivtarcJora dtadQuvai xivdvvov 
oiog rt yiyovf. ni]'^ug iv rfj yfj rb Soqv , xai rfj Sf^ioi vtvaug 15 
roig ivavriotg tog dr] ri ^ovXo/ttvog tlntiv t?QriVuTov , intidi] rrjv 
uxoi]v tlStv vne/ovrug , ov di/a rijg rov ^uotXicog xeXtvaeciog tcfr] 
zbv ^uov iS-eXijaut nfQaitod-ijvai , OiXinnov di elnovrog /Qijrcu 
ri]v ^lrcxliuv uirbv xai NtoQixovg dj^olinovra ri]v ^D.XvQidu xuru- 
IftiSeTv xai iv ravri] rovg ntQi rtov onovdcov notr]aaad-ui loyovg. 20 
rovroiv dxi]xocjbg rcJov Xoytov Kiovardvrtog uniar)]at fiiv ri^g dtco-^ 
i^tcog rovg olxtiovg, ivtdiSov Si TMuyvfvrico rrjv euvrov orQuriuv 
fig ru /leru^v NcaQtxov xui Iluioviug xui Mvaiug xui Juxiug nt- 

10 xcl om P. 17 inizovTag P. 20 rcSv om P. 

quibus ille rem publicam per scclus et initiriam vexasset , omnes ad id pro- 
gressos fuisse quod expediret piiblice. civitatibus autem dira beilua libera- 
tis , invito sibi ab eis oblatum imperium. ( 48 ) haec cum proferret , omnes 
ad belium persequendum consurgere, statimque captis armis ad transiicien- 
dum Savum progredi. quorum adventum cum specu!atores nuntiassent, 
quotquot eraiit in oppidi Sisciae praesidio , quod in ripa Savi situm est, 
alios in ripani flurainis adscendere volentes telis configebant , alii.s pontem 
transire conantlbus resistebant, ita quidem ut multi trucidarentur, plures 
partini ab se ipsis partim ab hostibus impulsi in fluvium praecipitarentur. 
ingenti caede facta, cum inter fugiendum il!i de fluminis ponte caderent, lii 
magno cum impetu persequerentur, Magnentius in .summum discrimen ad- 
diictus huiusmodi machinatione praesens evitare periculum potuit. hasta in 
terram defixa, cum nutu dextrae significasset hostibus se de pace quid agere 
yelle, ubi aures sibi praeberi vidit. non impertttoris iniussu Savum se trans- 
iicere voiuisse inquit, sed a Philippo monitum, Italia Noricisque relictis 
Ulyricum peteret atque ibi de foedere ageret. his auditis Constaniius suos a 
persequendo revocat, et Magnentio facultatem concedit ut exercitum suum 
ad campos inter Noricam Pannoniam Moesiam Daciamqae sitos tradaceret, 



UB. 2 CAP. 48. 49. 115 

dla ftiTUGTijaut , t(uv fiiv dvn/joQuuv unaX/.ayrjvai fiovX6f.tivog, 
(vg di T^ V;i/TW TiXioviTntZv tv innualfiotg uvtuv xaTunoXtftTjout 
/wtjioig. ix/Suar^g df Tr^g axtxpKog tig i^yov avTiy , Tonov innr,- 
dttov lig To nKr^Qtuaut to anovduCotiivov ivofttatv ilvui ji^v Kt- 
5,iuXtv , iv ij xut KwraTuvxTvog fia/r^v uiixiwUo avvuxpug ivixr^at 
xuTu XQUTog. if^^aiv yuQ i/ovar^g Tr^g nolttog dluv ucfriyovittvog 

T« TOTt nQU/i}tVTU dll'^f^X&OV , ftlQOg ftiv TOV OTQUTtVftaTOg tl/tv 

tv TavTfi, /uQuxu di /.ttTu^v Tou Xoffov Tou TTjv noXiv t/OVTOg 
xut Tov f-tt/Qt Tov ^uov noTuuov ntdiov xuTuaxtvuaitg , nuv ftiv 

lOoGov ov dit^iaaTO toi noTUfno TutfQio ^ud^tUt xul /uquxi nvxvio 
TitQttijuXtv , oaov di b noTUftog ntQttT/t vaval avtinXuxtiautg uX- 
Xr^Xaig iyt(fVQO)at , diaXvwv t^v ytffVQuv , onoTt doxoir] , xul nu- 
Xtv QtJoTu GvvunTm: iv ToiuTto wnjvug th» nXrj&ti nr/§uftfvog, 
xui ftuoiXtxTjv iv Tot fitaatTUTO} xuTuaxtvudug oxr^iTy , twv tlg 

15 fttytd-og xui xdXXog t^r^axrjftivtov noXtcov xut* ovdiv dtuXXuTTOv^ 
auv uviStiit. tiov di Ttt'^idQ/0Jv xut Xo/ayoJv /SuoiXiojg dttTtvo- 
noiovvTog tiio/ovfiivwv, fiovoi uduTTvog xui QuXuaaog, t« Tr^toTa 
Tia^tt [iaaiXtT (fioovTig, Tr^g d^oivr^g ov fitTtT/ov , 0tXinnov nt- 
(f QovTixoTtg , ov inl nQta^iltt nQog avToy <naXiVTu Mayvivriog 

20 ti/tv. 

49. l4XXa TovTO fiovXtvofitvcoy aincov ijxt TtTiuvog, tJg 
TcSv uno Ttjg iv 'Pcoftt] ovyxXrjov ^ovXijg, Xoyovg uno Mayvtv- 

11 nfoiBtxs Stepkanus: naQtixB LP. 16 dvziSti^B P. za^iaQ- 

quod ii!!pcdUis istis locis liberari cuperet, et chm hoste in agris equitatui op- 
portonis conHi»ere erjuestribus ipse cupiis superior. id consilium cum ei suc- 
cessisset, locum peridoneum ad efticiendum id quod tanto cupiebat opere ar- 
bitratus est esse Cibalim, ubi Coiistantinus quoque Licinium summis viribus 
conserto proelio snperaverat. nam cum is sit eius oppidi situs, quem id 
temporis «lesta commeniorans exposui, partem exercitus habebat iu oppido; 
valloque inter collem qui oppidum continet et planltiem ad Savum us(ju« flu- 
vium pertiiientem excitato, quictjuid tlumine cinctum non esset, profunda 
fossa densoque vallo communivlt, quicquid autem flumine clauderetur . id 
ponle facto ex navigiis inter se connexis stravit, ita ut pontem pro arbitrio 
solveret et enndem nullo rursus negotio iungeret. hic et tabernacula militum 
vulgo fixit et regium loco maxime medio tentorium construxit; adeoque ut 
haec castra oppiois eximia magnitudine atque elegantia ornatis nulla sui parte 
cederent effecit. cum autem suis epulum daret imperator, et ordinnm daces 
at<|iie cohortium cenae adhiberentur, soli Latinus et Thalassus, qui princi- 
pem luciim apud imperatorem obtinebant . convivio non intererant , de Piii- 
lippo solliciti , quem Magnentius legationis missum nomine secum habebat. 

49. Dum illi de hoc consultant , venit Titianus , e patrum Romae con- 
scriptorum aumero , soperbas a Magnentio Toces perfereos ; ac multis coo- 



116 ZOSIMI 

riov q^Q(i)v vnfQi]qdvovg , og xara KcovGTavrlvov xul TtZv f'§ uv- 
Tov yfyovoTtov uxona ttoXaw avficfOQTjoag, y.al ttjv Tuiv noXtcov 
uncuXfiav Tfj nfQi xtjV UQyi]v avad-fig fxi.ifXfiu, rijg UQ/ijg «Xf Afffv 
fxarijvai MuyvfVTtco KcavoTuvrtov , fl ^ijv avTco (.ifT^ uocfalfiug 
avyyci)Qriafitv uyancJjvTa. rov dt &f6v T€ xal dixi]v ahijOUVTogS 
yfvio&ui Ti^coQQvg tov Kcovaravxog (fovov, avv uvTotg T6 noXt- 
fiijaftv finovxog , Tixiuvog f.ifv nQog Wluyvfvxiov fnavitvai ovvf- 
ywQtiTO, xat TuvTu OtXinnov nuQ^ ixfivco f.ifi.ifvt]x6xog, ISIayvtv- 
rtog de nQoayaycjov rbv otqutov, 2taxiuv tXcJov f'§ icfoSov xart- 
Gxuiptv , infX9-cbv dt nuvxu ru ■kfQi rbv 2ciov /cooia xui Xtiav 10 
nXtiarrjV dnuyuycov inl rb ^iQfitov ijXavvtv , ufia/i]Ti xai TavTi]v 
uiQr^afiv oi6f.ifvog. SiafiaQxwv dt Ti]g iyytiQrjOfcag (^dntxQovaO^r] 
yuQ vno Ta tow nXr]d-ovg tcjjv oixijTOQcav xul tcjov intTtTuyfttvcov 
r^v noXtv (pvXaTTfiv otquticjotcjov) inl rijv 3IovQauv i/toQfi ufia 
rfj dvvufifi nuoj]. rcov dt xutu rtjv noXiv dnoxXttaavTcov uvxco 15 
rug nvXug xul tig xug inuX^ttg dvu^avrcov TjnoQtt ntQi ro nQu- 
xriov b Mayvfvxiog , ovxt fii]xavdg t/cov ovxt uXXcog nXriOiaoui 
r(t) Xfi/ti dvvufttvog' xuTriXOvxiLfro yuQ ^tXtoi rt xai Xi^-oig vnb 
rcov ini rcov inuX'S,tcov ftu/ofiivcov. inti de xul Kcovoxavxico xd 
nfQi rijg noXiOQxiag rjyyiXd-r^ , fitxu nuarjg i'^uvuaxug xijg dvva-20 
f.if(jog nuQfyivixo ^or^dr]Ocov rfj n6Xfi xivdvvfvovai] , nuQUfitiipug 
KifiaXiv xal yijv unaoav oar^v b /iQuog nuQUQQti norufwg. 

50. MovQoi] Si nXrjOiuoug b Muyvivrtog nvQ nQoaijyf 

21 naQccfiti^ag 8s P. 

tumeliosis in Constantinum et lilios eius congestis , et urbium interitn ad ho- 
rum in gubernatione socordiani relato, Constantium iniperio cedere Magnen- 
tio iussit, ct aequi bonique facere. si vcl de vitae securitate ei cavisset. at 
ille precatus deum atque Vindictam, interenipti Constantls ultores essent, 
iis se locis bellum gesturum ait. atque ita Titiano potestas ad Magnentium 
redeundi facta fuit , licet Philippus apud illum detentus haereret. Magnen- 
tius eductis copiis Sisciam primo captam inipetu delevit. cumque loca pro- 
pter Savum omnia invasisset, maximamque praedam egisset, Sirmium du- 
xit, eo quoqiie citra pugnam potiturum semet existimans. sed hoc conatii 
frustratus (quippe tam ab incolarum multitudine_repulsus fuit «juam a militi- 
bus, quibus datum fuerat urbis negotium) Mursam universis cum copiis con- 
tendit. cum autem ii qui erant in urbe portas occlusissent, et in propugna- 
cula successissent, Magnentius quo pacto rem aggrederetur aninii dubius 
haerebat, qui neque machinas ullas haberet nec alia ratione murum subire 
posset. telis enim saxisque petebatur ab iis qui de pinnis pugnabant. itidem 
fama obsidionis ad Constantium perlata, universis ille cum copiis opem urbi 
periciitanti laturus accessit, cum et Cibalim et universam regionem, per 
quam Dravus amnis labitur, a tergo reliquisset. 

50. Interim Magnentius , suis Mursae propius admotis , ignero portis 



LIB. 2 CAP. 49. 50. 117 

TuTc nvXaig, wg «v rov xaXvnTovrog xa '^Xa atSrfQov dunuvr^- 
i^tvxog u^uviu 710 nvQi jr,v ttg Tr^v noXiv tVaodov uvunfxuaut tw 
axQUTOK xovxo ftfv ovv uixoi TiQog fQyov ovx tjPt^ , xuiv tni xov 
xtiyovg vSaxt noXXtZ xuxua^trixvxiov xo nvQ' xov di Koivaxuv- 
5xi(iy nQoauyuyvvxu xf^ BIovQafj nvd-otifvog 'txfQOv xt fu^/uyuxui 
xoiovdf. axuStov r^v xt nQo xrjg noXtcog jujv u<fOQtod^tvxiov uvw~ 
&tv Tjj TMv bnXott(x/o)v ufiO.Xr^, nuvTu/od-fv vXuig iiit(f7;Qfq^t'g. 
Tovxto KiXxcov (fuXuyyug xtoouQug tvanixQvyfjtv , fyy.iXfvaiififvog, 
tnttduv icf loxufiivov Ktovoxavxiov ftiXXot nQO rffg noXtcog ovvcx- 

iO nxfad^ui ftu/rj , roTg ivuvxiotg intX&tiv udoxrjotg, ijjaxi uvxovg 
iv ftiato XtjCfd-ivrug nuvcoXt&Qiit Staq&uQfiVUt. xovxov Si xoig 
itffoxtijat Tio Tfi/fi yviood^ivxog tvdvg o Kcovoxuvxtog ^xoXtSwuv 
xui BIuvuSov TOt'5 ru'^tuQ/ug i^^intitnfv * o» Si rcrvg vn* uvxotg 
xtxuyftivovg bnXixug rt xui To'^(nug uQtoTivSr^v tXofttvoi rug &v^ 

15 Qug rov aruSiov nuoug unixXttauv , unoXufiovxtg Si rovg vntQxtt- 
fitvovg rovxov ^a&ftoig nuvxa/o&fv xi xoi-g iv T(p oxuSito xvxXcjt- 
ouvxfg xaxfx6'£tvoav. intt Si xtvtg uvxcov ini&ivxig xa adxr^ xuTg 
xfffuXuTg inttQud^r^ouv Toi; oxuSiov StuQnff^cu xug O^vQug , btiov 
orfinfoovxtg xul xovxovg ^iXtoi xt fjciXXorxtg xui &tt'vovxtg 'iiqtat 

<i) Sitfttivuv, u/Qtg oxf StitfO^HQUv unavxug. tovtio r(!> TQonco rf^g 
DJuyvtvTiov Stuntaovar^g int^ovXf^g xu\ rf^g iviSQug tig rovvuvriov 
uix(l> niQioxuar^g, tig ruvxbv uftqoxtQu ytvoittva xu oiQuxfVftuxa 
avrinfsrtv uXXr^Xotg iv rto nQo rf^g M.ovQar^g mSio). fttk/r^g rt 

2 rriv post tls add & ttvaxtxdGaifv L. ^ 3^d] ro£s 

TtQO P. 19 %xiivovx(s L. 

iutulit, ut ferro consumpto, quod ligna t^eret, exercitui aditura iu urbein 
\^n\ patefactum aperiret. vcrum hoc ei non successit, cum ii qui coasjste- 
bant in moenibus igneni magna vi aquae restinguerent. at ubi OouAtantium 
propius a Mursa iam abesse compeiisset, aliud quiddam huiusmodi niolitur. 
erat ante urbem stadium quoddam , attributum superiori memoria eorum cer- 
tamini qui se armati exercerent , ab ojuni parte silvis opactim. in eo cum 
quattnor CeUarum cohortes abdidisset, iussit ut posteaquam adductis a 
Constantio copiis ante oppidum pugna consereretur, hostes inopinatos ado- 
rirentur, ita ut intercepti ad internecicnem usque delerentur. ea re ab iis 
cognita qui stabant iii oppidi rauris , statira Constantius Scolidoara et IMana- 
dum tribunos ablegavit. hi selectissimis quibusfiue tam gravis armaturae 
militibus quam sagittariis cx toto militum numero . qui sub illorum erat im- 
perio , secum suinptis omnes stadii portas obsederunt. cuinque stadii gradus 
superiores occupassent, et undique mllites qui erant in stadio cinxisseiit, sa- 
Ijittis eos conficiebant. illorum vera nonnullis, sublatis ia capita scutis, 
stadii portas perfringerc conatis, impetu pariter in eos facto tela coniicere 
gladiisque ferire non desinebant, donec universos interemissent. hoc modo 
«iiiu irrila cecitiisset Magnentii fraus et insidiae diversum ab opinione ip^inA 
eventum habuisseut , congresai exercitus 'm planitie . qwae aiite Muraaiii est. 



118 ZOSlMi 

ytvofiivr]g oVa ffXfSov ovnw TtQoxiQOv Iv xovxo) TftJ noltfai) (falvf- 
xui yfyowiu, ninxovGi f.iiv i'§ txuxfgov nXtioxot, (51) Ko)r~ 
oxavxiog dt d'fUGUfifvog w? f/.i(fv)Jov xrjg fiu/r^Q ovar^g ovde xu 
xJjg vly.rjg ix^riOfxui y.uxa vovv uvxw, XMV^^Pwftaiy.wv axQuronidon' 
xoGOVxov tlaxxovfiivMv y.ul xoTg nuvxa/o&tv iniy.fifiivoig ^uq^u- 5 
Qoig f.iexa xoauvxr^y <f}&OQuv uvxi/tiv ov Svvufiivwv , fig tvvoiav 
TjXd^f xov anovSuig xial y.ul avfi^uatat y.uxu7.vaui xbv no/.ffiov. 
xuvxtt Si avxov xcov axQuxoniSo)v txi avfintnXfyfiiviov uXXrj).Oig 
loyiCofiivov , nQog fitiCovu Xvaauv inuQdivxfg 01 3Iuyvivxuo atv- 
aycovitofitvoi ovSi wy.T;og fiu/Ofiivoig avxoig iniXd-ovar^g inav- 10 
aavro , tnifitivdv xe avxoi yt ol axQUxrjyol axQuxto)xiov fQyu nXr^- 
Qovvxtg y.ul xoig xud-^ ty.aaxov axQuxitoxatg tniy.fTod^ut xoTg ivuv- 
xioig iyxfXtvofitvoi. y.ut xwv Kiovoxuvxiov Si axQuxriyiov tig dvu- 
(.ivr^oiv tt;? uvSQiug y.ut xijg '^FcofiaiiOv So^^r^g fnavtXd-ovxcov , w- 
xxog xt ^udtiug ovorjg, tnutov uD^r^lovg SoQuoi xt xut '^icffOtiS, 
y.ai nuvxl TW nQoaninxovxt xai tig /tiQug lovxi' xat ovxe to 
axoxog ovxe txiQov rt xcov fuod-oxcav avaxcjo/rjv noXifiov noitiv 
1'navae xu axQaxonfSa xov cfovuv xux^ u)y).rj).o)v xul iv tvxv/r^- 
fiuxi fifyioxco noitTa9:ut xb avv aXXijXoig itnavxag uQSrjV anoS^u- 
vtTv. xcov Si axQuxjjycov uvSQiug xal uQixrjg tQya xaxci xtjv fm- 20 
/tiv iniSti£,afiiviov fiiyiaxu, ninxovaiv uXXot xt xui '^QxuStog o 
xov xuyfiaxog xcov Id^ovlxcov rjyovfitvog xai MeviXuog xcov f$ 
lilQfieviug \nnoxot,oxcov uQ/ttv xtxayftivog. 

manos conserere. cumque proeVitim eiusmodi committcrctur qualc nullum 
fere prius hoc bello pugnatum fuisse videtur, utrinque plurimi ceciileruiit. 
(51) Constantius autem conspicatus se, quod civile beiliim lioc cssct, ex 
animi voto ne victoria quidein potiturum. tantopere derainutis Romaiiis exei- 
citibus , qui post talem et tantam stragcm urgentibus undiqiie barbaris non 
amplius resistere possent, cogitare de bello certis foederibus et conventioiii- 
bus sopiendo coepit. quae dura ille suo ciim animo volvit , exercitibus nec- 
<lum a se in vicem diremptis. maiorem ad furorcm elati Magneiitianarura 

?iartium milites, ne ubi nox quidem pugnantes oppressisset finem dimicandi 
aciebant, sed ipsi etiam duces in obeundis militum muneribus et singulorum 
animis excitandis perseverahant, ut hostibus incuniberent. itidem Coiistantii 
duces virtutem pristinam Romanumque decus ad animum sibi revocabant. 
alta iam nox erat, et nihilo se minns in vicem feriebant hastis, glndiis, armis • 
ceteris , quae semet offerrent et ad manum essent. nec iain vel ipsae tene- 
brae, \e\ aliud qiiid earum rerum quae res laxamentum quasi quoddam belli 
efficere consueverunt, inhibere poterat exercitus, quo niinus in se inutuis 
desaevirent caedibus, et in maxima felicitatis parte ponercnt, si omnes fun- 
ditus una perirent. ipsi duces , raaximis hac pugna tam fortitudiiiis quam 
virtutis facinoribus editis, cura alii cecidere tura Arcadius , tribunus Abulco- 
ium, et Menelaus, cui datura erat in equites ex Arraenia sagittarios impe- 
riura. 



LIB. 2 GAP. 51. 52. 38. 119 

52. .^iov d( Ttt TitQi HlirtXdov Xtyofiiva utj nuQudc)u~ 
fiiTv aiunff. Tovjov (fuoi iQiu xaTtt tuixov iVUQUoZoVTU t<o ioii>} 
^tkri, xul /Qfjiftivov wfiCii ftiu f fi^ xttd' ivog auuurog u)j.vt, 
tQibJv ifinr^yvvvui to /?t).Jj, tottw <Jf nZ TQonto ir^g To'^iiu; /Qr^- 

i aufiivov nXtj&og f.iiv oix oiJyov xaxuTo^tvaui t(Zv zio/.tfiuov, ui~ 
Ttov %i Q/g tintiv ytvtad^ai T^g TtSv ivavrtotv (fvyflg, uXX* tniai 
fiiv xut ovTog , Tov nuar^g t^r^yovfiivov Tr.g BIup-tvTiov OTQUTtug 
uvxbv uvtXovTog, intai di uftu tovtiu xut ^FioftvXog , (iiXii fti^ 
nQOTtQov nuQU I\Itri).(xov ntftqd-ivTt ^Xr^d-tig, ord* fHTu Tr,v nXr^yr^v 
10 J« TQV noXifiiTv unooTug, iO)g oTt xui uvtov tov ^uXovtu uviO.tv, 

53. ''YntQTiQOV Toiixv xuTu Tr,v ftu/j,v Tov KwxoxuvTiov 
ytroftlvov xui Tuiv 3IuyrtvTiov aTQUTtvftuxwa XuftnQuig ^^j; qtv- 
yovTUiv, govof ftiv nuftnXrfd^t^g uvdotjiiv Tt xui "nnwv xui tcov uX~ 
Xatv vnoi^vyiMv lyivtTO' ndoutg di TuTg iXniaiv unap'Ovg 6 Hla- 

15 ^^yivTtog , dtdKog ftr, noTt nuQU tojv tTi XiJ.tiftfiiro)V ixdod-tir, ToJ 
KoivaxuvTiio , dtivottxo jovg nfo} Ilutoriuv Tonofj xuTuXintov ix- 
dQUftiTv inl Tr^v ^lxuXiuv , xuxtid-tv ovvuyuyijjv dvrufttv txtQuv 
uvufia/iauad^ui. imi di Toig xuxa Tr^v ''Pf^r^v lyiM rw Kx'»'- a. 352 
OTuvxiov qQOvovvTug ^ r<p fiiatt tw :iQog uvtom ^ Tty tii xutu 

SOt^v ft(ji/r,v ytytvr,fiiva ftu&tiv , Tug Z.^.ntig vntQuvu^ilrat diiyvca 
xui ix T(ijv iy.tiat fjioTtv6vT(jov i9:v(Jov u.a(fuXtutv Tiwg uvxco ntQt- 
voijaau nvd^oftivog di wg xal toc? ntQi TOif f^'Ov ^uQ,iuQ0vg 
/Qr^jLtdjutv nXr^&tt diafttyitg (tvrtp Tnnoir^xiit o KwaaTdvxiog xal 

18 a.vafuiCiiG9aL P. 19 rm ra:] r^ om F. 20 usitatlus vni^^iivtu. 

52. Fuerit aBtem pretium operae, quae de Menelao perhibenlar, si- 
lentio minijue praeteriri. memoriae prodltum est hunc arciii tria simul aptan- 
tem eodem teiupore tela, et una duntaxat utentem eiaculatione, nuu in unum 
ea corpu» sed tria defixisse ; quo saglttandi modo cum utcretur, nec bostiuni 
exij:uum numerum telis eius confectum et eoAdem propemodum ab uno ui 
fugam actos aiunt. sed tamen et ipse cecidit, a Romulo tutiiLs exercitns 
Magnentiani duce interemptus ; et cecidit eiiam cum eo Romulus , cum telo 
pjius a Menelao petitus ne plaga (^uidem accepta pugoare desiissst^ donec 
Uiterfeci^et eum qoi telum in se contorserat. 

53. Itaque cum Constaiitius hoc proelio superior evasisset» iamque 
Alagnentiani exercitus apertc terga darent , ijigens strages et hominum et 
equorum et reliquoium iumentorum est edita. Magnentius omni spe destitu- 
tus, veritiisque ne a reliquiis suorum Constantia dederetur , iisPannoniae 
locis relictis in Italiam excurrere statuit , aliisque coUectis inde copiis aleani 
pugnae denuo tentare. sed quod Romanos a. Constantio stare cognovisset, 
vel odio sui, vel quod intellectum esset de proelji eventu. Alpes transcenden- 
das decrerit, deque nationibus istic degeutibus aliquid interim praesidii sibi 
comparandum. verum qnod inaudissct Coiistantium maximis muneribus etian». 
viciuos Rheuo barbaro» iufeatos ei reddidisse, tum ad Gallicas uationes opera. 



120 zosim 

ra riov raXaraJv e&vrj §ia Ttvtov tvvoiav ila^ffqovrwv uvt(u OTQa- 
Tr^ywv a^UTa nenoirjxtv avTW, ^i^re St dia rwv tamQiwv ^J(irjQWv 
tlg MavQOvaiovg oTog re ytv6[xtvog ^ta^ijvai rw xa\ rovg ravrrj 
Fw/iiuiwv av^iftdxovg tlg tvvotav rbv Kwvaruvrtov imanuaaad^ai, 
a 353 rruvrayod^tv dnoQOv/.itvog &uvarov id^tlovaiov owTTiQiug uiaxQugS 
tiinQQod-tv inoi^aaro, ^uXXov di olr.tiutg x^QOtv ij ruTg rwy noXi- 
filwv ilXtro Tov ^lov anoXintTv, 

54. 3Iuyvtvrtog fxiv ovv tovtov uvrjQtdtj rbv TQonov, trrj 
jHaatXtvaag tqIu xai ftrjvag tri nQog Tovroig 't^, ytvog /niv ilxwv 
ihib ^uQ^uQwv, f.itrotxrjaag di iig yitrovg , t&vog ralurtx6v,iO 
nutStiug rt rrjg yiarivwv fitraaxwv , iv fiiv roTg nXtovtxrrjfiaai 
Ti]g rvxr]g d-Quavg , dtiXbg di iv TuTg ntQtaruatat, Tr^v ivovouv 
UVTW (fvott xuxoi]d-ttuv xQvxput Stivbg xul roTg uyvoovai tov uvrov 
TQonov tvrj&r^g tlvut xal XQrjOrbg vof.ittpixivog. 

Tuvra fiiv ovv ntQi ISIuyvtvriov nQoi^ySTjV tintiv , inttSr] 15 
riotv tSo'^tv uyuS-wv alriog yfytvrjod-at xura rbv xuiqov Trjg avrov 
(iuailtiug roTg nQuyfiuotv , wort yvwGd^r(vui ntQi avrov rulrjd-r,, 
xu\ wf ovSiv i^S, uyaChPjg uvrw nfnoirjTut nQouiQtotwg. /Jtxivriog 
iii nuQu Maptvriov fitruntfKfd-ttg etg jSor^d-ttuv xul rijg inl rr/v 
'IruXiuv bSotnoQiug iyofitvog, aficx, TftJ nvd-iod-ui t« rovrw avfi-^ 
fiavra orQurtwrtxoTg ruyfiuat xul iXutg ntQtntawv ovStfiiuv rt 
OQWv owri]Qiag iXniSu, ^q6x<P ntQtorQixpug tov TQuyr^ov unr^Xuyr^, 

55. ^F..n\ rovrotg rijg rwv iiXojr uQ/ijg lig ft6iov Kwvaruvrtov 
ntQiaruor^g uXu^ovtiu fiiv avKo nQootyivtxo , rip' rv/r^v inyxtlv 

qHorundam C( nstantlo favorem conciHantium ducura praeclusum esse aditum, 
(um nec per cccidentales Hispanos ad Mauros transiicere posset, qui istis 
etiam in locis confoederati Romanis popuii benevolentiam Constantii captas- 
sent, inops sb omni parte consilii mortem voluntariam turpi saluti praetulit, 
manibusque suis quam hostium vitam eripi sibi maluit. 

54, Ac Magneatius quidem lioc modo perilt, cum tribus annis et sex 
praeterea mcnsibus imperasset. originem generis a barbaris trahebat; cum- 
ijue commigrasset ad Letos, quae Gaiiica natio est, literas Latinas didice- 
rat.^ audax fortuna prospera, tiraidus adversa. occultandae natura insltae 
inaHtiao mirus artifex, qui mores et ingenium ipsius perspectum non haben- 
tibus siniplex et bouus esse putaretur. 

Haec de Magnentio pnpterea lihult adiicere, quod aliquibus visus fue- 
rit Imperii sui tenipure rei publicae bono fuisse; ut vera de eo cognoscantur 
qui nihil jnstituto liono gessit. Decentius autera cum ad opom fereiidam ar- 
cessitus esset a iMaj;nentio, iamque in Italiam contendens intellexisset ea 
quae Magnentio acciderant, in ordiiies quosdara turmasque niilitum lapsus, 
ubi nuliam salutis spcni viderei, obtorta laqueo cervice rebus humanis excessit. 

55. Secundum haec cum uiiiversa reruin summa soli Constantio cessis- 
sci, arrogantior csse coepit, quod eam fortuuac prosperitatem moderate ferre 



LIB. 2 CAP. 55. 54. 55. 121 

fttiQtwg ov dwr^d-tvri, nQoatntxtd^txo df xai Ttt ntQt rovg toiov- 
■tnvg lioj&ora ovyiarao&at twv avy.oqavxtwv tQyaaTr^nia, roTg do- 
xovotv tv i'xttv Tr/ijf ini/iovXtvovru' rio yup xar dytiv ixttvovg 
rijg evnQayiug arTOi to^ tovtiov u'.^iag V^ttv tXnt%ovTtg tixortog tig 
5 rug xttT* uvraiv irQtnovro itUfioXug. ovroi xotvwvovg rf^g xuxor^- 
^tiug tvvov/ovg riov ntQi tt^v uvXi]v rivag notriOtifitvot, ntQiaruv- 
Tig ntid-ovat tov KiovaruvTiov litg FuXXog w» uvnf/tog avrov , rijg 
Tov KuiauQog r/^i(Of.itvog Tiurjg , ovx uQxovfttvog ruvrr] niiQurui 
TTjV (iaaiXiiuv tavrio niQi&tivut. xai ort rovro uXri&ig r^v ntiauv- 

10 rtg , lig rrp/ xuru tov TuXXov o^^oy^y inaiQOvoi Toy Kotvoruv- 
Tiov. r,aav di ol ravrr^v nXC^uvrtg rijv inifiovXrjv ^vvufiiog xui 
Jltxtvrtog , tvrtXftg avdQtg xui diu riov rotovriov xuxwv ini fiti-' 
^ov iXd-tiv Tvyr,g onov&uLovrig. ixotvcuvtt di avroig rf,g nQU^tfog 
xui ylu/itnudiog b Tf^g uvXf^g vnuQ/og, uvrjQ dvvua&at nuQu rio 

IS^uaiXti nuvriov uti nXiov intd^vfiiov. rov roivvv Ktovoxuvriov 
raig rotuvrutg d-tftivov dta^oXutg fitruntftnrog fiiv b FdXXog iyi- 
vtro, ib xttT* uvrov onovduLofttvov uyvoiov' u(fix6fitvov di uvrbv 
b Kwvaruvriog nQwrov fiiv rfjg rov KaiauQog ixdvii riftf^g, inti a. 354 
di ntnoir^xtv idtwrr^v, roig dr^ftiotg ixdidwaiv tig Offuyf^v, ov rovro 

SO TiQwrov xuru avyytvoi:g uiftarog to ftvoog t^ufiuQrwv , dXX^ trt- 
QOtg nXfioot rovro nQoo&tig. 

4 (ixoztos add P. 5 TQixovrai Stephanus. 20 ro (ivaos abest & P. 

non posset. sumebant etiam incrementum officinae calumnianun , quae dr- 
cum eiusniodi homiaes existere consueverunt , et iis potissimum insidiantur 
quorum fcrtunae bene constitutae \identur. quippedumillosfelicitate sua de- 
turbando dignitate;» eorum se consecuturos sperabant, non abs re ad calumnias 
adversus eos struendas se convertcbant. atqae hi quibusdam sibi sociis im- 
probitatis adiunctis, qui erant eunuchi aulici, Constantium aggressi Gallam 
patrueiem ipsius , dignitate Caesaris ornatum , hac non contentum de occu- 
pando imperio cogitare persuadent. et eius quidem rei fide Constantio facta 
tanquani vcrae, ad struendam Gallo necem illum impellunt. qui has texue- 
rant insidias , Dynamius et Picentius homines erant condicionis humilis , et 
qui per huiasmodi scelera fortunam ad ampliorem pervenire nitebantur. par- 
ticeps autem facinoris et Lanipadius erat, praefectus praetorii ; qui vir apud 
iinperatorem plus aliis omnibus auctoritatis et potentiae semper habere cu- 
piebat. itaque Constantio talibus calumniis aures praebente Gallus arcessi- 
tur, ignaras eorum quae in ipsura cuderentur. eum advenientem Constantiua 
honore Caesaris primum exuit. deinde privatara ad fortunara redactum carni- 
ficibus necandum tradidit, non illo primo contra coguatum sanguinem admlsso 
piaculo, sed pluribus aliis adiecto. 



122 ZQSJMl 



r. 



jt uvra im rdXXtp tw KaiactQi nenoa/ahg o Koyvaxavxiog avxog 
fifv xuxa T^v ^lxaXlav ix Tlaioviaq duiirj , d-ecouevog de xa nuv- 
ru/ov '^Pwuuiotg vn-^xoa ^uQ^uQixaTg etfoSoig uneiXr^fifiiva, xat 
0Quyxovg f.tev xul l4Xaf.iavovg xai 2u§ovug ijSij reaouQuxovxa 
noXetg enixitfievag rtp^Prjvip xurethjCforug, xal avrug ftev uvu-5 
oxdrovg nenoirj-/.6rug , rovg de rovrtov oixi^roQug unetQOv ovrag 
nXtj9-og XtjYaufttVovg fiera nXovrov XacfVQCOv avuQtd-fir^rov, Kovu- 
dovg Se xai 2uvQ0fidxag enl noXXr^g udeiag Jlatovlav xuxaxQe/ov- 
rag xal xtjv uv(*neQ(a Mvaiuv, IleQaug dk rov rr^v ecpuv nuQevo/Xeiv 
ovx dcftarafievovg , d xai nQoriQOv- rjav/atpv $eei rov firi tovIQ 
KuiaaQu FdXXov avroTg eneX&eiv, ravra roivvv Xa^tov xuriSt vovv 
xul unoQCtiv rt nQci^ete, fiovog fiev uQxeaetv ovx cpero dvvtjaf- 
aS^ut nenovrjxoatv ovria roTg nQdyftuai ftorfd-r^aetv, fXea9-ui de xot- 
vcovbv rijg aQ/ijg ovx e9>dQQei Std re cfiXuQ/iug vneQ^oXrjv xui rd 
ndvrug e/eiv Iv vnoxpia tov fir^&eva navrdnaatv evvorjaetv avrcZ. 15 
xtti noXXrj fiev avrbv eni rovroig ti/ev dfirj/avia, t% de '^Pa^fiai- 
xijg uo/^g ev fttyiarco xivSvvcp xufievrjg Evae^iu tj Kcovaruvriov 
yufiertj, nutdeiug re eig uxqov ijxovaa xai cfQovriasi rrjvyvvui- 
y.eiav vneQuiQovaa cfvaiv , eiar^yHTut yvcofir^v avrcp , xaraarijaat 

10 jJcvjjaSo»' *•'. libri ijffv^ijajttv. 



IIL 

jLlis in Gallum Ca^sarem perpetratls , e Pannonia Constan(iu& in Ttalianv 
tran.siit cum autem videret omnes Romanis ubique subditas provincias bar- 
baricis incursionibus interceptas, BVancos et Alamanos et Saxones iam qua- 
drafiinta sitas ad Rhenum urbes cepisse, prorsus easd^m devastasse, cives et 
incolas infinitae multitudinis cum innumcrabili spoliorum copia secum abdu- 
xisse. Quados cum Sarmatis niagna licentia et securitate per Pannoniam per- 
c|ue Moesiam superiorem grassari, Persas Orienti raolestos esse non desinere, 
licet antea quievissent , veriti ne Galtus Caesar eos adoriretur, his igitur 
omnibus ad aniraum revocatis, et quid faceret ambigens, solum quidem se 
minime sufficere posse putabat, ut afflictis adeo rebus et laborantibus opem 
ferret, imperii vero consortem deligere non audebat . cum ob imperandi libi- 
tlinera nimiam, tum quod omjies suspectos haberet ac nerainem prorsus slbi 
fiduni fore duceret. has ob res admodnm erat consilii inops. cumque in ma- 
xiino iraperium Romanura periculo positum esset, Eusebia Constantii coniux, 
quae suraina praestabat eruditione doctrinae su|>raque muliebrem sexuni j)ru- 
deiis crat, consilium ei suggerit, liortata transalpinis ut populis luliaiimu 



LIB. 3 CAP. 1. 2. 123 

T^aifsaQa rotg vmQ xag ^AlTxitg Vdviaiv lovharov TiaQairlaaaay 
rakXov f.ifv udiXqbv ofionuTQiov ovra , jtuTda 6f KmaTaviiov 
■natdog , o^ naQu zJioxXrjiavov KuTauQ fTv/i Yf/oviog. inti de 
ffdet TOK ^aaiXta Kuivaruvxtov tj Evof^ta nQog nav imomiog ro 

5 avyyivtg dinxtifiirov, TQonoi ToiiZdt Tor avdQu naQt,'/ayt. rtog 
laTi" qr^ai"xat rb Tfd^og unXotg xui Xoytov uaxrfitt xbv unutxu 
ftiov ia/oXaxiug xat nQayuuTtov nuvrunaaiv untiQog,_ utiiirorv xt 
taxat navxbg ixtQov ntQi Tjfiiig ' ^ yuQ Tr/7j ^f'§/« ntQl T« nQU- 
yfiaxa /Qioutvog intyQUffta^at xbv ^uatXiu noti]att xa uiaiiog ix~ 

lOfidvxa, 7] xaxu xt nxuiaag xfdin]'^txat , xa\ ovdiva T^ii xov Xot- 
nov Kwvaxurxiog log ix yivox-g ^uaiXtxoy nQog xi^v xiZv ZXojv uQ/r,v 
xXr^&r^aofttvov." (2) TorTW»' jajy X6-/cov uvaa/bfitrog o Kotv- 
cxuvxtog ix xoiv Idd^^r^voiv 'lovXiavbv (.ttxanif-tmxat , xoTg uvxo&t 
qiXoabtfOtg avrovxa xa\ iv nuvx\ nuidtvatiog tliiit xovg tavxov 

15 xud^rjyittorug vniQliuXXbfitror. inti di tig xtjv 'IxuXiav ix xf^g 
'E).Xiidog fttxuntftnxog r^X&tv , uvuStixwai fiiv avxbv KaiauQU, a 355 
xaxty^rii di xr^v udtXqrjv^E/Jvr^v uvxot , xu\ xoTg vniQ xug^4Xntig 
t&rtotv intfintv. unioxog di wv qvatt, xa\ otg tvvovg uvtio xul 
ntarbg lOTUt fir^ xtd-uQQr^xiog , ovrtxntftnft 3IuQXiX7.or uvxto xal 

20— «AorffTioy, «wTor^ xu\ ov xio KuiauQt xtjv uvTO&t xuruntaTtv- 
aug dioixrfitr. xuvxri xa xuxa 'lovXiurbv diu&tig b KwroTdvTtog 
uvxbg fiiv in\ Ilatoviuv xa\ JSIvoiuv i/WQtt, xuvtuv&u xu ntol 

13 i^ 'Arfr^vaimv L. 14 (fLXoGOtpovCi P. 15 xcOTjyow/ifrovs L. 
19 iirixB LP : editi fijjnco. 

Caesarem praeficeret, gerraannm Galli fratrem, et eius Constantii nepotem. 
e filio qni a Diocletiano Caesar fuerat appellatus. et quoniam norat Eusebia 
Conslantium imperatorem cognatos omnes habere suspectos, maritum hoc 
(juodam modo circumvenit. iuvenis est, inquit, et simplicis ingenii, studiis- 
«jue doctrinae per omnem vitam vacavit ; et rerum omnium plane rudis et 
iiiiperitDs quovis alio nobis aptior erit. nam sive fortuna prospera rebus 
perendis utetur, faciet ut iraperatori felices illi successus adscribantur; sive 
qua parte inipegerit, morietnr, nec ulluin postea Constantius habebit qui 
vclut ex imperatoria familia natus ad summam rerum administrationem voce- 
tur. (2) has voces cum admisisset Constantius, lulianum Athenis arcessit, 
cum philosophantibus ibi familiariter viventem et in orani geiiere doctrinae 
niagistros suos superantem. posteaquam in Italiara arcessitus advenisset, 
Caesarem Constantius declarat, et Helenam ei sororem in matrimonium tra- 
dit, et ad nationes transalpinas eura dimittit. atque uti natura infidus erat, 
qui nullo modo slbi persuadere posset iulianum sibi fidelem ac benevolum 
fore, cum eo INIarcelluni et Salustium ablegat , illis ipsis , non Caesari, omni 
istic administratiune credita. rebus ad lutianum spectantibus in hunc modum 
dispcsitis, ipse Constantius in Pannoniam Moesiamque proficiscitur , et ibi- 



124 ZOSIMI 

KuvuSovg xat ^avQO^uTug oixovo/nr^aag fni ttjv totav tTQtntTo, 
Twy TliQoixMv t(p6Su)v tig /^ia/,rjv avTov tly.ovawv 'TovXiurov St 
rug^!dXnfig vntQ^uvTog , roig TtTayi.iivoig ruXuTixoig tdrtatv tni- 
OTUvTog, xal twv jSuq^uqcov ovSiv T/Ttov [itTu nuar^g uStlag tntia- 
iQVTWV , TOig avToXg Xuyoig tj EvatSia yQr^aui.iivrj ntld-fi KcovaTUV-S 
a. 357 Tiov tniTQixpui ttjv Sioixr^atv uvtio twv ixtTof nQayfidTWv. 

Ta fxiv ovv ivTtvd-fv u/qi navTog rov (iiov 'lovXiavdi uqu- 
yd^ivTu ovyyQucffvai xal noirjTuig iv noXvaTtyoig yiyQunrai jSijiXoig, 
ti xui f-irjSfig riov ovyytyQucfOTCov Tr^g u^iug rcvv tQycov icpixtro ' 
nuQfOTi Si Tw ^ovXofiivcp avXXajSiTv anavra roTg Xoyoig ivTvyyu- 10 
vovTi roTg avrov xa\ ruTg inioroXuTg , ucp' ojv tvtart fidXtcna ra 
Y.UTU nuauv uvrcS ntnQuyfiiva r^v oixovfiivr^v ntQtXufitTv. intl 
Si nQOorjXtt rrjv t«^/v ^i"»? f-iTj Staanuaui rijg laroQiug, tiQriat- 
rai xa\ r^fuv avvTOficog txaoTu xuru rovg oixtiovg xaiQOvg, xai 
fidXtora oaa roig uXXoig nuQuXtXtTcfd-ui SoxtT. 15 

3. KcovaTuvrtog roivvv iniTQiif/ug unavra rco KuiauQt 
nQUTTftv oaa avvoiattv iSoxti rotg vn' uvrbv tdrfoiv , in\ Tr^v 
tcpav i/wQti , rov nQog HiQoug ndXtfiov Stud^r^ocov. ^lovXiuvog 
Si ru fiiv iv KtXroTg aTQurtcortxd Siicp&aQftiva xard ro nXiov 
tvQwv, Tovg Si ftaQ^uQOvg dxcoXvrov tyovrug rr^v rov^^Prjvov (5/a-20 
^aatv xui fii/Qi aytSov rciiv nQog d^uXuTTTj noXtcov SitXd^orrc^g, 

2 ncizrjv LP. 3 legendum fortasse rotg t£ vn' avrov ntayni- 

vots i&vtaiv. S. 8 ^i^Xiois P. 14 oUsiovs] txtivov P. 

dem sedatis Qiiadorum Sarmatarumque motibus versus Orientero pergit, ir- 
ruptionibus Pcrsicis eum ad bellum pertrahentibus. lulianus autem cum su- 
peratis Alpibus ad Gallicas nationes attributas sibi pervenisset, ac nihilo bar- 
bari niinus umni cum licentia grassarentur, Eusebia, rationibus iisdem 
usa , Coiistantio persuadet ut rerum in iis locis admiuistrationcin ei com- 
mitteret. 

Enimvero qnao ab eo tempore per omnem deinceps vitam lulianus ges- 
sit , ab historiarum auctoribus et a poetis prolixis descripta libris leguntur, 
tametsi nulius eorum, qui haec raemor'ae prodiderunt, ipsorum facinorum 
dignitatem attigerit. poterit etiam , qui volet, omnia coniprehendere perle- 
gendis ipsius orationibus et epistolis, de quibus inprimis ab eo per universum 
orbem terrarum gesta colligere licet. sed quando par est ut ordinem histo- 
riae non interrumpamus , a nobis quoque singula . ratione quadam compen- 
diaria , suis temporibus exponentur , ea praesertim quae ab aliis omissa vi- 
dentur. 

3. Cum ergo Constantius omnia permisisset Caesari agere, quaecunque 
subieclis ei nationibus ex usu futura putaret, in Orientem contendit bellum 
contra Persas gesturus. lulianus autem cum omnem apud Celtas rem milita- 
rem maiori ex parte labefactatam et perditam repperisset , et barbaros iibe- 
ruiu arcente nemliie ilheni trausmissum habcntes, ac propemodum ud urbcs 



LIB. 3 CAP. 2. 3. 12;') 

1^1' Tor TTfQiXtXfifiiifrov (TTQUTifOTixov dvvafitr uvf<7X0Tt(i. awidwv 

df log 01 fiti' xuTu Trjv yiuQuv xui TtQog Ttjv axo^»' tov tiov jSuq^u- 

QOtv dvofiuiog TTTwaaovotv , oi Si nuQu KiovoTuvTiov dod^tvrtg 

uvTiu, TQiuxoatot xui t^r^xovTa Toy uQi&fiov oyTig, ftovov fv/(~ 

5n&ui, xud^uniQ uvTog tiov qr^oir, f,dfaav, oaovg fuv oiog t( yi- 

•/ov( ToTg Tuyftuaiv (yxuTtM^f, noXXovg d( xui f&fXonug (df^uTO, 

Ttotr^aufKrog di xui oti/mv qQOVTidu, nuXaia ft(v xutu tivu noXiv 

(VQO)V unoxiifKva , Tr^g nQoar^xovor^g (ntfitXdug uiiiuaug TOtg 

aTQUT(vofi(voig duvdfKr. UYydXuvTtav di Ttliv xuTuaxonwv utg 

10 n(Qi noXtv IdQy^vTOQUTOv , nQog tjj tov iPiji-ot; xdfttrr^v i»X^j;, 

nXf^d^og undQOV (n^Qutiu^r^ ^uQliuQiuv , ufia Tio 'p-tZrat fKTu tov 

a/(dtua^(rTog uvT(p aTQUTomdov nQof^d , avfiftiiug di ToTg noX(- 

fiiotg nuat;g vn(Q^oXi,g inixdru to TQonuiov (OTr^afv , V^ fiiv iv 

at-T/) Tr^ f^XTi ff^^Qtadiov unoXofiirwr , (T(QOjv di tooovtcov uXu- 

15 fiirwv xuTu tow 'Pjjror xui diucf&uQdadiv iv tio Q(vfiuTi , (uaTe 

(i jtg (&(Xoi Tff nQog /Juq(Tov ldX('^uvdQov ftixx73 TttVTijy naQu^a- 

X(Tv TT^r rtxr^r, ovx uv (vqoi T«t'rijv ixd'vr,g iXdTTOru. 

JlQu/&iv i( Ti fKTu Tt]v vixr^v Tip KuiauQt atomfi naoadQu- 

fi(Tv ov nQoar^xd, tjv (^uxoaitav innitav iXrj toj KatauQi, aqo- 

20 dQa Ttt noXifttu ytyvfiruaftirbJr. tovtojv t^ Qtaftrj xui Tf n(iQU 

d-uQQoiv fi(QOQ ov fitxQov T^f (Xnidog iv avToTg iadX(V(v. ind di 

1] fidxij avviarri, ndvT(g ftiv x^ xaTU dvvufttv intddxtx-fKvot 

10 'jitfytvToifaTov] libri tiqyivxoqtt tijr. 19 a^off^xfv P. 

usque mari proximas grassantes, reliqnianiin exerdtos Tires inspiciebat ; et 
ainmadTerso eonim qnidem locoruro homines etiam ad barbarici nominis fa- 
iiiuiii iorniiiiiitc percellL, ^ibi veru datos a ConstaiiUo milites, qiii numero tre- 
centi pt sexaniiita duntaxat erant, nihil aliud scire, quemadmotinni ipse ali- 
cutii dicit, qiiam ut votis rem gererent, quotquot sane poterat, ordinibus ad- 
scripsit, ac multos etiam volones inauctoravit. armorum quoque cura susce- 
pta, vetpra (|uadam in urbe condita repperit, eaque convenienli studio refe- 
cta niilitantibus distribuit. cum autem nunticissent exploratores, propter ur- 
bem Argentoratuni, quae ad Rheni ripam sita est, infiiiitam barbarorum mui- 
titudineiii transiecisse , !>imui atque rem cognovisset, cum copiis tumultuario 
opere rollectis propressus est, et conserta cum hoste pugna tropaeum longe 
amplissimum statuit, sexagiiita milibus hominum in ipso proelio deletis, et 
allis totidem in Riienum praecipitatis atque iu flumine exstinctis. ideoqne si 
qnis istam victoriam cum Alexandri adversus Darium pugna conferre velit, 
banc iila non inferiorem fuisse reperiet. 

Et ({uidein ali<|uid , post victoriam factnm a Caesare, silentio praeteriri 
non convenit. habebat alam Caesar sexcentorum equitum , plurimum bclli- 
cis rebus exercitatoruin. quod horuin tam robore quam experientia nitere- 
tar. non exigoa spei pars in eis posita periclttabatur. cnm autem ventum ad 
nianus esset, omnes alacritatcin suam pro viribus declarautes in adversos 



IW zosim 

7Tor)3r'i.nav roTg noXefiioig Ivt/.nvTO, vmQTtQOv Si tio7.7m tov^Po}- 
f^iuixov yfvoutvov orQaTfVf.tuTog ovrot fiuvoi uQog qrvyriv rgaTitv- 
xtg rag ra^tig untXinov, wan xul avrov rov Kaidaqa avv d7u- 
yoig intXaoavTu y.u}.tTv re avrovg y.ul y.oivcovtTv rijg viy.tjg nuQU- 
xeXfveo&ui, rovg dt firjdi ovrui {.lerua/Hv id-flr^aai rijg fid/rjg.5 
elxorwg roiwv o KuTouq u/d^ofitvog ecp^ oTg rd ye r/xov eig uvrovg 
ey.SeSioxuai roTg (juQ^uQOig rovg bfW(fv)^ovg , rrjv fiiv unb rcov 
voficov coQiOfitvrjV zificoQiuv avroTg ovx ened^r^xev, ufiqieaag di 
io&rjTi yvvaixeict, Sia tov OTQurontSov neQir^yuyev in* i'^uy(ayf,, 
arQUTKvruig uvSQdai /uXtncoreQUv d^avurov rrjv rotuvrrjv rifico- 10 
Qiuv xui noivijV -rjyT^acxfievog. xul unt^i^ rovro eig Siov avrco re 
xuxeivoig' ev yuQ rco SevreQco nQog reQfiavov$ noXifito rijv enire- 
&eTaav avroTg aio/vvrjv t/ovreg xaru ivvv fiovoi a/tSbv nuou 
navrag rovg uXlovg rjQiarevauv. 

4. 'Enei Se ruvrU Sienovrjd^ rco KuiauQi, xarii. a/oXr]vio 
arQuricoTCjov avvayeiQug nXij9-og enl rbv xuru rov reQfluvr/.ov nav- 
rbg nuQtaxfvuttTO nbltftov. uvrinuQUTa^uftivcov Se rcov (iuQ(iu- 
Qcov nXrjd-ei nafinolXco, rijv rovraiv tcpoSov ovx dvafieivag o KaTouQ 
uvrbg intQuiovTO rbv^^Pijvov, ufitivov XQivug ovx iv r^ rcov^^Pcofiuicov 
v.l}^ iv rfj rcJov fiuQ^dQCxiv yfj noXtfirjriu tlvui, rovrco re firj rug n6Xeig20 
^uQVveod^ui 'Aui avd-ig rfj rcjov (iuQ^dQCOv iniaraoiu. yevofievrjg Si 
fid/rjg ia/VQOTdrrjg xul nXrjd^ovg dneiQOv ^uQ[idQCov iv ravrij neaov- 
rog, a/Qi rcJov^^EQy.vvicov SQVficovrovg (ftcyovrug b KuTouq eniSuv^ag, 

4 T^s fwjJJyS L margo. 9 na^rjyayiv libri. 

hostes rnebant ; quibus cum Romanus exercitus longe superior evasisset. hi 
duntaxat in fugam acti tam foede deserebant oniiiies, ut cum eos ipse Cae- 
sar cum paucis adequltans et revocaret, et ut in societatem victoriae venirent 
hortaretur, tamen ne sic quidem proeiii participes esse velient. itacjue non 
immerito Caesar indignatus, quod , quantum in ipsis fuisset, civfcs suos har- 
baris prodidissent, legibus ille quideni constitutam poenam eis non irrogavit, 
sed amictos veste muliebri per castra duxit , in aiiam provinciam distrahen- 
dos, ratus miiilibus , qui viri essent, huiusmodi poenam et supplicium morte 
gravius futurum ; (]Uod quidera et ipsi et militibus commode cessit: nam se- 
cundo contra Germanos bello , suis in animis eius ignominiae , <|ua fuissent 
affectij mcmoriam retinentes, soli prope, «lipra ceteros omnes, reni praecla- 
rissime fortissimeque gesserunt. 

4. Hoc defunctus labore Caesar {Jer otium coilectis militum copiis, ad 
inferendnm universae Germanorum nationi belluiH se parabat. cui cuin nume- 
rosas opponerent acies barbari , Ca^sar eorum irapressione non cx.^pcctata 
Khenum ipse transmisit, praestare ratus ut non Uoiuano sed barbarico bel- 
lum in solo gereretur; quo ipso fieret ut etiam rursus urbes adventu barba- 
rorum non gravarentur. acerrimo proelio commisso , cum barbarorum innu- 
merabiiis iii eo maltitudo cecidisset , Caesar fugientes ad saltus Hercynios 



UB. 3 CAP. 3. 4. 127 

Tioi.vv Tt iQyuanuiro^ ^owv xai toj' viov tov rtZy {iuQliuQMv 
r^yovfitrov lUi6of.iuoiov tuy/Qiuv tXwv, unr^uyi \ov ainuxov iv jfj 
oixitu nuuovfConu tni juTg vixutg utTuvovvTu Ji ja Toi; Kaiact- 
Qog aTQUJr^yr^iiUTu* Toi' uiv Sri BudotiuQiov *TovXtuvog igt^iunt 
5 KoyvaTuvTtot, Tij tovtov tv/t] tijv rixr^v uvaTtd^iig' ot di (iuQiiuQOi 
nQog ta/uTOv ("k.r^XuxoTig xivdvvov xui niQ\ naidotv ^'<Jj; xut ^ti'«i- 
xdiv didioreg , ftrj noTt xui fttXQi tiov Tonotv ixiivbtv ir olg rfOav 
tni^tX&oiv KuTauQ unuv uvt(uv to ytvog uQdr^v Xt^taiTai , OTtX- 
Xovot noia,iitg ntQi qiXiug dtaXi'4oitivovg xai ntQi tov Ftouuiotg 

iO jur/dinwnoTi noXiftr,aitv. o di KutauQ ovx uXjMg tfjr, TiiQi tftXiug 
uvToTg ig Xoyovg iivut , nQtv Tor^ ui/uuXioJOvg unuvTag , oaovg 
ix T(D»' uXovaaiv nuXia)v tTv/ov iv ToTg nQo tovtov /oovotg unu-' 
yuyoiTtg, anoXuiStTv. Tuiv Si xal jovto noitTv ouoXoyr,auvT(av 
xut nuvTug oaot ntoiiiatv tjt Sidovut, nQuyuuTtvoutvog o KuTauo 

15 ro iir,diva tujv ui/jtaXwTorv fttivavja nuQu JoTg ^uQjiuQotg XuOtTv 
joiovii jt fxr,/av(ijut. rovg atp* txfxajr^g noXfdg Tf xoi xotftr^g 
Stuffvyovjug itijaniitxpufitvog unrja Xiytiv dvoftuaTi Tivug uno 
riig ixuoTOv noXtwg r, xwftr,g uni-yayov al/jiuXwjovg ol ^uQ^uQOt' 
ixtioTOv Si TOtf xuTu av^yivitav r^ yitrviuatv ij (ftXiav ij aXXr,v 

20 r/rcc avvrv/iuv iyvwoitivovg t^ovotiuoui^Tog , ixiXtvt ToTg ^aoiXi- 
xoTg vnoyQUfftvotv unuvTug unoyQuqtad-ut. tovtov Si ytvofiivov 
xui Jtxiv nQiafiibtv u-^i-oovvjwv lo ^ovXtvftu, Sta^ug tov P^vov 
IntTQint ToTg nQta^tat fitJU Tuiv ui/fiaXwT(jDV inuvtX&tTv. %wv 

2 BovSoficcQiov L. 14 itdQsieiv P. 

n«q'ip pprsecntns, ingenfi hostiam edita caede filioqne ducis barbarornm Va- 
duiuariu capto . ovaiitem ob haa victoria^ exercitum et iraperatoria C aei>aris 
farinora celebrantem, ad sua reduxit. ac Vadomarium quidem luliaiiua Coii- 
stantio misit, eius fortunae victoriam acceptam fercns. barbari vero in ex- 
trenium adducti discriiuen , iamque de liberis et uxurihus suis sollicili, ite 
forte Caesar ad iiia loca progressus, quibos in locis ipsi degebaut, univer?ain 
gentem fundilus exteriiiinaret , legatos de pace collocuturos , qua cunstituta 
nulium adversus Romanos unquam bellum gesturi essent , mittuat. Caesar 
baud aliter se cum eis de pace dixit acturum. quam si captivos omnes, quot- 
quot ex occupatis oppidis superioribus annis abdnxerant, recuperasset. iiii:» 
hoc quoque se facturos poUicitis, et oranes reddituros qui adhuc snperstites 
essent, Caesar, ut efticeret ne quisquam caplivoruiii se ignorante apud bar- 
baros maneret, huiusmodi quiddam molitur. arcessitis ad se omnibus qui siii'- 
gulis ex oppidis atque vicis fuga evaserant, ab eis exigebat ut nomiiiatim 
dicerent qucsnam ex arbibus et vicis uniuscuius^jue ipsorum barbari captivos 
abduxissent. cum quisf|ue vel ex coniunctione sanguiiiis vel ex viciaia vel 
■micitia vel alio quodam casu slbi cognitos nouiiiiatim edixisset , ius.sit ut 
omnes a notariis imperatoriis describerentur; quo facto legatis hoc consilium 
ignorantibus Rhenum ipse traiiamisit, et cum captivis ut revertereutur impe- 



128 zosm 

()f iitT ov nolv To TiQoaxaxd^tv nlr^QiOGuvTMv, q:t^GurTMv Tt ndv- 
lag i'xiiv Tovg ul/j.iaXutxovg , inl ^^jnuxog vxf/viXov xad^iaag o 
KuTaaQ, axrjaug xe xov j3tjfiaxog oniad^tv xovg vno^/QUcptug, nuQu 
fiiv xtov jSuQ^uQcov y.uxu To avyy.iiutvov nuQuytviad^ui xovg ui/jiu~ 
}.ioxovg ixtXivt , xwv di y.u&^ tvu nuQiovxtov xul xug tuvxuJv ).t-5 
yovxo}v nQoar^yoQiug ol tw KaiaaQt nuQtaxwxtg vnoyQucftTg ix 
riov ovxtov nuQ^ uvxoTg yQu/.ifi(iX(t}v uvtCi^xovv xu xovxiov ovouuxu, 
xui nuQu^ulXovxtg ovg xt nQoxtQov untat]/.iti(uaurxo xul xovg 
(fuvivxug TW KuiauQi, xui noXXtp nXtiovg rovg nuQU xiZv oixtiwv 
noXtxiov xui xoojinpiov ovof.iua9-ivxug tvQovxtg , oniad-tv nuQtaxio- iO 
rtg f/irivvov xovxo xtp KuiauQi. tov di xoTg twv ^uq^uqwv 
nQia^tatv untiXtjauvxog noXtfttiv (xtg ov nuvxug unodovai xovg 
ai/jiu)Mxovg , tlxa xul Xtinovxag t'^ txdaxrjg noXttog xt xui x(our^g 
vnojSuXXovxwv xiov vnoyQU(fi(ov t^oro/LKiaarxog, oir^&ivxtg ot /Suq- 
fiuQOt d-ti(x xivi QOnij xui X(t atpoSQu xtXQVj.i/iivu xut ud'r/Xu dtj- 15 
Xovad-at x(o Kaiouot, nuvxug ooovg uv tvQ(oat Ctovxug nuQuScoativ 
OfxoXoyriauvxtg , xovg naxQiovg OQxovg tni tovxio dtddxuatv. 
(5) ov d^ yivot.iivov xal nXijdovg ai/jiuXtoxtov unodo&ivxog oaov 
tixbg 7JV fx TtaauQuy.ovxu noXitov xuxa xQctxog uXovaiov avvtiXi-' 
/d-at, ■^noQtt ntQi x6 nQuxxiov o KuTauQ, xdg noXttg clQdTjv unoX- 20 
Xvf-iivug oqOjv , Tr^v St yfjv /qovov ovx bXiyov /iitivuauv uyttoQyrj- 
xov, XQOtfijg xt ovx oXiytjg 6to/tivovg xovg tx Ttov /SuQjSdQWV uno- 
Sod-tvxug , rjxtg ovSe uno t(ov nXrjoiov noXttov tvnoQtaTog 7]v <)/« 

20 mallm tccs /itv noXtis. 

ravlt. Jlli cnm non muUo post, quod imperatnm fuerat, complessent, omnes- 
que se captivos habere dlxissent, sublinii (lUi)dani in solio consedit Caesar, et 
constitutis post id tribuaal notariis, a barbari», uti convenerat, adesse capti- 
vos iussit. illis ^igillatim ingredientibus et noniina sua significantibus , nota- 
rii, cjui propter Caesarem stabant, ex libellis suis eorum nomina ijuaerebant, 
et collatis iiiter se tum iis quos antea consignaverant , tum Caesari reprae- 
sentatis, ac deprehenso longe plures esse qni suis a raunieipibus et vicanis 
noniinatini indicati fuerant , accedentes a tergo de hoc ipso Caesarem certio- 
rem reddebant. Caesare vero barbaruruni legatis bellum coinuiinato , qui 
captivos oinnes non reddidissent, eoruni([Ue noinina, qui (jiiolibet ex oppido 
vicoque deessent , suggerentibus notariis prolocuto, rati barbari divino quo- 
dain nutu vel abditissiiua et ignota quaeque Caesari significari, omnes. quos- 
cunque vivos repperissent, tradituros se poUiciti patriuni eo nomine iusiuran- 
dura praestiterunt. (5) (juod ubi factum fuisset, tanta^iue captivorniii mul- 
titudo reddita quantam erat verisimile de quadraginta per vim captis iirbibus 
fuisse coactam, Caesar quid ageret ambigtbat; qui et oppida funditus deleta 
cerneret , et rclictam non exiguo tempore t.^rram prorsus incultam , et resti- 
tutos a barbaris egentes annonae non exiguae , quae vicinis ab urbibus sup- 



LIB. 8 CAP. 4. 5. 129 

TO fir^di ravrag u:ieiQuTOvg yivOfUvuQ rr^g juiv ^aQ^SunMv tqoSov 
TQOffrlg uoxovnr^g ovx tinoQtiv. ovx l'/Mv ovv o jt yni\atTat loT^; 
Tcaoovat, rotordt ri i.trjuvurat. rov'Ft',vov noog ruTg tn/uriuTg 
rijg rtQftavtag, otuq firiiv tih-og ra).urix6v, tig to l4i).uvrixov 
SntXayog ixdidovrog, ov r^f r^iorog tj BQtrruvixtj vj^aog trvuxo- 
aiotg arudioig ditarr^xiv, ix riuv niQt rbv norufiov vXuiv 'ivla 
mvaYa'/oiv oxraxootu xanaxivaae n).o7a fitiCovu )Jfi(iiov , ravru 
rt iig rijT Bntrruviuv txntftyjug xoiiuto&ui atiov inoiti' xui a. 358 
rovTOv roTg norufiioig n/.oiotg uruytoifut diu rov 'Pr^vov nunu- 

10 axivixCo)v , rovTo ri noiiZv avvt/tartQov dtii ro (iQu/iv tlvat to»» 
nXovv , i-QXtat roTg unodoO^tTai ruTg otxtiuig noXiatv lig rb xul 
TQO^fj /ni]ouad^ut xui antToui rfjv jt^v xui it/Qig uf.irjov t« ini- 
rridtia i'/in: 

TuvTu Si VnQa^tv ovnio a/tdbv eig ntfinrov xui tlxoarbv 

15 T/"? r,).ixiug iviuvrbv nQOtX&uv, i/ovrorv Si riuv arQuruorutv 
nQbg uvrbv tvittviog Stu rt rr^v rov ^iov Xtrorr^u xut rb ntQ\ rovg 
noXtfiovg uvSQtTov xu\ ntQ\ /Qr^tiuriaftbv iyxnurig xui rug liXXug 
uQirug, iv uig niivrug ug lintTv rovg xu&^ uvrbv urd-Qionovg 
vntQii^iuXXtro, (fd^brio ftXri&tig o Korvaruvrtog in\ roTg ^JovXiuvov 

^xaroQd-otfiuatv , oir^d-ttg Si rr^v ^uXovariov, riov StSofitvorv avrio 
avfi,jOvXcov trog , uy/irotuv uiriuv uvriTt rr,g roauvrr,g tlvui ntQi 
Ttt noXtitia xut rr,v uXXr,v Stoixr,aiv Sbcr^g, fiiruntfintrui rovrov 
iog Sfj roTg xurit r^ houv ocvrbv Imarr^aorv, troifiug Si rov Toi;- 

4 oTtfQ — ralaztxov delet i7, q. v. in Comm. 23 8t] R: Ubri jjSrj. 

peditari propterea non poterat, qnod et ipsac barbarorum ^rassationis ex- 
pcrtes non luissent et annoiiae satis ma^iiain copiam noii Laberent. itaqne 
cum ignoraret quo pacto praesenti rerum statui consuleret , huiusmodi quid- 
dam machinatur. ad extremos Germaniae iimites , ubi Gallicae cuiusdam 
iiationis «edes sunt , Rhenus in Atlanticum mare seinet exonerat. ab eo lit- 
tore Dongentis insula Britannica stadiis distat. itaquc collectis lignis ex ils 
sIlTis quae fluinini adiacent, octingentas nares lembis maiores struxit. his 
in Briianniam missis frumentum alfcrri curat. eiusque fluvialibus naviglis ad- 
verso Rheno «ubvehendl rationem invenit. quo saepius iterato , quod navi- 
gatio brevis esset, abaiide praebuit iis quos oppidis suis restltucrat , unde 
partim victitarent, partim sementem facerent, pEurtim ad messem usqne com- 
meatum haberent. 

Atque has res gessit , cum prope necdura vigcsimnm et quintnm aetatls 
nnnum attigisset. cunique mllites anlmis in eura benevolis essent propter 
frugaHtatem in victu et viriiem in beUis animnm et in captandis lucris conti- 
nentiam et propter virtutes denique ceteras, quibus omnes, propc dlxeriin, 
sui saecnli homlnes superabat, invidla Constantius ob res pracclare gcstas a 
Jullajio tactus, ratusnue sagacitatem Salustii, qul uiius ex attrlbutis cl con- 
sUiariis erat, tantam Illi belllcis in rebus et adminlstratione rellqua glorlam con- 
ciliarc, bunc ipsum arcessit velut Orientalibus praeticiendum. dimisit bomi- 
Zosimus, 9 



130 ZOSBfl 

7um'0v Tovrov uiffVTOQ (jyvcuxH ywp iv unaat Kbrvffravrid) nnd-r^- 
vtog elvai) ra {.liv imrerjoaf.tf.iiva navra rto Kaioaqi xaO'^ ixu- 
crijV wg iimTv eXdf.ilSavev ovx oXiyr^v enidoaiVy rwv arQuriwrtov 
uv^uvofiiviov nXi^dst y.ai noXefiixuTg tfiniiqiaig, rtJSv noXeiov iv 
etQijVr] xai unoluvaet rtov uno ruvrr^g ovacov ayad-uiv. (6) nuv-S 
riov Se wg elneTv rcov uvro&t ^uQ^txQiov unoyvovriov elnidi ntxorj, 
xut oaov ovdinct) rovg ert neQtXtXetftfievovg unoXtTa&ui nuvioXed-Qiit 
nQooSoy.rjOfivrtov, 2a^oveg ol ndvrcov Stj y.uQreQwrurot rcov ey.tTae 
vefioftevcov jSuq^uqmv d-vfico xui Qcoftr] xui xaQreQiu rfj ntQi rug 
ftdyug tivai vofiit,ovreg , KovdSovg fioiQUV atfiov ovrug eig rr^v 10 
vno "Pcofiuitav xurt/OfievrjV exniftnovot yr(v, o\ Se vno WQdyxcov 
oftoQtov avroTg ovrtav xioXvofitvoi Sta^rjVut Siet rov ftrj rio Kui- 
GUQt Sovvut Sixaittv airiuv r^g xar^ avrcov avd-tg icpoSov , n7.oTa 
vuvnriyrjodfievot xui Sia Toi; ^PrjVOv r-^v vno 0Qdyy.cov i/ofiiv7]v 
vntQ^aXofievot yrjv eni rrjv vnrjxoov 'Pcofiaioig fx>Qfirjd-r^aav , xatiS 
rfj Bara^iu nQoaayovreg, r^v Si/a a/il^oftevog 6 '^Pijvog vijaov notet 
ndorjg norufiiug fieitftva vr^oov, ro 2uXicov iSi^^og, 0Qdyy.a)v dno- 
fiotQOv , fx rijg oixtiug /coQug vno 2a'§6vcov eig ravrr^v rijv vrjoov 
untXud-ivrug et,i^aXXov. avrrj Se tj vijaog ovaa nQoreQov nuaa 
^Pcofiaitav rort vno 2aXi(av xarti/ero. rovro fiad-tav o KuTouq 20 

10 Reinesius cum Cluverio maTult Kavxovs, qui inter Amisam et Visur- 
gim locati Saxonibus vicini fuere. Petavius et post eum Ritterus Zo- 
sinium hallucinantem credunt posuisse KovdSovis pro XauccBovg , id 
quod etiam loco luliani in Ep. ad Atb. coniiriiiatur : vitsSi^afiTjv (itv 
(lotQuv ToiJ Tcov ZlaXitav i&vovq, Xa^cd^ovg ds i^ijlaca. etiam 
Eunapio in Legat^ Xafia^ol dicuntur. cF. Amniian. 17 S. R. 15 vnsg- 
§cdXo(i£voi libri. toQfiTJdijaav S: libri lOQfila&rjaav. 17 djio'- 
fioiQav? 

nem non invite lulianus , quod omnibus in rebus obsequt Constantio decre- 
visset; nihiloquc minus omnia Caesari commissa quotidie, prope dixerim, non 
exiguum quoddam incrementum sumebant , cum numero milites et usu rerum 
bellicarum augescerent , oppidaqUe pace paViter ac bonis e pace provenienti- 
bus fruerentur. (6) omnes iam propemodum in iis locis barbari spem omnem 
abiecerant, tantumque non ad internecionem perituras existiniabant suorum 
reliquias, cum Saxones, omnium eas regiones incolentium barbarorum et ani- 
mis et corporum viribus et laborum in proeliis tolerantia fortissimi habiti, 
Quados, nationis suae partem, in solum ab Romanis occupatum emittunt. at 
finitimis Fraiicis eos transitu prohibentibus, qui metuerent ne iustam Caesari 
causam praeberent se rursus invadendi , navibus constructis Rheno praeter- 
vecti parentem Francorum imperio regionem , in Romani iuris solum conten- 
derunt ; et appuisis ad Bataviam navibus, quam divisus Rhenus insulam effi- 
cit quavis insula fiuminea maiorem , Saliorum nationem , Francorum a parte 
profectam et vi Saxonum in hanc insulam suis e sedibus reiectam, expulerunt. 
haec insula prius Romanis m universum parens a Saiiis hoc tempore possi- 



LIB. 8 CAP. 6. 7. 131 

ant7n,n ftiv ToTg KovuSoig, nuQiyjta df tw aTQaT(p TOVTOtg ^iy 
xuTfk To XQUTfQov diufiu/io&ut , SuXiiov di /nr^diva xTelveiv ij 
xwXvfiv inl T« 'Fcouuuov ooia Siu(iuivtiv oiu /t^ log TzoXfuiovg 
(ffiaTUfiivovg jf^ /(x)Qu, uvuyxji di jrj tiuqu Kovudwv iXuvifa&ui. 

5 TuvTr^g ula&ofitvot Tov KuiauQog Tr^g (fiXuvd-Qioniug oi SdXtot ol 
(.liv «710 TTJg vr,aov fitTu tov acfitJv ^uoiXtiog tig t^v vTib Pioiiuiovg 
infoutovvTo yr^v, ol di avftffvyovTtg fig t« oQt] xurfifouv, ixtTui 
Tov KuiouQog ttnuvTtg xu&toTUfttvot xui id-iXovTi t« xud^^ iuv- 
Torf ivdidotTtg. o di nnog ftiv noXtfiov ovSlvu &UQ00vvTug tTt 

IOtoi? (iuQjiuQOvg ootuv, iqodoig di Xu&Quiutg xui Xr^arfiuig nQOO- 
i/ovTug ov ftixQU Tt ovdi Tu Tv/orta ix tovtov ttjv /ioquv iQyu- 
tpfttvovg xuxd, xui unoQWv o Tt nQu^tiiv, tfUfQOvt OTQuryjyTj- 
ftuTt TuvTr^v ftrcfift twv ^uQiSuqwv t^v Tf/vriV. (7) uvt^q Ttg 
r^v ftiytdog ocofiuTog vniQ Toig uXXovg ixnuvtug t/wv, xui ti]v 

15 uvdQiuv «vctAojov Tw oiuftuTt. TovTdj ^uQ^txQW TO yivog ovTi xul 
Xr^oTfvtiv aiv uvroTg thod^oxt nuQioTTj t« oixtTa TJd-rj xuTu7.tn6vTi 
nQog Tovg vnb ^Pwftuiotg KtXxovg ftiTuoTTjvut. dtuxQi^wv ovv 
unb /Qovov Ttvbg iv TQi^iQOtg ( itTTt di uvtt} noXig ftfyioTTj twv 
vniQ Tug ^Xntig i9ywv) intidri TOvg vniQ tov 'Ptjvov jSuQjSdQOvg 

^itoQU Tug T^^()f x«TaTO*/ovT«? noXtig xui tu nuvrwv uxwXvrwg 
XrlitjOftivovg , OTt t^v tov KuiauQog ovnw ^lovXiuvbg fi/tv UQ/r^v, 
uftvvtiv ftiv dttvotTio TuTg noXtatv , ovx t/wv di nuQQr^aiuv oia 

1 dvTiTioiu vulgatum corr Lcunclaviiis. 7 oQta cum Leunclavio 

R. qui ctiaui dni^tGuv inalebat. 9 biSovzfs P. 17 'Pcofiaiovs P. 

debatur. Caesar ea re cognita, Quados ille qnldem vicissim aggrediebatar, 
Bcd iusso prius exercitu cum Quadis acriter diniicare , Saliorum iieminera oc- 
ddere, nec prohibere cjuo rninus in RomauoruiD fines illi transircnt, quod non 
ut hostes Roiuanam regionem peterent , sed per vim et coactionem a Quadis 
pellerentur. hac aniniadversa Caesaris humanitate Salii partim ex insula cum 
rege suo Romanorum in solum trarsiiciebant , partim ad limites inita fuga se 
conferebant; omnes Caesari suppiices facti sponte sua se cum rebus suis 
eius fidei pennittebant, Caesar non iam ad beilnm gerendum promptos et 
audentes amplius barbaros videns , sed clandestinis iiicursionibus et latroci- 
niis intentos , hand levibus inde raalis et detrimentis regionem afficere , quid 
ageret dubius , hanc artem barbarorum prudenti stratagemate vicissira ultus 
e.st. (7) erat quidam vasto supra ceteros omnes corpore, cui corporis magnl- 
tudini virilis animus respondebat. huic natione barbaro, ceterisque cum bar- 
baris latrociniis assueto, visum est relictis sedibus patriis ad subiectos Roma- 
nis Celtas migrare. cumque Treviris ad aliquod tempus hacreret. quae urbs 
transalpinaruffl gentinm maxima est, ac transrhenanos barbaros videret urbes 
in adversa Rheni ripa sitas incursionibus vexare omniuinque fortunas iiullo 
prohibente rapere ; quod sane tum temporis accidit , cum nccdum lulianus 
Cacsarii potestatem nactus esset ; de tuendis quidem oppidia cogitabat, sed 



132 ZOSIMI 

V0I.10V f^iTjdivbg avriZ rovro noiiXv inixQtif/avTog , xtjv fitv uQXtjv 
fiorog tlg t« SuaviuTU xQVJiToiitvog tujv v)mv iy.uQudoxtt rug tw»' 
(]ai)i3uQ0)v f(f6dovg, x«t vvxrbg tTiiMv r/drj 7iuQtif.iivoig fiid^ xul 
vnvo) xtCfuXug oacov oTog rt r^v /juq/juqmv unirtiit xul roTg iv Ttj 
noKti q)iQm' idttxi-v. avvfxojg di rovro notcov oxvov ovx oXlyovS 
inoirjat rotg ^UQ/3uQ0tg , uyvoovai fiiv rb yivofitvov , rot 8i xud^* 
exuarijv log tintiv i)MTrova9^ui rov xuxov avvuiad^uvoiiivoig. intl 
di xui uXaoi ovvtfiiy7]auv tovuo Xijarai xul xu9-^ tvu avviovrtg 
nKr;9og ytyovaai , rort d^ toj KuiauQi nQoatX&wv b XuQiirriov 
(rovro yuQ ovofia rip ruvrVfV tvQovrt nQcorio xuru tcov ^uqIjuqcov 10 
int^ovXtjv^ avucfuivti rb nQortQOv ovno) no),XoTg iyvcoafiivov, o 
di KuTauQ , inttdrj fiTj Qcidiov r^v uvrco diot, rov OTQuronidov ruTg 
iv jfZTt TW»' ftuQ^uoo)v Xu&Qaiutg icfoSotg int^iivut (xur o).i- 
yovg yuQ xftl iv noXXoTg tavrovg StuontiQuvTtg iXf^arivov, TjfiiQag 
Si ytvofiivrjg ovdivu d-fdauad-ui nuvrcinuatv r,v' iv yuQ ToTg niQi 15 
Tovg uyQOvg dQVfioTg untxQvnrovro, airovfitvot ru ix rijg XTjortiag 
uvroTg nQoayivofitva) , rb dvaydQCOTOv tcjov noXifutov XuficJbv xara 
rovv fig uvuyxr^v xuriarrj rov ftrj OTQaroniSco fiovov ulXu xal 
Xr,artxcv avoTTjfiuri rovg Xr^arug fifTtX9fTv. unoSf^cxfitvog ovV rbv 
XuQtirrcava xu\ rovg avv avrcv, ovvuxpiug rt avroTg rcJov 2u)ucov20 
noXXovg, wxrbg ftiv uvrovg XrjOTtvovat roTg KovuSotg oiu ftffit- 
"ktn^fiivovg Xr^artiatg inintfintv , rifttQug Si ovor^g iv roTg vnai- 

6 rectius forsan ivsnoiijGs. S. 21 avtoTs LP. Z2 tJttfinBv libri. 

quod eiusmodi quid ipse moliri non auderet , cui nulia lex ut id faceret per- 
misissot, initio solus in densissimas siUas abditus barbaroruni impressiones 
opperiebatur, eosque noctu aggressus, ubi temulentia et sonino iam sopiti 
iaccbant, capita quotquot poterat barbaris abscindebat, et in urbem allata 
civibus ostendebat. id institutum continuans metum et cunctationem barba- 
ris non exiguam iniiciebat, ignorantibus quidem illis id (juod fieret, sed ipsum 
tamen detrimentum ex eo deprehendentibus, quod in singulos prope dies eo- 
rum copiae diminuerentur. cum autem et alii latrones cum eo se coniunxis- 
sent et sigillatim collecti quandam ad multitudinem excrevissent, tum vero 
Charietto (nam hoc nomen erat ei qui primus insidias hasce contra barbaros 
excogitaverat ) adito Caesare rem ei , non multis antea cognitam, apcrit, 
Caesar , cui faciie non esset cum exercitu nocturnas et clandestinas barbaro- 
rum incursiones coercere (nam exiguo numero multisque locis dispersi la- 
trocinabantur ; et ubi dies illuxisset, neminom omnino videre erat, quod in 
saltus agris vicinos semet abderent , ex iis victitantcs quae hoc latrocinio ac- 
quirerent), cum ad animum revocasset quam difftculter hostes domiturus 
esset, ad eam redactus est necessitatem , ut non exercitu tantum sed etiara 
latronum globo quodam latrones persequendos statueret. quare Chariettone 
cum suig recepto , et iisdem ex Salioruni numero compluribus adiunctis , hos 
noctu , velut exercitos latrociniis, in latrocinantes Quados emittebat, inter- 
diu dispositas sub dio miiitum statioues habcbat , et omnes qui latroaum ma- 



LIB. S CAP. 7. 8. 133 

d^Qotg tTuxre tu ffrnaTOTTida, xu\ TruvTug oaot to ^.r^nxixuv oToi ts 
iyivovTO diuffvytiv txTftve. TOt/TO xf Tiotiuv dttTtkiaiv , ttog ort 
xuTuaTuvTig iig ia/urr^v arevoytoQtuv oi Koviidot, xui ix TioXXtHv 
ohyoi Yf*'ouftvi, nooaf/ioQr^auv uua tu) affiov Tiyoviitvio T(p Kut- 
5 aunt, 7i'kf,d^6g xi ui/ttuXtarojy ^^»j avXXu^ovTt xutu zug nooitQug 
lifodovg xul jov tov (fuaikfiog naida nuQU Xuottntavog fiXr^^fti- 
rov. fnti df ixfTr^otug uvTOvg iXfftvcug nQOTttvotttvovg hnr^oovg 
unrjft Tiov fnta/;fiwv jtvug xui rovTOtg uitu lov tov (iuat).tafg 
viov, fig d^QTjvov oixtqotutov xuruaxug o rtav ^uQ/iuooiv ijyovfit- 

10 vog (Jatiixt duxQvtov log unoXoiro f.iiru. rtiov uXXojv uvno xui o fio^. 
ruTf roiyvv iXtr^aug o Kuiauo dfxxova nuroog rov rt nutdu uvrtii 
dtixvvatv fv tvna&titi rQtffoutvov , xui tfr^aag f/fiv iv Ofir^QOv 
ru^tt , xui aiv uirto rivv tv ytyovorotv uXXovg o*<ijpor? Xu^iiov, 
iiftXortur^auTQ tjjv iip^»';;v irf,^ f-t tir^dtnorf xara 'Putitaiwv /jtQug 

15 uout. 

8. Tuvra (ttrio Sittd^tig b Kuitjao ^uXtovg rt xai Kovd- 
Smv ftoiQUv xui rtt/v iv rrj BarUjiiu vjjaw rti-ug rtxyftuaiv iyxuriXt- 
Sfv , 5 xui rvv f(p* rifiwv tri doxti ntQiaiv^ta&ut. xutia di rovg 
tti-Tovg /Qovovg Kovardvriog o jiuaiXivg^ r^v xuru rr,v tiouv ru 

2oTTfQo(ov i/iov iv (fQOvridi itovu xui roig ixtiat noXifiotg iyxuQTi- 
Qtov • Ttt TC y«p vniQ ritg Z^Xnttg t^TT} xaXiSg tl/tv uvrto r^ rov 
KuiauQog xv/jfQriviifru nnoroiit, xui 'IruXiu niiaa xai 'IXXvQioi 
xiV(Ji>-ov ii^ov ovdivu , rtuv vnio to»' ^laroov ijun.jdoiov ditt tov 

17 Bitcaovviec l^. IS icp' ■qfiiv libri. 

iws eradere potoerant trueidabat. td facere non deanebat, donec Quadi 
maxinias ad aii<:ustias redacti deque multij pauci facti cum duce suo Caf*ari 
se dederejit; rjui et raagiiai» superioribiw impressionibus captivorum mnllitu- 
iuem adeptus fuerat, et inter alios ipsum quoque re^is filiDnt a Cbariettone 
' iptum habebat. cnm miserabile» in modum suppiices factos obsidcs dare 
iuberet, homines quosdam nobiles, et in his ipsum regis fiKura, dux barbaro- 
rum , iamentatione maxime roiserabiii sublata cum lacrumis deierabat inter 
aiios et filium sibi periisse. quamobrera paternas miseratur lacrimas Caesar, 
frli<ira ei coaimonstrat. qui deiicate alebatur ; simulque professos eum se ob- 
sidis habere loco, deque nuroero nobilium aliis t|uoque praeter banc obsidibus 
acceptis, pace» ipsis ea iargitus est lege ue contra Romanos uuquam arma 
caperent. 

8. His rebas ita constitutis, et Salios Caesar et Quadorum partem et 
quosdam incolentes insulam Bataviam, legionibus adscripsit ; quornm ordines 
nostro quoque tempore supeistites esse videntur. per eadera tempora Coa- 
Btantius imperator in Oriente, de solis rebns Persicis soUicitus , eorum loco- 
rnm bellis intentns erat. nam et bcne transalpinarum constitutae res erant 
pentium, quae providentia Caesaris administrarentur ; et Italia tota cum Illy- 
riis extra omne positom erat periculiUB , propterea quod trans IstoiiB habi- 



134 ZOSDH 

infj Sia raXurlag tov Kalaaqa Siupdvxa xov ^latQOv avroTg ImX- 
d^iiv OiOffQovvvvxcav. K(t)vaxavxiov xoiwv iv xovxotg (ivxog ol 
a, 359 lltQGai , ^amuQrjV f/orrf f ^aaiXta, xu naQi xrjv fttor^v tXrjiLpvxo 
xuiv Tcoxuftwv, y.ai xa TCtQi xtjv Niot^iv unavxa yaxuoxQtipa.f.itvot 
•xui uvxTjv ijSi] nuaji Svvdfiti xtjv noXtv (noXt6Qy.ovv. xov 615 
axQuxTjyov ytovy.iXXiavov nQog xrjv noXtoQy.iav uQxtoavxog , y.ai 
rvv fitv xoTg unb xijg xvyi]g dQ&Ojg /Qriauf.itvov vvv di xui oxqu- 
xr^-/rif.tuatv , 1] ^fV noXig xu ntQtoxuvxu dttcfvytv , ilg to/^uxov 
iXd-ovaa y.tvdvvov. rb de oncog ntQixxbv '^yi]Ou/ii-t}v dtt^tXd-tZv, 
ftvxov xov KaiouQog iv iSia ovyyQUfpfj nuvxa uffriyr^aufxtvov xu 10 
xuxt nQuy^&ivza , untQ toxtv tlg X^^Q^? Xu^ovxu xr^v iv Xoyotg 
uy.Qav xov uvdQog ovvtStiv uQtxrjV. 

^oxovvxcov di tlvui xwv y.uxu xtjv houv iv TjGvyiu , xat xtov 
xov KaiouQog y.uxoQd-o)f.idxa}v iv xoTg utiuvxwv oxo/naoiv ovxcov, 
ditvcJog Kcovoxuvxtog ovvtaxdXr} xco cfd-ovf^). x^ di xcuv iv KtX- 15 
xoTg Xi y.al '7^i]qgi nQuyfiuxcx)v ivrj/.iiQifi day.v6ftivog ifiriyuvuxo 
nQOcfuoiig , di* cjov uv dvvrjd^tii] xuxu ^Qu/v y.ul uvtnutodijXCog 
xug xov KaiouQog iXuxxtSoui Svvdfiitg, ovxco xe xr^g u^iag avxbv 
nuQfiXvaat. nif.inft xoirvv cog uvxov, xdyfiaxa Svo xcJov iv KtX- 
xoTg axQuxicoxcov ixntftcfd-rjvut xtXtvcov cog Srj xrjg unb xovxcov20 
Sfofitvog ^orj&iiag. ^IovXiuvov Si uy7'oift xijg avxov nQOuiQiatcog, 
y.ai ufia Sia xb firj nQOffuotv dQyT]g uvxco Sovvut, xb inixuyfia 

14 h om LP. 17 dvEitccicQ-iJTCog L margo : legebatur dvtnui- 

Gxvvzcas. 

tantes barbari prae metu, ne per GalHam profectus Caesar Istrum transilce- 
ret et ipsos adoriretur, iiitra modestiae fines se continebant. cum igitur in 
his occupatus esset Constantius, Persae, qui Saporem habebant regeni, Me- 
sopotamiam infestis grassationibus vexabant, et vastatis omnibus ad Nisibin 
sltis urbem ipsam totis viribus obsldebant. sed cum dux Lucillianus obsidioni 
snstinendae idoneus partlm oblatis forte fortuna occasionibus partim strata- 
gematls recte fuisset usus , urbs imminentibus malis est erepta, iicet extre- 
mum in discrimen adducta fulsset. Id autem quo modo factum slt, a me 
coramemorarl supervacaneum duxl, cum ipse Caesar omnia tum temporls ge- 
sta peculiari scripto quodam exposuerit. ea vero si quis in manum sumpse- 
rit, huius virl sunnnam in dicendo vlm perspiclet. 

Ceterum ubl iam in tranqulllo res Orientis posltae vlderentur et prae- 
clara facta Caesarls in omnlum ore essent, gravi quadam<*nvldia correptus 
est Constantius. ideoque propter rerum omnium prosperos apud Celtas et 
Hispanos successus quosdam animi morsus sentiens, occaslones captabat, qul- 
bns paulatlm, et anlmadvertente nemine, Caesaris vires Immlnuere possct et 
hoc modo dlgnitatem ei suam adimere. quapropter ad eum nilttit, et ad se 
leglones duas Celticorum miUtum abiegari mandat, quasi eorum auxilils ipse 
indigeret. huic mandato cum statim lulianus satisfecisset , partlm quod in- 
stitutum ipsius ignoraret, partim ne quam occasionem ei succensendi praebe- 



LIB. 3 CAP. 8. 9. * 135 

nanu/QTjia nXr^oioaavTog , zu luv ^y KiXjoTg r^^-iovTO nufTr^g tm- 
fit/.eiug, jov arQUTiioTtxov xutu to avvt/tg uvioutrov , xui ^fav 
nuootxovTTbtv Taig la/UTioug ^aQ^uqatv xaTiTtrr^Tioy xai noke- 
fwv ftiv ovdi oruQ ivdrfiovfiivtov , KiovoTuvTiog dt xai "itQa 
STuynaxa OTQUTtioTixa ntfiqd^r^vai oi nuou tov KaiaoQog Tjiti. xui 
Tv/iuv Tr^g alTr^atiog aJUag fttT^ ov noXv TtaauQug Ykag tog uvtov 
Ixti.tviv ixmiKfd-rjVat, xai naQu/oijfta naQaaxtvtxi^d^ut nqog 
ixdt^uiuv Kutoao ToTg aTQUTtwTatg iar^ftutvtv. 

9. ^IovKtavQv de iv iio TLuQtauo (^riQttaviag di uvttj no- »• 3S0 

\0\i/vr^^ dtuTQi]%viog , tvg d^ nQog ixdr^tituv ivTQtntTg orrtg ot 
aTQUTKDTUt vf^^of «/?' (iad^tiug idtinvovv ntQi tu avjo&t ^aoi- 
Xeia, rfjjv fiovXtvofiiyutv xuTa tov KaiauQog ovde ev Xo)'t(^ofievot. 
Tujv de T(t^tuQ/(ov Ttvig zo nu/Mt xut^ uvtov itr^/aviottivov ini 
Tiov nQaytiuTbiv tvQov uKr^d-ig, xaX uvwwfta yQaitfiuTia Toiv 

ISaiQuTKOTtav iv ftiato xarit t6 XeXr^O^og dtaQQiyjavreg idrjXow Sia 
TOvTiov tog o KuTauQ , o dovg unuaiv log lintTv t6 x«t« /jao/ia- 
fojv TQonaiu aTijaai dttt twv oixtiiov aTQUTrjyrjtdiTurv xui ftr^div Ti 
riav xud-' txuoTov iv tio fiu/ta&ui SiuXXuttojv , tlg ed/uTov f/4ti 
xtrdvvov xaTU t^Q^/V Tov ^uouMog tj^v uvtov dvvufttv vnoxuniov- 

SOrog, ei fi^ avrdQUftovTtg unuvrtg ottov ttjV tujv aTQUTioiToiv xia- 
Xvautev ixdr^iiiur. tuvtu xa yQUfntuTidta SttanuQfiivu Ttvig twv 
OTQuTibncov uvWj^vovTtg , xui eig t6 nXild^eg t6 fieXtrtoftfvov ivey- 

2 irv^ovfizvov LP. 17 xata fiTjdh re L marg». 19 wco- 

lixTOTtog L margo. 

ni , RibUo minas omnetii caram ac dillgentiara rebns Celticis adhibebat , in 
dies augescentibus militum copiis et habitantibus ad extremos limites barba- 
ris perterrefactis , deque bello iuferendo ne per somnium quideni cogitauti- 
btis. Constantius autem et alios militum ordines a Caesare sibi mitii posta- 
labat; et impetrato quod petierat, non multo post alias quattuor alas ad se 
transmitti iubebat. statim militibus signiCcat Caesar ad profectionem se com- 
pararent. 

9. Haerente rero loliano Parisii, quod oppiduliun est Germaniac, cum 
milites ad iter instructi propter eiua ioci praetorium moltam in noctem^ cena- 
rent, nihil de iis consiliis omnino cogitantes qoae adversus Caesarem iniren- 
tur. itribuni quid»m, qul reapse verum comperissent id quod lam olim in enm 
cuderetur , llbellos quosdam ab Incertis profectos auctoribus inter milites 
clanculum hlnc Inde reiiciunt, iisque futurum significant ut Caesar, qui stra- 
tagematis suis efSceret ut properaodum omnes Ipsl tropaea de barbaris sta- 
tuerent , et qul nlhil a privato milite , quotles dimicandum esset , differret, 
extremum in periculum coniiciatur , Imperatore pauiatim copias eius suffu- 
rajite, nisi tmnes concursu facto militum profectionem impedirent. hos ita 
sparsos llbelioa ubi miiitam plerique legissent, et de re tota quae tractaretur 



136 ZOSIMI 

xom^, ^'irjQid-taav unatTag ilg oQyTjv. xal uvaardvTfg Ix tou 
noTov avv d-OQv^ii} noXXto , tmv xvXUmv fv xuTg /^fQoiv tTi y.fiiil- 
v(ov, MQf.ir^aav inl tu ^aaiXfia , SiaQQr/^uvrfg re xug dvQug avv 
ovdtvl x6o/iiM xuTuyovai drj/iioaia rbv KuiouQU, xul ini rivog 
uonidog /nfricoQOv uQuvTtg uvtinov rt at^uoTov avroxQuroQa, xuiS 
inid^tottv avv ^ia ro Siudrjf.ia rij xtfuXf^. o di Svauvuo/triov 
fifv inl Tf3 yfyovoTi, rb di uvuxuXiouod-ui rb nQu/S-iv ovdff.iiuv 
nhid^elg f/fiv uoffulfiavKiovaTuvriov firjf OQXoig ifii.iivovTog /itjts 
avvd^rjxaig rj (iWrfV rivu rwv iv uv&Qtonoig niariv (f^vXurrovrog, 
ofuog intiQUTo rijg uvtov yvtofirjg , xal nQio^tig ixnii.fipug nuQU 10 
rriv uvTOv nQOuiQtoiv rt xul yvt6/.irjV f(f7] nQ0^i]vui Ta rijg uvuQ- 
QrjoKog, oig tl nuQua/oi avyyvdfir^v , f'TOi(.iog t(fuaxfv tivai rtjv 
rov KuiouQog t/tiv u^iuv, uno&if.itvog rb diuSrjfiu, Ktorordvriog 
Si fig rooQVTOv ^Qyijg rt xal uXui^ovfiug rjvi/S-rj toOTt nQog rovg 
nQio^fig fintiv iog nQoatjxfi ^lovXiuvbv rov CrjV uvTt/ofifvov uno- 15 
&io9^ui nQog rf (juoiktiu xui rb rov KuiouQog a/r^fiu, xuTuoTdvra 
Si iSuoTr^v tuvrbv rf nQouiQioti rov ^uaiXiiog ixSovvui* fir^Si 
yuQ nfiotad^ai ri Stivbv fir^Si u^iov tov iToXfir^of. ruvru uxr^xoibg 
^lovliuvbg nuQu rdv noio^ttov tig rb ifufuvig tSti^tv r^v tx/t ntnl 
rb d^tiov nQouiQfOiv, uvrixQvg tlg inrjxoov ndvrtjov fintov tog Tor^SO 
&eoTg ufitivov ij roTg KiovaruvTiov Xoyoig iuvrov re xal rbv iuv- 
rov ^iov ixSovvau 

2 nozov R: libri tonov. 10 yvcooawg P margo. 12 Gvy- 

YVcifiTjv S: libri yvcofirjv. 18 dvd^iov L margo. 

ad multitudinem rettulissent , universos ad iram concitarunt, cumque non 
sine niagno tumultu a conipotando surrexissent ipsosque calices manibus ad- 
huc tenercnt, ad praetorium contenderunt; perruptisque nuUo ordine foribus 
Caesarem in publicum deducunt, et sublimem in scutum quoddam elatum im- 
peratorein augustum appellant, et vi diadema capiti eius imponunt. Caesar 
aegrequidera, quod accidisset , ferens, revocari tamen quod actum fuerat 
tuto non posse ratus , qiiando Constantius nec sacramentis ullis nec pactis 
conventis staret , aut uilam aliam fidei religionem inter homines sacram ser- 
varet, nihilo minus animuin eius tentandum putabat. ideoque missis Icgatis 
praeter voluntatcm et scntentiam animi sui se declaratum iniperatorem aie- 
bat, ac si quidem ita Constantio videretur, paratum se dicebat esse ut diade- 
mate posito Caesaris dignitatem retineret. sed Constantius tantam ad 
iracundiam et arrogantiam provectus est, ut legatis diceret par esse Inlia- 
uum , si vitam sibi caram duceret , una cum imperio Caesaris etiam habitum 
ponere , privataeque vitae restitutum iinperatoris se voluntati permittere: 
nec enim vel grave quicquam perpessurum. vel iis dignum quae tentare fuis- 
set ausus. cum baec lulianus ex lcgatis audisset, palam animi sui de nuiuine 
sententiam ostendit , aperte prolocutus , audientibus univcrsis, potius se diis 
quam Constantli verbis seque vitamque suam permissurum. 



UB. 3 CAP. 9. 10. 137 

^Evttv^iv unaai quviQu. ytyovfv t} nnog^ovXiarov Kforaruv- 
riov dvfTutvna. xul Km'orumog utv jxQog ftufvhov yiuQtaxivd" 
CtTO noKi{i.ov , ^lovXiurto di dva/iQuintv ini joTg av^i^f^r^xoaiv 
infiu, utg, tl fitXXoi riii rr^v uo/fjv uvrio Sidioxori rov Kutauoog 
SnoXfuiiv , u/uQtarov nuQu rotg noXXoTg unotatrut do^uv. ovrt 
di ntol ruvra xul nuauv yriuiir^v uraxvxXovrri , oifodQu rr oxvij- 
Q(ag i/ovri nQog hufvXiov noXtiiov , tSti^i di* iwnriov ro &tTov 
uvTip To faoftfvov* iv Btin-j] yuo SiuTQiijom xur* oran b^HXiog a- 361 
idoxti diixrvrui rovg uaTtQug uvtio , Xiytiv ri ruvru ru inr^, 
10 Ztvg orav t?j nXur^i riQfia niXri xXvrov vSqo/ooio, 

nuQ&fviXTjg 6( KQorog tioiQH ^uirt] tni nivri 
lixoaTJ] , ^uatXtig Kiorarumog lAaidog uVr^g 
riQf.ia (fiXov fitorov orvytQov xai imodwov tifi. 
rovrto riTi twnrlio d^uQQr^aug fi'/tTO fttv xarii ro avvr^&ig ui-Tiji 
15 rr^g toJi' xoinor nQuyftunov initttXiiug , inii di r,v tTi /ftitiov, t« 
f.iiv oau n(Qi rovg j3uQ^uQovg rf^g Sfovar^g r/4tovro nQOvoiug, luarf, 
fi Sfr^ati xui rwv uXXiov avrbv uvrtXufiiad^at nQuytiuriov , iv 
uaifCiXtin nuaji ru iv KiXroTg nQuyfiuru fitTrut, naQfaxtvuZtro 
Si, Kwrararriov xaT« rf;v tiouv ovrog , ttJv uvrov nQoxaraXulitTv 
2^ fni/fiQr^atr. (10) dxtiuLoi^rog di r,St] rov d^inovg diu9tig t« 
ntoi rovg vniQ tov '^Pi^rov liuQiSuQOvg , xui roi-g titv noXifiio aio- 
ffQortXv uru^v.daug , tovj Si rfj nftQn zuv nQoXu,i6vru)v itQrjrr^y 

9 hi versus etiam apud Ammian. 21 4 et Zonarara 13 11 leguntnr. 

10 uolrj ap. Amiuianum. 11 (loiQTjg — itinnTT}S ap. Zonaram, 
fioiQTj — ni(JLTtTrj ap. Ammianum. 12 c/xoct^5 ap. Zonaram. 

Hiiic iam omnibus infestns Constantii erga lulianum animus paniit. et 
Constantius quideni ad civile bellum se comparabat, luliani vero mentem, 
propter ea quae acciderant . boc potissimum cruciabat , quod bellum cum eo 
gesturus qui Caesaris ei potestatem tribuerat, apud mnltos opinionem honii- 
nis ingrati de se concitaturus esset. dam haec secum expendit et animnin 
hinc inde torquet, ac vehementer in suscipiendo civili bello cunctatur, numeii 
ei per somiiium quid futurum esset ostendit. nam dum Viennae commoratur, 
Soi in somniis sidera monstrare visus est et hosce versus proauntiare: 

parte lovem feret extreraa profusor ut undae, 

parsque a Saturno fuerit vigesima quinta 

Virginis ut iam tacta : Asiae Constantius omni^ 

vitam morte gravi mox finiet induperator. 
hoc somnio fretus publica pro more suo negotia diligenter procti- 
rat, et quoniam adhuc hiems erat, rebus ad barbaros pertinentibus 
ita prospicit uti par erat , adeo quidem , ut si res ei suscipiendae 
pssent aliae, prorsus in tuto Celticae raanerent. simul, haerente per 
Oricntem adhuc Constantio, coiiatum ut eius antcverteret sese parabat. 
(10) adulta iam aeatate, compositis barbarorum trans Rhenum rebus, 
cum partim eos bello coegisset raodcste se gcrere , partim experientia prae- 



138 ZOSIJJI 

d.yanav ^iukXov ^ noXef^iov ntioag , btg tg [xay.Quv unoSrjfxtdv Sil- 
raxxi To GXQarontSov, y.araGr7jaag Si raig noXeat y.ai raig fG/a- 
riuTg noliriy.ovg rt xal arQuruoriy.ovg r^ye/novag ufia t^ Svvufxu 
fjti tig rug^!dlneig. lld^Mv St itg^Pairovg, o&sv b^'IarQog uq/6- 
fietog NiOQtxovg re y.al JIuioviuv nuauv nuQUjLiei^erui xul nQoaeri 5 
ye Jdxag xal rovg ev Oqux]] Blvaovg xal ISxv&ag, ovro) re etg 
rov Ev^etvov e'§ir^ai novrov , n).oTu noxufxtu y.uruaxevuaag avrog 
fiiv ufLitt rQtaxthioig elg ro nQoao) Sia rov^IaxQOv nuQijyev, Stafiv- 
Qiovg Si neCfj rb 2iQfiiov xuraXafi^dveiv Sieruxrev. imi Si ^v 
avve/ijg eiQeaia fiera rr^g rov qov (fOQug y.ul roiv errjaiMv dvefiwv 10 
avxfo avvxeXeauvxo)v , evSexdrt] fiiv rjfieQa neQi to ^iQfitov rfLd-e, 
fjotri]adai]g Si uyyeXiag wg 6 ^aatXevg nuQeyevero, ndvreg fiiv ug 
tineTv Koivaruvrtov riyovvro elvui rov entardvra , Se^dfievoi Si 
JovXtavbv iv ixnXij^ei ndvreg rjaav , (fdafiart rb avft^uv unetxd- 
^ovreg. q^&aadarjg Si fier* oi noXv xai rijg dnb KeXr(3v uvrM 15 
TtuQuxoXovdovar^g Svvdfiewg, rfj '^Pwfiuiwv yeQovaia xul ruTg iv 
TJ] ''IxuXiu Svvdfieatv eyQucpev e/eiv iv datfaXeT rug noXetg wg av- 
rov ^aatXevovrog. inel Si TavQog xal 0Xo)Qtvrtog oi xur^ ixei- 
vov rbv ivtuvrbv vnarot, rijg Kcovaravriov fieQiSog ovreg , ufxa 
Tw fxa&eTv oxi ^lovXiavbg vneQfidg rdg ^yiXnetg eig Iluioviuv ucfi- 20 
xexo (fvyjj rrjv Piofxuifjov uneXinov , (pvydSug fiiv avrovg vndxovg 
IV roTg ovfi^oXaiotg exeXeve yQurpeod-ai, ndaag Si rdg noXeig ug 
txv/ev r^Sri StuSQuficbv ecftXocfQOveTxo, /Qr^axug evunoxt&e'ftevog 

teritorum persuasisset ut pacem quam bellum, amplecti mallent, velut ad 
profcctionera longinquam , omnem exercitum instruit. cumque clviles et 
iniiitarcs duccs oppidis atque limitibus pracfecisset , versus Alpes cnm copiis 
pergit. ad Raetos ubi venisset , unde fluvius Ister ortus Noricos et univer- 
sam Pannoniam permcat, itidemque Dacas et Tluaciae Moesos et Scythas, 
atque ita semet in pontum Euxinum cxonerat, constructis navigiis fluvialibus 
jpse cura tribus milibus Istro secundo devectus, viginti milia Sirmium itinere 
terrestri petere iussit. et quia remigium continuum cum secundo fluminis 
impetu coniungebatur, iis etiara ventis adiuvantibus quos Etcsias velut anni- 
versarios vocant , undecimo die Sirmiura appulit. cumque nuntiatum fuisset 
imperatorem adesse, propemodum omnes arbitrabantur esse Constantium qni 
venisset. sed ubi lulianum excepissent , prae admiratione cuncti stupebant ; 
et instar portenti habebant id quod evenisset. non multo post, cum et exer- 
citus ille qui ex Celtis subsequebatur praesto esset , ad senatum populi Ro- 
mani et Italicos exercitus literas dedit, quibus in literis pcrscriptum erat, 
praesidiis munitas urbes tenerent, quando iara ipse nactus esset iraperiura. et 
quia Taurus ac Florentius eius anni consules, qui a Constantio stabant, simul 
atque cognovissent lulianum Alpes transgressura in Pannoniam pervenisse, 
fuga seraet ex urbe subduxerant , consules fugitivos in perscribendis publicis 
instrumentis eos appellari iussit. omnes autero urbes, quas cursim iam trans- 
icrat , blaiide demulcebat, universia spcm dc se bonam praebens. scripsit 



LIB. 3 CAP. 10. 11. 139 

7iu(tiv ^,7Ti3ag. tyQa(f£ di xal lAd^r^vaioig y.al udaxe^aifiorloig y.at 
J\.ooiyi}ioig, Tug ahiug t/;? acfiTioag iu(faivo)v utff^^iwg. 

1 1. ^OvTt Si avTip xaTtt to ^iQfiiov ^§ unuar^g btg tineiv 
rtjg^EX/.dSog iortX/.ovTO nQta(ittg, oTg unoxgivuf.itvog ru nQoar^- 

5 xovru, xui oaa ^v dixata (ftlorif.tr^autttvog, avv toj tiuqu KtXruiv 
(tiQuronlStd xa\ triQov ix n avrov TOt; ISiQftiov xai rduv Iluioai 
xou 3IvaoTg fvtdQviitv(ov ra'/ti(xr(ov awuyuycjv , ini ru nQoo(o 
nuQf^tt. xaTaXu^Oiv di rr]v Ndiaov avro&t fttra riov fiuvrtuyv to 
nQaxrtov iaxontt. wg di fttvttv avr(a ri(og xura /wquv iSr^Xov 

lOTtt itQoi , TOVTO inoiii , naQarr^Q(uv uitu xut Tor Tf5 ivvnvi(o dr/- 
).ovfiivov /Qovov. wg Si xui Tce roiv u(TrQ(o(ov avvTQt/ttv idoxit 
xtv^atojv, ovri xaru rtjvNdiaov ix rr/g Ktov^navrtvovnoXtwg uvuo 
nXijd^og inni(ov unrjyyftXiv (og Kwvaruvrtog ftiv friXtvrr,at, xuXoitj 
di ^lovXtuvbv inl rrjv rtov o/.oj»' uQ/rjv rd arQuxontSa. St^ufitvog lulianus. 

15 Sri To nuQu rov 0-tiov Sid(OQr^ftivov it/tro rrjg ini rd nQoata no- 
Qtiag. inil Si tlg ro BvLdvrtov naQiyivtro, nuvxtg ftiv uvrbv avv 
ivqrjfiiutg iSi/ovro , noXirr^v xui rQoqtftov iuvrwv ovoftdtovrfg 
oiu Sf} iv ruvrfi rt/d^ivru rt xui TQu^firru rfj noXtt, xttX rd uV.a 
x^tQunivovrig (vg fityiarwv roXg drS-Qtonotg aixtov iaofnvov dyu- 

90 9-iov. iv ruvTTj rijg n6Xt(og ufta xat twv arQuroniStov intfitXov- 
iifvog tStoxi fiiv rfi noXtt ytQovaiuv i/ttv waniQ iv rf Ptofiri, Xt- 
ftiva Si fiiytarov avrf/ Stiftdfttvcg, rtav dnb rov vorov xtvSvvtvov- 

4 dnoKQivofiivog libri, 10 rovro 51 iTZoiit P. 12 fiataov P. 

15 8\ P. 17 avzbv P. 21 'P(6iirf\ 'Pcofirj noXli L. 22 vnb ? 
xivSvvav P. 

et Atheniensibus et Lacedaemonlis et Corlnthiis , itineris sui caosas osten- 
dens. 

11. Sirmii cum eeset, ex orani prope Graecia legati ad eum missi ad- 
erant; quibos ubi respondisset qiiae par erat , eaque tuisset largitus quae 
iusta viderentur, cum Celticis et aliis praeterea copiis , jjuas de praesidiariis 
cohortibus Sirmii Pannoniorum Moesorunique coUegit, ulterius castra movit. 
ubi Naisum atligisset, ibidem cum haruspicibus (yiid ageudum esset dispicie- 
bat. significantibus extis ut istic aliquandiu subaisteret , parebat, observans 
simul indicatum somnio tempus ; quod ubi cum siderum motibus concurrere 
vjderetur , adhuc apud Naisum haerenti multitudo quaedam equitum , Cpoli 
veniens, nuntiabat Constantium esse mortuuro et ipsos exercitus lulianura ad 
summam rerura deposcere, qnapropter accepto quod a numine donatum 
esset , inceptum iter prosequitur. ubi Byzantium accessisset , universi fau- 
.«tis acclamationibu3 eum excipiebant, civem et alumnum appellantes velut ea 
in urbe natum et educatum, et omni praeterea cultu prosequentes quasi futu- 
rura mortalibus maximorum bonorum auctorem. bic dum et urbi et exercitui 
reficiendo dat operam, potestatem urbi fecit habendi senatus ut in urbe Roma. 
»1.71^1 portam ei maximum struxit , qui naves ab austro perlclitautes ab Iniu- 



140 ZOSDII 

Twv uXfir^TTfQiov Ttkomv, y.a\ arouv atyfiiuToiiStj {.lulXov i] fvd-tTuv, 
t7u Tov hfttva xuTuyovaav , Iti di ^t[iXiod^r:xr^v Iv Ttj ftuaiXtox; 
oliCQdo/iirjaag otou xul tuvtji pi^Xovg oaug tlytv tvunod-tfitvog, 
iul Toi/ auTu UtQauiv nuQtay.tvuC,tTO noXt/^iov. dtxu St SiuTQiipug 
iv Tw Bv^avTuo (xr^vag xuTtaTr^at axQUTr^yovg '^OQf.iiaSuv xul5 
BixTiOQa , xut Tovg Tu^tuQ/ovg avToTg xui t« aTQUTomSa nuQU- 
a, 332 Sovg ini Trjv lAvTio/tiav ijXavvt. /t/£^' oai]g /liv ovv Tjav/iug xul 
tvXu/^tiug Tr^v oSbv unuauv ol aTQUTiuxut Strjvvauv, Xiyttv ovx 
dvuyxuTov ' ovSi yuQ rjv lixbg unr^/ig ti nQu^at TOVTOvg vno lov- 
).iuv(T ^uaiktT TtTayfiivovg. imSrif.iriaavTa Si uvtov tPj jIvtio/H(k 10 
Si/tTui (fiXo(pQ6v(ji)g b Sijf.iog' (ftt.odtd.fidov Si wv qvatt, xui 
rQV(ffj fiuXXov ij nQ(x'^tai anovSaiatg ixStSofiivog, tixoTo^g ti]v ntQt 
Ttt nuvTu Toi; ^uotXitog iSva/iQatvt (fQovi^atv xui a(OffQoavv7}v, 
iiQyofiivov Tf d-tdTQtov ittVTov, anavitog Tt xai ovSi Stu nuavjg 
^tiOQOVftivov rrjg TjfiiQug. ucfivTtg Toiwv (fiovug aXXoxoTOvg iXv- 15 
TrTjffav. Si rjfivvuTO , TtftiOQiav fitv ovStfiiuv fQyto avToTg ini- 
i^tig , X6yov Si uoTttoTarov tlg avTOvg rt xal T7]v noXtv avvd-tig, 
og Tooc^vTr^v iv tavTtTt fitr^ tiQ(ovtiug t/tt ntxQiav djaTt nuvTu/ov 
yvjg iJQxtot T« lAvTio/itov ovtiSt] SitvtyxtTv. uXX^ ixtivoig fiiv 
vniQ (x)v tnratoav fitTtfiiXr^otv, o Si (iaoiXtvg ^orjS-riaug T« tixoxu 20 
T^ noXti xul nXri^vg noXt> nuQuSovg ^ovXtvTtov , ix nuTQog tig 
TOVTo xuTayofiivcov xui tTt oaovg tTV/ov Ttxovout ^ovXtvToiv d-v- 

14 elQyoiitvos P. 17 loyiav L. 19 itlv tos vtcIq L. 

riis defendcret, una cum porticu , qnae sig;ma litteram potius quam rectam 
fonuaiii retert, et ad portum deducit. itidem constructa in re{:ia porticu bi- 
Miotlieca et libn.s , «luotquot habebat , in ea collocatis, ad goreiKliiin bellum 
Persicum se parabat. ubi deceni uienses Byzantii coiiinioratus Honnisdaiu 
Victoreraque duces declarasset, eisque tribunos et exercitus tradidisset, Aii- 
tiochiam profectus est. quanta quidem cuin tranquiliitate ac religione totum 
hoc iter confecerint inilites, non est necessc dicere : nec enim consentaneum 
erat eos insolentius ac praeter rationeni decori quicquain admittere, qui sub 
imperatore luliano militabant, Antiocliiain ingressum blande populus accc- 
pit. sed quod idem natura spectandorum ludorum cupidus csset, magisque 
voluptatibus quam seriis negotiis deditus, non abs re prudentiam et mode- 
stiain imperatoris iu rebus omnibus aegre ferebat, qui et de theatris se sub- 
duceret et raro ludos nec toto die spectaret. quapropter portentosis quibus- 
dain vocibus cmissis eum pungebaut. imperator seinet uicisci, non facto 
poeua eis uila irrogata, sed oratione qnadam urbanissima tam iu ipsos quain 
urbem composita; quae tantam in se cuin irrisione continet acerbitatem, ut 
ubique terraruin dideiidis Antiochenorum probris suffecerit. sed hos quidem 
delictorum suorum paenituit. imperator autem urbe sublevata, ubi quidem 
hoc posceret aequitas, eique magiio decurionum concesso numero, (|ui paterna 
successione munua hoc cunsequereatur, admlssis et iliis quotquot decurionum 



LIB. S CAP. 11. 12. 141 

yauQfg, vTTfo o'/.iyiuq dfSofuvoy fpoi^uv Tioktoiv. tikka rt no/.Xn 
xuhug xui i)iy.ui(og oixovoftr^oag , tjii rov xutu JJfQaurv nuQf- 
axtfu^tTO TioXffiov. 

12. yli'yovrog «V* ijSrj tov /fifitovog t^v orpoTitcv <wraya- a. 3i)3 
Syutv xui xuTu TuSiv tv xuoiiio TtQOTtffnpug tiiuQftr^af rilg l-iviio^ 
/liug , oidf TcZv itQfiojv uiaiiov uvtm ytvofttviov. to di omog 
fidwg vnfQ^t]aofiai, ntfinrr, di T»/y JtQunoXtv r^fttQn xaxuXajiiov, 

tV&U tdfl T« TtXoTu nUVTU aVvdQUIlfTv OTQUTUOTIXU Tt XUI IfOQTt- 

xu , ix Tf ^ufioauTiov xui t^ uu.iov rov EvqQuTv^v xuTunXtovra 
IOtottwv, rovTOig fniarrflag*JiQiiov rijjv riyovfitviov riyu aTQurtio- 
rtxfjov rayfiuTiov nQoinfftntv. avTog di TQtTg intfitivug rfj ^JtQu- 
mtXfi iiorag i^iiiQugtni Tiurvug rr^g^OadQor^rr^g noXijrviov ri nQor^tt, 
ov dij vnarri,au:rTfg^EdforfVOt nurdr^ftfi ariffuvov rt nQoaiiftQOV 
xut fitr* fvtfrjiiug tig ri;v Offior noXiv ixuXovv. o di unoHt^u- 
ISfiirog xut iniOTug Ttj noXtt, xui oaa ttUi XQr^ftariaag , ini Kuq- 
Qag i^ddiLf. dvoTv roiwv ivrtv&tv bifoTv nQoxftftivaiv, rrjg fiiv 
diu Tor noTUfiov TiyQrjog xu) noXtwg Niaiiiiog ruTg iL^diu^t^vr^g 
aurQuntiutg ifi,3uXXovor,g , rr^g di dtit Tov EvifQurov xui rov 
KtQ}cr^aiov (ifQOVQiov di rovro xvxXovftivov vno rt rtw l4/ji'iQa 
SOnoTUfiov xui uvrov Tor EvffQurov, roTg di l4aavQi(j0v oQioig ovv- 
unTOfitvoi'), oxfnTOfiirov rt tov ^uaiXiiog noriQu rovriov /Qj^aa- 
ad^at dioi nQog rr^v dtUjiuarv , tqodog ti.nr-yyti.9^rj JJtQaoiv log 
xaradQUfiovriov ronovg^^Piofiuiotg vnoytiQiovg. xui avvruou/O^rj- 

4 OTQf.xiinv libri. 18 iy.^ctHov6r,g vulgo. 19 KtQxtaiov LP. 

AnMuiaiius Cercttsium, Rufus Fesstus Circeasum vocat. tov om P. 

fillae progenuiAseiit; quod sane perpaucis municipiis datum scimus; aliis de- 
niqne roultijs praeclare iusteque constituti^ , ad bellum Persicom semet ac- 
cijigebat. 

12. Hieme iaro exacta , collecto exercitn eoqne decenti ordine prae- 
misso, egressus est Antiochiam, cum ne perlitare quidem potulsset. id autem 
quo pacto acciderit, quamvis cugnitum babeam, silentio praeterire malo. cum 
die quinto pervenissetHierapolim, ubi cunctas naves, et militares et onerarias, 
convenire oportebat, cum e SamosatL» tiim ex aliis per Euphratem locis desccn- 
dentes, praefectuni eis Hierium quemlam, cohortiuro militarium ducem, prae- 
Bjiiit: ipse tres duntaxat Hierapoli dies commoratus Batnas versus, oppidu- 
lum quoddam Osdroenae, progressns est, ubi populus Edesenorum universus 
ei factus obviam et coronam otferebat et faustis acclamationibus in urbem 
suam invitabat. imperator accepto dono civitatem ingressus , et decrctis ei 
quae par erat, Carrbas perrexit. hinc iam duobus propositis iiineribus, qno- 
rnm alterum per fliimeii Tigrim et urbem Nisibim Adiabenicas ad satrapias 
ducit, alterura per Euphratein et Circesium (castelli hoc nomen est, quod 
Aboras fiuvius et Euphrates ipse circumfluit, Assyriorum finibus contiguum), 
et imperatore deliberante quonam horum itinerum ad transiectionem utendum 
esset , Persanun irruptio nuntiata fuit , qui per loca didoniA Romanae gras- 



142 zosm 

vttt {.uv Ix TOVTOV Tfp arQCfXoniSw avvl^i]' fxu&wv S^ b jSuaiXevg 
y.riaxug tivai (.lukXov , o'i SiuQnuouvTtg ru Iv noalv uve/toQTjauv, 
Vyvco q)vXuyJ]v uQ/.ovauv ToTg inl tov Tiyqr^iu '/MQioig y.aruXtniTv, 
wg fii} Tfjg Svvuf.uMg unuai]g avv uvriu diu rijg htQug odov tjj 
TltQawv imovai]g iniy.QUTtia Xu&ovrtg ol JltQaui NiatjStv xal tu 5 
TavTjy nQoaxtifitvu nuvra xuxMauitv , tVQOvxtg tQr^fta ^oi]&tiug. 
iSo^tv ovv oxxuxta/tXiovg xu\ fxvQiovg onXixag uvxo&t xuxuXti- 
(fd^ijvut, axQax7]YtTv Si xovxcov ^t^aaxtuvov xu\ JlQOxontov, uvxov 
di u/.ia TTJ nuaj] Svvufiti diu tov EvcpQUTov /ioQi]aat, St/fj dtt- 
Xovra Tr]v avv uvtco aTQUTiuv , Sars navxu/od^tv , tVxtvtg xcuviO 
noXffiioiv ocp&tTtv, tlvui avxovg Tovroig uv&iaTaf.iivovg , xa\ fi^ 
in uStiag tu nQoantaovTU xaTuSQUfitTv. 

13. TuvTU iv KuQQaig Siad^tig (^r] Si noXig StOQiyti^^Pco- 
fiaiovg xa\AaavQiovg) r^^ovXrjdr] xo axQuxontSov i% unonxov Ttvbg 
d-tcoQijaai /coQiov , uyuad-ui Si tu ntt,txa TuyfiuTU xu\ Tug tcZv 15 
innicov iXug' r^auv Si unuvTtg uvSQtg nevTuy.ia/iXtoi xu\ t'§axtafiv- 
Qtot. t^oQfiTjaug S' ix Kuqqcov xui t« iv fiiaco SiaSQUficov cpQOv- 
Qiu fii/Qt KuXXivixov , xuxtT&tv iXdcbv in\ to KiQXTJatov neQ\ ov 
nQoxtQOv tiQrjxat, Sia^ug tov Ida^coQav noxufibv tnXtt Stu tov 
EvcpQuxov, vtchg ini^dg. ^xoXov$^ovv Si xui ol axQaxKjoxat, xagSO 
atTr]afig Sr] xixofnafiivoi , xu\ uvi^uivov tig t« nXoTu, oaoig int- 
TtTuxTo Tovxo ' 7]Sr] yuQ b ax67,og unavTr]aug ixtxv/i]xtt , cpiQcov 
UQtd-fibv nXoicav ix fiiv '§vXcjov ntnoii]fiivcov t^uxoaitov , unb SfQ- 

11 avzovg] immo xovg. 17 tjc om P. 19 ^ftoro Leuudavius. 

sari perhiberentur. ea res fecit ut perturbatlo quaedam in castris exoriretur'. 
sed imperator, cognito latrones hos potlus esse, qni raptis rebus obviis ab- 
scessissent, satis magiium praesidium sitis ad Tigrim Humen agris relinquen- 
dum statuit , ne copiis universis secum per alterum illud iter Persicum terri- 
toriura ingressis, clanculum Persae Nisibim et omnia Nisibi vicina loca, prae- 
sidiis et ope destltuta , divexarent itaque placuit ut decem et octo milia 
grayis armaturae militum ibi relinqueret, quorum duces Sebastianus et Pro- 
copius essent; ipse cum universis copiis iter per Euphratem faceret, exercitu 
duas in partes diviso, ut ab omni parte conspectis hostibus resisti posset, nec 
in quaevis obvia per summam illi licentiam excursitarent. 

13. His apud Carras constitutis , quod oppidum Romanos et Assyrios 
disterminat, exercitura de sublimiore quodam loco spectare voluit , et iani 
legiones pedestres (juam alas equitum admirari. erat autem numerus omnium 
sexaglntii quinque hominum milia. Carris profectus, castellis interiectis ad 
Callinicum usque cursim transitis , ac delatus inde Circesium de quo supra 
dictum est, Asbora flumine transiecto , per Euphratem navi conscensa vehe- 
batur. sequebantur et milites, qui aimonas secum portaveraiit, iii naves 
conscendeiitibus iis quibus hoc iniunctum erat. iam eiiiin classis ad iinpcra- 
toreju veuerat , ia qua erat niuuerus uaviuci sexccutarum , quae de liguis 



UB. S CAP. 12. 13. 14. 143 

ftuTtar ii Tnrraxoaiufv. r^aay Se n^og jovrotg xal OTQartantxui 
rT^ignuTiy/.ovxa, xui tTtQut nXartTat avrrjXoXovd^ovv , St^ ojv, ti 
nov Str^oittv, tStt '/tvtad^at ^tvyiiuTU ntLfj diduvru jto arQttTomdot 
Tovg TtoTUfiovg Stu/iaivttv, T,x6).ovd^tt Si xut uXXa ntifiTtoXXa 
SnXoTu, T« f(iv TQOffug (ftoovra Tfp aTQUTto, t« St '^Xu nQog tir^~ 
yuvug iniTt\Sttu, t« St x«i t« r^Sr^ xurtaxtvuottivu noXiooxrjixti 
fir^yuvfiftuTU. xuxlaTT,auv Si ruvuQ/ot ytovxiuvitg xui KtoraTur" 
Tiog. ovcr^g Si Totuvxr^g Tr^g Tor aTp«Toi; Tu^iwg, uno Ttvog /9/;- 
fiUTOg o (iuaiXtvg niiatv bftov t« xud^r^y.ovTU nQoa(fa)vriaug, «ojt- 

10 Qoir re vofitafturiov TQtuxavru xai ixurov rtiir arQUTitaruir txuaror 
Soatt rifiTfaug, Tr;r ini IliQaug tlaiSoXi^v inotr,auTO, rov fiiv ntZiiH 
JiixTiooa aTQUTr//ov xuTuoTr^aufitvog , ^OQfiioSuv Si rT,g Innov, 
xui L-toiv&uTov avv rovTi<i. ntoi Si ^OoiiioSov xui noortoov tior- 
T«t OTt UiQor^g rt r^v xui ^uoiXtiog viog , vnb Si uStXqov uStxr^- 

15 ^f ig xui qvywv nQog KiovaravTTvov rt r,X&t rbv (iuatXia xui «r- 
voiug Soxifttu nuQua/ofitvog riftajv xai uq/iov r^tiud^ri fttyioTior. 

14. EioiSuXovrt roiwv tig ru IltQOutv oQtu rip ,^uoiXtTr6 
ftiv tvojwfior ii/tv f] "nnog, avfinuQud^iovau rfj T,T6vt rov noju- 
ftov , rwr Si nt^uiv fioTQU rv) St^tip T^xoXovd-fi , rb di Xotnbv ^ 

20aTp«TiU; araSiotg Sttaraioa i^Softrixovra. rovro Si rb ftiaor 

2 Fr£^ai nlaTtiat] codices ?rtQtt nlattia. Eanapias rd I)io Cas- 
sius apud Suidam t. Jtvytia: xlaTtlat fiiv tlaiv ai vijig Si' tov 6 
Ttozaubg ^ivyvvTui. 7 tribunus Constanlianus et comes Lucil- 

lianus. Ammian. 8 r^^ oin libri. 13 'jQt9alo$ P; llb. 4 2 

'JqIv&ios. 19 t6 St^iov L. 



erant factae , de corio quingentanim. praeter has aderant et quinquagii>(a 
iiaves niililares, aliaque navigia lata comitabantur; quibus, 61 usus ita posce- 
ret, iuugendi poutes essent per quos exercitus pedes transiret flumiiia. «e- 
quebantnr et alia complura navigia , quae partim annonam exercitui velie- 
bant, partim ligna fabricandis iiiacbinis idonea, partim iam fabrlcata tormciita 
obsidloiialia. navarchi facti sunt Lucianus et Constantius. talis cuni e.<:»et 
exercitr.s ordo , de tribunali quodam imperator ad universos ea quae ex offi- 
cio quaererentur prolocutus , et militibos congiario centum et trigliita iiuin- 
morum argenteorum viritim dato, contra Persas movere coepit, Victore pe- 
destribos copils duce dato , equestribus Hormisda , cui Ariiithaeum adiunxit. 
de Hormisda prius etiam diximus, fuisse natione Persam et filium regis, qui 
a fratre atfectus iniurla aufugerit et ad Constaiitinum imperatorem pervene- 
rit, edltiique fidei ac benevolentiae docuxnentis bonores et magistratus am- 
plissiffios promeruerit. 

14. Cum ergo Persarum in fines irruisset imperator , laevum quidtm 
cornn tciehat equitatus , qui propter ripam flumiiiis progrediebatur, pars 
aiitem pcditalus ad dextrum latus comitabatur ; reliquum agininc contineba- 
tur maxifflo, quod septoagiuta stadlls ab«rat. boc iateriectujn spatlum cum- 



144 zosmi 

k.'r/k T« T« vtaToqoQa twa, t« /3uQta twv oti/mv y.ui ri^v al\r,v 
7iaQUOiCiVTjv (fiQovja, y.al oaov r^v vnr^Qirixov , wg uv Iti^ uoffu- 

/.OVg tliV Xai OVTOl, TOV GTQUTOV TlUVTUyod^tV UVTOVg ntQlt/0%'TOg, 

ovTM diu&iig Tijv tTil To TiQOoio noQiiuv /illovg tyvM xul ntVTU- 
KOGiovg nQontf.i\pui , xuTuoxirpoiiitrovg ti' Tt noXt/niov 7; uQoqavwgb 
ij di' tvtdQug tntrj , yiovxiDuuvov uvTOig tnioTr^Gug, tir/.ovTU 
di nQOtXd^Mv GTudtovg iig rt /(.oQiov ZavS^a nQoauyoQiv6(.itvov 
7p.&i, xal iVTtvdtv fig /Jovqu, \'/vog fxtv (vg uqu nori nolig 7;»' 
(ftQovoj.v, roTi di tQTifiov' ov roQdiuvov rov (juailtcog tdiixvvro 
rwfog. tv&a xul nXijd-og t\iJt.(ftov (fuvtv 01 gtqutkotui xuTa- 10 
ro'^tvouvTig uhg i/QrjOUvro rfj tx rovT(ov rQOCffj, arud-f-iovg d^ 
ivTivd^iv dii7.d^cov rtoauQag iig ri /coqiov ucfixiTO ' OuO^ovaug 
ovofiu rovrcp. rjv di uvtixqv iv r(p noTu/n(p vTjGog, f/{WGa cfQOv- 
Qiov vnb nliioTO)v oixovfnvov. rovTCp ylovxiDauvov ininifitfjug 
ilfia roTg vn* uvrcp xuruoxonoig /i)Joig inoXioQxii rb (fQovQtov. 15 
xai i(og fiiv r^v vv^, iXuvd^uvov o\ noXiOQXovvrig , r^fitQug di ytvo- 
fiiiT^g vnb riov iv rcp cfQOVQicp rivbg vdQtiag tvtxu nQotX&ovTog 
bcfd^ij^rtg flg &6qv^ov Torg tvdov yMTioTrjOav. nuvrcx)v rt tig rb 
Tti/og uva^dvrtov , ^uaiXtvg im rrjv vijaov fir^/uvuig u/ia xul 
triQaig dvva/itai niQUKoS^tig nuQjtyyvr^ot roTg tvdov tavrovg rtSO 
xui To (fQOVQtov nuQuSovai nQoSijXov ixqvyiTv oXtdQOv. inti Si 

6 rectJus forsan inioi. S, 7 Ammiano Zaitha. 12 observat 

d' Anvillim (rEuphrate et le Tigre p. 62) hoc castellum, cuius nomen 
alias noa occurrat, eadem altitudine situm esse qua Anaiha ab Ammianu 
roemorata. R. 20 TcaQtjyyvTjat ? 21 TiuQCiSi.dovci. P. 

plectebatur partim iumenta sarcinas pestanf la , quae graviora scilicet arma 
cuni apparatu reliquo forebant ; parlim quicquid calonum erat, ut et ilii tuto 
essent loco, uiidique ab exercitu conclusi. sic ulterius progrediendum ratus, 
niille quingciitos praemitteiidos statuit Lucilliano duce, qui explorarent aii 
hostile quoddam agmen vel palam vel per insidias irruerct. sexaginta pro- 
gressus stadiis queudam ad locuin venit cui Zautlia nomen; inde Dura, cuius 
ut urbis quondam vestigia quaedam restabant, sed id temporis deseriae; ubi 
eepulcrum imperatoris Gordiani ostendebatur. ibldem milites ingentem ccr- 
vorum multitudinem conspicati telis conficiebant, et ad satietatem carnibus 
corum vescebantur. inde stationibus quattuor emensis qiiendam ad vicuni 
pcrvenit, Phathusas dictum. erat autcm ex adverso insula iii flumiiie , quae 
castellnm habebat a plurimis inhabitatum. huc misso Lucilliano cum explo- 
ratoribus niillc, quibus praeerat, castellum obsidione ciiigebat. et quam qui- 
dem diu nox erat, obsessores a nemine deprehendebantur. ubi vero dies 
illuxisset, a quodam incola castelli, qui aquationis causa prodierat, con- 
specti magnopere perturbarunt eos , qui erant iu castello. cum aiitem in 
nmrum conscendissent omnes , imperator in insulam cum tormentis et ceteris 
copiis transportatus castello clausis futurum denuntiabat ut , si se ipsos cuin 
castcllo dedidisscnt , manifcsto et certo interitu liberarcntur. quu quidem 



LIB. 3 CAP. 14. 15. 145 

TorTO 7itn(iirjy.ann' , uriioug (uv avv ttuioi xul jfVtti^ir flg T7jy 
vTTO^Finuuuov tyoiitvi]v yf^v liftu ffvXuKtj arnuTKoxoJv nuQtniuif/t, 
IJovGuiio df rtp rnvriov Tjyovutvo) dotg ru'^iuQ/ov ifQOvrldu ro 
Xomov fv roTg tnirr^diiotg ir/( , niarov nfiQuD^fig. 
5 15. ^Evrtv&iv o()oy Tiva Siaiuixpug ivfrv/tv trtoa tov 

noruitov vr^aio , xa&^ 7,v qQOVQiov 6/VQ(6rurov iji'. to nQoafju- 
Xiov ^uao.fvg , xui ukr^nrov nmnu/oS^tv tvQiov , ixdovvut aqug 
avTovg anf,rti xui fifj avuiitivui rov tx Ttjg lAkmttiog xlvdwov, 
riov di rovro notf^ativ ZntQ uv yiu rorg u).).ovg dQiZvrug d^tu- 

iOauivro vnoa/ouiriov , in\ ra no/jaio difjtt. xui trtQu di ifQOV'- 
Qia xurtktnt , ratg bftoiatg ntia&iig tinoa/tataiv ' oitro yuQ dttv 
ftfj ntQ) fiixQU diuroi^fiv tov /qovov, dXX^ tig ro xtifuXatov tuv^ 
Tov iii^ultiv Toy no).tiiov, arud-itovg dt rivag nuQUfitiii.>ug iig 
/JuxiQa nuQtylvtro, nokiv iv dt^iu nXtovTi rbv EvffQurr^v xtt- 

XSfiivr^v fjV rivu riov oixovvro)v tQvjtov ivQovrtg oi arQuritJorut aX- 
TO»' rt noXvv ivunoxtUitvov ii]Qnuauv xui ukwv nXijd-og ov fiirQioVf 
Ywatxdg rt rug iyxuraXiiifd^tiaug unoatfu^avrtg orTW xariaxuijjttv 
i6(nt oitad^ui rovg oQoiiTug fiTidi '/f/ovivut noXtv uvtoS^i, tni di 
rf^g uvrtxQig riiovog, dC r^g b arQurbg inoitho rf^v noQtiav, nr//rj 

20Tif ^v ua(fu).rov uvtttaa, fud-^ tJv lig ^i&u, ilra tig Hlriyiccv 
u(ftx6fttvog, fitr^ ixfivr/v tig ZaQuyaqdiav noXiv ijX&tv, iv j] /Sij- 

7 ivSovvai. P. 11 8stv om llbri. 14 Ammiano THacira. 

16 uXcov R aactore Ammiano 24 2: Diacira invaditur , civitas, habi- 
tatoribus vacua, frumento et salibus nitidis plena. libri aXl(ov. 
21 Ammiano Ozogardana. Sitha et Megia hic silentio praeterit. Sitha 
d^Anvillio p. 69 eadem cum Hit esse videtur. R, 

ab eis facto , viros ctim liberis et uxorlbtis in diciotiem Romanam cum prae* 
gidio railitari misit, dncem vero ipsorum Pusaeom tribnnatus officio donatum 
deinceps inter familiares , fidelem expertus, haboit. 

15. Secundum haec confecto quodam itinere perventom est ad allam 
fluminis Insulam , in qua mnnitissimum castellum erat; quod imperator ador- 
tus, cum ab omni parte repperisset inexpugnabile, deditionem ut facerent 
postulabat, neve periculum expugnationis exspectarent. id se illis facturos 
pollicitis qood et alios facere vidissent, ad ulteriora perrexit, itidemque 
casteila quaedam alia post se reliquit, Eimilibus proroissis acqniescens : nara 
circa mnnita nequaquam terendum tempus existimabat, sed ipsum belli caput 
petendum. stationibus nonnuliis emetisis Dacira venit, oppidum navigantibug 
Euphratem ad dextram situm; quod ubi desertnm ab incolis repperissent mi- 
lites. tum vira fruraenti magnam in eo repositam diripiebant , tum salium co- 
piam non exiguam; et relictis ibi mulieribus trucidatis, usque adeo diruebant 
urbem ut locum intuentes existimarent nullum istic oppidum unquam exsti- 
tisse. in adversa ripa , qua iter faciebat exercitus , fons quidam erat bitu* 
minc scatens. hinc Sltha pert eniens, inde Megiam, post ad oppidum Zara-' 
gardiam accessit, in quo sublime trtbuaal erat . ex lapide factum, quod inco-' 
Zosimui. XO 



146 ZOSIMI 

fia TjV vxprjkov Ih "kid-ov nmoiTKXtvov , o Tqaiavov x.u7^tiv flwd-a~ 
aiv ol lyyMQioi. ravtr/v ^aaxa rriv n6).tv ol OTQariuJzai diuQna- 
oarieg xai ifinQrjoavzig avTrjv re rrjv rjf.itQav xui rrjv voxiQaiav 
rjov/jav TjYov. d^avfiuoag 6i o ^aatktvi oxi rooavxi]v rov gxqu- 
rov Sia8Qaf.i6vrog odov ovdt\g ix TLiQocov ovxt k6/og VS, ividQugS 
ovxi ix xov nQO(pavovg dni]vx7]oi rt noXff.uov, '^OQf.iiodav tlg xa- 
taoxonrjv ixnifinti [xtru dvvufitwg oia ra IIiQoaiv dtix, nuarjg 
uxQi^tiug tidoru. og f.iixQOV nQog ta/uxov iXr^ll.vd^ti fttxu raiv 
Gvv avrio xivSvvov , tl firj rv/Vi rtg uvrovg ix nuQudo^ov diiow- 
Oiv. )'UQ oovQrjVug (^uQ/ijg di rovxo nuQu JltQOuig ovofiu) Xo- 10 
/ov tv rivi ronto xud^ioug " OQfiioduv xul roiig ovv uvxm otqutkv- 
rug ixuQudoxtt, nuQiovotv i^^iXiov int).d-tiv, ovSiv roiovxov nQOo- 
di/oiiivoig' xui Srj ra rijg iXniSog avxoTg tig tQyov i'S,i^uiviv , tl 
fxrj diWQv'^ iv fitao) rov Evq^Quxov , ntQu rov ovvr^d-ovg Qvtiou, 
roiv niQi rov " OQfxiaSuv ixotXvot rrjv Siu^uotv. xul Stit rovro 15 
uvujSXi^&tiotjg rijg nuQoSov, rf\ voriQuiu (fuvtvTi rio oovQijva xal 
rotg xotv(jovi]Guoiv avT<p rrjg ivtSQug ovoxQaffivxtg int&tvxo, xul 
rovg fiiv uvtXovxtg rovg Si rQtipavxtg tig (fvyrjv rfj Xoinfj orQariu 

GVVtfli^UV. 

16. IlQ0tXd-6vxtg Si tig t» nQ6oo) tig riva rov Evq>Qdxov SO 
StcoQV/a StrjXd-QV, ixxtivofiivrjv fiiv tig fiijxog u/Qi rrjg IdoovQitov, 
ovfinuQurttvofiivrjV Si ntxoj] rfj fii/Qi rov TiyQi]Xog /(t)Q(i. iv- 
ravd-a nr]X(o xoXXdStt xal riXfiuotv ifinfo6vTtg ol oxQaxtcoxai, 
xal rovg 'innovg fxuXioxa rfj Svo/coQia &tc6f.iivot Svo/iQuivovxug, 

lae Tralani vocare consueverunt. eo milltes oppido nullo negotio dlrepto et 
exusto , dlem illum cum postero corporura refectioni dederunt. imperator 
autem miratus quod cum tantum itlneris iam confecisset exercitus, nullus ad- 
huc nec ex insidiis nec aperte globus hostllis occurrlsset , Hormlsdam cuia 
copils speculatum emittit veluti rerum Persicarum accuratissime gnarum. is 
parum abfuit quin extremum cam iis quos secum habebat periculum adlret, 
ni casus quidam eos inopinato servasset. nam surenas (magistratus hoc apud 
Persas nomen est) insidiis quodam loco posltis Hormlsdam cum mllltibus suis 
opperlebatur , et praetereuntes ac nihli elusmodi exspectantes aggredi cogl- 
tabat. et quldem res eis ex voto cesslsset , nisi quidam Interieclus utrisque 
alveus ex Euphrate praeter morem excrevisset, et Impedimento milltibus 
Hormisdae fuisset quo minus transiicerent. propterea transmissum dilato, 
postridle conspectum surenam, et eos quos ille partlclpes insidiarum habebat, 
conversls agminlbus adorti sunt ; elsque partlm interfectis partim terga dare 
coactls, cum exercitu reliquo se coniunxerunt. 

16. Progressi ulterius ad quendam ex Euphrate derivatum alveum per- 
venerunt , qui pertinet in longitudinem ad Assyrlam usque , slmulque se per 
totam ad Tigrldem usque regionem extendlt, hic miiites in lutum quoddam 
tenax et palustria loca delati, praesertimque videntes bac difficultate potissi- 



LIB. 3 CAP. 15. 16. 17. 147 

xui oviif avr ToTg OTiXoig oToi t( orug Siuvr^'iua9^at Tijy duuovya, 
rov Tf (Sci&ovg ovx trdidoviog xui TotJ nr^Xov diit ru divyQov vneQ- 
ftijvui firj (Tvy/(ooovvrog , fv io/ujri Tot nouxTtov xuTiajr^auv 
unoQiiu xu&ioTTj df uvToTg Tov xirdvrov finZoru to roig no).{^ 

6 fiiovg inl Tijg uvTtntouv o/dr^g ooda&ut ^iltai re xu\ ).id-o)v ix 
afftydovbiv uiftan Trjv diu.iuarv fi'p)'0VT«f. ovdtvog dt 't.vaiv 
tvQuad^ui dvruiitrov twv nfoifaTonotv xivdvrO)v , uy/ivoia Trj 
ntQi nuvra xul IfinttQla noXff/ixfj nQoi/oiv o ^uaiXivg tyrot ToTg 
unoXfirf&tTaiv tm xuTuaxoni^v /(}.ioig x«/ ntrruxoaioig urdQuon; 

tO vno yiovxiX/.iurtp Tfruyuiroig , arjifjrui xurit riurov /loof^aut twv 
noXffiioiv, tntanuauad^ui re t^ tvvtwv op/i^r, tovtio t« to* rpo- 
7U0 dovrut offiaiv uxiuXvrov ror Ttjg duoQv/og txnXovv. txniitnit 
Tf nQog TotJro BixnoQU (tov) aTQurrjov ntru dvvuiniog uoxov- 
ar^g. 6 dt vvTcra intrrjQr^aug, (og uv firi 6(fd^tij] nuQci rdov IltQ-' 

15 aiuv uno/o}Q(Jijv rov arQvcifvfiuTog, xui ovt(o di nQotX&dov odov 
roauvTr^v oar/ to yr^vofifvov ovdi TjutQag ovar^g oqHv ididov roTg 
iruvrioig, ntQUKod-tig Tr^v dttoQV/u rovg vnb udovxiXXtuvia Ttru- 
"/fiivovg i^rjTtt, (17) nQotX&oov di ntQuirfQO), noXtiiiov nav- 
Tunuaiv ovdirog uia&oiitrog , ixjSor^atai rt urtxoiXti rovg Ofio(fv- 

ViXovg xui aaXniy/(av Tj/oig nXr^at(xaai aqiaiv iar^fiatvtv. unar- 
Tr^GuvTO)v di xutu vovv avriu xui rwv uno rr^g rv/r^g aviinirroiv 
o ylovxiXXiuvog Ttxfir^Q(XLitrog , rfj fitrvt, Bixro)Qog ovori dvvufitt 

2 vyifhv P. 9 irQ0iitfi(p9tictv tcI dnontuipQ-tTaiv Reinesiu». 

le^ere etiam possimns dnoXv9ilciv , quo verbo usus est Zosimas p. 153 
2^. R. 12 TTJs ouj libri. 16 ocov Tulgo. 21 cv(j.§uvTav iibri. 

mnm equos affli^, seqne cam armls alreum transnare nullo mo^o po!><ief 
quod id tieri altitudo aqnae non permitteret et per iutum propter eius uii^ri' 
nem transiius non pateret , ad cxtremam quandam inopiam consilii redacti 
snnt. et periculum ea quoqne re maius erat, quod hostes in adversa ripa 
conspicabantur, telis et eiaculatione saxornm e fundis transiectionem irope-ii- 
turos. cum nemo reperire modum posset quoroodo de periculis obiectis eva- 
derent , imperator , qui tum sagacitate rebus in omnibus tum experientia rei 
mililaris praestaret, statait miiie quingentis illis, qui sub Ludlliano militabant 
et explorabant itinera, significandum esse, hostes a tergo adorirentur et eo- 
rum impetum in se converterent , ut hoc modo exercitns alveom transmittere 
nemine prohibente posset. itaque Victorem ducem satis magnis copiis ad hoc 
abiegat. is observata nocte , ne conspiceretur a Persis ipsius ab exercita 
discessio , tanturoque spatio progressus quantum ad id satis esset, ut hostes 
ne interdiu quidem quid agerelur animadverterent, alveo transiecto Lucilliani 
militem quaerebat. (17) Itinere aliqnanto longius facto, cum hostem omnino 
neminem deprehenderet, clarooribus et turbarnm sonis popuJares suos vocabat, 
et ad se uti propius accederent significahat; quos ex anitni sententia sibi datos 
obviam nactus , cum quid accidisset coniecturis Luciilianus fuisset assecutus, 
iuactis com Victore copiis bostes a tergo praeter opiiiiouem adoritur. iili 



148 zosira 

avfif.ii^ag , Inf^ei xaTu vutxov xoTg 7iol.ff.iioig unQoaSoy.rjra)g. ol 
d^ anuQaaxevoi nQog rovxo y.r^ifd^tvxeg ey.xeivovxo xe xat e'(pevyov 
Onri nuQeUoi, nai o ^aai^.evg, ey.ftuvxog avx(p eig e^yov rov axqu- 
xr^Y^'if.iaxog, eneQUiovxo xijv diwQV/a xwXvovxog ovdevog. xul 
rrjv fiiv "nnov xoTg nuQaxvyovai nXoioig, xtjv Se neC,i]v vuvoiv,S 
ug ev noXXoTg fieQeai rijg diMQV/og evQe, Sia^t^uaag eV/ero rijg 
inl rb nQoow noQeiag, noXefiiov xewg ovdev vff-OQWfievog. 

'EXd^wv Se eig noXtv ji BiiQaa^ajQU TjV ovofia , xb fieyed-og 
laxonei xijg noAewg xui x6 xi]g &eaeo}g o/vqov. dvo fiiv yuQ xv- 
xXoxeQeai neQteiXr^nxo xei/eaiv , uxQonoXig S' 7]v ev fieo(o xeT/ogiO 
l'/ovaa xul uvxrj , Xfii'jfiaxi xvxlov xQonov xiva ifKfeQeg , nQog rjv 
odog xtg i]v dno xov ivdoxeQOV xrjg noXetag xei/ovg, ovSi uvxri 
Qudiuv e/ovaa xr]V uva(iaaiv. xa\ xa ftiv nQog dvofiag xfjg no- 
"ke^ag xut fiearifi^Qiuv neQtcfeQtjg xtg xul axoXiu Ste^odog el/e , xov 
Si nQog UQXxov fieQOvg nuQuonuadfievot xov noxufiov Skvqv/u 15 
nXareTuv nQov^dXovro, Si' rjg xai vda)Q eig /Qijatv xaJv evoixovv- 
xcov (x)/ixevov. xu 6i nQog eta xu(fQ(o j5ud^ei(t xal /UQaxi dta 
oxuvQCOfidxcov ex '§v).cov o/vqcov evuneiXr^nxo. nvQyoi di eiaxr^- 
xeauv neQi xrjv xdcfQov fieydloi, xa ftiv dno y^g fie/Qi fieaov Jt' 
onxrjg nXivd^ov deSeftevrjg uacfdlxco, ru Si fteru x6 fie'oov nXivd-co 20 
xe ofioiu xu\ yvipcp SeSofirjfieva. (18) xuvxr^v nohtOQxiu. xi]v 
noXtv 6 ^uaiXevg eXeiv eyvtoxcjog eig x6 eQyov nuQexdXei xorf axQa- 
xivorug. xcov 6i xb xiXevfia avv ndaj] nQO&vfiia nXrjQOvv wq- 

3 TtaQT^KOi libri. 8 Ammiano Plrisahora. aliud nomen affert 

d'Anvillius p. 71 Ancoharitis. 15 GnccaufLevoi P. 

vero, qui et alias obruerentur imparati , vel contrucidabantur vel quacunqne 
liceret aufugiebant. imperator, cui feliciter hoc stratagema, alveum neiiiine 
prohibente transmittebat ; et equitatu navigiis obviis, peditatu navibus aiiis, 
quas multis iii partibus alvei reperit, transportato. 

Nihil araplius hostile veritus ad urbem accessit, cui Bersabora nomen 
erat; eiusque tum magnitudinem tum situs opportunitatera ac niunitionem in- 
spexit. nam duplici niuro in orbem claudebatur, et arx medio erat in op- 
pido , muro et ipsa munita , segmento circuli quodam modo simili ; ad quan) 
via quaedam ab interiore civitatis muro ducebat, cuius haud facilis erat ad- 
scensus. ad occidentalem oppidi partem , ac meridiem versus , tortuosus et 
obliquus exitus erat. pars septemtriones spectans munita erat ab eis lato 
quodam alveo fluminis , eo deducto ; per quem et aqnam ad usum incolarum 
derivabant. Orientem versus alta fossa et aggere lignis validis cancellato 
cingebatur. propter fossam turres magnae stabant, ad medium usque a terra 
de coctillbus laterculis , bitumine conglutinatis , supra medium de similibua 
laterculis et gypso fabricatae. (18) hanc urbem cum expugnare de- 
crevisset imperator, milites ad capessendnm opus exhortabatur. iilis 
cum omni alacritate progressis , ut imperata facerent , arbis incolae 



LIB. 3 CAP. 17. 18. 149 

firiXOTOtv , 0» TTjv noXiv otxovvTrg fig qiklav i^^iovv tXd^iTv j(o jSu- 
au.ii , vvv fiiv OQuiadr^v avToTg nfiKf&t^vai SiaXi/J^i^aouivov ni^i 
anovddrv i^aiTOvvifg , vvv df v^Qtatv uvtov nfoi^uXkonfg tS? ai- 
TOuo).ov xu} qvyudu xul jr^g nuToidog noodoTTjV. f(p* oTg fig 
5ooj'^v tixoTwg o ^uaiXtvg uvaarug Voyov nuvTug fxia&ui xui 
tyxfTaS^ut jfj noXiooxta ni)o9x/n(i}g ^xtXfvf. juiv df i(p' lu Jfjay- 
fuvog txucTTog ijv oQfir^auvTutv , ot xarct t^v noXtv ovrug ovx 
u^io/Qtwg tuvjovg tig (fvXaxr^v jwv jr^g n6).f(i)g Ttt/jov d-fuaciiif- 
rot avvi(pvyov anuvjtg ini x^v uxQonoXtv. onto idciiv b /iaat- 

lO/.tvg inucftjxe jjj noXtt j(uv oixovvT(ov foriU(o9-ft'ai] ttjv dvvufttV 
f] de Ttt Ttixrj xa&tXovaa xai jug oixiug ittnQTjauau ftr^/uvug js 
ini J(vv iQtmitav jijg TzoXew; ^OJ^ > *«* o.no jovrtov TOtf ini jijg 
uxQonoXt(og tfiuXXf ^tXdJv xui ).i&(ov uffiaft. inti di oi uno t^5 
noXtcog XiO-otg Tt xai ^iXtat avvt/iatv rifivvovjo TOVf noXtOQxovv- 

15 TOf , iyivfjo je noXvg txujiQot^tv (povog, joTt dtj 6 fiaatXevg, 
tm *$ oixtiug irvoiug Tjj tcuv Toarwv uQfioadftfvog O-iatt fiVf xul 
TQVTO ix noXvfiud-fiug Xalitov , firju.%'r^fiu t/ xuTtaxivuae jotordf, 
$t'A.a ftfyiaja nQog uXXr^Xu avvd/^aug atir,Q(it xui nvQyov a/iiftK 
jtTouyon-ov dtu jovjtov dnfQyuodittvog , uvTtaTt\aug t« tw Tr^g 

^uxoon6Xfb>g Jti/ti , t^ je xutu (tQU/v Totj vxjjovg nQoad^r^xrj Tf5 
fi}';xtt TftJv Ttt/(dv \'aov unoTtXiaug , tig jovjov uvt^ifiaaf TO^oTag 
Tf xui jovg uno fir^/uvuJv u(ftt'rTug Xid^ovg xui ^i).7j. Torf joi- 
rvv l'x T{ j(ov noXtOQxovrjtov ol IHqoui xui ix tcuv iqeaTr^x6T0)v 

15 Sfil 81 L. 

petebant nt ab imperatore in fidem rectperentor, bocIo mitti ad se 
postulantes Hormisdam de condicionibas pacis collocuturum, modo pro- 
bris et contumelijs eundem inccssentes ut transfugam et exsulera et 
proditorem patriae. quibus rebus imperator non immerito concitatus ad 
>rara universos operi intentos esse atque oppugnationem alacriter argere 
iussit. illis , uti iussus ac dispositiis quisque fuerat , cura impetu pro- 
gressis, defensores urbis, nequaquam se pares tuendis moenibus esse conspi- 
eati , ad arcem universi se recipiebant. quo conspecto milites imperator in 
urbem habitatoribus vacuam immisit ; qui niuris deiectis et incensis aediBciis 
nachinas in oppidi parietinis constituere, telorumque ac lapidum iactu eos 
petiere qui ia arcem commigraverant. sed quod propugnatores arcis lapidi- 
bus continuis ac tclis oppugnantes repellerent , et ingens utrinque clades ac- 
eiperetur, imperator, sive quadara ingenii sollertia, locorum situs habita 
ratione, sive magna rerum edoctus experientia, tormentura qnoddam tale 
construxit. tignis maximis inter se ferro colligatis, et per illa quadratae tur- 
ris effecta forma , eaque moenibus arcis oppofita , et paulatim sublimitate 
crescente tantam ad altitudinem excitata murorum ut altitudinem aequarct, 
in eam turrim sagittarios imposuit cnm iis quae de raacbinis saxa telaqne 
cvaiicerent. itaque Persae, qui tunc et ab oppugnantibus et a stantibus iii 



150 zosira 

rfj firjXavfj navxayod^iv y.aTa^a}.X6f.uvoi fii/,Qi fiiv rtvog uvxlayov, 
rO.tVTOJvxig de oj.ioXoyia t/)v uxfiunoXiv vnto/ovxo naQuduiotiv, tl 
(.itxQiov XI nuQu xov ^aoiXtwg uvxoig vnuQ/t)-eirj. xul avvedoy.ti 
riT)v tvSov HiQowv ty.aoxov dtu f.itoov xov axQuxtvfiaxog uoq^ulcog 
diu^ijvut, QrjXov UQyvQiov y.ul ifiuxiov i/ovxu , nuQudodrjvui dti 
r(T) (iaotktX xrjv uxQonoXtv. ov drj ytyovoxog avdQtg ufptid-r^auv 
ntvxuy.ta/iXiot ntQi nov rbv uQid^fiov , Si/a raiv nXoioig fiiy.QoTg 
diu xfjg dicoQv/og oVwv xe yevofiivcov dtucpvytTv. ovvi^Tj/.&e dt xco 
n/.Tj&tt xui IMofiooeiQog rovxcov ^yovfitvog. rovrov di rbv rQonov 
y.ai rijg uxQonoXtcog uiQtd-tiorig , tQtvvuv oi axQuxicTjxut xcTjv ivu- 10 
noxtifiivcov noiovfitroi oTvov xe unltxov tvQov xui onXu nuvxoTu 
xui {.iTj/uvriftuxa xal eninXcav nXTj&og ov fiixQtov xui rijg uX7.r]g 
unooxevijg. rov f.iiv ovv oixov rb nXiov evunexid^rj xoTg nXoiotg etg 
unoxQOCfijv xov axQuxov , fiiQog Si xovxov xa\ uvxoi nQog tuvxovg 
ditvtiftuvxo, xut di/u rr^g Srifiooiug atxT^aecog' rjg et/ov' rdJv delS 
onXcav OGU fitv iniTTjdtiu '^Pcofiuioig idoxti n^bg noXtfiov eJvui, 
ruvxu xcT) oxQuxonidco difdodrj , ru di JleQGixfj ftovov uQfioSia 
/Qi]Oet, uvxoTg Si ovxixt , ru fiev nvQt nuQeSod-rjouv , ru Si rcp 
noxufico cfiQiaihut xai xaxuSveod^at avvt/coQriOuv. ivxtv&tv ov/ 
rj xv/ovou xco ''Pcofiuicov u^ioofiuxt nQootyivtxo do^a , noXtcog fte- 20 
ydXijg xui rcSv iv l4oovQia fiexa KxriOtcfiovra fteyiaxrjg , ovxa re 
U)/vQcofiivrig , iv Svo fiovatg i]ftiQutg xuru xQuxog aXovarjg. icp^ 

7 Hbri [iay.QoTg. corr Leuncla\ius ex Ammlano 24 2 : nam caetera 
multitudo obsidium ante snspectans , navigiis parvis permcalo amne 
disccssit. 9 Ammiano Mamersides , praesidiorum praefectus. 

19 congraentius avvex^Qrid^rjGav. S; ego aatea lualim naQsSoaav. 

machina undique deturbarentur, aliquandiu quidem lili resistebant, sed ad 
evtremum deditionis lege se tradituros arcem spondebant, si condicioncs im- 
perator moderatas obtulisset. conventum utrinque ut, quotquot intus erant 
Persae, singuli per medium exercitum Romanum tuto transirent, certa pecu- 
iiia et veste accepta, et imperatori arcem traderent. quo facto virorum ad 
«juinque milia dimissi sunt, exceptis illis qui longis navigiis per alvenm e flu- 
mine derivatum evadere potuerant, inter ceteros et dux eorum Momosirus 
exibat. arce in hunc modum capta , railites ea perquirentes quae essent in 
arce condita : infinifam frumenti copiam et omnis generis arma et machinas 
et immensam vim supellectiiis apparatusque reliqui reppererunt maior fru- 
menti pars ad exercitus alimenta navibus imposita fuit: partem et ipsi mili- 
tes, praeter annonam publicam, quam habebant, inter se dividebant. arma, 
quae Romanis ad bellum idonea viderentur, exercitui distributa sunt: apta 
vero Persico tantum usui. non Romanis militibns, partim igni tradlta partim 
ab amne rapi demergive pcrmissa, hinc non exigua maiestati Romani nomi- 
nis accessit gloria, quod ampla civitas et sccundum Ctesiphontem omnium iu 
Assyria maxima , tamque munita , sola biduo per vlm capta fuisset. quas ub 



LIB. 3 CAP. 18. 19. 151 

oTq fiaatXfvg (ftXoff^ovoviiirog to axQujiv^ta XS^otg re xa&r^xov~ 
aiv tjiiiu xu\ IxaoTOv u^yv^ol^ ixuiuv vou/oftaatv idajQttTO, 

19. l^XXu Tuviu ftiv wdi inQu/ihi , 6 aov^]rug di uitu 
6vruftio)g oix oa/;-i;^ tx xirog TcHr iv IdaovQia noXnov xotg izQor,- 
5 yovftivotg tov 'Pojttauov aTQUTonidov xuTuaxOTiiig tvtxtv intXd-iuv, 
ov nQOidoitirotg xo ia6f.ttvov , tva ftiv ruiv rffovftivb)v tqiwv ov- 
rorv urir/.tv ufta riai t(I/v vn' a^Tiy Ttruyftivwv , Toi\l.>ug di Tovg 
uXXovg iyxQUTrjg iytvtTO otquthotixov ar^fttiov , dQtixoi-Tog ixTv- 
lUtHta (fioovTog, otu (fiQnv thu&uatv iv Tatg ftu/utg ^FoiftuToi, 

lOiovTO-fia&tuv ovx r^rtyxi ftiToiiog b jliuatXtvg , uXXu fttJoi ^vftov 
Toig uftfft Toy aovQr^ruv lug tlyitv intntatxiv tovtiov ftiv tig qvyfjv 
tTQiif/iv oaoi dtatfvytTv rfdvTi-d-r^auv , r6 Si arffttTov dvaXu^tliv ro 
nuou nJov noXtfiiiov dffuiQt&iv inijX^i nuou/or^tiu rfj noXtt xuS-* 
i,r aovQT^rug unoxQvnTwv Toy Xu/ov roTg xuTuaxonotg inr^X&fVf 

15 ilXi re xuid xQurog xui invgniXr^ai. rov di rwv xuruaxonwv 
r,yffiora , dtoTt roTg noXtftioig to ar^fuTov dniXtne , ttjv owTr^^iuv 
riig Pwftuixr^g ftf/aXoqQOOvrr^g tftnQoo&tv notr^outttrog , nuQi- 
Xvai T« T^f ^ftfyfig xul iv driftiu rd Xotnov tl/iv ufia roTg xotvw^ 
VTiaaaiv avTio rr^g qvyr^g. 

80 JlQOiXdwv di inixtfva , dtu re rov noraftov rtjv noQtiuv 

notovfttrog, r^X&ev tig Ti /woiov to noXtg inXrfOiu^t Otaar^ria 
nooouyoQivoftivt]. ruvTrjg tio rti/tt avftnuoid^te ruffQog, rir (iu-' 
itvTUTrjV ovoav inXr^owoav vduTog ol TliQOut, ftiQog eig ruvrrfV 

6 filv Qm P. 7 Tovs] »o6s LP. 21 tptfOVQiov Lean- 

claTiu5. 

res imperator exercUam blande demolcens et oratione cooTenieati laudabat, 
et singulU centenos nummos argenteos donabat. 

19. £t haec quidem ita ge^ta gunt. surenas autem non exigui^ cum 
copiis ex' oppido quodam in Assyria sito Romani exercitus exploratores, qui 
ceteros antecedebant , imprudentes aggressas, unum de tribanis tribus cum 
nonnuilis sub eo militibus interemit, et ceteris in fugam actis vexillu miiitari 
potitus est, draconis imaginem referente, qoalia in bellis Romani gestare 
consueverunt. eam rt-m ubi cogno\is8et imperator, non moderato tulit animo, 
ged ira concitas, in surenae milites, uti forte instractus erat, irruptioae fa- 
cta, terga dare coegit eos qui elabi foga poterant; et signo recepto , quod 
hostes abstulerant . mox ad urbem acce*sit, in qua sarenas coUocatis insidiis 
exploratores adortus fuerat. eam vi cepit et incendit. duci vero expiorato- 
rum, propterea quod hosti Texilium reliquisset, salute magnanimitaii Ro- 
iiianae anteposita , cingulum ademit , et deinceps una cujh iis quos fugae so- 
cios babuerat pro infami duxit. 

Ulterius aotem progressus , cnm per amnem iter faceret . ad castellum 
quoddam venit. rui yicinuro erat oppidum : eius nomen erat Fissonia. se- 
cunduui munuu illias erat acta fosea , quam sane allissimam Persae replevQ- 



152 zosim 

ovH dXiyov tov nXrjaidl^ovTog ^ieroxfrivaavreg norttfiov' ^aaiXicog 
noruf.ibg rjv ovQfia tovtw, ravrrfV diaSQaf.iQvrtq rrjv noXiv ( ou- 
JfV yaq rjv ix ravrrjg tvXa^ttad-ai noXiimov^ odov Stfjtoav rtAitari 
ytt^onopjrco dia^QO/^ov ol yaQ IliQoai r)]v re diMQvya rfj yMQa 
xai Tov norafibv avrbv inaffivreg uSvvarov xaru ys t^v uvrojv 5 
olrjOtv ntnoirjxaai tw arQarid rijv 8iu(Saaiv. ulX^ Ofio)g rov /j«- 
aiXiCog nQod^iovrog xal b arQuxbg rjxoXovd-ei , ^Qi/wv a/Qi yova- 
rcov T0V5 noSug' aio/vvr^v yuQ i]yovvro fiTj noteiv aneQ ed^euivro 
noiovvxa rbv ^aaiXia, tjXiov di rjd?] dvrrog b f.itv arQuxbg itii 
ruiv ronMv r^vXit^tro rovrcov , ^aaiXtvg di arQuri(i)rug tavrto xai 10 
re/virug uxoXovd^eTv imru^ug, divSQu txxifivcov xal §t'?.a dicoQV- 
/ug re e^evyvve , roTg riXfiaai re y^v eneri&ei , xal ru ^a&ia rcov 
odwv antnXrjQov , xal ruTg axevo/coQiuig evQog ivenoiet rb fiirQtov 
i/ov, inavtXO^cov rt Stijye rrjv oxQuxiuv fiexu Quaxcovrjg, tcog tig 
JBi&Quv iXr^Xvd^tt ndXiv , iv tj jSuaiXetu r]v xui oixrjfiara ^aatXeTli 
re ofiQv nQbg vnoboyr^v uQxovvra xal orQaroniSca, 

20. JlQotX&iov di ivTtvd^tv xai rcov avxwv eyofievog no- 
vb)v rjyetro rov nXr]d^ovg xa\ rrjv bSbv evcfOQCoxiQuv inoiei, xui 
rovxco X(o xQomo Sirjveyxev unuvxug, twg rjX&tv eig xonov e/ovxa 
fiiv olxTjOtv ovSefiiav , uXaog Si ix cfoivixcav nenoir^fiivov , iv co 20 
xai ufimXoi naQunecpvxeaav u/qi tJJ? twv cfotvixwv xofir/g roTg 
xXrjfiuaiv uvurQiyovoui , nuQi/ovoui re oquv xbv ix rcov cfoiri- 
xcov xuQnbv avufiiitr/iiirQv roTg lioTQvoir, iv rovxco rtjv intX- 

1 Ammiano 24 2 Naarmalcha, infra p. 159 11 NaQfiai.ixr]i, 

2 jtaQaS(jafi6vT£$? 9 dvvQVTog P, Svvccvvos L margo, 

rant aqua, parte non exigua proximi Suminis in eam derivata. flumen ipsum 
regis amnis appellatur. hoc oppido praeterito, a quo nihil hostile esset me- 
tuendum, iter fecere per locum facticia palude stagnantera. nam et alveo et 
ipso flumiiie Persae regioni iramisso perfecisse se putabant ut excrcitus nullo 
inodo possit transiicero. sed cursim aiitegresso imperatore subsequebatur 
exercitus, podibus usque ad genua madefactis: nam pudore praepedieban- 
tur quo minus id facerent quod imperatorera facere videbant. ubi iam sol 
occidisset, exercitus in locis iis commorabatur; et imperator milltibus ac fa- 
bris se subsequi iussis , caesis arboribus et tignis alveos pontibus consterne- 
bat, palustribus locis terrani iniiciebat, vias profundas explebat, angusta 
denique loca mediocriter aperiebat. deinde reversus exercltum facile trans- 
duxit, donec ad oppidum Bithram pervenisset, quo in oppido regia cum iis 
aedificiis erat quae tam iraperatori quam militibus excipiendis sufhcerent. 

20. Inde progressus , et iisdem laboribus intentus, exercitum antece- 
debat et viam magis tolerabilera reddebat. atquo hoc modo transvexitomnes, 
donec ad locum vcnit quo nuUum erat aedificium , sed lucus palmis consitus, 
in quo et vites erant enatae, quae palmitibus suis sursum ad ipsas usque pal- 
inarum comas e-^currebant et pahimlas uvis permistas conspiciendas exhibe- 



LIB. 3 CAP. 19. 20. 153 

Soiauv wxja Smyuyvjv inl xtt nQoaio rfj vOTfQuui TTOorjir. ik- 
itwv di 7i).tjoiov (fQOVQiov jivoQ nXr^yi^v xuiQiuv dt/io&ui ifiiX- 
ItiOI' tQv yuQ U710 xov qQOvQtov -iig IltQor^g irtiXd^utv if^ tov /?o- 
aiXtwg xKfuXfi jo ^i(fog inrfXuaiv. b di nQolidoftivog ini9r,xe 
5t7jv uonidu if^ xtifuXf, xul xuvrr] xr^v nXjjp^^- untaiiouxo. ixti- 
vov fiiv ovv oi axQuxtaixut avfintaovxtg xuxioifu^uv, xal xovg 
avv avxtp nuvxug , ii i47\not) yi xtvtg diudvrxig avrtifvyov ttg xu 
(fQovQtov dvauvua/ixdjv di b /iuaiXtig ini xio xoXfti]fiuxt xb 
ifQovQtov uvtaxonti , xat onov uXwaiftov in; ntQiiuiv iQ^tbiQtu 

\OntQ\ xoixo di f/ovxog uvxov , rotg iv xio uXaii xtZv qoivixwv int- 
ftiivuai axQuxtiuxutg b aovQr,vug unQoonxog intqurtig xurv xt vno ■ 
^vyio)v xai xijg unoaxtvf,g xQuxr^attv rjXntat , xai uita xbv ^aatXia 
tovxo ftaO^ovxa nurxcog unoaxriOtiv xijg xov qQOVQiov noXiOQxiug. 
uXX^ ixtirog ftiv iv rio xuvxu (iuXofiivog uttqoxtQiov dtrfttuQXir, 

15 di fiuaiXiig iv noXXto xr^v xov qQovQiov xu&uiQiaiv inottixo * 
ndXtg XI yuQ inXr,aiu(^tv aixip Br^oov/jg orouu , noXvur9Q(onog, 
xui uXXa qQOVQiu nXtiaxa, a/v ovri^uirt TOi-f oixi;xoQag unoXi- 
ndrxug t« oqixtou thg ovx uQxovrxu nQog aioxr^oiuv tig xb nuou 
xov ^uoiXiiog noXtOQXov fitvov avrdQuutiv , nXi,v xiov tlg Kxr^at- 

20qdivxu difxqvydrxujv ^ xutu to duoixuxor xov uXoovg unoxov- 
^irxtov. b fiiv (rvv ^uaiXivg iriaxuxo xf noXiOQxiu xuxit xb xQu- 
XtQov, ol di unoXvd^irxfg ix t^j axQujtug fig xb xv.xuaxonf.iv xu\ 

4 d] iv a LP. 14 §aXX6ntvos Tulgo. 

bant, in hoc luco noctem insecutain cum exegisset, postridie eius diei perre- 
xit ulterius. cuinque propius ad castellum quoddam acces&isset, letale vul- 
nus accepturus erat: nam Persa ijuidam ex eo castello eruptione facta iam in 
caput imperatoris gladluro adigebat , cum ille praeviso ictu capiii scutum im- 
poneret eoque vim ictus repelleret. et bunc quidem circumfusi miiites cum 
suis omnibus interfecerunt ; nisi qui forte fuga per hostes elapsi ad castel- 
lum se contulissent indignatus autem propter audax hoc facinus imperator 
castellum inspectabat , et si qua parte capi posset, circumambulans consi- 
derabat. dum boic intentus cst rei, surenas eos roilites qui palmarum in 
luco manserant adortus ex iraproviso, iumentis et sarcinis se potiturum spe- 
rabat, et imperatorero eadem opera, posteaquam de hoc accepisset, omnino 
ab oppugnatione castelli revocaturum. sed haec animo secom volvens utro- 
que frustratus est. imperator autem magnum in expugnatione castelli mo- 
mentum ponebat. nam ei proximum erat oppidum cui nomen Beauchis, sane 
quam popalosum , cum aliis castellis plurimis , quorum incolae , relictis ca- 
stellis suis veluti non satis ad tuendam salutem idoneis , in illud ipsuro con- 
currerant, quod ab imperatore obsidcbatur , exceptis iis qui Ctesiphontem 
evaserant, vel qua lucus esset densis^imus semet abdiderant. his de causis 
imperator obsidionem streoue urgebat. at Tero qui de reliquo exercita di- 



154 zosmi 

[jorjd-aTv , ii nov ti (paveiT) 7ioXif.iiov , ovx uTnxQovGuvTO fxovov 
jovg iTiiXd-ovTug uvxoTg , uXXu rovg /xiv uvtXovTig Tovg di tiqo- 
TQ0Tiudi]v diui^uvTtg iv aa<fak(T tw /SaoiXiT t« T^g noXtoQxiug 
inoirjGuv. int) di tmv (pivyovTiov Tivig xui tv ToTg vnb to uXoog 
tXfoiv tjoav, ovdi TOfTOWf ol inl xuTuoy.onff xuTuXtKf&ivrtg uffij-S 
xuv ad-wovg , uXXu tovg /ntv tXTUvav Tovg di ai/fiaXwTOvg utitj- 
yuyov. (21) 01 di iv tm (pQOVQUO noXioQxov/iiivoi (itXiuv nav- 
roicov u(ffOit Tovg ivuvriovg ■^jhvvuvto , Xid-tov di ovx ovtcov avxoTg 
ivSov uo(fuXT(a ^(oXovg ninvQiafxivovg rix6vTiC,ov. iTvy/uvov di 
Ttov nif.inofi{viov ul ^oXai Qtxdicog oTu xut i'§ vn{QSt§iov xul xutu 10 
nXrjd-ovg nifinofitvat. aXX^ ovdi ol rtov 'Pw/ia/wv otqutkJotui, 
xul ravTu ruTg i'§ vifjovg ^or,d-iiuig iXurrovfiivoi , nuQrjxuv tldog 
uvdQiug xat noX(f.tixi]g iniorrjfirig' Xi&otg yuQ ytiQonXr^d-fOtv i\SuX- 
Xov , (StXtoi rt ovx fx to^wv liovov u(fi{fiivotg uXXu xul ix fit]xa- 
V7]fxaT(ov , untQ ovx iq)^ ivbg ftovov "otuto nrjyvvfitva ocjofiarog,^^ 
uXXa xui dvo xui TQiu xul nXtito dirjn. rov di (fQOVQiov xttfiivov 
fiiv inl Xo(fov, rti/toi di dvo xui nvQyoig ixxuidtxu fttyuXotg 
co/VQCofitvov , n{Qi'§ n ru(fQ<o ntQtttXrififiivov ^ud^titx , xurd ri 
fitQogvdeoQ tio(ffQovorj roTg iv rco cfQOVQico nQog norov intrtjdttov, 
/Mfiu int/Jiiv b ^uoiXtvg rfj rdqQco rovg oxQurttjoTug ixiXtvotv,20 
iTiQov rt inl rovT(o nQog vipog uvtoxufitvov t^ioco&ijvui rco nvQyco. 
xuTu di fifQog trtQOv rijv vnb t» rti/r] yijv oqvtthv iyvcoxii, xuru 

3 To3 ^aaiXit om L. 5 y.ccTa7.7]cpd-evzces interpres. 10 f| 

add A\ 12 TtuQ^xov L, aa^tlKOV P: corr A\ 19 itdos LPs 

vdcoQ L margo. 

missi fueraiit, ut explorarent omnia suisque succurrercnt, si qua se vis ho- 
jitilis olferret, non modo adortos se propulsarunt, sed interfectis aliis, alios 
eifuse terga dare coactos insecuti, ab omni metu securam imperatoris obsi- 
dionem reddebant. et quoniam nonnuUi fuga sibi consulentes in subiectis 
luco paludibus haerebant, ne illos quidem, si deprehendissent, illaesos dl- 
niittebat itinerum exploratores, sed partim interficiebant partiai captivos ab- 
ducebant. (21) obsessi vero telorura omnis generis iactu vim hostilem pro- 
pulsabant. cumque saxa deficerent , ignitas hitumine glebas eiaculabantur. 
earum iactus facile contingebant eos qui petebantur, quod de sublimiore loco 
et in multitudinem fierent. sed nec Romani mi'ites, quamvis adiumento loci 
superloris vincerentur, ullum fortitudinis et scientiae bellicae genus intermit- 
tebant. magnos enira lapides et tela coniiciebant in hostes; quae non arcu- 
bus tantum verum et raachinis emittebantur. eae non ita constitutae fuerant 
iit unum modo corpus, sed duo , tria, plura denique ferirent. quia vero 
castellum in colle situm erat , duobus muris et decem ac sex magnis turribus 
niunitum altaque cinctum fossa , quae parte quadam castelli praesidiariis 
aquam ad potura idoneam immittebat, egesta terra fossam imperator com- 
])lanare milites iussit, aliumque praeterea tantam in altitudinem excitari ag- 
gerem ut turrim aequarent. itidem parte quadam alia terram sub mocuibus 



LIB. 3 CAP. 21. 22. 155 

Tu ftiGOv xov ivdoJtQOV •ttt/ovQ , iiu Tov OQvyuctTO^ ini&r,oirfd^ui 
toTg TioXtuioiq TiouyuuTHUjutrog. iOjv dt 7io'Ktf.iiiijv TOtf iytiqov- 
rug ro xuiftu ^o7.uTg avvt/taiv tiQyonury , rr^v fttv iv jtp 7iQoq,uvtl 
tiu/TiV b ^aaiXtvg urtdtiuTO , jioXvtidtaiv ufivnr^Qiotg xuiu riuv 
5 ;jukXout'vo)v tiK ^tkwv tiTt nvQaiJJv /Qioiitvog, Ntvixu dt xul 
VuduXutqio Ttt T€ /wfiuru xui T«f twv /tofiuxiov iyiQaiig inixQt- 
rl/tv. BixTiooi di nuQudovg onXiiug rt xui inniug ru fii/Qi Kir^- 
aKffJHvTog uvTio dttQtvvdiad^ui nQoaiiu^tv , owtt' tVnov rt tfuvtitj 
noXifttov utftXxiaut tov fiuaiXiu rijg noXiOQxiug ntiQtvftivov, rofi- 

IOtoi; diu rtZv vn' uvrio rtTuyfiiviov xioXvO^ilvut i-»]»' ini/tinr^aiv, 
iiftu di T^v oJov t^v inl Krr^aKfuivTU, aruditov ovauv irtr/jxovru, 
yi(fXQOjv rt xuruaxtvuTg xut ^tvyfturotv uvrto xui riZ arQurto 
Qtlov xuTuaTrjaut. (22) ruvrr^v dnXtJov roTg rjtitoai rt,v imtii- 
Xtiuv, uvTog ftiv dtii rtZv avv uvTto xQifZv ftiu niXrj nQoauyuyvov 

15 oi) xuriattat fiuvov uvrrjv uXXtx xui tXvat, tovj di tni Ttov oqv- 
yftuTiov rtruyftivovg ixfitXiZg Idaiv rtu tQyio /QOittivovg ixtivovg 
fiiv uniaTr^at , ruvTr^v uvToTg vntQ rijg ixfitXtiug ttjv uTutiuv inu- 
yuyittv , iriQovg di uvTtxuTiarr^atv. uvrog di xqiov tTiQov ciXXt] 
nQoaitfiQt nvXjj. xui ruvTr^g di ti^v nQoafioXifV ovx ivtyxovar^g,. 

i"^ -/.tv uy/tKkiav rtg tug oi ru/irtvrtg ru uno rr,g ruffQOv fit/Qt rr,g 
uoXtfjog uvTr^g dtOQVTTttv iidr^ >iCOf riXog uffiy.ovTO Tttv tQyov xui 
nobg TO uvudvrui ytyovuatv iVTQtntig. r^auv di ovroi rQtig X6- 

5 Ammiano yevitta et Dagalaiphus. 13 analogiae lex Qaova 

postuiat, aat contracte Qcita. S. 16 ixiivovi S: libri i-JLiivr^q. 

20 fiyyiiMv LP. 

fodere decreTit, rersas medinm mimim interiorem, qnod per hoscc canicnlos 
bostem aggredi cogitaret. hostibus autem miiited aggerem excitantes conti- 
nuo iactu telorum impedientibus , aperti quidem coutlictus ineundi cnraro im- 
perator in se recepit , variis adversus couiecta sive tela sive igiies defensio- 
Hum rationibus utens; Nevitae vero et Gadalaipbo cuniculos et excitationes 
aggerum commisit. Victori traditis gravis armaturae militibus et equitibus, 
ad ipsam usque Ctesipbontem explorare loca praecepit, ut si quod agnien 
hostile conspiceretur , quod imperatorem ab oppugnatione retrahere cogita- 
rct, eius ille conatum opera subiectorura sibi niiiitum reprinieret, simulque 
viam , quae Ctesipbontem ducit et stadiorum est nonaginta , pontibus stru- 
ctis tam sibi quam exercitui faciliorem redderet. (22) his inter duces distri- 
butis operis, ipse suis arietibus portae cuidam admotis, earo non modo suc- 
cussit verum etiam di&solvit. cumque segniter intentos operi videret quibua 
cummi^sa cnra fuerat agendi cuniculos, eos inde removit, illa ipsa notatos 
ignoniinia propter oscitantiam , et eorum in locum alios substituit. alteruni 
inde arietera alteri portae admovit; quae ipsa quoqae cum non ferret impe- 
tum , venit quidam qui nuntiaret eos , quibus iniunctum fuisset ut a fossa 
cuuiculos iu ip^iuu usqne oppidum agerent, iain ad operis sui fioem per- 
veuisse ac paratos ad prorunipendum de cuuicuiis Gsse. tres hae cobortes 



156 ZOSIMI 

yoi, ^aTTiuQioi xai XaxxivuQioi xal /StxTCOQfg. o jSatyilivg di 
Tuvtr^v fiiv Ttcog entG/ev uvTuiv ttjv OQ/.iriv, nvXjj df iTf^a ^ut- 

TOV ixiliVGiV tVTQfniC^iGd^Ul fXIJXUVljv , xat T^V GTQUTtUV avT^ 

nuGuv iCfiGTTi, miO-iov Tovg noXif.itovg wg ttj VGTiQuiu tuvttiV 
nQOGuyuytjbv tyxQUTi]g tov (fQOvqiov ytvfiGtTui. inoitt dt tovto 5 
nuoav tvvotav ToTg JltQoutg Tijg dtu tov OQvyfxaTog uvatQwv no- 
XioQxiag. twv ano tov (pQovQiov Toiwv unuvTcov tig to ttjv fnrj- 

XUVrjV dnOXQOVGUGd-Ul GVGTQUCfivTCOV , dtOQv'§UVTtg TOV vnovofiov 

01 TuvTji Ta/^S-ivTtg , ttTu Trjv intxttf.iivrjV u/Qt Tijg inicpuvtiug yrjv 
8tuTQriGuvTtg , tcpuvrjGuv olxiug tv fiiocn xu^ ?;v tTv/i Tig uXtTQig 10 
yvvr) vvxTog ovGijg tTt jSu&tiug oitov uXtvQu tivui tQyu^Ofiivt]. 
TUVT1JV fifv ovv nQcoTCog uvudvg ix/3ouv fiiXXovouv nuioug dvft- 
Xtv. 'ijv de 2ovniQuvTtog , iv t(o X6/(o tcov /Sixtcoqcov ovx uor]- 
fiog, ini TOVTCO de Muyvog, xul TQiTog 6 "lo^iuvbg tov Tuyfiu- 
Tog Tcov vnoyQU(fi(ov nQOTtTuyfiirog , inttTa di nXtiovg. tvQV- 15 
vofiivov 8i xuTu ^QU/y tov OTOfiiov nuvTtg ^ouv iv fiioco. totb 
drj Xotnov ini t6 TtT/og iXoLOUVTtg inioTt]Guv nuQU ncxoav iXnidu 
ToTg niQOutg uofiaTu Xiyovoiv ini/J)Qiu, T7]v fitv tov ocfcov /?«- 
GtXicog uvSQiuv vfivovvTu, diujSuXXovTu di t^v tov '^Pwfiaicov /?«- 
GtXtcvg avicfixTov int/tiQr^Gtv ' qcwv. yuQ tcfuoxov uvtov Ti]V tov20 
^tog atQr^Gttv avXi]v ij to (fQOVQtov. ini&ifitvoi de Tovg iv /tQ- 
olv ijiutov Tt xui ix Toij Tti/ovg cJod^ovvTig diiifd^ttQov, tou? di 

1 XccHtaQioi P. forsan lancearii y ut in NotitJa utriusque imperii 
lancearii seniores, lancearii Stobenses, lancearii Augustenses. 11. 
13 Aiumiano Exsuperius, 

erant , Mattiarii Laccinarii et Victores. imperator eorum inbibito nonnihil 
irapetu, alii portae celeriter adraoveri roachinam iussit, ac ibidem copias 
universas constituit, ut hosti persuaderet postridie se hac adhibita raachina 
oppido potiturum. id autera propterea faciebat , ut Persis oninem cogitatio- 
nem institutae per cuniculos expugnationis eximeret. quapropter oppidanis 
omnibus in hoc conversis ut machinam illam eliderent, peractis iam cuniculis 
ii quibus illorum fossiones mandatae fuerant, cum imminentem sibi terram ad 
superficiem^ usque perforassent , roedia quadara in domo prodierunt; in qua 
raolendinaria roulier erat, quae alta nocte farinam e frumento conticiebat. 
eam exclamaturam , qui primus prodiit, interfecit. is erat Superantius, de 
Victorum numero non obscurus miles; quem secutus est Magnus; post quem 
tertius emersit lovianus, ordinis notariorum tribunus; deinde plures. exitu 
paulatim dilatato medio in oppido cuncti erant. tum vero progressi ad mu- 
rura praeter omnem spem irruebant in Persas, qui cantilenas more patrio 
factas pronuntiabant , regis sui virtutem celebrantes et imperatoris Romani 
conatum irritum reprehendentes : nam facilius aiebant eum lovis aula potitu- 
rum quam oppido. hos adorti partim obvios caedebant ct de muro detur- 



LIB. 3 CAP. 22. 23. 157 

xul Jifuzom? TravToSttTioTg d-aruTcm TQOTTOig utf^oot-v, ovri yv^-ui- 

YaZv OtTf 7IUtti0)V UTtf/OUtVOl , 7j).r;V tl fJ.Tl 710V yt Tivug ui/jiuXo'i- 

TOff uvToTg ido'^tv ty,tiv. l^rufiduTr^g di o uQ/j(fv'kuQ/og iv ti'i 
iiaSQuvai to qQOVQiov uXovg ufia ToTg aft<f* avTOv , oy$or]xovTa 
5tov uni^uuv ovai , rio ^uaiXtT Tiooarj9r] didifnvog Tug /tToug, 
jtuTu TuvTu Tov qQOVQiov xuTu XQUTog uXovTog , r^^r^iov di nur- 
Torv oaoi xutu tovto r,auv uvuiQtdivTiov, ix 7iuQud6'iov di oXiyarv 
Siuaio&tvTitiv , iq>* uoTiuyr-v 6 OTQUTog tujv u7ioxiiiiiro)v xTrjiu- 
Twv i/ioQii. xoftiaauirov di txuoTov to TtQOOTiiaov , to Tt TtT/og 
lOu/Qig iduqovg 7iQoatvi/9-iiaaiv uvTtp TiXtiOTiav ftr^/avaiv xuTr^vt- 

/S^r] , Xai Ttt olxrjlUTU TXVQI TI xul TuTg TOrV OTQUTKOTtOV XfQol 

xuTf).v&r^auv , ofrw Tt tig to /i^ ytytrr^aS^ai noTt (Soy.fTv nt- 
QiiaTr;. 

23. Tr;g di ini To nQoao) noQtiug i/otiirog Sif,ti fiiv xul 

iSfTfQa ovx ovOLiaaTu (jQOVQia, nuQayiviTut di xui fig ntQi,^o).ov 
ov jSaaiXtwg &r,Qav ixuXovv. r^v dt xt rii/iov /coQiov unitXr/f og 
tvdov noXv , SirSQtat nt(fVTtvfxirov nurTodunoTg. iv tovtio ^r^- 
Qio)v navToiiov irunoxXitofitvu yirrj tQoqijg Tt ovx r^noQOvvTo Siu, 
To xu\ TUVTT^v inttauyta&at , xai nuQtT/ov to~ ^uaiXtT tov d^r^Quv, 

20 ?;vixa uv jSovXr^&tir; , QuaTOtvr^v, tovto ^lovXiuvog ^tuaufitrog 
diaQQr^^pta&ui xuTa noXXu fitQt] to TtT/og intTUTTtv , ov drj yt- 
voftivov qtvyorTu nuQU twv aTQaTiOJTuiv tcc 9-r^oia xaTtTo'S,tvtTO. 

3 Aminianu Nabdates, praesidiorvm wagister. agxicpvlctxog L 

margo. Lindenbrogius dQX^^QOVQaQios. Zosimo p. 158 15 (iicitur 
qiQovQaQxos 4 Sidguvat P. 6 i]^t]S6v] Ammian. sine 

tesua discrimine. 8 ivaiioxttnivarv S. 

bantes neci dabant, partim persequentes Tariis modis interficiebant; nec a 
feminis nec pueris abstinentes, nisi si quos retinere captivos eis visum fiiis- 
set. Anabdates vero, praesidiariorum magister. cum castellum percursita- 
ret, captus una cum satellitibus , qui erant octoginta numero, manibus liga- 
tis ad imperatorem deductus est. hac via capto per vim oppido et omnibus 
puberibus in eo interemptis , perpaucis omnino praeter opiiiiotiem elapsis, 
ad diripiendas opes in eo repositas miles progrediebatur. cum quilibet abslu- 
lisset quicquid obvium nactus fuerat, murus ad solam usqne, plurimis ad- 
motis machinis , prostratus est , et aedificia flammis militumque manibus di- 
ruta, redactaque ad eam speciem, nunquam ut exstitisse vnderentur, 

23. Hinc ulterius progressus oppida quaedam alia parum celebria 
transibat et quoddam ad septum perveniebat , quod regis venationem voca- 
bant. erat autem murus quidam , intra se complexus ingens spatium, variis 
arboribns con:>itum. in eo clausae omnis generis ferae satis alimentorum ha- 
bebant; quae quidem hnc eis advehebantur , et regi venandi facuitatem, 
quoties vellet, praebebant. id conspicatus lulianus multis locis murum per- 
fringi iussit, qao facto ferae fugientes a militlbus conligebantar. non procul 



1J8 ZOSDO 

frTuv&d nov nlr^alov yavo/iiivog ^uoD.na fldev iig rov ^PcouuYxov 
fnyuXoTiQiTiidg f§7-oxr^f^itva rvnov, xul [.ludxov ruvxa vno 'Pco[.iuuov 
(i)xodof.iTjoS-at xurtXinfv , ov ovyywQrjOug roTg ru§iuQ/oig l(o[ii]~ 
aaod-ai rt ruiv tv avroTg, aidot rov ^Pwfiaiovg Xiytad-ai rovg 
ravra drjfiiov()yr,oavrag. 5 

^Evrtv&iv rj GTQuriu q>qovQta rtva naQaSQafxovaa eig noXiv 
dq)lxero Bltivag 2a^u3-u y.uXov/iitvr/V ditorr^xi ^e uvrij araSlotg 
XQiaxovra ri]g nQortQOv f.itv Zco/uorig vvv di 2iXfvxiiug ovofiu- 
Cof.tiv7jg. xui b fttv ^aoilivg nXr^oiov nov fitra rr^g noXXr/g orQU- 
riug rjiXiod^r/ , nQoriyovfievot Se oi xaruaxonoi rr/V noktv xara 10 
Y.Qurog aiQOvat. rf] J' vortQuia ru rii/i] ravrrjg b ^aaiXivg ne- 
QivoOTWv ttoQU awfiura nQoor]Qri]fiiva oruvQoTg tfinQooS^tv ruiv 
nvXwv ' ravra Se ecpuoxov ol eni/coQtoi avyytvcov elvut Stu^Xr^- 
d^ivTog rtvbg cog nQoScnov noXecog ytyovorog , i]v tTv/ev b ^uot- 
?.6t;f KuQog TltQOwv ovoav tXcov. ivravd-a ^vu^Sdrr^g b cfQoi- 15 
QaQxog etg XQiaiv ijyero , nuQayayoiv fiev eni noXv rbv ''Pcaftuicov 
arourbv cog St] avvrtXiacov uvrco nQog rbv xura JlfQOCov noXtfiov, 
rort Se t^fvf/d-eig cog eXoiSoQtTTO nuQu nXeioroig '^OQfiioSr^v nQO- 
Sorr^v dnoxaXcJov xai t^j xaru IleQacov airiov exarQureiug' xai enl 
rovrotg aXovg uvr]Qid-T]. 20 

24« IlQoiovrog Se neQatriQCO rov orQurov , rd tXrj Ste- 
^evvcofitvog IdQivd^uTog noXXovg re iv rovrotg evQcov ai/fiaXcorovg 

3 olHoSofitiaO^ai LP. 7 pro (leivus LeunclaTius dubitat, Mij- 

Sias an 'AQfievias sit legendum. 

alicnbi ab eo loco regiam vidit, more Romano magnifice stmctam ; qnam ubi 
cognovisset a Romanis aedificatam , reliquit , nec tribunis ut aliquid in ea 
corrumperent permisit , eius famae rerecundia motus , quod aedificii aucto- 
res Roraani perhiberentur. 

Hinc ubi castella quaedam praeteriisset exercitus , ad oppidum Arme- 
niae venit Sabatha dictum; quod triginta stadiis ab ea distat quae prius qui- 
dem Zochasa, nunc vero Seleucia nuncupatur. imperatore in vicino ioco 
cum maiori exercitus parte commorato, exploratores antegressi vi oppidum 
capiunt. postridie cum muros eius circuniiret imperator, corpora suffixa 
patibulis ante portas conspexit. ea narrabant indigenae cuiusdam esse ne- 
cessariorum , qui fuisset accusatus quasi quoddam oppidum dicionis Persicae 
prodidisset, quod imperator Carus occupaverat. hic Anabdates praesidii 
magister in iudicium productus est; qui exercitum Romanum diu deceperat 
velut ei profuturus in gerendo contra Persas bello . et delatus id temporis 
quod in Hormisdam maledicus esset , in praesentia plurimorum proditorem 
eum vocans et susceptae contra Persas expedltionis auctorem, eoque nomine 
convictus capitis suppliciura pcrtulit. 

24. Ulterius profecto exercitu , paludes Arinthaeus perscrutans multos 
in eis repertos captivos abduxit. hic primum Persae conglobati exploratores 



LIB. 3 CAP. 23. 24. 25. 159 

u7TTj'/ayn: htavd^a TiQakov ol IltQaat avaxQarjtiiig Inr^Kd^or 
TOtg rov ojQUTOv TtQOjQt/ovot xuxaaxonotg , o^titjg dt rQuntvTtg 
iig xijv n/.r,ot'ov uyanrjdig avvt(f.vyov nouv, xuxu di xr^»- uvxi- 
niQug o/dr^v xov noxuftov xoTg inixtxuyutvotg rr^v xiuv vnoZvyUov 
5rfv/.ux>^v oixixuig, xui oaoi fitxu rovxorv r,aav, intXd^oi-xtg o« 
Ilioaui xoi'g ftiv unixxiivav rovg 6i ^wvxag uni\yayov , onig 
nQwxov iXuxxwfta 'Ptoftuiotg avft^uv udvftiav Ivinoirfai tu oxqu- 
rtvftaxi. 

'Evxfv&iv OQttTfauvrtg tjX&ov tig Ttva dtwgvya ftiytarijv, ^r 

loTktyov 01 xf^dt nuQu Tquiuvov SiojqvxO^oii UiQaatg IntaxQurtv- 
oavxog' tig Tjv iii(iuX(jjv o NuQuuXu/r^g noxuftog tig xov TiyQtv 
f3ti)idfoat, ruvxr^v o ^uaiXtig xu&t,Qai rt utia xui ioivrdv dit- 
vo^d-r^, -noQOv ri roTg nXoioig ini rbv TiyQrja nuQuaxtvu^tav, 
xat fV nrj nuQiixoi, yiqvQug rff rov noXXov axQuxov Stu{iuatt. 

15(25) rovxwv di ratxj] nQurxoiiivwv , ini rr,g uvxixqv o/d^r^g 
nX^d-og Iltoaujv avvdQuiiov tnnttov rt xai nt^aiv, tl' rig int/iiQr^- 
d^iirj SidiSaaig, intiQdro xojXvtiv, ruvxr^v o jSuaiXtvg xtjv nuou- 
axfvijv rwv noXtfiiiov ^umov in\ ro dianXtuv in^ avroi-g r,Qt&i- 
Ctxo , xui avv OQ^fj roTg axQarr,yoig tvixtXtvtro rtSv nXoitav int- 

20^aivftv, tmi dt t^v avxinioug o/9^r^v d-fwoovvxig v^pT,XoxiQuv 
xai ufta d^Qiyxov riva avftnaQaritvofttvov , tig tQVfiu ftiv nuQU- 
itiaov ^uaiXtxov rr,v uQ/ijv ipxoSoftriftivov , rori St rti/ovg nXr^- 
Qoirvxa /Qtiav , Stditvai rtkg t% vrpovg rdiv ^tXdiv ri xat nvQauiv 

12 ivSiSaci LP. 14 «u ToJgo. SO ixtl] ol ? 

exerdturo antecedentes adorti sant. sed confestim in fugam acti cnpide ri- 
cinam ad urbem conTolabant. ex adversa yero ripa fluminis Persae calones 
aggressi, qui iumentis praesidio relicti fuerant. itideroque ceteros, quicun- 
que cum his erant, partim occidernnt partim vivos abduxerunt. hoc detri- 
mentum, qaod primum Romanis accidit, consternatioQe quadam militum ani- 
mos percussit. 

Jnde motis castris maxiiram quendam ad alveam fiuminis ventum est, 
qnem eius loci hominesa Traiano, bellum Persis faciente, ductum esse com- 
memorabant, et in quem Narmalaches fluvius dcrivatas in Tigrim semet exo- 
nerat. hunc et repurgare pariter imperator et explorare constituit, at adi- 
tum navigiis ad Tigrim patefaceret, ac sicabi liceret, ad transvehendam 
maiorem exercitos partem pontes faceret. (^5) haec cimi istic fierent, in 
adversa ripa magnas Persarum numerus , tam equitum quam peditum , con- 
carsu facto, si quis transmissus tentaretur, prohibere nitebatur. hoc ho- 
stium institutum videns imperalor ad transiiciendum in eos irritabatur. ideo- 
que cum iracundia duces hortabatur ut naves ingrederentur. sed cum illi ri- 
pam adversam cernentes aitiorem, ac praeterea sepem quandam ad eam por- 
rectam , ab ioitio muiiieiidi paradLai regii causa stractam , tuoc asum muri 



160 ZOSIMI 

fiu7,ug i^.iyov. ty/.ii}.itrov St rov /^uaiXtiog Svo vijtg onXiTcov nXr^- 
^etg iniQuuod-ijGuv f ug tvdvg ol TltQaui nvQOCfOQMv j3fh7)V nXij- 
d^og u(fiVTig y.uTttfXi^av, iy.diiftuTwdtrTog dt nXtov tov aTOU- 
Tov , Ttjv avf.t^uGav b jSuailtvg xuTuoTQUTriyijaag SiufiuQTiuv 
"^niQiyiyovuaiv^' tfpr] "t% diu^uanog , y.ul xvqioi Trjg o/d-r^g yt- 5 
yovaat' rovro yuQ drjXoi to nvQ to uno rtuv nXoicov iSacp^ir, 
ontQ avTog iniax^tjtfja ToTg ini tcov vtcJov OTQUTKoTaig avftfioXov 
Tijg vtxrjg noiijauad^ut.^^ TOTt toivvv unavTig, wg tl/ov, ilg tu, 
nXoia ip^tiVTig intQutcvS^rjauv' xal onrj ^datftov r^v to vdcoQ ini- 
Tirjdr^auvTig , t\'g ts tov ix X^iQog uycova xaTaaTuvTtg roTg JJiQ- 10 
aatg , ov fiovov ixQurrjOuv rrjg o/S-rjg, uXXu xui tu nQOTtQOv m- 
Qatco&ivTu 3vo nXoTa xaTuXuftovTtg rjfiiffXtxTa Tovg ntQtXtXitfifii- 
vovg tTt Tcov iv uvToTg onXtTcSv niQtiacoouv. inintaovTCOv Jf Xoi- 
nov Tcov OTQUTonidcov aXXijXotg, ix ftiarjg vvxTog Stifttivf ftt/Qt 
ftiorjg rjftiQag rj fia/rj. riXog ivSovTtg tcfvyov nQOTQOncxSrjV ol 15 
JltQoat, rijg gvyrjg tiytjaafttvcov TCJov aTQUTijycov' rjauv di ovTOi 
IltyQu^rjg Tt , yirtt xut u^tcoott nQoi/cav undvTCOv fitTa tov acfcTiv 
fiuatXta, xuVAvuQiog xui b oovQrjvug uvTog. cptvyovat di imx- 
$Qaft6vTtg '^PcofiuToi rt xal avv rovroig oi rord-oi noXXovg ftiv 
uncoXtaav , /Qvaiov dt noXXov xal UQyvQOV ytyovuatv iyxQUTtTg,^ 
(Ti Si xoofiov nuvToiov roTg rt uvSquoi xui ^nnotg ntQtxttfiirov, 
xa\ xXivcov uQyvQCJov xul TQuntl^cov, oaaig ivtrv/ov vnb rcov otqu- 

1 nXriQuq^l libri nXTqd-ti. 17 et 18 Ammianus 24 6: cum Figrane 
(al. Tigrane) et Surena et Narseo. 

praebentem, metuere se telorura et ignium de sublimi iactus dtcerent, ur- 
geiite imperatore navigia duo legionariis referta transiecere; quae Persae 
staticn ignitorum telorum magna vi coniecta succenderunt. cum maiori tre- 
pidatione percussus csset exercitus, imperator vafro coramento corrigens ad- 
inissum erratum "successit" inquit "eis transiectis, ripaque potiti sunt: hoc 
enim ignis ille de navigiis accensus indicat ; quera miiites eo transmittentes 
excitare iusseram veluti bene rei gestae signum." tunc igitur omnes ita ut 
instructi erant, naves ingressi transmiserunt; et qua vado per aquam iri po- 
terat, in eam insilientes, comminus proelio cum Persis inito, non in ripam 
solum evaserunt, verura etiam recuperatis duabus illis iam semiustis navibus, 
quae prius transmiserant, reliquos adhuc in eis legionarios salvos eripuerunt. 
secundum haec congressis exercitibus a media nocte proeiium ad meridiem 
usque perduravit. tandem Persae ce<lentes totis viribus fugam arrlpiebant, 
facto eius ab ipsis dncibus initio. hi dnces erant Pigraxes , genere digni- 
tateque secundum regem cunctos anteceliens, et Anareus et ipse surenas. 
fugientes insecuti Roniani , et ciim eis Gothi , multos deleverunt , et auri ar- 
gentique magna potiti sunt copia variisque tam virorum quara equorum orna- 
mentis, et argenteis Icctis et mensis , quascunqne reiictas a ducibus in fos- 



LIB. 3 CAP. 25. 26. 161 

TJjyctrt' iv TiT) yuQuxt xuTuXe).iiitf.tiraig. imaov di xat tv rf^ /*«/// 
IJfoaiuv jiitv TitrTuxooiot xui Sia/D.ioi , PmuuIiov di ov nXfiorg 
TiiVTt xui tiidoia\y.ovTU. Toi' d( ini Trj rixrj Toi; arouTontdov 
nuiuvu BixnoQ o arparjyyof tdo^t ntag (Xuttovv xaTantXTi] tquj^ 
5 &iig» 

26. Tfi dt voTfQuia rbv TiyQ^ijTtt 7ioTU(.iov o fiaaiXivg to 
mQUTtv/na inl noXXijg udtiag dtu^i^uaag , TQiTjj ftfTU rf^v (.ta/riv 
r^itioa xui uvrog f.i(Tu nuar^g Tf,g utiff^ uvrbv doovffOQiug int- 

QUtOVTO, XUl nQOg TI '/IOQIOV iX&IOV (i:/(30VUud^U TOVTO lliQaui 

10 xuXovaiv) TjtitQug iv tovtm dttftitve nivTtt Stuaxonoiv di ntQl 
Tjjg inixttvu noQiiug uiitivov t/ttv lotiO^rj ftr^xiit avfinuQunifintiv 
Tjj o/Jhrj Tor noiufiov tov avQUTOv , uviivut di ini ttjv fttaoyttuv, 
log ovdtvbg vnoXtinoftivov nXoiwv tig /Qtiuv avTOvg xad-taTuvTog, 
tuvtu dtj Xuiiibv xuTu vovv tiariytTvai ftovXiiv tio aTQUTco, t« 

15 nXoTu ifinQr^aut xtXtiorv. xul nuvTttf nXtjV bxTCOxaidtxu Pa)~ 
fiuixiov UtQaixtov di TtaauQOJV, iSanuvr^d-rj nvQi' tuvtu yuQ 
aftfiiutg (fiQOfttvu TjXoXov&tt , TuTg uvuxvnToioutg ojg tixbg vnr^- 
QtTr^aofitvu /Qtiuig. bXiyov <J' uvoiTiQO) tov noTUftov to Xtinb- 
fttrov idft non]auad^ut Tr,g bdov. NooQdu di Tto Tonio nQOaa/bv^ 

ZOTtg uvTOv nov xuriXvov' tvd-u noXXoi nuvTu/bd^tv tjXiaxovTO THq- 
aut xui xuTWffuTTOVTO. iXd^bvTtg di tig tov /Jovqov nOTUfibv dii- 
^r^auv TOVTOv yi(fVQUv Ltv^avTfg. inti di Tor? JliQaug id^tuaavTO 
Tov fiiv iv rff yfj nuvTU /tXbv xaTuxuvaavTag , wf uv Ta ino^vyta 

11 ^jjtiv R: libri fjjov. 

sato reppererunt. cecidernnt in pugna fersartlm duo milia quingenti, Roma- 
noruai non plures quam septuaginta quinque. ovationem excrcitus ob par- 
tara Tictoriam visus est quodammodo dux Victor, catapnlta laesus, immi- 
nuere. 

26. Postridie imperator exercitu trans Tigrim flumfn magna cum se- 
caritate vecto , tertio post pugiiam die cum universo sateilitio suo et ipse 
transiiciebat cumque pervenisset ad castellum quoddara ( Abuzatha Persae 
Tocant) , dies in eo quiiique commoratus est. dispiciens autem de faciundo 
ulterius itinere rectius se facturum arbitratus est, si propter ripam fluoiinis 
exercitum non amplius duceret, sed ad mediterranea pergeret , quod nuila 
iam causa superessct quae usum navigiorum posceret. haec cum ei ad ani- 
mnra accidissent, exercitni consilium exponit, naves exuri iubens; quae qui- 
dem omnes , deniptis decem et octo llomanis , Persicis quattuor, igni ab- 
sumptae fuerunt. nam curribus hae vectae comitabantur exercitum , emer- 
gentibus, ceu par erat, usibus subserviturae. iam paulo supra flumen iter 
reli(junm conficiendum erat. ubi locum qui Noorda dicitur attigissent , ibi- 
dem divertebant. tomplures hic Persae capti et trucidati. progressi ad 
Durum amnera ponte iuncto transierunt. conspicati Persas orane soli pabu- 
lum cremasse , ut iumenta Romauoruiii pastus iaopia premerent , eosdemque 
Zosimus, 11 



162 ZOSDU 

xun> 'Po^/iiaiMv TQoq^r,g unofiin nuZoiro, ovGTuvrug Se uvrovg xaru 
noXXovg Xo/ovq fy.dtxeadui TOvg^^Pcofiuiovg wg dt] f.itj oq^udQU noX- 
Jlorg 6iavoovf.ievovg , totb di] avveiXtyi.ievovg etg tuvtov d-euGUf.if- 
roi nobg Trjv o/d-r/V e/WQr^GUv tov norufiov, rcuv Se riyovfievwv 
TOti GTQUTOv y.uTuoy.6mov eig xtiQag eX&ovrMv fioiQU rivi JleQGixjj, 5 
BIuxuLiaTog rig yvfivbg vnb nQod-vfiiug enineocov reoouQug uvuiQeT, 
GVOTQUcpevrcov d' ufia noXXcJHv en* avrbv y.aruocpuTreTui. MuvQog 
St uSeXcfbg cov uvrov , to Gcofia idcbv ev fitooig y.eifievov UtQGuig, 
uonuCei uvrb xul rbv nQcorov nuiouvru xreireu xul ovx uneTnt 
fiuXkofievog, ci/Qtg ore rbv dSeXcfbv efinvovv tri tw gtqutco nuQ- iO 
iScoxev. 

27. 'Eld^ovreg Se tlg nokiv BuQOcp&ug rbv ytXbv evQOv 
vnb Tcov ^UQ^uQcav xuTunQrjGd-evru. ftoiQug Se rivog IleQOcJov 
afia 2uQaxriVoTg em<j)uvfioi]g , xai ovde u/Qi &eug rbv 'Pcofiuixbv 
Groarbv vnooruGT^g uXX' uvrod-ev ucpuvovg yerofievTjg, xur^ o)u-l5 
yovg elg ruvrb Gvviovreg ot HtQOui ovvfiXeyfiivoi re eig nXrjS-og 
TiSr] nuQeT/ov vnovoiav cog enfXevaofievot roTg vno^vylotg. totb 
Si) nQcoTog hSvg rbv &cx)quxu o ftuoilevg nuvrbg fitv uvrbg nQot- 
SQUfie Tov GrQurtvfiarog , ol HiQOai Se ov/ vnifitivuv , uXX^ eig 
Tovg uvroTg iyvcoofiivovg unoSQuvm Siiyvcooav ronovg. nQOicbvSO 
Se tig xcx^fir^v eXr^Xv&e 2vfi^Quv, TJrig ev fiiaco SvoTv xiTrut noXecov, 
uJg bvofiura Nio^uQa xul Nta/uvu^r^. StutQei Si ravrug b Ti- 

6 Ammiano Machatnaeus. 12 BccQacp&us P. 15 yivofiivi^s 

LP : corr S. 16 avviivTSS LP. 21 Ammiano Hucumbram. 

coactos in plures turmas Romanos oppcrlrl , quos non admoflum mnltos arbl- 
trarentur, ubi iam coUectos in unum conspexissent, ad ripam fluminis tende- 
bant. hic cum exploratores , qui exercitum praecedebant, cum Persarum 
cuneo quodani manus consererent, Macaniaeus quidam, prae animi alacritate 
inermis in hostes irruens, quattuor ex eis interficit. verum pluribus simul in 
eum conversis mactatur. eius frater Maurus conspectum medios inter Persas 
fraternum corpus arripit, et eum qui primus ictum intulerat occidit, neque 
telis petitus animum despondit, donec fratrem adhuc spirantem exercitui 
reddidisset. 

27. Cum ventum ad cppidum Barophthas esset , pabulum a barbarls 
exustum reppererunt. posteaquam cuneus quidam Persarum cum Saracenis 
conspectus fuisset, ac ne facie quidem tenus exercitum Romanum sustinuis- 
set, sed ex oculis se continuo subduceret, coeuntes alii post alios exiguo nu- 
mero Persae, globo suorum coUecto, Romanis eam de se praebebant opinio- 
nem quasi iumenta essent aggressuri. tum vero primus loricam induens im- 
perator universum cursim anteibat exercitum; nec sustinueruntimpetum Per- 
sae , sed in loca sibi nota diffugiendum censuerunt. itaque progressus impe- 
rator ad vicum Symbram venit , qui duobus oppidis interiacet , quorum no- 
mina sunt Nisbara et Niscbaaabe. haec oppida Tigris dividit; et pons erat. 



LIB. 8 CAP. 26. 27. 28. 163 

yoigf xtti ylffVQtt r^v, Tj rug t7ii[xt^taq roTg ufnpoTtocov olxrjOQatv 
tdidov Qudiug xu) avvf/ttg , :^v ol Iltnout xujttp.ii.uv , wg uv fi^ 
diu Tuvrt^g ol ^FcoituTot x«t* i^ovoluv txuTtootg nuQtro//.ohi; 
tvd^a 710V Xoyoi IIiQawv uvaffavtvrig vno riav nQovof.tiv6vTa)v 
SxuTuaxontov hQunr^ouv. xui ufia rQoqr,v ucfd^ovov o OTQurog 
tvQUfv iv ruvTj] rfj xiufifi, xui ooa nQog t/]»- /Qtiuv jJQxtt Xu/jon; 
To niQtTTov ooov r^v unuv dttCfd^iiQtv, intt di fteTtt'§v /Juvu^r^g 
noXttog xui ^vYxr^g tytfOVTO , roTg g-v/.u^i rijg ovnuyiug rov otqU" 
ronidov aviintooiTtg oi Iltnoui nou.nvg untxrttruv , nXiiovg di 

10 uno^uXoiTig tTQunr^auv , xui uXXiog iXuTTutd-tvrig' urrjQf3~r^ yuQ 
ir TUVTr] rtj fiu/r^ ouTQunr^g rig roiv iniqur(ov orofia zfuxr^g, of 
fiv/t nQOTtQOv ini nQta^tiuv nQog rov ^uaiXia KiovaTuvrtov unt^ 
nruXfiivog , f}Qrpn]g niQt xal xaraXvanog tov noXfftov diaXf'^6-' 
fifvog. 

15 28. 'IdovTfg df uvrovg oi nuX/iuoi nXrfOtuCiovrag 'Axxijfj 

noXft rovg iv rfj yfi xuQnovg invQn6Xovv' otg iniSQUfiovTtg ol 
^FiofiuTot ro nvQ xuTta/itoav xul rcZv xaQncov roTg Xttnofitroig 
i/ni]auvro. ntQuiriQCO di nQOtXd^orrtg tig BIuQCorau nuQtyirovro 
xcoftr^v, fj roTg rr^v ovQuyiav TOr otqutov CfvXdTTOVoiv intd-ffitvot 

20lleQatov Xo/oi avrintaov , xui uncuXtouv ciXXovg n arQurtciJTag 
xui BQtTTUvicora rbv rjyiftoriuv t/ovru rov Xo/ov , urdQticog uyco- 
viauftirov. xui nXoTa di tjXco xarontv noXv rov arQuronidov roTg 
noXffiiotg nfQintaovru. nuQudQUfi6vTtg di xcttfiag Ttvug tig Tovfi- 

11 Ammiano Adacca. 13 Aminiano Maranga tractus. 21 AoH 
luiaiiu fetranio. 

qui amborum incolls expedita frequentiaque commercia sdppeditabat. enm 
Persae creraarnnt. ne Romani per illura utrosqne pro lubitu vexarent. hic 
conspectae Persarum cohortes ab exploratoribus pabulatum egressis in fu- 
gam actae sunt; et exercitug de invcnta in hoc vico annona ubere cum ea 
surapsisset ad nsum quae sufficerent, quicquid erat reliquum, corruplt. inde 
cum inter oppidum Danaben et Syncam essent, Persae cum agminis extrerai 
praesidiariis congressi mnltos interfecerunt : sed amissis pluribus terga dede- 
runt , cum ceteroquin etiam inferiores discederent. nam hoc proelio nobilis 
quidam satrapa trucidatus est , nomine Daces, legatns ad imperatorem Con- 
stantium missus, qui cum eo de pace componendoque bello coUoqueretur. 

28. Ubi Romanos ad oppidum Accetam propius accedere coaspexis- 
sent hostes, fructus qui erant in agris exurebant; in quos incursione facta 
ignem Romani restinguebant , ac fructus reliquos usui suo resertabant. nl- 
terius autem progressi ad vicum Maronsa perrenerunt ; ubi turmae Persa- 
runi , extremi agminis praesidio relictos adortae , manum conseruerunt , et 
cuni alios milites tum Brettanionem tarmae ducem viriliter dimicantem inter- 
fecerunt. captae sunt et naves , quae longe a tergo exercitus in hostem in- 
ciderant. hinc vicos quosdam cursiai praetergressi Tummaram venerunt, 



164 ZOSIMI 

liiaQav riX&ov, tvda f.iiTa^iiXiia navzag ilaijXd-e rijg rbJv nXoUov 
1 1.171 QrjCtMg' ru rt yuQ vnoLvyia nQog r7]v rwv fnirrideicov xo/iiidr^v 
ovx inijQXit, roaavTi]v odbv y.al nuaav diu noXif.uag ruKuimo- 
Qov[.itva, y.a\ o\ JJtQoai ru '/fvviiuaru ovXXtyovrtg ooa oiol re 
?]auv, y.ui rotg o/VQwrdTOtg tvanoy.Xtioavng ronoig , rr^g unbS 
TOVTWV XQtiug rb '^Piof.iuiy.bv uffriQOvvTO OTQurontdov. tv St rov- 
roig ofitog ovoiv avroTg inttfuvi] HfQotxu ruyf.iara, xal nuyjig yt- 
vofitvTig iy.QUTOVv rtp nXtiovi'^Pa)/.iutoi , noXXovg ui-ia rwv IltQOoiv 
uvtXovTtg. 

T^ di (.itTu, ravra rjfitQa niQi nX^d^ovoav uyoQuv ol ITtQ- 10 
otti ovvTu/d^ivrtg tlg nXi]dog roTg ovQuyoTg rov '"Pcoiiukov otqu- 
rtvfiurog udoy.rjTOtg inintaov. oi di uovvruy.TOi riiog ovrtg y.ut 
rio a^cfviSico t% icfoSov GvvTttQa/&ivrig ofxcog uvrtntivai nQot- 
d^VfiovvTO , rov /iuotXicog fjntQ tlcod^tt ntQuovrog y.cu tlg d-UQOog 
rug ruiitg iytiQOVTog. ( 29 ) intl di tig /tTQug unuvTtg riXd-ov 15 
uXXriXoig, intcJbv rovg ru^tuQ/ovg xul Xo/uyovg, uvafHfityftivog 
tii rcp nXij9-it, nXi]TTfrai 'S,i(ftt nuQ^ uvrriv rijg ftu/rig rriv uxfiip', 
y.ui intTt&tlg uoniSi qoQudriV inl rijv oy.-i^vrjv uytrut, f.ii/Qi re 
vvy.rbg fiiorig uQy.ioug unid-avtv , ov noQQCO rijv IlfQOcJoV riytfio- 
viuv uncjoXtiug xuTuoTiiOug io/dtTijg. trt di rijg rtXtvrrig rovSO 
^uatXicog ovorjg udrjXov, rcov '^PoJfiuicav o OTQurbg inl rooovrov 
iy.Q(/.xr^otv woTt ntvT>ly.ovTa fiiv rcJov iv fnyioTri dvvdfiit ouTQ(j.nug 
ntotTv , y.ut inl rovrotg unttQOV nXijd^og. inti de rj rov ^aotXiwg 

2 Tfjv add S. 15 uydQttVxog LP. 

ubi concrematarum navium cunctos paenituit : quippe iumenta vchendo com- 
meatui non sufficiebant, tanti iani itineris aeruninis in hostili solo confecta; 
et Persae quoscunque poterant fructus colligentes , eorum intra munitissinia 
loca conclusorum usu Koraanos prohibebant. hoc tamen rerum statu Persi- 
cis legionibns conspectis , initaque pugna , longe Romani superiores evade- 
bant , multis Persis interfectis. 

Postridie eius diei, quo tempore forum frequentissimum erat, con- 
globati Persae nec opinantes eos qui agmen extremum Romanorum co- 
gebant adorti sunt. ilii quamvis nondum ordines instruxissent et ini- 
pressione subita perturbati essent, tamen vicissira in hostem pergebant 
alacriter , principe more suo circumeunte et legiones ad virtutem exci- 
tante. (29) cum ad manus undique ventum esset et imperator partim tur- 
marnm duces ac tribunos obiret, partim promiscue conferta in turba miiitura 
versaretur, in ipso ardore proelii gladio feritur, scutoque impositus ad ten- 
torium deportatur ; ubi vita mcdiam ad noctem usque producta mortuus est, 
Persarum imperio propemodum ab eo iam ad extremum exitium redacto. in- 
terea vero dum principis obitus ignoratur , usque adeo exercitus Romanns 
superior hostibus exstitit, ut quinquaginta maximae potestatis satrapae cum 
inlinita multitudinc caderent. at ubi mors imperatoris innotuit, iamque mi- 



LIB. 3 CAP. 28. 29. 30. 165 

xaxaquvrg iytmo jtXtvT^ xui uyioxQtri.'av inl t^v axTjvi^i' tri/a 
vf/.oog ty.iixo , txi utv ivioi Pontuuov tuu/ovro y.ui xiov noXifitiov 
txQuxovv , Xo/oi dt Tivtg uno (fQOVQiov TliQatxov Totg vtio^Oq- 
fiiadr^v Ttxuyfitvoig tnid^tittvoi xuxtaxr^auv tig /tTQug. fia/r^g di 
5 xuQXtQug ytvofttrr^g tniatv Idruxoktog o tujv ntQi xr^v uxO.r^v rjyov- 
fitrog T(i'^Ki)v, ov xuXovai ^Ptoftatoi fiuyi<nQov' xa\ 2u).ovaxiog 
b Tr^g aiy.f^g v7iuQ/og , txntaiov xoi? "nnov , fttxoov xurtatfiiytj 
Toiv noXfftiujv inixtiiiivwv , tl fiTj tCjv vnr^QtToJv xig uno/iug tov 
\'7inov didioxtv avTio QaaTiovr^v qvyijg , ovvanoxXivuvxMv uvTip xat 

10 Twi' uftqi Toy ^aailiu dvo Tuyituxu)v, ovg axovxuQiovg Trnoauyo- 
Qtvovatv, ix di xwv lig qryr^v TiXQUfiftivotv uvdQtg ^^"/yXO»Ta 
ftovoi, aifbiv xa\ xov 'Piofiuuov ugi(joiiuxog fjffivr^fiivot nuQufiaX- 
'/.('iiifvoi XI u/oi &UVUXOV , Tov ifQovQtov yiyovuatv iyxQuxtig (iy* 
ov xotg'Po)fiuiotg int^tX&ovTtg oi IJiQaai nXfovtxTtTv tdo^uv' xal 

i^TQtTg t%f,g rjfitQug tcov noXtfiiiov ifftdQtvor^tov , ovx oXiyov fti- 
Qovg ToTg noXioQxovaiv int&tftivov , nfQtiaiud^r^aav, 

30. Toxt xoiiTv Ttov iv TiXn nuvxojv ufia tio axQaxoniSvt 
avviiXtyiiivurv (iovXrj nQotxi&txo xivi dtoi nuQudo&f^vut xtjv xurv 
oXu)v Tjytftoviuv , wg ov/ o"ov ri ovxog Si/a tov ndvTO)v ^j^jjao,»/- 

20 vov Toig inr/.Hfiivovg iv ftiar^ Ttj. noXtfiiu xivdvvovg dta(fvyiTv. 

5 Ammiano AnatoUta ojficiorum magister: libri hoc ioco 'Avtcovios. 
et ipse Zosimus eura vocat (cap. seq. p. 167, 1) 'AvurcoXiov ; qnare 
correxi contextus nomen. cf. Prosopogr. C Th. 9 rectius tSto- 

Mv. S. 10 oxolaQiovs Gotbofredus ad leg. 8 de ann. civ. 

nam dnae memorantur scholae, scutariorum scilicet et clibanariorum^ 
quae stipando imperatori iiistitutae eraat. R. 

lites revcrsi essent ad tentorium in quo cadaver lacebat , pngnabant adtiuc 
«juidem honnulli Romani atque hostem superabant: sed cohortes quaedam e 
castello Persico , parentes Hormisdae imperio milites adortae , manum cum 
eis conserebant acri occepto proelio Aiiatolius cecidit, ordinum palatino- 
rum dux, quem Romani magistrum officiorum vocant. et Salustius prae- 
fectus praetorii cum ex etjuo decidis-set, iniminentibus hostibus fere fuisset 
truridatus , nisi quidam ex apparitoribui equo descendens fugae capessendae 
facultatem ei praebuisset, recedentibus una cum ipso et iis ordinibus duobus, 
qui stipare imperatorem consueverunt ac Scutarii dicuntur. ceterum ex his 
qui terga dederant, sexaginta duntaxat miiites, tum sua tum Romani nominis 
dignitate ad animum revocata , et ad mortem usque discrimini semet obii-_ 
cientes, eo castello potJ«i sunt de quo Romanos adorti Persae superiores ex- 
stitisse viii fuerant. cumque continuo deinceps triduo circumsiderentur ab 
hostibus , non exigua parte copiarum obsessores aggressa salvi evaserunt, 

30. Tum vero cnnctis optimatibus una cum exercitu coUectis , consMl- 
tatum est cuinam rerum summa committenda esset, quod fieri nullo modo 
pusset ut, ex imminentibns medio in bostico periculis principe destituti eva- 



166 ZOSDn 

foviauus. yul 'ip7](f(0 xoivfj /SaatXevg 'lo^iuvbg uvaSiUwrai , BuQotaviavov 
Tov xwv dofiuaiiy.wv rjyovfiivov rdyfiarog naig. 

Ta (Xiv ovv u/_Qi rijg 'lovXtavov rt\i.vr1^g rovSe nenQuxrai 
Tov rQonov , 'loftiavog Se rtjv ukovQyiSu ivSvg y.u\ ro Si(xSrj(.iu 
7ifQi9-e/-iivog tl/ero rijg inl rudi noQiiug. inal Se tig ^ovfiu rb 5 
(pQOVQiov TjXd^iv, intntaovaa rj UtQadxiv 'innog roTg dfj.(f' uvrov, 
f)J(fuvTug n ovx oXiyovg inuyayovaa , rovg y.uru rb St^ibv y.tQug 
fy.uy.ovv. iTtru/uro di tv rovT(o^Io^iuvo\ xui'^EQy.ovXiuvoi. ruyfid- 
r(ov Si ravra bvofxara, nuQa ^toxXrjrtavov xal JRlu^iixtuvov xa- 
ruaruvru, (ftQovrwv rugrovrcov in(avvf.iiag' b fiiv yuQ /Jibg b SivQ 
HQuxXtovg iniovvfiov il/t. rb fiiv ovv nQtorov vnb rijg rcov iXi~ 
(fdvrcov uXxrig i^idl^ovro , xai noXXot cptvyovrtg tmaov. intXav- 
rovTCOV Si uvroig rcov UtQGCov n^bg rj] "nn(o xul rovg iXi(fuvrug, 
TjXd^ov tig ri ywQiov uvuvrtg, iv (o rovg rcov '^Pcofiuicov axtvo(f6- 
Qovg trv/iv tivut. rovrcov Si ovvtniXu^ovrcov uvroig rov xivSv-\S 
vov xa\ tS, vntQSt^iov rovg IliQaag uxovrtKovrcov , irQCod^rjodv 
rtvtg r(Zv tXt(fuvr(ov , y.ui fjntQ rjv t&og uvroTg , t'(fvyov bSvvco- 
fitvoi fitra ^QvyVj&fiov y.a\ ttjv "nnov unuauv avvtrdQu^uv , wore 
rfj (fvyfj xut iXi(fuvrug vnb rcov arQuricorcov xuraacfuyijvui xui 
noXXovg iv avTf] rfj fid/j] ntatTv. unid^uvov Si y.u\ '^Po^ftuicov 30 
TQfTg Xo/uyo\ ytvvuicog uycovtodfitvot , 'lovXtavbg y.a\ 3Iu'^ifituvbg 
y,ut jyjuxQo^iog. SttQtvvcofitvoi Si rovg xetfiivovg, y.ui iv rovroig 

5 Ammiano Sumere. 21 Ammiano Maximus. 

derent. ideoque saffragio communi lovianus imperator designatur , Varro- 
niani domesticorum tribuni filius. 

Et quae quidem ad obitum usque luliani acciderunt, in hunc gesta fuere 
modum. lovianus induta purpura sumptoque diademate, contentis itineri- 
bus domum pergebat, ad Suma castellum ubi venisset , equitatus Persicus 
in Romanos irruptione facta , nec paucis adductis elephantis, dextrum cornu 
infestabat, in quo loviahi et Herculiani constituli erant. eae sunt a Dio- 
cletiano et^ Maximiano profectae legionum appellationes , habentium cogno- 
mina principum^ iliorum , quorum alter lovis alter Herculis cognomentum 
usurpavit. ac initio quidem vim roboris elephantorum non sustinebant, et 
multi fuglentes cadebant. verum ubi pariter et equitatum et elephantos Per- 
sae in nostros concitabant, ventum est ad acclivem quendam locum, in quo 
Romanorum forte calones erant. his in periculi societatem venientibus tela- 
que in Persas de sublimi iacientibus elephanti quidam vulnerati sunt ; qui 
raore suo fugam dolore perciti cum barritu capessebant, et equitatum omnem 
conturbabant, ita quidem ut tam in hac fuga elephanti a militibus interfice- 
rentur quam in ipso proelio complures ex hostibus caderent. perierunt et 
Romani legionum tribuni tres , dum fortiter dimicant, lulianus iVIaximianus 
et Macrobius. cumque humi iacentes perquirerent , et inter eos Anatoiii 



LIB. 3 CAP. 30. 31. 167 

ivoovTig To l^varoXiov avHua , Ta^fijg r^iwoav 7jg 6 xatQug idtdov, 
noliLiMv TiuvTu/o&iv iTiixiiutnov. TjiitQug di TtoouQug tiqoiX- 
y^ovTtg xui navTu/u&iv inu Tuiv noXtfuwv ivo/Xov^tvot, dtcoxuv- 
T(ov fiiv tTiuv bdtvovTug idotiv, (fivyovTOiv di bnoTt avToTg uvTtn- 
5ioiiv FiojituTot, ytrojiitvrjg Tivbg tvqv/oiQiug uvToTg tuv TiyQtv 
ntQuttod^ijvui dttyvoHJUv. uoxovg Toiwv aXXriXoig avvdr^oavTig 
x«i (^tvyftuTu TQonov Ttvit, dtu TOVTOtv xuTUOXtvuaavTtg ino/ov- 
fttroi Ti TOVTOtg diifSr,oav. oij di Ti;g uvTiniQug ixQixTr,auv o/0^t,g, 
TOTf dri xui 01 aTQUTr,yoi avv ToTg Xttnoftivoig in' udtiag intQauxh- 

10 &);ouv. ovdi ovTio di TtZv Jligaujv dnooTdvTtov dXXu ovv nuXXtii 
nXr^d^ti xuTU nuv t^)? odov f-tfQog inixtt/itivwv , iv nuoiv r^ouv oi 
FioftuToi xtvdvvotg, vno Tt twv ntQitoTUiTtav xuxiZv xut nQoatTt 
ivdtiu TQOifT^g nittofttrot. 

31. KaintQ ovv iv TOVTOig ovti tw OTQaTonfdo) niQl <fi- 

ISXiag ojuiog inotovvTO Xoyovg ol IliQaut, aovQr^vav Tt xal uXXovg 
TtZv iv dvvuf.ttt nuQ^ uvTuTg ovTiov ixntfitpuvTtg. ^lo^Stuvov di 
Tovg ntQi Tr^g tiQi]rr^g nQOodt^uftirov Xoyuvg, oTtiXuvTog Tt — a- 
XovoTtov Tov rr^g uvXffg vnuQ/ov xuM4Qtvd-aTov avv tovtio, Xoytav 
niQi TOVTOV ytvofiiviov avToTg nQug dXXr^Xuvg iyivovTO fiiv tqiu- 

^OxorTOVTttg anurdui, avriduxn di '^Piioftuiovg tou Tt Bu,jdtxr,riov 
tSvovg ixaTffVai ToTg HiQOUig, txt di KuQdovr^vtov ;{ai ^Prjfiijviov 
xul ZuXr,ri3v Tt nQug roviotg xal ini nitai ntQt uvTu (fQovQiiovy 

16 ol iv dvvdfisi optimates Ammlano. 20 Ammlano Zabdicena, 

21 Ammiano Corduena. Ammlano Uchimma. 22 tkq \] 

%&v Ktql S., 

cadaver repperissent, Id ea sepoltura cohonestarunt qoam tempori fratlo 
cuncedebat, hostibus unditjue urgentibus. dies progressi cjuattuor et ao ho- 
Mibus undique vexati, persequentibus, si Romanos proficisci viderent, fu- 
(■ientibus, quoties iidem ipsos invaderent, ubi latius spatium nacti fuissent, 
Tigrim transmittere decreverunt. itaque coUigatis utribus, cum ex iis iuga 
quasi quaedam confecissent , his ipsis invecti transieceruut. posteaquam 
adversa ripa niilites potiti fuissent, etiam duces cum reliquis secure trans- 
niiserunt. verum ubi ne sic quidem abscederent Persae, sed magna cum 
inultitudine hominum ab omni parte, qua eundum erat, imminerent, nuilo 
uon In periculo Romani versabantur , qui et a malis clrcumstantibus et prae- 
terea commeatus inopla premerentur. 

31. Licct igitur haec esset exercitus condicio , nihilo tjunen minus Per- 
»ae de pace tractabant, surena et aliis apud eos potestate praeditis ad Ro- 
nianos ablegatis. hanc pacis mentionem ctun lovianus admitteret, ac Salu- 
stium praefectum praetorii cum Arinthaeo misisset, institutis inter hos de 
pace coUoquiis mutuis annorum quidem triginta factae sunt indutiae, sed 
utrinque consensum ut Romani Babdicenoruui genteni Persis cederent, itera- 
que Carduenorum et Rhemenorum et praeterea Zalenorum , ac postremo, 



168 ZOSEVn 

ovT(ov rbv uQid-/.ibv 7iiVTiy.aiSey.u , fUTu ruv oiy.i]T6QC0v xui XTi]/iiu~ 
rcov y.al Oocov y.ul nuarjg unuoy.fvijg , Niai^iv di nuoudovvuc di/u 
rcov IvQinovvTcav' eSoxu yuq rovrovg, l'v9-u uv So§eie'^P(Of.iuioig, 
fieroiy.fod^TJrui, TiQOOucpeilovTO 8e y.ui ^Aq/teviug ro noXv fitQog ot 
HtQOui, ^Qayy ri ruvrrjg^^PcjOf.iuioig eyuv evSovreg. inl rovroigS 
ut onovdul yeyowiai xul yQUfif.iureioig txureQcad-ev eniocpQuyi-' 
od^eTaai SeScjoxuOi Pcofiuioig evQv/coQiuv rijg o\'y.uSe enuvoSov, 
y.aru f.ir^Sev ra JleQOCov Siucpd-eiQOvoiv OQiu, fii]Ta uvroTg vnb 
neQotxijg ent^ovXevofxevoig eveSQug. 

32. Eig rovTO rijg taroQiug acpiyfievco rb fieQog eul rovglO 
urajxura) fioi /Qovovg eniiX&ev uvuSQUfieTv , xul !^rjTi]Out ei nort 
'^PcofiuToi r(3v avroTg ri xrrid-evTcav ereQOtg vneari]Ouv nuQuSovvui, 
i] oi.cjog ereQov ri e/etv rcov vnb ri]v enixQCiTeiuv avTcvv unu^ ye-' 
rofxevcjiv r]rea/ovTO, udevxiov yuQ ytovy.ovXXov TiyQcxvrjV xude- 
XovTog xal BIid^QiSdrrjV , neQinotrjOuvrog re nQcorov ttj "Pcofiuiiov 15 
uQ/fi Ttt fi^ZQ'? IdQfieviug riig evSoruTCo y.ul Nioi^iv enl rovroig 
xul T« nQoooixu cfQOVQiu ravT]], IIoftnt]iog Bldyvog roTg rovxov 
xuroQ&cjOfiuot reXog eniTtd^elg Stu rijg vn^ uvtov yivoftevt]g eiQi]-' 
fTjg rtjv rovTCov ''Pcofiuioig e^e/3uicoae y.Ti]atv, enel Se IleQacJov 
av&tg xtvrj&evrcov e/eiQ0T6vi]oev i] yejQovoiu Kquooov uvToy.Qcji.TOQu 20 
arQUTr^yov, o Si eig /eiQag eXd^cJbv aia/Quv u/qi rovSe^Pcofiaiotg 
xareXtne So^av , uXovg re ev rf] fiu/]] xal nuQu UeQOUig unod-u- 

18 congruentius y£voiievi]s. S. 20 libri ccvzoKQCiTOQa y.(xl czQa.. 

TT]y6v, 

quae in his essent castella , numero quindeclra , nna cum incolis et praedlis 
et iumentis et omni apparatu, Nisibim vero sine incolis traderent: hos enim 
placuit, qiiocunque ilomanis visura esset, commigrare. praeterea Persae 
uiagnam Armeniae partem adimebant, perpusillum quiddam in ea Romanis 
possidendum relinquentes. his condicionibus initura foedus, et instrumentis 
utrinque consignatum, facultatem Romanis domum redeundi praebuit, ita 
quidem ut Persarum finibus nullum ab illis detrimentum inferretur, nec vi-^ 
cissim Persicae Romanis iiiaidiae tenderentur. 

32. Posteaquara ad banc historiae partem pervenl, ad superiora mihi 
tempora recurrere subit et indagare num ab se parta Romani unquara aliis 
ut traderent imperare sihi potuerint, aut ut haberent alii quicquara eorum 
quae semel in ipsorum dicionem venissent passi fuerint. nam cum L. Lu- 
cullus regno Tigranem Mithridateraque deiecisset, ac primus iraperio Ro- 
mano sitas ad intiraara usque Armeniam regiones ipsaraque praeterea Nisi- 
bim acquisivisset una cum finitimis eidem castellis, Pompeius Magnus, rebus 
ab hoc praeclare gestis fniem imponens , per constitutara ab se pacem Ro- 
raanis horum posscssionem stabilivit. postea vero quam Persis rursum cora- 
motis praetorera suraraa cum potestate Crassum senatus creasset, atque is 
cum hoste congressus foedam in hunc usque diem Romanis infamlani reii- 
quisset , in ipso proelio captus et apud Persas exstinctus , copiarum dux fa- 



LIB. 3 CAP. 31. 32. ^ 169 

vdiv , T0T£ TittQaXa^utv T^ ajnaTrjyiav jivroirioq, yca\ T(y K).to- 
TidiQug i/6fjtyog Iqioti, ToTg ntQi tov TioXtftov ixfitXiug xui ohyuh- 
Qwg nQoatayt ' xa\ unr,VKu'£,i fiiv xuxttvog uruiia ninQu/uig tov 
'^Fojftuitov orofiuTog , '^Po)ftuToi di ovdi TOVTory uvToTg twv iXuj- 
5 TtoftuTiov avfi^uvTWv ixntnTiuxaai tovtojv Ttuv Tontov Tirog. fu- 
TuaTUVTog di uvToTg tig ftorun/iuv tov noXiTttftuTog, xui tov ^t- 
^uaTov aTT^aavTog OQta Tf^^^FtOfiaiorv UQ/rj TiyQtv Tt xat EvffQu- 
TT^v , ovdi ovTto Tr^g /luQug TuvTr^g uniaxr^aur. /noroig di noX- 
XoTg vaTtQov roQdiurov tov ^aaiXitog TliQauig intaTQUTtvauvrog 

10 xul iv fiiar] rfj noXtftiu ntaovTog , ovdi fttTu T«t^Tijy t^ y/xjjv 
01 IlfQaut nuQtanuauvT^ ti tiZv r,dr] '^Ptofiuioig vn\x6tov ytytin'^- 
ftirtor, xui tuvtu OtXinnov diudt^ufiirov t»,v aQ/iiV xui tiQi]vr^v 
ma/iaTrfv nQog IJiQaug d^tfiirov. fttT^ (rb nohv di Tfj itua tov 
TltQaixov nvQog int^QiauvTOc, uXovar^g di xaru XQUTog Tr^g fttyu- 

ISXr^g li4vTio/fiag xui fii/Qi tojv KtXtxtiiuv nvXtZv rot; JltQatxov 
aTQUTtv ftuTog dta^uvTog , OvuXtQiuvog uvroTg initrTQUTtvaug b 
(iuaiXtvg, xui vno Tug TlfnaiZv ytvofttrog /tTQug, oidi oitio IJiQ- 
auig udtiuv didtoxtv vrp^ iuvToTg tu /toQia tuvtu noti\auad^ui. 
ftOVTl $i 7] 'lovXlUVOV TOV aVTOXQUTOQOg TlXtVT^ nQog tt^v rovTtov 

20 untuXtiav TJQxtatv, waTi u/oi Tovdi fir^div dvrr^O^firui TovTtov Torf 
Pwftuitov ^uaiXiug uvuXa^tTr , aXXu xai nQoaunoXiaut xutu 
^Qa/y Ttc nXtiova Ttov idrdiv , tu fiiv uvTovofia ytyovoTU, tu de 
fiuQ^UQOig fxdidoftira, tcc di tig iQt^iiiuv noXXr^v nfQiaTuvru. 

7 libri Ti-/Qr^v t£ xaX: an Tiyqr^xa xal? 14 ijii^Qvaavzos 

Tulgo, 

clns Antonias et amore Cleopatrae captns , negligenter rebns ad bellnm ad- 
iiiinistrandum pertiaentibus et segiiiter intentus erat, ita quidem ut et ille 
discesserit adniissis quibusdam indignis Romano noniine. nec tamen Ro- 
mani , licet eis hi casus adversi accidissent , ullam e.\ hisce provinciis ami- 
serunt. re vero publica ipsorum in unius doniinatum commutata, cum An- 
gustus limites imperio Romano statuisset Tigrim et Euphraten, ne sic qui- 
dem hac regione cesserunt. longo secundum haec interiecto tempore, cura 
Gordiaiius imperator bello Persas adortus esset ac medio in hostico cecidis- 
sct, ne post hanc quidem victoriam Persae quicquam eon;m quae Romanae 
dicioni subiecta fuissent avulserunt ; idque Philippo successionem imperii 
consecuto, qui turpissimam cum Persis pacem fecit. non multo post, cum 
ignis Persicns Orientem invadendo permeasset, ac raagna illa capta per vira 
fiiisset Antiochia, copiaeque Persicae Cilicum ad portas usque" penetrassent, 
V alerianus imperator in eos expeditione suscepta, Persarum in potestatem 
redactus, ne sic qnidem conressit Persis ut istaec loca sui iuris efficerent. 
sola mors imperatoris luHani ad horum aniissioncm suffecit, adeo quidem ut 
hucusque nihil horum imperatorcs Ron.ani recuperare potuerint, sed paula- 
lim etiam plures gentes amiserint; quarmn aliae semet in Ubertatcm viudica- 



170 zosim 

ruvra /niv ovv rijg GvyyQucpijg TCQOiovarjg tn\ twj' 7iQayi.iara)v 
det/D^riotrui. 

33. Trjg di nQog HtQOug yevof.itvTjg tiQrivrig ov dit^rjk- 
d-ofifv rQonov , ^loj^iuvog o /juoiXtvg /ntTu udtiug tnavuov uf.ia tm 
GTQurontSo) xa\ noXXuTg ntQtntGwv dvG/toQiutg xul ronoig uvv~6 
dQoig, noXXovg re rrig GTQaTiag uno^ulujv tv rfj dia rijg nokt- 
(iiag nuQodw , HlavQUtov (.itv rtov Xo/aycov tvu rQOcprjv tx Niat- 
piog uyuytiv ixtXtvt rio GTQUTOntdio , unuvr^Gui di f.itTU ravrr^g 
tog uv oiog re jj noQQMTura) , xuru di rrjv^IruXiav uXXovg t'§t- 
ntunt , rrjv ^IovXiuvov rf7<.tvrrjV y.ul rrjv uvuQQr^Gtv ri]V oiy.tiav 10 
unuyytXovvTug. (.toXtg di gvv noXXfj y.ay.ona&fiu rij NiGiiSti 
nXriGiuGug iniGrrjvut fiiv ovx ij&tXt rf] noXti rotg noXtfiiotg ixSe- 
Sofitvri, xuruXvGug di iv rtvi nQO rrjg nvXr^g vnuid-Qfo rfj vGTfQulu 
GTtffidvovg ufiu xul ixtGiag idt/tro , nuvrcov ogoi xutu rijv ndXtv 
'ijGuv ixXtnaQOvvTCov fiij nQOtGd^ui acfug fi7]di dg neiQuv xaruGrij- 15 
Gui l^uQ^uQcov r]&cov, roGavTT] ircov txurovrcxg , roTg '^Fcofiuicov 
vvfiotg ivTtd-QUfifitvovg. uIg/qov di xul uXXcog tivui Kcovgtuv- 
riov fiiv TQtTg HtQGtxovg noXifiovg uvuSt^ufitvov xuX iv nuGiv 
iXurrcodivra Nioi^tog uvrtXu^tG&ui , xai noXtoQxovfiivriV avri^v 
y.ul tig tG/arov iXd^ovauv xivdvvov diu nuorjg ntQiacoaut anov-20 
^ijg, uvTov di fii]defiiug rotuvTr^g intxttfiivrjg uvuyxr^g roTg noXe- 
fiioig rijV noXtv ixdovvut xui dttS,ai Pcofiuioig TjfitQUV r]v ovnco 
rtd-tuvrai, ntQiiSeTv uvuyxut,ofuvoig noXiv roauvri]V xul /cjoquv 

5 dvax^Qslccig P. 16 rooavtas ^rt»»' hxaTovzdSag H cum S. 

runt, aliae barbaris se dediderunt, aliae raagnatn ad solitudinem redactaesunt. 
et haec quidera a nobis in historiae progressu de rebus ipsis ostendentur. 

33. Pace cum Persis eo quo diximus modo constituta, lovianus im- 
perator secure cum exercitu revertens, et in aspera et inaquosa loca multa 
ilelatus, compluribus in hostilis soli transitu militibus araissis, unum ex tri- 
bunis Mauricium Nisibi comraeatum exercitui apportare iussit, et cum eo 
quara longissirae posset militibus obviara venire. misit et alios in Itaiiam, 
qui luliani obitum et designationem ipsius nuntiarent. ubi vix magno labore 
atque aerumna propius Nisibim accessisset, oppidum quidem hosti deditum 
ingredi recusabat, sed in quadam aute portam area sub dio divertens postri- 
die coronas et supplicationes recipiebat, oppidanis omnibus obsecrantibus ne 
se desereret , neve barbaros mores experiri cogeret eos qui tot iam saeculis 
Roraanis legibus innutriti fuissent. foedum et ceteroquin esse, Constantium 
tribus susceptis bellis Persicis, in omnibus superatum, Nisibi tamen praesi- 
dio fuisse , atque illam obsessam et extremum in discrimca adductam omni 
studio incolumera servasse: ipsum nulla tali necessitate urgente civitatem 
hosti dedere, ac eum diem Romanis consjnciendum praebere qucm necdum 
antehac viderint; qui tantum ut oppidum taiitaque regio tradatur hostibus. 



LIB. 3 CAP. 33. 34. 171 

■noXi^iioiQ hdiSoiuvrfV. (jih di xoixwv o /iuoiXfvg uxov(ov xu 
ovvxi&nfitvu nQoiaxiXO , ^u,jTrog xov fiov/.tvxtxov nQOiaxiog xu- 
xuXoyov TiQoatxiO^ii xoTg nuQu xov 7iXi\&ovg ilg Ixtaiuv nQoaivf- 
y&iTatv wg ovxt &UTcuvr,g tig xi,v noog TltQaug diJ,aovxui fiu/r,v 
5 ovxi tnixovQiug intiauxxov, dvvr,aovxui di uvxoi aojtiuaiv oixiioig 
xut dunuvt,ftuai xov inuxl}r,a6ftivov aixoTg unoxQOvauad^ut no- 
Xtfiov, xqaxTiauvxtg xt toovxut nuXiv vn/jxooi ^Fwftuioig, xu nooa- 
taxxofttva nXr,QOvvTig ov XQonov xul nQottQov. xov di tinov- 
xog oidiv olov xt xwv avvxt&fiftivwv nuQuliud^r^vai , noXXuxig oi 

10 unb xijg noXttog idtJ,dT,ouv ixtxtiovxtg ftr, axfQr,&r,vui xr,v Fio- 
fiuiiov uQ/j;v xov nQOXti/ioftuxog. (34) inti di i^wov nXiov 
ovdir, uvu/ioQ>,ouvxog avv OQyjj xov ^uoiXiojg xui IltQaoiv nuQU- 
XufifTv xaxa T«ff anovdiig i&tXovxuiv rd xt td^vr, xai xa (fQovQiu 
xui XTjv noXtv, ol fiiv xiov id^vwv xui xwv (fQovQiwv oixr,xoQfg, ti 

iSfiTj Xui^Qii (fvytTv 7jdvvr,&r,ouv , iridoouv xoTg IliQouig nnuxxtiv 
tig aixovg o xi ^oiXoivxo , Ntai^r,voi 6i dvaxwxr,g tlg xo fitxu- 
axjjvut xv/ovxtg, o\ ftiv noXXoi xui a/fdbv unuvxtg tig xr,v I4ftiduv 
unuvioxj;auv , oXiyot di txiQug xuxi[rxj,nuv noXttg. nixvxu di r,v 
oiftcoy^g xai &Qi,vwv fttaxu, noXfug txdaxr^g ixxtTa&ut xuTg TltQ- 

ao mov i(f odoig , Niaifiiog So&tiar,g uvxoTg, oioiiiv(ov. KuQQr,votg 
di xoooviov iyirtxo niv&og XJ,g ^lovXturov xtXtvxT,g fiJ,w&iior,g 
Haxt xbv dnuyytiJMvxa xuxuXtvcuL owqov xt Xi&wv fiiyiaxov in^ 

3 itQOvevix&tiaiv iDterpres. 16 Nttti^ivol Tulgo. 



pennittere cogantur. cnm haec andiens imperator pacta conrenta prae- 
texeret, Sabinus, ordinis decurionum princeps , ad ea quae a populo suppli- 
candi eausa prolata fuerant , nec opus esse sibi sumptu ad belluiu Persitum, 
adiecit, nec auxiliis externis , sed ipso» posse corporibus suis et impensis ia- 
ferendum sibi bellum propulsare ; quo in bello si victoria potiti fuissent. rur- 
sus se Romanorum subditos futuros , eodemque modo facturos imperata quo 
prius. illo subiicient^ pacta coiiventa violari non posse, multoties oppidani 
itupplices orabant ne Romanum imperium hoc propugnaculo spoliaretur. (34) 
verum ubi nihil proficerent amplius, imperatore cum iracundia quadam ab- 
scedente, ac Persis sccundum pacis leges et ipsas gentes et castella et urben» 
occupare volentibus , nonnullae quidem gentes et castellorum incolae, nisi 
ciam aufugere potuissent, potestatem faciebant Persis secura quicquid vellent 
agendi ; Nisibini autem , indutiis ad migrandum impetratis , maiori ex parte, 
ac propemodum omnes, Amidam discessere; pauci ad inhabitandum alia se 
contulerunt oppida. cuncta vero lamentis et ululatibus erant plena, quod 
ci^-itas quaelibet , Nisibi tradita , Persarum se grassationibus expositam pu- 
laret. Carrheni vero tantura percepere dolorera niorte luliani nunliata, ut 
cum qui nuntiom huuc attulcral lapidibus obruerent, ingentcmque lapiduin 



172 ZOSDII 

uvT(p uvfyeiQat. toouvtt^v la/vfftv uvdQog tvbg ttXtvT^ rotg 
y.oivoig TTQUYftuoiv tf.i7ioirioui fitTu^ol.r^v, 

^Io^iuvov dt onovdfi jug noXtig SiuSQUf.t6vTog, oTa di] ntv- 
d-ti y.ul OTvyv^TriTi tcov noltuv t/Ofitvcov y.ul Dmqov ovdiv i] /uQitv 
ivdtt^uod-ui, xud-(xntQ i]v td-og ToTg uvTodi Srjftoig, vqiioTUftivcov, 5 
nuQtytvovTO ftiv zaiv otquticotcSv oooi rrjv doQvrfOQiuv ti/ov tig 
jrjv l4vTi6/tiuv ufia tco /SuoiXii, t"ntTO di y.ui 6~ oTQUTog unag 
Tco ^IovXiuvov ocjOfiuTi. y,ui TOVTO fiiv tig Kiliy.iuv untvt/d^iv tv 
Tivi TuQOov nQoaoTiico j3aoiXty.fj racfi] nuQtdidoTO , xul IniyQUfi- 
fia nQOotyQcirftTO rco Tcxrfco T0i6vdt. 10 

"lovltuvbg fitTU TiyQtv uycAQQOov tvd-uSt y.tTTai, 
uftcfOTtQOv ^uoiXtvg T^ uya&bg XQUTtQog t' ui/fti^Trjg, 
(35) i/6fttvog di t% twv oXcov uQ/rjg "lo^iuvbg ulXa Tt dit- 
Tid^tt , y.ul ToTg tv Ilaioviu OTQUTonidotgx ^ovy.t)J.iuv6v , ovtu 
xi]dtOTrjv avTCp, y.ui IlQoy.6ntov y.ui OvaXtvTivtav6v , og fttTul^ 
TuvTu yiyovt ^aoiltvg, tE,unioTtilt , ttiv TtTovXtavov TtXtvTrjV 
unayytXovvTug , y.ai OTt ntQ ti'}] fxtT^ uvrbv avToy.QUTCiOQ nQo^St- 
ftXriftivog. uXX^ ol iv tco ^iQftico Butca/Soi, nQog cfvXuy.)]v uno- 
XtXtiftfiivoi Ttjg noXfcog, ufia Trj dxo^ tov ftiv ylovy.iXXtarbv utg 
TriXixovTtov y.uy.iov uyytXov dtt/Qrioavro , Iv ovStvl to nQog tov 20 



10 Inscriptionem hanc sepulchralem varie exhibent. • versas uKimus 
Homeri est, II. y 279. Zonaras 13 13 : Kvdvco in aQyvQosvTi uTt 
EvcpQazdo Qoucov IJsQacSog tY, yttirjg dtiXevTTJzco inl tQyoj -KivTjaas 
czoazirjv zoSs 'lovXiavog Xccxs cfjfia, dficpozsQvv, §aat,Xivg z' dya- 
&6g -HQazsQOS r' atxfirizrig. iisdeni verbis Cedreuus II. 11 dyoQ- 
Qoov L(P. 15 Qva}.tvvcuv6v P. 



acervum super eum excitarent, tantam unius viri mors publicis in rebus 
mutationem efficere potuit. 

Ceterum loviano celeriter oppida percurrente , quod ea luctus atque 
maeror occupassent, nec laeti iucundive quicquam exhibere pro istorum 
more populorum possent, quotquot erant satcllitio iraperatoris deputati mi- 
lites , Antiochiam cum imperatore profecti sunt, universo exercitu luliani 
cadaver comitante; quod in Ciiiciam deportatum quodam in suburbio Tansi 
regiae sepulturae mandatum fuit , ad tumulum huiusmodi epigrammate ad- 
scripto : 

Tigride lulianus iacet hic post fata relicto , 
rex pariter bonus et bellator acerrimus idem. 
(35) lovianus summo intentus imperio cum alia disponehat, tum ad 
exercitus in Pannonia Lucillianum socerum suum et Hrocopium et Valenti- 
nianum, qui secundum haec factus est imperator, ablegavit, ut et luliaui 
mortem eis nuntlarent et se post illum principem lectum exponerent. sed 
apud Sirmium Batavi, qui ad oppidi praesidiuiii relicti fuerant, cuni priraum 
haec audivissent, Lucillianum veluti tantorum malorum nuntium iaterfece- 



LIB. 3 CAi». 64. 65. 66. 173 

(iuailta d^tufvoi xT^Sog, TTooxotiiov df r>ig nQog ^lovXiavov aryyf- 
vfutg uidfit dtu(fT^y.uv u&iuov OvuXfvriviuvog dt dtudQug jov f^ 
(xfivcav dttqvyi &uvaTov. Vi,OQf.n]aavTi di Trjg ^AvTtoyHag 7b- 
fituriii xut f/oi!ci'0) t/;? fTzi KcororuiTtvavTtoktv oSov vooog uhfvi- 
5 difog fvaxi]ipuoa rr^g BtOvviug tv jfuduordvotg inr^yftrja Tor fjtov a. 364 
To rf).og avTfp, ^tr^vag ftiv oxrat ^aotXfvoavri, dta&fivat de rt 
riov xotvuiv nQuyftixru)v ig dfov ov dvvrfd-fvri, 

36. JiovXijg di vnfQ tov rtvu dtot nQoarrjvut rov noXt- 
rtvfiarog nQOrfd^fior^g, noXXoi fiiv xui mQi noXXdiv iyivovro Xoyoi 

10 rip orQurontdio xu\ roTg rug Tjyfftoviug f/ovot , nuvr<ov di tj rpij- 
qog (Ig tva avvf^ft ^aXovartov rT^g uvXr^g vnuQ/ov. tov di rb 
yr^Qug nQoTn/fttttrov xut dtu rovro ffi^ourrog ov/ oTog rt iafo&ui 
mnovr^xoatv uQxtOftv rotg nQuyfiaot , Tor naida yovv fiTr^auv tig 
rr^v riov oXcov uQ/r^v iXS-fiv. rov di xai vtov tlvui xui ovdi uX- 

15 Aw? inirr^dfiov nQog roauvrr^g uQ/ijg oyxov ftnorrog , rr^g roTj 
nuvriov ufifivovog riov xa9-^ iavrov uv$Qog aiQfoecog TOTf dttj- 
fiUQTOV, r^rv/xuv di rr^v tp^ijffov hi OiuXtvrtvtuvov , oV ix //fVValcndiiia- 
KtijuXfwg luQiirjo (^noXtg di uvtt] Ilutortx}]^ , noXtftcov di fif- 
raa/uv ovx oXiycov naiStvafiog oidffttug ftfrta/TjXtt. fitrfnfft- 

ZOnovTO 6i uvTor oficog ov nnQorra, xai T;ufQcov ov noXXcov irQi^t- 
ro /Qorog iv uruQ/ia Toi; noXirfvfturog ovrog. intl di xuTfXu^i 
ro arQuromSov iv Ntxaia noXtt rijg Btd-vviug, txfiai nuQuXujjciiv 
TTjv (iuatXtiuv ti/tro rijg inl rb nqooui noQtiug. 

2 OvaXBVTiavog P. 5 fortasse rectius inijyayt. S. 8 iioi] 

libri biov. 11 r^g] zov zTjg? 

nint, affinitatls imperatoriae nulia ratione habita: Procopium, cognationis 
cum luliano reverentia tacti, dimiserunt illaesum. Valentinianus autem fupa 
elapsus morti ab eis imminenti spmet eripuit. cum autem lovianus Antiociiia 
discessisset, Cpolim pergens, snbitus eum morbus in Dadastanis Bithyniae 
corripiens vitac finem attulit, cum octo menses imperasset, nec publicis in 
rebus quicquam ex usu constituere potuisset. 

36. Consultatione proposita quisnam rei publicae praeficiendus esset, 
varii quidem et de variis sermones tam ab exercitu quam a ducibus habeban- 
tur, sed omnium suffragia in unum Sallustium praefectum praetcrii concnrre- 
bant. illo senectutem nraetendente ac propterea rebus laborantibus se 
snirecturum negante , fihura summae rerum praefici postulabant. at cum iu- 
venem esse nec alioquin ad tanti imperii molem satis idoneum diceret, in hoc 
quidem tempcre quo minns praestantissimum sui saeculi virum eligerent 
aberrarunt. hinc in Valentinianum collata suffragia ; qui Cibali oriundus erat 
(id oppidum est Pannoniae), vir bellis haud paucis exercitus, at eruditionis 
omnis expeis. nihilo minus absentem arcessebant ; nec multi dies abiere, dnm 
res publica principe carebat. cum autem ad exercitum Nicaeae, quae urbs 
est Bithjnlae, venisset, inito ibidem imperio coeptum iter prosequebatur. 



174 ZOSIMI 



A. 



JL a [.liv ovv u/Qi Tijg ^lo^tavov TeXtvr^g , fitd-^ ov OvuXfvuvi- 

avbg fiQt&t] TMV '^Pcoi-mixoijv TiQOtOTUvai 7iQayf.iuTiov , tv t^ tiqo 

ravTtjg uvtiXrjTtTUi /3i^Xcp. vooov dt xutu ttjv bdbv fvay.i]x}jvioi]g 

avTcT) xui TO (fvoti nQbg OQyr^v tov dvdQbg tTOif.iov tlg ty/<OT>;Ta 

fitiC^ova xal nuQucfOQuv uxquv uvuaTr^GUGrjg , vnoipiu fitv avTbvS 

tiGijti rptvdfjg (jog tx xivog yoijTtiug vnb tcvv ^Iovliuvov (fiXcav uv- 

TcS GxtvcjOQi]&tiGrjg voaoirj , xuTrjyoQiui St xutu tivcov rjOuv tntcpu- 

vcjov, ug uy/ivoiu Tt xul cfQOvrjatt dttXvtv b Tijg avXrjg vnuQ/og' 

rjv di tTi 2uXovoTtog. tvdovaijg di uvtco Tijg voaov, Trjg Ntxuiug 

unuvuGTug tig tijv KcovGTUvTivovnoXtv nuQtytvtTO. Tov di gtqu- 10 

TOntdov xul Tcov uXXoov nQog uvxbv intxrjcitaog i/6vTCov tXia&uc 

xotveovbv Tijg ^uGtXttug nuQuxaXovvxcov, oncog tiTig ToTg nQCiyfiuai 

GVfi^uirj ntQioxuatg , t/oitv xbv uvTtXijipofxtvov xai firj tuvtu nu- 

d-oitv otg inl Trjg "lovXtuvov ntnovd^aai xtXtvTijg, ntiS-txut Trj 

nuQutviGtt , xui GTQtxpug iv uvxcp yvcofiijv ix nuvxcov (ov tku^t 15 

Valentinia- ;/«j« vovv OvdXtvxa xbv ddtXcfbv uiQtTxui, ntGXOTUxov uvxcJo nuv- 
nus et Va- c , v n ^ „ , t, , ''v ~ 

lens. "^^^ r^yrjaufitvog taeoi/ui, tovxov yovv uvuotixvvGi xotvcovov xrjg 



a. 364 dQ/%, 



1 T^s] libri r^s Tcsql. 3 malim cttQitiXTjnzai R. 9 alils 

Salutitis. fortaase NiKOfiijStias R. 



IV. 

V/uae igitur gesta fuerunt ad obitura usque lovianl, post quem Va- 
leiitinianus lectus fuit uti rebus Roniaiiis praeesset, libro superiori com- 
plexi sumus. cuin autcm morbus in itinere Valentinianum invasisset, atque 
hominem ad iram natura proclivera maiorera ad crudelitatera et extremam in- 
saniam impuiisset, suspicionem falsam concipiebat quasi ex veneficio quodam, 
luliani amicorum fraude parato, aegrotaret. et accusationes adversus quos- 
dara illustres instituebantur; quas sagacitate prudentiaque sua praefectus 
praetorii discutiebat. eo munere Salustius adliuc fungebatur. cum morbus 
remisisset, Nicaea relicta Cpolim accessit. exercitu ceterisque necessariis 
hortantibus, imperii consortem sibi deligeret, ut , si quis casus accideret, 
non deesset qui rebus opem ferret; nec eadein perpeterentur quae raorte 
luliani perpessi fuissent, huic admonitioni obtemperat, animoque secum hinc 
inde versato , de cunctis quos mente conceperat Valentem fratrem deligit, 
ratus hunc omoium sibi fidissimum fore. illum igitur imperii consortem ap- 
pellat. 



UB. 4 CAP. 1. 2, 175 

2. lAiiqnrlntiiv St xutu t^»' KMvmarTivovnoXiv om»)!', ot 
Torg *Iov).iuvip piooi/noig fni^ovXtiovxeg ov ditkiinovrtQO t« j(Zvfiu- 
atXiiatv xaruaTifiQovxfg Xoyovg aig tni^ovXtvouv wxoi roig fiaai- 
Xivai y x«i To uXoyov nXr^d^og tig roiuirug tntd^iZovrfg tx^or^aiig, 
5 o\ di fiuaiXttg xul liXXtog nQog Torf ^IovXiuvov 'j^vioQittovg unt/d^cag 
t/ovrtg, TOTf d^ (.luXXov tig ro xur^ uvrtvv tiuviaravro i-iiaog, 
xu\ XQioftg intvuovv Xoyov ovSuf.t(>d^tv t/oiaug. iftvr^atxuxti di 
OvaXtvriviuvog BIa'iiit(0 x«t* iguiQtrov rto tfiXoatjffio , dtu/ioX/;v 
Tivu xuru vovv f/iov , r^v tiv/tv in\ r(Zv ^lovXtuvov /q6v(ov xur* 

10 uvruv notr^aufiivog lug ditA rr^v toJv XQtortaviJiiv d-Qr,axtiav tiiqI 
rovg d-tiovg &taftovg uaffSr^aurrog. uXXu roirtov uiftiXxvaiv av- 
roi-g ri(og tj nto] ru noXirtxu xut arQUTKortxu xr^dfuovtu rt xul 
ffQovrig. trQunr^auv roiwv in\ to diavfiftai ru tih^ roTg uQ/ovai, 
xu\ rivug dioi rr^g ftuatXtxr^g uiXr^g intrQunriVai rr^v (fvXuxi]v. ol 

15 ftiv ovv viXXoi ndvrtg , oaoi nuQu 'lovXtavov dioixr^atig id-vuiv ij 
aXXag uQ/ag irv/ov imrfTQUftftivoi, nuQiXiovro roirtav' iv oTg 
xui ^uXovoTiog o rijg uvXiig vnuQ/og »;>', ftovov di ^QivO^uiov 
xui BixT(OQog uig ti/ov nQortQov arQariiorixaig uQ/uTg intfttrvdv- 
r(s)v tjytftoviatg , nuQr^faav fn\ rug uQ/ug, tag trv/ov, oi roiriav 

SOintdx'fiovvrfg TV/tTv, ivbg rovrov doi^avTog yivtai^ui xuru Xoyov* 
ti yuQ Tig uvrtov in\ dixuiutg fitfixptatv f^Xo), dixr^v vnia/f , avy- 
yv(x>fir,g ovdtftiug uiioifuvog, 

2 Lcanclavius mavalt pacilicov. 17 'AQiv^itrv LP. 18 atQtt- 

Tuarix^S dqxni Leunclavius. mihi aQXf^ts expungendum videtur. 

2. Cum autem nterque CpoII degeret , qni Inliani familiaribos insidi- 
abantur , non intermittebant tum coram imperatoribus sermones terere quasi 
principibus illi struerent insidias, tum brutam plebem concitare, ut eiusuiodi 
voces iactaret. impcratores au!em, qui ceteroqui luliani familiaribus in- 
festi essent, tunc ctiam magis ad illos odio persequendos insurgunt, ac lites 
excogitant nulia ratione subnixas. et gravLssime Valentinianus Maximo phi- 
losopho succensebat, criminationis cuiusdam memor. qua luiiani temporibus 
Valentinianum detulerat, quasi propter religionem Christiaiiam ille sacros in 
ritus impie deliquisset. sed ab his eos id teraporis civilium militariumquc 
rerum cura revocabat. quapropter ad distribuendas praesidibus provincias 
se convertebant, et quibus aulae imperatoriae custodia committenda e.sset. 
itaque ceteri omnes , quibuscunque a luliano provinciarum administrationes 
aliive magistratus crediti fuerant, abdicabantur; quorum in numero prae- 
fectus ctiam praetorii Salustius erat: solo autem Arintheo et Victore, quae 

f)rius habebant ceu duces imperia milltaria , retinentibus , ad magistratus re- 
iquos fortuito perveniebant qui eos affectabant, cum quidem unum hoc ex 
rationis praescripto fieri videretur. nam si quis eorum iustis querelis con- 
victus fuisset, nullam impetrans veniam poena^ luebat. 



176 ZOSIMI 

3. TovTOJv avToTg ovtco diuxftiitnov , l8oy.H tm Ova).iv- 
riviavip , dii}.ofitr(p TTQog tov ddtXcfor tTiV uQ/tjV, iniTQiipai [.dv 
avTCp TTjv tcpav ci/Qig AlyvnTOV y.ai Bid^vviag y.al QQuy.i]Q, A«- 
(jovTa de Tug iv ^IXXvQiotg noXeig uvtov elg Ttjv ^lTuXiav diUi^rjvat 
xai Tug fv tuvttj noXng i/etv vcp^ tavTcp /niTtt tcov vntQ Tug^!AK-5 
Tteig id-vcov ^IjSr^Qiug tc y.ul Tijg I3QtTTavty.ijg vr^aov y.al .Ai^vTjg 
anixarjg. Ti]g toivvv a^/% ovtco dtutQediiarig , 6 OvaXeVTiviavog 
i/Li^Qtd-taTtQOv Tij uQ/fj TXQoaeXd-cov uQ/ovTug Ti IV y.oa/iicp nQorJYtv, 
y.ui neQi Tug tlanQd'§fig rcov elacfOQCov y.ai Tug fx tovtcov /OQri- 
yovfitvag aTQaTtcjOTiy.ug atrrjaetg uy.QiftiaTaTog r/V. entl de xai 10 
voficov elacfOQug eyvcoxet noirjaao&at, dcp" fariug waneQ uq^u- 
(.levog Tug vvy.TeQivug ty.coXvt &vaiug tniTtXtTa&ui, ToTg fivauncog 
fiiv ovv nQaTTOf.itvoig ffinodwv did tov roiovSe rofiov ytvtadut 
povXofitvog' tnti St IlQutTtS,TdTog o T-rjg^^EXXddog rtjv dvO^vnuTOv 
i/cov dQ/ijV , dvi^Q ev naautg dianQtnojv ruTg dQtTuTg , tovtov15 
fcpr} rbv vofiov d^icorov roTg "EXXr^ai icuTaarrjaeiv rbv /jiov , el 
fiiXXotev xcoXvead^ut ru awi/ovra rb dvd^QConetov yivog uytcoruru 
fivarrjQta y.aru deaiibv ey.reXeTv , eniTQtxpev dQyovvrog rov vofiov 
TiQurread-ui ndvru y.urd rd i'§ dQ/T]g ndrQiu. rcov di vntQ rbv 
'^Pijvov ^UQ^uQcov, tcog fiiv ' lovXicivbg neQiijv, rb^^Fcofiuicov ovofia20 
dtdtoTcov, dyumovTCOv re- ei firjdeig uvToTg y.aru /wquv fiivovaiv 
evo/Xoir], rrjg rovrov reXevTi^g dyyeX&eiarjg dnuviaTi]aav uvriy.u. 
rcxiv oixeicav ij&cJov xal nQog rbv xurd '^Pcofiaicov nuQeaxtvdtovTO 

10 dxQt^iazsQOs L. 19 post nQccTTSGd^ui com R omisi di. 

3. His ita constitutis, ■visum est Valentiniano, diviso cura fi'atre im- 
perio, curae quidem illius Orieiitem ad Aegyptum usque Bithyniamque ac 
Thraciam permittere, se vero sortitum Illyricas urbes in Italiam transire at- 
que urbes in ea sitas , una cum transalpinis nationibus et Hispania et insula 
Britannia totaquc Africa, iuri suo reservare. diviso in hunc modum imperio, 
Valentiiiianus occepta severius gvibernatione magistratus recte atque ordine 
constituebat, et in cxactionibus tributorum ac militaribus annonis quae inde 
suppeditabantur , rigidissimus erat. et quia legum quoque promulgationes 
instituere decreverat, exorsus ab ipso lare, quod aiunt, nocturna sacra fieri 
prohibuit; qua lege coercere volebat ea quae scelerate designarentur. sed 
cum Praetextatus, qui proconsule Graeciam adniinistrabat, vir omni virtute 
praestans, hanc legem diceret vitam iniucundam et acerbam victu Graecis 
parituram , si futunnn esset ut niysteria sanctissiraa, quae genus humanun» 
continerent, prohiberentur, pera£;i ea rite, vi legis suae cessante, permisit, 
ita tamen ut omnia secundum patritas consuetudines, qua!es ab initio fuissenf, 
perficerentur. transrhenani vero barbari, <jui quam diu lulianus s\iperstes 
erat , nomen Romanum metuebant , et sat habebant si nerao quid eis in soio 
suo quiescentibus exhiberet molestiae, niorte luliani nuntiata suis continuo 
sedibus egressi ad gerendura contra Romanos bellum sese parabant. quo 



LIB. 4 CAP. S. 4. 177 

noXfftov. ovTii^ uinS^ofiivog Ovuktvttviavog ditTaTXtv, tog ngon-' 

TjXOV JJV, T« OTOUTOTltdu , TZli^U Tl XUI ITintXU XUI XplkU, XUl T(Zv 

inixiiittviov Toi ^Pi\voi noXtwv inouiTO t;)v dtovauv ffv).uxi,r, 
uXXu ruvTu fiiv oix t^io) nanunuatv uv noXffnxijg niiQug Ova" 
5).ivTnturog dtfTvnov, 

4. OiuXtnu df noXXal navTayo&tv ntntiaTUVTO TUQu/uif a. 365 
nQOTfoov ftiv unguyftova TQiif/uvTa /Siov, tiffvto di ^aaiXtiuv nQoa- 
XufiorTu xui TO»' Tiov nnu'/tiuTo>v li^-xov ov qtnnvru, oV Tt yug 
JTtQout Ttj diu Tiov ini ']o,jiurov anordiov inuQl}frTtg nXtori'^iuf 

10 y.ui T«? iffoSovg in* udtiug noiovfttvoi Ntai^iog vn^ avTOtg yfvo" 
fifvt^g, iiXxov nQfig i-«fTOt-^ to»» fiuaiXtu. Tug Tf^g tfoag avvTuoua- 
aovTfg noXtig ' xui Tf,g KwraTUVTivovnoXtcog t^OQfiT^aurTog ovfi^t- 
tjr^xtv 7} xuTU ITQoxontov inuvuaTaotg, rovTfo yuQ ^JovXiurog 
log ytrtt avrumofitrio fitnog ri rf/g dwfifttiog iftntaTtvoug , ixi- 

15 Xtvatv ufta ^f^uariurfo dtu rf,g l4dtu/ir,vf,g /wQOvvrt unuvrf^aui 
ol dt' irtQug odov xuTu TfJov noXfftiwv lovri , dovg avrio xai ^a- 
aiXixt^v aroXi^v t/ttv dt^ uhiuv nHat roTg uXXoig r,y%-orfftivr,v. intl 
di duifio)v tig trtQov ri rrp' rwv nQuyfturwv r^yayt rv/r^v xut 
ftfTfi. rtjv ^lovXturov TtAfiT7*v ^lofituvog tig rov fiuaiXitov uvufit- 

SO (iriXi Squvov , dQUfiwv tvS^vg 6 IlQoxontog rijv dtdoftfvr,v uvroi 
^uaiXtxT^v ^a&f^Tu ^lofiiurw nuQtdwxtv , vno rivog rt tVt] Xufiiov 
WfioXoytt, xui i'S,fXinuQfi rov (iuatXiu rf,g rt aTQartiug uvrov urtT- 
vai xui iv rjav/ia avy/WQf,aai ^iCjvui, ytWQyia xai inifiiXiia rw¥ 

10 ras add P. 14 crrvanTOfLtvog P. 

Valep.tinianus aniir.adverso copias et pedpstres et eqnestres et armaturae le» 
vis, utl par erat, dispoiiebat. sita(|ue ad Rhenuin oppida nece-»sario pi-ae-' 
sidio muniebat. atcjue haec Vaientinianus , rei bellicae noa onmino rudid^ 
in hunc modum ordinabat. 

4. Valentera vero multae perturbationes undique circurastabant, fjul 
desidem prins eoisset vitam et subito cunsecutus imperium fuisset, ne rtrum 
muiera sustineret. nam et Persae , quod potior ipsoruiii esset condicio pec 
indutias sub loviano factas . aiiimis elaci suuimaque cum liceiitia, Nisibi suaiu 
in potestatem redacta, grassantes, Orientis oppida conturbando imperatoreiu 
ad setrahebant; et cum is egressus Cpoli fuisset, auctore Procopio suscitata 
rebellio contigit. huic enim luiianus ut sanguine sibi iuncto, parte copiaruiu 
crcdita, mandarat ut cura Sebasiiano per Adiabenen itiiiere facto sibi pcc 
aliam viam in hostem eunti occurreret, concesso eidem ut ainictum iinpera- 
torium haberet ob causam ceteris omnibus ignotam. postea vero quam deua 
alio rerum fortunam transtulerat, ac post obitum luiiani lovianus irapera-^ 
torium illud soliuiii conscendcrat, confestim advolavit Procopius, ac dataiu 
sibi vestem imperdtoriam loviano tradidit, et quamobrem hanc accepisscC 
fassus est, enixe rogans imperatorera ut militari se sacramento liberaret, et 
agriculturae et rei faniiiiaris studio incumbentem iii otio vivere permitteret. 
Zosimus. 12 



178 ZOSBfl 

oheuov eYxaQTiQOvvTa. yMi tovtov tv/uv inl Ttjv KaiauQtiav, 
ij Kannadoxiug laxlv , ujnu yvvaixl xui Ttxvoig iywQH , tuvttjv 
olxHv iyvo)X(og oJu iv uvTJj tu Ti/iua xTrif.iaTa tywv. (5) 8ia~ 
Toi'i3ovTog df avTOV xut^ uvttjv utQtd^tvTig avTOXQUTOQtg OvuXiv- 
riviuvbg xui OvaXr^g, intid^ xui nQortQOv vnonTO^g nQog uvxovb 
i'yovTtg tOTtXXov naQuXQTJinu Torf ov).Xr^xpo/nivovg, o di nuQtdidov 
rovTOig tavTov xul aytiv intTQtntv onoi ^ovKoivTO , nQOTtQov Trj 
yvvaixl diaXty&ijvui xul tu Ttxva d^euauod^ui avyywQOVf.itvov. 
intl ovv ivdfdwxaotv, taitaaiv avTOig nuQtaxtvuL,t, xut olvwd-tv- 
Tug idwv ufxa TOig oixtioig unaatv inl toj' Ev^tivov i'dQUf.it nov- 10 
Tov, *ixtTd^iv T£ vtwg inij3ug inl t^v TuvQtavrjV 6ii']ti ytQQOvr/OOv. 
XQOvov di Tiva SiuTQixjjug avTod^i xut Toi;? oixriTOQug &tuaufitvog 
ovStfiiav iv avTOig tyovTug moTtv, Sediwg fii] noTt roTg inl ^tj- 
rrjOtv uqtxvovfiivoig uvtov nuQado&titj , naQan}.iovauv Idwv 
bXxuda xui tuvtt] nuQudovg Iuvtov xui rovg oixtiovg rr/v Kwv- 15 
aTuvrtvovnoXiv xuTa'kuf,t(iavii vvxrbg tri ovoTjg. xaraXvaag 
Si uQog Ttva Twv ix nQoXa^ovat^g ovvrjd-tiug oVtwv avuo yvw- 
qifiwv, xuTuoxtxpufitvog rt onwg tytt ru rijg noltwg fitru ttjv 
Tov PaoiXiwg unoSrifiiuv , ini&ia&ut rvQuvviSi SttvotiTO, ravTr^v 
UQytjv notriOUfitvog rijg inid-iotwg. r^v rtg tvvovyog EvyivtogS,0 
ovofia, TTJg fiaaihxijg uqti ixjStj^hjfiivog avlijg, vyi(pg Se n^bg 
rovg xQUTOvvTug ovx tywv. tovtov oixttwaufitvog o JjQOXontog, 
intiSri xui xvQtov tvQtv ovra nXovTOv nufinoXXov , (fQUL^ti rewg 

2 yvvaixlR: Ubri ywat|/, 13 ^«t^Tjrjf cfaoiv libri : corr S. 

qao impetrato Caesaream , quae Cappadociae urbs est, una cum uxore et 
Hberis est profectus, quod istic habitare decrevisset, ubi et praedia inagni 
pretii possidebat. (5) hlc eo commorante, Valentinianus et Valens impe- 
ratores lecti, prius etiam suspectum habcntes, confestim roittunt qui honii- 
nem comprehenderent. ilie se his dedere, potestatemque facere perducendi 
quo velient; saltem petere prius ut cum uxore colloqui liberosque suos vidrre 
sibi permitterent. quo concesso epulum eis parat, et obrutos vino conspi- 
catus cum omnibus suis ad Pontura Euxinum cursu contendit, inde naviin 
ingressus ad Taurianam Cherronesuin pergit; ubi comraoratus ad aliquod 
tempus, et animadverso nullam in incolis esse fidem, veritus ne aliquaiido 
adventantibus iis qui se istic perquirerent dederetur, onerariain praetor- 
navigantem videns eique se cum suis coramittens Cpolim noctu perveiiit. 
cumque divertisset ad quendam cx consuetudine pristina sibi familiarem, et 
statum urbis post imperatoris profectionem considerasset, regnum afTectare 
cogitabat, hoc eius invasionis initio facto. erat eunuchus quidam, cui nomen 
Eugenius, ex aula imperatoria non ita pridem eiectus, qui parum bene alfe- 
ctus erga principes esset. hoc sibi familiariter conciliato Procopius, queiti 
et magnas opes possidere cooipererat , quinau csset et quamobreui adveuis- 



LIB. 4 CAP. 5. 6. 179 

Tj's tiTj x«i xKTtc TiV« ^xoc /otiuv xui OTTwg Stoi TOtg nQuyuaatv 

(TTi&tad^ui. TCrr df xomoriTv anuai toig ty/ftoofutvoig hitoXo^yr^- 

auvrog, xul 1'rd^u [^] uv dit]atit yorituTu /oor^yiTv, nQOOiutov 

tJioiTiauvTO tf^g nQu^ifyg to Siuq&tTQut /Qrjiuat t^v iv rfi Tiohtt 

5xtt9taTutitinjv (fooxQuv, r,v Tuytturu aTQUTiWTiZv dvo inXr^QOV. 

SoiXovg di TtQog TOiTOig bnXiouvTtg , xai avv ov noXXtp novto 

7i/.i]&og ovx oXiyov avvuyuyomg oTu noXXaiv iv TovTOtg iuvTovg 

ixurrug intdtdorrwv , »a'XTO? «wo/ to nXr,&og inuqtvrig rfj noXti 

ovrtrdQu^uv unui^rag' xui oixoO^tv ixuaroi nQoiovTig it^tiovro 

lOlIooxontov loantQ uno axr^vr^g (iuaiXiu a/tdtua&tvru. (6) B^oqv- 

1 /Jor di fityiaiov tt^v noXiv txnuauv t/orrog, ovdtvog ri ovrog iv 

j tuvriTi Tft/v (fQOviTv ru diovra dvvutttvtov diu rb rf^g iy/tiQr^anog 

I a;r^oaJoxi;TOv , trt rovg noXXovg b TlQOxontog Xuv&urttv idoxtt, 

fiffiutioativ iuvrio ro XQurog, ti Xud-oi riiog, oiotiivog. xa\ avX- 

^ASXulidtv KatauQiov , ov trv/ov oi /SuatXiTg noXiwg vnuQ/ov xu- 

TuarijaavTtg, tri di xai Nt^Qidiov, to rf^g avXf^g fttra ^aXovariov 

nuQi&ioxuv T^v uQ/r^v , yQuqttv ru uvroj doxovrra roTg vnTiXootg 

rivayxuCtv. iqvXarrt di idiu 'ixaarov, ro f.tfi xoivo)vf,aui axift- 

fiurog uvroTg unoxXtiiov. tovtiov di avrto jSf^ovXtvfiivorv tig t« 

90 /SuaiXitu nQof^tt XuftnQog, uvtXd^wv di tig rb nQO rf^g avXf^g ^f,ftu, 

xui nXr,Qioaug iXniduv xai udQbiv vnoa/iaiwv anavrag, tiai\ti 

5 %a9tCTCifiiv7}v S pro librorura xa9iaTa(iiv7]v. 12 iv iavrov? 

13 idoTiti eodem semu dictum quo iyvcoxti constituit, ut saepissime. H. 
16 NtvQidiov P. 

get, quove pacto rcs aggredi oporteret, indicat. illo pollicito se Tenturum 
iii societatem omnium quae tentarentur, atque etiam pecunias, ubi usu:i 
posceret, suppeditaturum , ab boc exorsi sunt principio, ut constitutum in 
urbe praesidium, quod duobus militum numeris constabat, pecunia corruro- 
perent. praeter hos ser>is aroiatis, nec magno labore non exigua multitu- 
dine coacta, pluribus ad huiasmodi sponte sua semet offerentibus , intem- 
pesta nocte copiis in urbem immissis universos perturbarunt, quod qnisque 
suis ex aedibus egressi Procopium, veluti regem scenicum, subito facium 
conspicerent. (6) cum urbs tota maximo in tumultu versaretur, nec apud 
se quisquam illorum esset qui poterant intelligere quid opus esset facto pro- 
pter conatos buiusce casum inexspectatum, complures adhuc latere se Pro- 
ccpius existiman», imperium sibi se constabiliturum. modo res eatenus oc- 
culta foret. existimabat. cumque Caesarium, quem imperatores praefectum 
urbis constituerant, itemque Nebridium , quem post Salustium praefectum 
praetorii fecerant, apprebendisset, hos, quaecunque «ibi viderentur, ad sub- 
ditos scribere coegit. et seorsum custodiebat singulos, a communicandi* 
consiliis eos excludens. his ita deliberatis ad praetorium splendide processit; 
adscensoque tribunali quod ante praetorium est, cum spe omnes largisque 
promissis implesset, praetorium ingressns est, cetera procuraturus. et quo- 
aiam recens imperatores inter se partiti fuerant exercitus . ad niilites , qui 



180 ZOSIMI 

twv ?.oi7ra»v lTttfitXTino[.m'0<;. rwv fiaailtcov roiwv uqti ra arnu- 
rontdu difXojutvwv , (oi^dr] dttv b IT^oy.omog tri roTg arQuricoTuig 
ovGiv uTuy.roig, xutu xtltvaiv riva rwv ^uailicov ronovg ix ronoiv 
UfifliSovaiv , tnini{.iipai rtvug, o'i dvv^^aovrat nuvrag ovg av oioL 
n (oaiv (xtg uvrov /^ttruarijaai. xal rovro Q(idi(og rjvvtro, XQr^-5 
fi(izo)v uvroig re xai rotg rovT(Ov rjyovfiivoig dtadod^tvrtov avv- 
ritt re nXtjd^og ovx tvy.uTU(fQ6vr,T0v avT(p, xal nQog inid-taiv 
uvidtiV nuQtaxtvdKtTO. nijiinti f.iev ovv tlg rtjv Bid~vviuv fitTU 
dvvufitcog MdQy.tV.ov inl avXXrjxpti ^tQrjViavov y.ai tmv avv av- 
r(~> iSuatXtxcov Innicov , ix xuQudoxtug rov dtu^pd^tTQai. avficfv- iO 
yovTMv di uvrcov lig rtjv KvLixov , ttjv f^iv noKiv tile ]y[uQy.tlAog 
i'((Vftuyi(K y.ui nttf] dvvufiti XQuripug, ^tQTjViuvbv di Siuffv/ovTU 
y.ut tlg TijV .Avdiav avu/(jOQTjaavTU avX).u/Stov dtt/Qijauro. (7) rov- 
r(o TW nQOTfQrjUari IlQOxoniog inaQdtig dvvd/nttg re xuru ^Qu/v 
ntQienoteTro xul r^v ijd'i] y.ara rrjv rcov nu?J.(Jov doiav u^to{.iu/og 15 
roTg /iaaiXevai' '^Pco/.tuicov rt yuQ ruy/iura xal ^aQjSuQo^v uvrto 
nX^d^og nQoaeriS-ero. nQog rovro di avrovg ineanuaaro rrjg 
^lovXtavov rov ^uatXicog avyytvtiug rb xXiog xul rb avvtarQurtv- , 
ad-ui y.aiy unavTug rovg Siunovrjdivrug ixtivco noXifiovg. rjdr] 
6e rcov int(fuvcov rtvug eareXXe nQog rbv e/ovra t^v nniQ rbvSO 
^larQOv ^xv&cov intxQuretuv b Si /ivQiovguxfiutovTug entfine ovfi- 
fia/ovg avT(jo. xal (aX7.u di ^uq^uqu edvi] avvr^ei fied^tS.ovru rijg 
iy/etQTjaecog. Xa^cov di elg ewotav wg ov nQog ufi(fco Stj ol rovg 

19 xara ndivTCtg L et P margo. 

nuUo ndhuc ordine, iussu imperatorum, hinC inde vagabantur, mittendos 
quosdam censuit Procopius , qui quoscunque possent ad se traduccrent. 
quod sane perfacile confiebat, pecuniis in eos eorumque duces distrihutis. 
adeoque copiae non contcmnendae ad eum confluebant; ac palani ad invaden- 
dum hostem se parabat. itaque INIarcellum cum exercitu iu Bithyniam ab- 
legat, ad comprehendendum Serenianura et imperatorios equites, quos ille 
secum habebat, sperans eos se deleturura. at cum iUi fuga Cyzicum se re- 
cepissent, oppidum illud Marcellus uavali proelio copiisque terrestribus su- 
perior occupavit. Serenianum fuga elapsum et in Lydiam digressum ap- 
prehendit et occidit. (7 ) hoc elatus successu victoriaque Procopius paula- 
tim et copias sibi adiungebat et iam opinione multorum bello cum principibus 
gerendo par erat : nam et Romanae legiones et copiae barbarorura ad eura 
confluebant. praeterea cognationis cum imperatore luliano splendor homi- 
nes in partes ipsius trahebat, et quod omnibus in bellis, quae ille gesserat, 
expeditionum socius fuisset. quin et illustres quosdara viros ad Sc) tharum 
transistrianorum principem ablegabat, qui decem ei milia robustorum militura 
in belli societatera misit. itidera ad eum et aliae nationes barbarae se con- 
ferebant, ut expeditionis participes essent. cura autem ei non cum anibo- 
bus iuiperatoribus simul esse dimicandum ad animiua accidiisset, praestare 



LIB. 4 CAP. 6. 7. 8. 181 

PuGif^tug uyomffriov , uunvov Ixqivtv ilvat to» riAr^atu^ovTi dia~ 
fiu/ioO-ui THog, tlxu oxtxpuad-ai to TiQuxxtov, 

l.4)la ITooxfjTTtog fiiv iv Tovrotg r^v , 6 Si ^aaiXtvg Ot-aAiy^ 
Tr;v inuvuavuotv iv jf^ xutu (D^vyiav ra^.aria Tiv&outvog xuTt-^ 
5 n^.uyri ftiv uua jfj uxof^ xui int\un/.uTO TaQuyr^g, l4()jStTt(uvog Si 
0-aQQtTv xtXtvoavTog tTum fjiv wg fig noXtfiov Tug ovaag dvvd-' 
fifig, toTtXXt di nQog t6v ddtXffov jovg unuyyilovvTug oootg 6 
TJtwxontog irt/tiQr^otv. d/.Xu OvuXtvjtvtuvbg uiv untpoj fi^ 
iirfS-tTv uvdQi nQog ffvXaxtiv oi'x UQXiaarTt xr^g uvxut nuQadtdotii- 

lOri^g uQ/rjg, di OvuXr,g tig ftu/r^v nuQtaxtvuZtTO, J^v ajQaTrj' 
yiuv l^Qfjtxion-og tig tov nuTu TlQOxoniov nQO/ttQtodfiivog noXf- 
fiov. fttXXovJOiv di oaov ovdtno) juv eTQUTonidwv fig /tTQug 
itrai, xuTtOTQUTrfyit jr,v jovjov nQontxiiuv l^Q^tTibJv , vnuyofit^ 
roQ oTt nXtioTOvg jiov avaTouTtvofitvwv , xui nuQu jovtwv oaa 

15 TlQoxoniog i^ovXtvtTO sQ0ftuv9-(ivojv. ( 8 ) inti di tjXavvov in* a. 356 
ulXifXfjvg Tf ^aoiXtvg xul HQOxontog, avvavjivoi nojg offiatv 
fig &vuTtiQa ra ajQuxtvfiuJu. ftixQOv di idir^otv ^ TlQOxoniov 
fHQig vntQxtQu ytrofitrtj j^v jmv nQayfuxTiav tig uvtov fitJuO^tTvat 
QQni\v , jov ^ OQfiiodov jov TTtnoov naidog (^OfKvrvitog 6i r^v jio. 

S:o^«T(>J) ()()'^avT05 iv T^ fKi/Ji nXtortxxiiv. uXXu rofiuQiog TfZv 
TjQ.oxoniov vjQajr^yuv uTtQog, xotvtavuht T^g nQuifwg^ unaatv 

5 Ammiano Arhello. 15 i^ovltviro LeDncIarios : Hbri i^ov- 

Xtzo. 20 Gomoariu^ Aiamiano. rofidqios etiam Anonymo 

Bianconii. 

iuJicabat ut id temporis duntaxat adversus proximum pngnaret, ac deinde 
(juid porro agendum esset dispiceret. 

Ac Procopius quidem baec agebat. Valens autem imperator, ac- 
cepto rebellionis huius ad Phrvgiae Galatiam nuntio, territus ad eiua 
iarnam totus perturbatiouis plenus erat. sed cum eum Arbitio bono esse 
animo iussisset, ad bellum mstruebat eas copias quae ad manum erant, 
simulque mittcbat ad fratrem qui nuntiareat quantas res Procopius mo- 
lilus iuisset. ValerUinianus ei, qui ad defeosionem et custodiam im- 
perii sibi traditi satis idoneus non fuisset . minime ferendum auxillum cen- 
scbat. Valens ad pu^nam se coroparabat, cum gerendo contra Froco-' 
pium bello ducem Arbitionem cum iaiperio praefecisset. ubi iam modo non 
manus conserturi essent exercitus, impcratoria quadam sollertia teraeritatem 
Procopii circumveniebat Arbilio, quarapJurimos ex iis qui ei railitabant ad 
«e pelliciens , et ex his Procopii consilia praecogooscens. (8) cum vero 
copias iraperator atque Procopius contra se in vicem ducerent. accidit ut ad 
Thjaiira sibi occurrerent exercitus; et paulum abfuit quin Procopii pars 
victoria potita rerum summam in ipsum transferret, cum Hormisda, Persae 
illius filius, patri cognominis. eo proelio visus fuisset hostibus ex'stere su- 
perior. sed Gomarius alter ducum Procopii , particeps facluoris eorum om- 



182 zosim 

oaoi n^oxoTiiM GvatQttTivoixivoi ra ^aailkog tq^Qovovv, iv avrrj 
rf] f^u/jj rtjV u4vyovaxov nqoariyoqiav uvu^orjOag unavrag Torg 
avv avrM rr/v avrrjv acfiivui (piovrjv tx rtvog inold avvd^^fj^arog, 
ov Sri y(vof.ifvov f.itrf/(x)qovv unavrtg o\ IlQOxoniov arqurtujTui 
nQog OvuXivra. b da fi':ru rtjv viy.rjV ruTg ^uQdiaiv tnidr^fir^ougS 
xuxiid-ev inl Oqvyiuv iXdaag , tvqotv di rov JlQOXoniov iv Naxo- 
Xiia rfj noXti, xuvrav&a ndXtv ^yiXtovog rov JlQOxoniov arqu- 
rr/yov ro nQdyfiu ngbg rb rco ^uaiXti XvotriXovv Siud^ivrog, ivi- 
xa xarct, xqdrog b OvdXrjg , wart xal avrov xvqttvaui rov rvQav- 
rrjouvrog, ov noXXuj di vartQOV xal MdqxtXXov avXXu^ttv. rov- 10 
rovg ftiv ovv ditXQrjOuro, tvqwv di jSaatXtxrjV rtva nuQu Hlaq- 
xiXXio aroXrjv vnb IlQOxoniov dt&ofiivrjV avrtZ , xui Stilt. rovro 
fidXtaru xtvrjd^tig , intif^ti nixQwg unuai, ditQtvviofitvog ov rovg 
ovfinQu^uvrag rfj rvQuvviSi fiovov uXXu xa\ rovg rrjg jSovX^g xot- 
viovriGavrag rj oXcog uxovoavrdg ri xa\ firj naQU/Qijfia rb fitXtr(o-lS 
fitvov dnuyytiXuvrag. noXvg di r^v xuru ndvriov avv ovStfita 
XQiati Stxuiu /lOQcov , xui nuQuvdXtofia rijg rov jSaatXicog bQyijg 
()i rt rov vtcortQiGfiov fitruo/ovrtg xui ol xaru fxr^&iv aYrioi diu 
avyyivitav ij (fiXiuv iyivovro. 

9. Ttjijv di xurd rrjv OvdXivri vtvifir/fiivi]V inixQariiuv 20 
ovriov iv rovroig, b j3uatXtvg OvuXtvriviavbg iv roTg iniq rug 
^Xnttg i&veai dtarQi^cov fityiaroov xu\ unQoodoxrjTtov inttQuro 

1 oGoi S : ots ol P, o2 L. 7 "AjiXoavos libri : correxi ex Amiuiano 

et Anonymo Bianconii. 

nium qui Procopio militantcs rebus imperaforis studebant, in ipso proelio 
clara voce pronuiitiato Augusti nomine, fecit ut omnes sui milites eandera 
vocem, tcssera quadam data , emitterent. quod ubi accidisset , oranes Pro- 
copii roilites ad Valentem transibant. is post victoriam Sardes ingressus et 
illiiic profectus in Phrygiani, reperto in oppido Nacolia Procopio, cura rur- 
sus ibi Procopii diix Haplo rem ita composuisset ut imperatori cxpediebat, 
vi summa Valens victoria potitus est, ita quidem ut perduellem ipsum in po- 
testatem suaro redigeret, nec multo post Marcellum quoque comprelienderet ; 
quos ambos interfecit. cum autem amictum quendam imperatorium apud 
Marcellum invenisset, quem Procopius ei dederat, maximopere propterea 
commotus in omnes acerbe grassabatur, non eos modo perquirens qui facto 
perduellionem adiuverant, verum etiam qui consilii participes fuerant, vel 
omnino inaudierant aliquid nec quod institueretur continuo detulerant. nec 
ullo prorsus adhibito iusto iudicio, graviter in universos desaeviebant, adeo 
quidem ut ab imperatoris ira tain rerum novarum participes quain omnis ex- 
pertes culpae, propter cognationem vel amicitiam, absumereiitur. 

9. Cum rerum in attributo Valenti imperio status hic esset, imperator 
Vaientinianus apud gentes transaipinas degens maxima pariter et inopinata 



LIB. 4 CAP. 8. 9. 183 

xndivcor. to yuQ riQ^iavtxov unav , tov Intnovd-fi xaTii Toi-q 
yoovovg iv oig ^lovXiavog jtjv tov KuioaQog fl/tv uo/f^v fiiuv/;- 
fiivov , ufia Tftj yvuivat t^ avjov rtXfVTTjV to ratg uvToiv tpv/aig 
ffinfnr^yog dtog tlnoofiauttfvot xut ro qvoti ngoanfqvxog uvroTg 
5 &uQOog uvu^M^ovrfg Ofioat nuvrtg rotg vno ri^v ^PojtiuiMv (iuot- 
Xiittv infjfoay /toQtoig. vnavrriaavrog de uvroTg rov /SaatXfotg 
fiu/Tj ovvioTuro xuoTfQu, xa\ fvtxuiv 01 ^uQ^uQoi , ro ^PtOttUlOJV 
nQOTQondSr^v diu/^uvrtg arQurtvfia. OvuXtvrtvtuvbg St ov (fvyfj 
Sit'pna Toy xirSvrov unoxXTrat, aXX' irtj^xuv rr^r rv/r-v diTjQfv- 

lOruTO Torj Twv iXuTriOfiuTwr airiovg, (HTtrtg r^our ot rfjg ffvyrig 
UQ^arrtg. uvuLrfTt^oug dt avv dxQi,Sflu , xui ro ruyfiu rtor Ba- 
rdftior uiriaodftfrog , fxtXtvae to arQaronfSor unar uruXufidv 
rf^v nuvonXiuv ovvtXd-fTv atg uxovoofttvov Xoywv oiftXog unuoi 
rffQovrwv xoivov. rort dr, Xoyoig i/Qr^ouTO roTg rr^g ffryr^g uq- 

15 '^UGiv aia/vvr^v ilg unavra rov ^iov indyox-ot, xut rovg Burd^ovg 
nQOOfTttrrtv , dno&ttitvovg ru onXa, roTg Tiftr^ita TiQoafffQOvatv 
ottt dQaniTug oixtiug tn^ t^uyoyyfj Sr^ttooin nwXfTad^at. rore 
roivvr anurrtg int yfjv uvartTQUfifitvoi nQr,viTg iXindoovv ndar^g 
iXtvd-fQiZaut rb aTQarontSov retuvrr^g aia/vvr^g, uvSQtg vnto/vov- 

ZOfitroi (fuvr^ota^ut TOxi^^PMfKuxov orofiuTog u§ioi. rov di ivrtv- 
d^tv ijdi] rovTO tQyfo Sti/&fli'm xtXtvauvxog, r^g yfjg uvaarrjaav- 
Tfff iaivTOvg, onXtadfifvoi re ov tdtt XQonov , drffia/iaavro, xut 

5 malim ofiov. quamjuam infra qnoque (5 42) nove quodam modo 
ponitur ojuo'uC. 6 libri initeav. 9 &it^vv(iezo libri. 20 'Pay- 
Haiav L. 

pertcola experiebatur. qtiippe tota Gwrmanomm mxtjo, revocatis ad ani- 
nium iis quae perpessa temporibus illis fuisset quibus lulianus Caesaris au- 
ctoritatem habuerat, siraul atque de morte ipsius accepissent, excusso meta 
qui animis eorum infixus erat, et innata genti audacia resumpta, pariter uni- 
versi subiecta Romano imperio loca invadebant. quibus imperatore obviara 
profecto proelium acre coeptum est; quo barbari Romaoum exercitum vin- 
cebant et citato cursu persequebantur. Valentinianus minime fuga pericu- 
lum declinare statuit. sed boc casu aeqoo aninto lolerato detrimenti accepti 
auctores perqairit, a quibus scilicet initium fogae factura fuerat. quaestione 
peraccurate instituta cum legionem Batavorum ream peregisset . iussit ut 
universus exercitus sumptis armis conveniret, velut audituris militibus ea 
verba quae publice cunctis essent usui futura. secundum haec verbis usug 
est quae auctoribus fugae pudorem infamiamque per omnem vitam irrogarent : 
iussit Batavos, armis exutos, pretium offerentibus veluti mancipia fugitiva, 
Dt alio abducerentur, publice distrahi. tum vero proni ad terram prolapsi 
omnes, ut exercitum penitas eiusmodi dedecore liberaret, obsecrabant; si- 
iDulque futurum pollicebantur ut viros se praestarent nomine Romano dignos. 
quod cum ille deinceps ipsa re declarari iussisset, ubi de terra surrexisscnt 
ac semet ex usu armassent, pugnam redintegrabant, et extra vailum pro- 



184 zosra 

rov xuQaxog nQotkd-ovriq roaavrrjV tiiqI rhv n6Xf/.iov intdtt^avro 
TTQod^vjiiiuv ioore *$ untiQOV nXrjd-ovg oXiyovg eig ru oiy.eia rcov 
paQ^UQO)v 6tuaa}9^?]vui, rj f.iev ovv nQog rb FeQi-iaviy.bv unuv 
fia/Jl ravrr^c erv/a rore rijg reXevri]g, 
a. 357 10. Ovulr^g de ^uoiXevg noXXovg f.ieru rtjV TlQOxomovS 

re'Aevrrjv uveXiov, nXeioviov de rag ovoiug eig rb Srjiiooiov eveyxcov, 
uvexonrexo rrjg enl JleQOug ehdoeMg, fioiQug rwv vneQ rbv ^larQov 
^xvS^cov ra '^Pwfiuicov oqiu ruQarrovaiig, e<f^ org dvrufuv uq- 
y.nvoav exnefi^ipag rijg enl rb nQooco noQeiag uveT/e, xui ru onXa 
TTUQudovvui ovvavuyxdaug diereifie ruTg nuQu rbv ^larQov uvrov 10 
TToXeaiv , iv udtafico (pQOVQeTadui nuQuxeXsvadfitvog qvXaxfi. 
qvroi Se TjOav ovg b rcov ^xvd^wv tjyovfierog erv/e IlQOxonicx) ovfi- 
fia/ovg ixntfiipug, inel ovv rovrovg uqed-rirui nuQU rov ftuai- 
Xtcog un/]rei xuru nQea^eiav rov rore y.Qarovvrog uvrovg (pi]oug 
ixnenofKfivai , n^bg ovSev uvrco ^uaiXevg OvuXr^g vnrixove ' 15 
fn]re yuQ nQbg avrbv rovrovg eordXS^ui fXeye, fir]re rpiXiovg ov- 
rug uXXa noXefiiovg uXcovui. avrr^ rbv ^xvS-ixbv noXefiov uveQ- 
Qiniaev 1] ahia, diuvoovfievovg Se avrovg inievui roTg '^Ptoftaiojv 
ooioig alod^o/ierog ^aoiXevg, xui nQog avrb rjSt] ovveiXeyfitvovg 
anarrug avv d'ivvi]rt ndaj] , rb fiev orQuroneSov rj] b/^rj rov2Q 
^IoTQOv ovfinuQareivag , avrbg Si 'ini riig BIuQxtavovnoXecjog, ^ 
fieyiari] rcov iv QQc/xrj noXecov iari, SiurQijicov, ri]g re rcJor arQu- 
jttorcov iv onXoig doxr^oecog eniutXeiur inoieTro xul iidXiora rov 

10 legere etlam queas ratg «fpi rov "lezQov, ut iufra p. 191 4 S. 

gressi tam eo se bello strenue gesserunt, ut de barbarorum infinita multitu» 
<!ine pauci domum incolumes redierint. ac bellum quidem adversus totam 
iialionem Germanicam huiusmodl tunc exituin liabuit, 

10. Imperator autem Valens, multis post obitum Procopii capite plexis 
et plurium bonis in fiscum relatis, in expeditione Persica praepediebatur 
parte quadam transistrianorum Scytharum fines Romanos turbante. adver- 
,sus (juos satis ainplis emissis copiis , quo miuus ulterius progrederentur, in-' 
liibuit, et arma tradere coactos in oppida sua , propter Istrum sita, distri- 
buit, cum mandato ut in custodia vinculorum experte asservarentur. erant 
autera hi quos Procopio Scytharum princeps ad belli societatem miserat. 
cum igitur ille diraitti hos ab iiiiperatore peteret, quos rogatum se per lega- 
tos ab eo qui tum rerum potiebatur misisse dicebat, nulja in rc Valens ira- 
perator ei morem gerebat: nam nec ad se missos illos ajebat, nec ut amicos 
sed hostes captos. haec causa bellum Scythicum suscitavit. cum autem 
sensisset iraperator hostem de finibus Roraanis invadendis cogitare, atque 
hanc ob causara universos iara magna celeritate collectos, exercltum propter 
Jstri ripam porrigens et ipse Marcianopoli degens, quae urbiuin Thraciae 
niaxima est, tum ut in armis exercerentur niilites studiose curabat, tum vel 
uiaxime ne ulla eis annona deesset. praefectum quidcm praetorii declarabat 



LIB. 4 CAP. 10. 11. 183 

^it,$fiiiav aijoig tTiiXttxpai Tt)0(fi]v. vnuQ/ov ftiv oiV t^j at)S,g 
^-Iv^uviov ijLjTediixvv, ^uXovoitov iavrr,q dtu to yilQug u(ffig, T,dTj 
dtvriQov TavrijV fitruxtiQtaufitvov tTjv uqx'^' ^iv^oviog di, xui- 
ntQ tviariorog ovrio ftf/u/.ov noXtfiov, ntQt rt t?^v T(w»' thufOQWv 
5t]'anQa'^tv dixuiog ^v, otdtva (jUQvvtod-ai nuQu TO xu&t,y.ov xu\ 
offtiXufttvov urt/ofitvog , xui u).xixdujv nXT^^tt Tr,y arQarttortxTfV 
oirr^Giv diu rov Ev%tivov novrov ruTg tx(ioXuTg rov ^orQov no- 
QudiSovg , xuvrfii}tv diix rwv noruiiiiov nXoicov ruTg inixtittivaig 
7(0 norufKo nuXtatv ivunort&ifitvog , uiort i'^ troifiov ytviod^ut ru 

10 orouronidio Trp> /OQr^yiuv. (11) rovrojv di ovrio /ttftiovog a. 359 
ovrog tri duoxr^fiivwv , tuQog UQ/Ofiivov rf^g 3IuQxtuvovnoXt(jog o 
^uatXtvg uvuorvLg uifia roTg tig Tor ^lorQOv qvXurrovoi orQuriio- 
tatg ntQuuod^iig iv t^ noXtfiitt roTg ^uQ^(XQ0ig in/,tt. riov di 
arr^rat nQog fiu/r^v (jrudiav ov d^aQotjauvrcov , iyxtxovfiftirwv di 

15 roTg tXtot xul ix rovrtov Xud^Quiug noiovfiivwv inidQOuug, roTg 
fiiv (nQurtioruig xura /wquv inirarrt ftivtiv, oaov di t^v otxtri- 
xov ovvuyayiov , xui ooov ftivroi rr^v rr^g unooxtvijg intrirQunro 
(fvXuxt\v, Qtjov ri /Qvoiov vnia/vtTio SiOQtTodut rio ^uq^u-' 
Qov qiQovri xtifuXr^v, tvd^vg ovv unavrtg inr^Qftiroi rf^ rov 

2Cz/o()of? iXnidt, raTg vXuig xui roTg tXtoiv liadviifitrot rovg rt 
noooninrovrug uvuiQOvvrtg , intdiixrivrtg ri riov xuruatfurro- 
fiivorv rug xtquXug to ru/d^iv ixofii^ovro. noXXov di nX7,&ovg 
jovTOV rbv TQonov unoXofiivov , ntQi onov$wv oi XtXnfifiivot ToiJ 

2 Av^ovtov etiam Pliilostorgius habet, 'E^oviov (I. e. Ai^oviov , Av^-') 
Eu;)apia5. diversus fuit Ausonius. quem reponebat A'. vid. Prosopo- 
grapb. cod. Th. R. li tis nescio ao abundet. 22 raxbiv 

Leuuclavioi: libri zuxog. 

AoxoDinm , Salustio propter senectutem hoc munere liberato , qul iam se- 
cundo magistratum hunc gesserat. Auxonius vero , licet adeo magnum bel- 
lum immineret, tamen et in exigendis tributis iustus erat, nemineni ultra 
quam par esset ac debiti posceret ratio gravari permittens ; et onerariarum 
niagna copia militarem annonam per Pontum Euxinum ad Istri curans ostia, 
fluvialibus inde navigiis veclam in oppida propter amnem sita recondebat, 
ita quidem ut esset unde suppeditari ea miiitibus expedite posset. ( H ) his 
in hunc modum adhuc durante hieme procuratis, inito vere Marcianopoli 
aoivens imperator, una cum praesidiariis ad Istrum militibus in hosticum trans- 
vectus, barbaros adoritur, illis vero pugna stataria congredl non ausis, sed 
intra paludes abditis et ex iis clandestinos incursus molientibus, milites suo 
loco manere iussit, et omni calonum turba collecta cum iis quibus erat im- 
pedimentornm comraissa custodia , certam auri summam ei se daturum polii- 
cetur qui barbari caput aitulisset. mox igitur omnes erecti spe lucri , silvas 
aujue paludes ingressi , ob^ios qaos(iue perimuiit, et interfectorum capita 
moustraules pecuiiiam constitutaui auferuiit. Ucc tuodu cum iugeod malti- 



186 ZOSDII 

(iaaiXlwg tStovTO, TOv de ovx u7to<rtiattf.iivov tt^v uiTv^Otv , eyl- 
rovTo onovdui fiTj y.uTuio/vrovoui t^v '^Pm^iuicov u^icootV idoxfi 
ya^ Fcofiuiovg /.iiv t/tiv fitTU nuor^g uofpaXtiug oou nQOTtQOv 
tl/ov , ^uqftuQOig Tf untyvoooTO [.iri ntQuiovod-ut /ii7]df oXwg noTt 
roTg Pwfxuicov ini^uivtiv OQioig. TUVTtjv noirfOU(.ifvog Trjv tiQ-^-S 
vrjv fig rrjV KcovoTuvTivovnoXtv uqiiy.vtTxui , TtktVTrfiuvTog dt tov 
Tijg uvXijg vnuQ/ov 3IoSioTO) TuvTr^v nuQudiScooi ttjv uQ/ijv. yul 
TuvTu ovTO) dtoiy.riocx[.itvog inl tov y.uTU JltQOcov -^nfiyfTO 
noXffAOv. 

12. ^'OvTog di iv nuQaoxtvuTg uvtov , OvuXivTiviavbg o 10 
^uoiXtvg Tu ntQi Tovg rtQ/ituvovg tv Siud-i[xfvog (prjd-r] StTv xul 
rijg tig to /itiXXov aocfuXtiug tcov KtXTixtov id-vcov notrjOuod^ui 
nQovotav. vtoXaiav ovv oTi nXiioTrjV uS-Qoioag Ix Tt TcJiv nQoa- 
otxovvTCOv Tw '^PtjVco ^uq^uqcjOv xui ix TCJov iv ToTg vno 'Pco/iuiovg 
td^vtot ytcoQycJov, ToTg OTQUTtCjOTtxoTg iyxuTuXtS,ag Tuy/tuatv ovTcagiS 
uvTOvg i%rioxr^Gt T» noXii-itu MOTt (fo^ca Trjg ntQi Tu TOtuvTa twv 
OTQUTtcoTCJov f.itXiTrjg xui ntiQug ivviu Tovg ndvTug iviuvTOvg fii]~ 
Sivu TCJov vntQ Tov 'Prjvov TuTg vnb Pto/tuiovg noXtotv ivo/X7Jaui. 
xuTu TOvSe Tbv /Qovov OiaXfVTtviuvog, Std Ttva nXrjftfifXriftuTu 
TTjV BQfTTuvtxrjv VTJoov oixtTv xtXtyod-fig , ini&i/ifvog TVQuvviSi 20 
ovvunid^tTO TuvTTj Tov l^iov. OvuXtVTivtuvcp Sf TcZ ^uaiXtT vooog 
ivioxrjtpfv , rjTig uvtov nuou ^Qa/i) tov ^iov /.itTioTriOfv. intl 

18 'PoDfiaiovg S: libri 'Ptofiaicav. 19 Ammiano Valentinus; 

nonnnlli tamen eius codices, et Hieronymus hoc nomen , ut Zosimus, 
scriptura exhibent. R. 

tudo periisset, reliqui pacem ab imperatore petebant suppHces. id postn- 
iatum ille cum non reiecisset, pax facta fuit, quae nullum maiestati Romanae 
dedecus attulit : nam utrinque placuit ut omnino Romani securc possiderent 
ea , quaecunque prius erant in eorum potestate ; barbarisque fuit interdi- 
ctum iie transiicerent neve prorsus unquam Romanos intra fiiies irruerent. 
hac pace facta Cpolim proficiscitur. et quia praefectus praetorii diem suum 
in terris supremum clauserat, Modesto magistratum hunc tradit; atque bis 
in hunc modum administratis ad belium contra Persas gerendum properat. 

12. In eius apparatu dum occupatur, Yalentinianus imperator, rebus 
Germanicis recte constitutis, in futurum quoque tempus sccuritati Celticarum 
iiationum prospicere se debere arbitratus est. quapropter maxima iuvenum 
multitudine tum de barbaris Rheni accolis tum de subicctarum imperio Ro- 
mano gentium agricolis collecta numerisque militaribus adscripta, sic eos 
bellicis in rebus exercuit, ut horum militum exercitationis et experientiae 
metu totos novem annos nemo transrhenanorum subiecta Romanis oppida 
vexarit. in hoc tempore Valentinianus quidam, delictorum quorundam no- 
mine relegatus in insulam Britanniam, tjrannide affectata vitam cum cadem 
amisit. imperator autem Yalentinianus morbo correptus est , quo vita pro- 



LIB. 4 CAP. 11. 12. 13. 187 

df Tuvrr,v diiffv/f , avvtX&ovTi; oi niQi t« iiaaiXna Xiy/ov uvxov 
noir,ouoi^ui nuQixuXow tov dtudi^o/.iivov rtjv ^uoiXituv , w? uv 
f.iri Tivog uvTio avft^uivovrog offuXtir^ tu t^? noXiTtiug. mio&tig 
di TOVTOi^ o ^uotXevg TOig Xoyotg uvtine tov nuTdu FQUTtuvov (ia- a. 367 
SatXiu xui xotvojvov Trjg uo/tjg, ovru viov tri x«i ovjico nQog ri^r^v 
iX&OVTU TtXfiuv. 

13. Twv df xara Tr^v taniQUv iv TOVTOtg oVrwv, OvuXr^g 
o ^aatXng, iif)* ontQ f^ «C/^? luQtir^TO , xutu JlfQOwv ini Tr^v a. 372 
fojuv ioTiXXfTO , nQoiwv Tt o/oXaiiog ilior^&ft ra diovTU nQfo- 

10 ^tvofiivatg Tutg noXtai , xal viXXu noXXtt xuTtt to nQoar,xov toxo- 
voitft, ToTg dixuta airovat Qudiiog qtXortfioviiifvog ru uirovfttvu, 
nuQfX&iuv di tig tjjv l4vTt6/fiav fitrot, nuor^g uacfuXtiug ru roi 
noXiftov dnoxfi, rbv ftiv /tifiuiva StarQi^iov iv roTg uvro&i (iuai- 
Xtiotg, r^QOg di ini rr/v '^ltQuv noXtv untojv xuxfTd^tv t« OTQuro- 

15 ntda roTg IliQauig inuytov, xut uv&ig ivtaruftivov rov /tifiwvog 
inavtwv tig rr^v Idvrio/fiuv. tj ftiv ov* nQog TliQoug ovTotg irQi- 
^tro fiu/r^ , Toi; 6i (iuatXiwg xura rr^v liivrto/fiuv ovrog nuou- 
do^wv t^uvioruro nQw/fiurwv vno&taig i'^ uiriug roiuodt. r^v 
rig QtodwQog roTg fiuoiXixoTg vnoyQuq tvatv ivuQiO-ftovfifvog. a. 374 

20TOVTO»' tv fiiv '/f/ovora rt xui TQUffivru, viov di tri xui rw ri^g 
r^Xixiug d-fQtiw Qttdiwg xoXtxxwv d^iontiuig ini ru /fiQoru ouXtvo- 
fitvov ntQiortxvrig rotovroi rtvig uvunfid-ovoiv wg ntQtrroi ririg 
tioiv iv nuiSfiti xu\ rtxfirjQuod^ut rb fiiXXov tx rivog xurcood^wfii- 
vr^g uvioTg fiuiTtiug Sfivoi. nvv&uvoiifvot <Jf rig ftfru OvuXtvru 

peinodnni excessit. et cum liberatus esset, congressi proceres aulici suc- 
cessorem ut designaret imperil cohortabantur, ne, si quid humanitus ipsi ac- 
cidisset, detrimentum res publica c^peret. hac oratione permotus iniperator 
Gratianum tilium imperatorem principatusque coiuortem dixit, iuvenem ad- 
huc nec plenos pubertatis annos ingressum. 

13. Cum hic rerum ad Occidentem status esset, Valens iraperator con- 
tra Persas in Orientem, quo tendebat initio, se parat; ac lente progressus, 
oppidis legatos ad se mittentibus, ubi posceret usns, opitulatur, aliaque 
multa rite administrat, aequa petentibns facile postulata concedens. An- 
tiochiam cum pervenisset, oronino caute res bellicas adniinistrat. et hienie 
quidem in Antiochena regia commoratus Hierapolim verno tempore proficis- 
citur, atque inde contra Persas ducens exercitus instante rursus hieme re- 
vertitur Antiochiam. ac bellum quidem Pergicnm in hnnc modum extraheba- 
tur. cum autem Aiitiochiae degeret imperator, ex huiusmodi causa rerum 
inusitatarum materies coepit. erat Theodorus qnidam inter notarios ini- 
peratoris adscriptus. hunc nobili quidem genere prognatum et educatum 
bene, sed iuvenem adhuc, qui ex aetatis fervore non difficulter assentato- 
nim adulationibus ad peiora impelleretur, adorti eius generis homines ex- 
cellere se litteris et ex divinatione quadam ab se praeclare percepta futura 
Gouiiciendi se peritos esse persuadent. inquirentes quis post Valenteiu im- 



188 ZOSIMI 

fluaO.evaeiev, torrjaav TQinnSa jo ^ieU.ov avroTg Sid rtvog tn]/itul- 
rovja reXerijg' quv7]vui de iv r(p rQinoSi yeyQuitneva d^r^ru xal 
ti xal ov y.al enl rovroig rb dtkra, ravru de [AOvovovy\ (pMvtjV 
uffievru dr^Xovv ujg QeoScoQOg rt]v ^aoileluv [^teru Ovulevra diadt- 
'^erut. rovrotg inuQd-elg roTg vd-Xotg, ino re Ti]g uyav inid^-5 
ftiug uyvQraig Gvveyiog xal yor/Otv hmvy/uvoiv y.u\ ntQi rov nqax- 
rtuv y.oirov/.ievog, ^uaiXeT y.uraffiOQog yiverai. xul uvrog ftiv 
u^iuv ididov T7;g iy/etQrjoetog Siy.r^v , (14) ovvt^utve de ini 
rovico xui treQov. QioQrovvuriuvog , rfj tujv ^aoi^txcov icpforwg 
rai.iieiotv cfQovridi, rcov vcp^ tuvrov orQurevo/tivcov rtvu yor^reiugiQ 
yQuqijv cftvyovru xqivcjov vnt^u/.tv aixio/.ioTg ' rov de rfj rcJov §u- 
advcjov uvuyy.T] y.a\ ulXovg i'^ovofxdoavrog (hg avvtntorufievovg 
uvrcp, T« fiev rr^g i'S,erdoecog eig 3l6deorov, o^ rrjg avlffg vnuQ/og 
r,v, (.lereqtQero oTa TtQOocioncov u/d^ivrciov elg /.teoov rfj uQ/fi rov 
dty.doavrog nQoreQOv ov/ vnoxst/ievcov , rj de XQioig dtc/, ndvrcav^^ 
i/coQit. nQog de OQytiv uf.ierQ0v b ^uoiXevg uvuorug vnonrcjog 
hi/t nQug unuvrug rovg ini cftXoaocfiu Stu^orirovg ij uXXcog Xoyotg 
ivrtd^QUfiftevovg y.ui nQOoeri jcJov iv rf uvXjj rifiioftivcjov rtvug^ 
y.u\ ovroi yuQ cLg ini/jovXtvovrsg rco ^uotXtT nQOGr/yyiXXovro. xui 
dr/ inifinovro nuvra/od^ev oificoya\ y.a\ undvrcov xoivog dSvQfiog ' 20 
'ijV yuQ nXijQT] ru fiev dtOfiCjorrjQta rcZv ftdrr^v oixovyrcjov uvra, diu 
di rcJov oScjjv icfiQtro nXijd^T] nXeiova, rcov iv ruTg noXtai xuruXt-' 
Xtififiivcov. al Se rug cfv7yaxug rcJov fidrr^v uyofiivcav increrQUfi-. 

4 cctptivon. Srilovvfd coq P. 17 aA^org LP, 

peraturus esset, tripodem statuisse , qui ritu quodam arcano significaret ei* 
qiiod futurum e&set. in tripode scriptas litteras et £ et O et praeter has 
ll apparuisse ; quae quidem modo non vocem exprimentes indicent Theodo- 
rum in iniperio Valenti successurum. his ille nugis elatus, dum prae cupi- 
ditate nimia circulatores et maleficos frequenter adit et cum eis quod agen- 
dum erat communicat, imperatori proditur et dignas conatu poenas luit. 
(14) secundum hoc et aliud accidit. Fortunatianus , comes rel privatae, 
qiiendam ex militantibus sub se veneficii reum , de causa cognoscens, ver- 
bcribus subiicit, cum ilie tormentis coactus et alios nominatim indicasset 
tanquam sibi conscios , causae quidem cognitio ad Modestum praefectuni 
praetorii transfertur, qaod in medium personae productae fuissent, qui illius 
imperio qui prius ius dixerat non suberant ; iudiciura vero in universos exer- 
cetur, et princeps ad iram immodicam concitatus omnes philosophiae nomine 
celebres vel alias exciiltos litteris et praeterea quosdam honoratos in aula 
snspectos habet: nam et illi velut insidiatores priiicipi deferebantur. undi- 
que ploratus et lamentatio communis omiiibus emittitur. erant enim pleni 
carceres illorum qui praeter raeritum in eisdegebant; et per itinera raaiores 
bumiimm copiae traUebantur quam in oppidis essent reiictae. cohortes au- 



LIB. 4 CAP. 13. 14. 15. 189 

/umif (fv)M} nQog uaq^dXnav to>v ffvXaTTOfi^ron' nvx uoxiTy uiiin- 
Xoyovr , dfdnrui Ti fti^ Tinv yf Tio/.Xip nXiiovg orrtg tx^Sidauirjo 
qvyi^v tuvToTg. xui ol fitv avxoifdrrut di/a nuviog urf/juQOvv 
xivdvrov , xuTr^yoQtTv uvw^^xu^ofjtvot ftovov , oi dt xQirofitrot rvv 
5 fifv iriinoiTO O^urdxov ^iyu voiiifiiov tXiy/Mv , o\ di Tug ovaiug 
uniuXXvov, nuTdug xui '^TvuTxug xu\ tt^v uXXtjv avyyivtiuv ia/ujrj 
Tv/ji xttTuXtnovTtg' r^v yuQ rd anovduLofitvov ix noXvTQoniov 
uofiirjtdTtov avXXo^'iiV tm drifioalot noXXuJv yiviad-at /nt^iiujior. 
(15) noiujog fiiv ovv TiZv ini ffiXoaoifin ^fojiiifiiov uri',ntjo 

10 3Iu'iifiog, xat fttTu tovtov o ix 0Qvyiug 'IXdQiog wg dtj /Qrfafiov 
Ttru Ao^oy fig to auffioTfQOv tQur^vtvaug, xu\ ^iiicoridr^g ini ror-r 
Tfii xui ITujfiixiog ytvdug xu\ o ix KuQiugl/trdnorixog. i^auv 
di ovxQi nuvjtg tlg uxqqv nutdtiug iXr^Xv&oTtg xat qd-orio fiiLXXov 
V ^'Vfif' «^"f"''" xuTUXQi&irjtg. ovTto di Ofiov nuvTU avrtJuodT- 

15 TtTo looTf xu\ Ttuv nQOOTv/ovTfov Tug oixiug intiativut fifju nXt^- 
d-Qvg uviSTp> Tovg avxoffdvTag , xal Torf unavToivTag uQndLttv, 
ixSidovut di ToTg qortitn iinurTag xu\ Si/u xQiattog TtJuyiiiroig. 
Ttvv di uiomjidjcjv r^v xoXoqtuv Or,fnog, ov tig nuauv tidtog 
fbftorr/Ta nQo/tiQov ovtu TTJg lAaiug uv&vnurov 6 fiuatXtvg tfnti- 

90Xiv, fog uv fir^dt^g Ttov ntQi Xoyovg ianovduxoTtov unoXtirfS^fir^. 
xat dg toyov jlti to jSovXtvfiu * ndrrug yuQ b Or^axog uvuCr^jr^aug, 
ftvg fiiv tvQfv uxQiTtog unixTtrvt, Ttrvg di Xoinovg vniQOQtov tuv- 

3 fpvyriv Si Hbri tpvytcr. 18 f/g ararra tlScos co(i6t7itos P. 

tem, quibus erat eonim mandata castodia quotquot !n carccres absqne causa 
ducebantur, noii se surficere fatebantur asservandis iis qui cu^todicbantur, 
seque vereii dicebant ne longe numero plures vi sibi viau» ad fugam aperi- 
rent. et calumniatores quidem absque omni periculo discedebant , accusare 
duntaxat coacti ; rei vero partira morte multabantur absque legitiniis pro- 
bationibus, partim facultates amittebaut, liberis et coniugibus ceterisque 
cognatis extreniae fortunae relictis. hoc enim agebatur , ut per nefarias ra- 
tiones multiplice^ niagnam fiscus pecuniae copiam coUigeret. ( l5) prinius 
ex iiobiiibus philosophis interfectus est INIaximus. et post illum oriundus e 
Phrygia Hilarius, qui ambiguum quoddam oraculum clarius fuisset interpre- 
tatus. secunduin hunc Simonides et Patridus Lvdus et Andronicus e Caria ; 
qui omnes ad summum doctrinae fastigium pervenerant, et potius in^idia 
quam iusto calculo dainnati fuerunt. adeo vero plena coniusionis erant 
omnia. ut libere deiatores cuin multitudine quorumvis semet offerentium 
domos ingrederentur, et obvios raperent atque illis traderent qui etiain 
inandita causa quoslibet necare iussi fuerant. et horum flagitiorum quidain 
quasi coioplion erat Festus, quem ad omne crudelitatis genus promptum mi- 
serat imperator, ut Asiam proconsule administraret, ne quis eruditione do- 
ctrinae praeditus superaret , sed initum consilium reipsa succederet. nam 
cuni omnes uidaga&set Festus, quos qcidem repperisset, nulla cogDJtione ad- 



190 ZOSIMI 

ToXg qvyriV rjvayy.uafv Inid-Hvai. ym) tj fiiv ix rrjg y.aru 0(-oS(o~ 
Qov ulriug avfifiuaa ruTg noXfat ovf.iff0^u ruvrTjV i'a/s Tijv rs- 
7.ivrrjv. 

16. Ovulivriviavog df do'^ag mog rov nftog rovg riQfia- 
rovg noXifiov diurid^ivui fitr^itog , ^uQvrurog tjv raig anuirrjaiaiS 
Twv ilaffOQiov aqodQoriQOv tnixiif.itvog xul vntQ rb avvrjd^ig ruv- 
Tttf danQdrrMv. tnoittro de rovrov nQotpuatv rijg aiQurtcortxijg 
Sunuvtig ro nXijd-og , oniQ rivuyxuaiv avrbv ixdunuvijaut ru r(o 
dvfixoauo (fvXurrofiivu /Qrjfiura. tlg fiTaog roivvv unavrug inl 
rovrco xivrjaug irt /iitil,ov ij nQortgov iniy.Quivtro , xui ovrt rovgiO 
uQ/ovrug ijd-tXtv t^trdl^eiv il xtQdovg unt/ovrui , roTg re ix rov 
Lijv uf.iffinr(og t/ovai do^uv i(fd-ovft, xui unXcog tintTv triQog rtg 
TjV nuQU rbv ti UQ/rjg intrtjdtvd-ivru TQonov uvrio rijg /SuatXttug. 
dtd ravra xai ^i/^vtg , ovx ivfyxuvrtg rrjV^^Pcofiavov nXfortiiuv 
Tow rr^v OTQuriiortxrjv t/ovrog iv MuvQOvaiotg UQ/r^v , OiQfK^) 15 
rrjv dXovQyida dovrtg uviSfi^av ^uotXiu. ontQ dnayytXd-fv eixo- 
Tcog OiaXfvrtviavbv avviruQu^t' xui nuQu/Qijfia ruyfiara rtva 
crQurtcortxu r^v iv Ilutoviu xui IMvoict, rfi uvco xuruXtnovra cfv- 
7.uy.rjV ini .At^vrjV ixnXsvaut nQoatru^f. rovrov drj ytvofiivov 
^uvQOfiuTut y.ul Kovddot, xut nQortQOv ovrtg tyxoroi zw rrjv iv20 
Tovrotg intrerQUftftivtp roTg ronotg (fvXuxrjv (t^v di KtXiartog^, 
(.itrd rrjV t(jov OTQurtcorcov fig udt^vrjV dnoSrjfiiav inid-evro Uuioai 

15 alu eum vocant Comilem /ifrtcae; vide Prosopograph. cod. Th. 

20 l'yx LP, relicto pro postremis quattuor literis spatio vacuo. S. 

21 KfXiazios Amaiiano MarceUianus. 

hibita interficiebat , reliquos exsilio semet ipsos roultare cogebat, et ca- 
laniitas quidem ea quae culpa Theodori civitatibus accidit, hunc habuit 
finem. 

16. Valentinianus vero , qui visus fuisset bellum adversus Germano» 
mediocriter administrasse , gravissimus subditis erat, tributorum exactionea 
acrius urgens eaque ultra consuetum morem extorquens. praetexebat autem 
ii)ilitaris annonae magnitudinem , quae ipsum pecuniam fisco servatam coe- 
gisset expendere. quapropter odio cunctorum in se concitato , acerbior 
etiam quam prius erat ; ac neque magistratus examinare volebat an a ca- 
ptandis lucris abstinerent, et gloriam ex inculpata vita nactis invidebat. 
denique fere alius erat et diversus ab iis moribus quos initio regni prae se 
tulerat. eam ob causam et Afri, non ferentes avaritiam Romani, qui apud 
Mauros magistri militura officio fungebatur , amictum purpura F'irmum impe- 
ratorem crearunt; cuius rei nuntius allatus haud abs re Valentinianum per- 
turbavit. ideoque confestim numeros quosdam militum, rellcta Pannoniae 
Moesiaeque superioris custodia, in Africam navigare iussit. quo facto Sar- 
matae et Quadi, iam pridem illi cui credita erat horum locorum custodia (et 
erat :s Coelestius) infensi, post militum profectionem in Africam Pannonios 



LIB. 4 CAP. 16. 17. 191 

Tt x(u Mvootg' Tov yuQ KtXiajiov tov xovxiav uo/ovxa ntcrxfaiv 
ivoQxoig nuouyuyovxoq , uvtkuvxog xt doX(o XT^g rp«7ii^);? tr/ nQo- 
xtiittvr^g , iix6x(og ol ^viq^uqoi xijg t(f odov xuvxTiV t/ovxig n(j6- 
(fuaiv xovg niQt xov^Joxqov iXtli\(yvxo, nuv, ti Ti tHjv noXnov r^v 
5 ixxog , dtuQndi^ovTfg. uXXu JJuiovtg fxiv tig ugnuyijv Totg jjuq- 
(iuQotg nQoixnvxo , riHv axQuxt(oi(Jtiv ixtitXiog nQog xo qvXdxxtiv 
xug noXitg i/6vx(t)v xui xoig ivdoxtQai xov noxuftov ronotg oiy^ 
r^xxov ij 01 ^tiofSuQoi nuQtvo/Xovvx(ov' JSIvaiu di ovdtrug inti- 
QuO^Tj xuxov , &todoaiov xov xijv axQuxtcoxixifV (XQxijv i/ovxog 

10 uvdQtitog axuvxog xul rovg intovxug unodt(oiuvxog , oQ-tv ix rav- 
xr^g rijg vixr^g d6'§uv xTj;fT«/i*vof txv/t f.ttxu xuvxa rijg ftuai- 
Xtlug. uXXu xuvxu fitv iv xoig oixtioig dff r^yi;!}r^atxui /Quvoig' 
(17) OvuXtvxtviuvog di t^v uxor,v ruiv unuyytXd^ivxtov ovx ivty- 
X(vv , ix KtXxtov OQftr^aug ini xi,v'IXXvQt'du diiliuirt, ^ovXtvofit- 

15 vog ntQl xov nQog Kovddovg xui ^uvQOfduxag noXiftov. BltQO- 
fiuvdrjV di, axQuxicoxixiov iQyiov iftntiQiuv t/ttv nuou TOi;? uX- 
Xof^ doxovvxu, nuvTog xov axQuxonidov nQ(iiaxi]ai. rov di /ti- 
fi(vvog nuQu xo ti(o9^og ixxu&irxog , taxtXXov nQog uvxuv ol Kovu- 
doi nQta^tiug X6yovg vniQ xb fttxQiov qiQovxug, i(p^ oTg OvaXtv- 

20xivtuvbg uyuruxxrjOug , xui vnb xf/g uyuv OQyijg nuQUffooug ov 
noQOU) ytrofitrog, ciifiuxog xdxw&tv ura/d^irxog inl rb axoiia 
avo/6iTog rt rug rr^g (fojvi^g uQxr^Qiug iiiXintv , iv fiiv ^IXXvQioTg a. 375 



7 tQonoig LP. 12 c 24. 19 maliai JiQtc^tiav Xoyfrv^ 

vntQ zb fiizQiov tpiQOvcav. 



et Moesos invadunt. nam qnod ipsorum prlnclpem Coelestius interpoiiita 
fide, sacramcnto cunfirniata , circumvenerat eumque fraude necaverat, nec- 
dum reniola mensa, non abs re barbari, iianc expeditionis nacti occasioneai, 
in vicinos Istro grassabantur, quicquid esset extra oppida, diripientes. 
itaque Pannonii barbarorum praedationibus erant expositi , dum milites se- 
gnitcr oppida defenderent et cis amnem posita loca non minus quam barbari 
vexarent Moesia vero propterea nihil mali perpessa fuit , quod magister 
miiitum Theodosius viriliter obstitisset et invadentes fuga sibi consulere coe- 
gisset. unde factum ut ex hac victoria gloriam consecutns ad imperiuni dcin- 
ceps pervenerit. «ed haec suis temporibus et locis exponentar. (17) Va- 
lentinianus autem, quae nuntiata fuissent audire non sustinens, e Cellis pro- 
fectus in Illyricum transiit, de bello Quadis et Sarmatis inferendo deliberans. 
iVlerobaudem , qui rei roilitaris peritiam supra ceteros habere videretur , toti 
exercitui praeficit. hieme praeter morem durante longius, Quadi per lega- 
tos ei verba quaedam modum excedentia denuntiant; ob quae indignatus 
Valentinianus, praeque nimia iracundia propeniodum redactus ad insaniani, 
sanguiue in os delapso, qui vocls artcrias obstruebat, exstinctus est , cum 



192 ZOSIMI 

hvta fiijvug , tXlitnovaim' Zliyon' r^i-iiQwv , SiarQiipag, alg Swdt- 
y.uTov dt iviavTov jr^g ftaaiktlug nQOtXd^oiv. 

18. TovTov TtliVTi]aavTog tfintacov Tio 2iQftio) ayr^nTog 
ra ^aoiXttu xuTt(flt%t xa\ rrpf ayoQuv , tSo^t Tt roTg tu, toiuvtu 
x()ivttv dttvoTg ovx uYatov roTg yotvoTg nQuyfiaatv tivui rb rtoug. 5 
xul attafiol di tv rtat avvr^vt/dr^auv ronotg, tatiad^rj St xul 
Valen». Kqi]Ttj affoSQortQOV , xa\ rj IltXonovvr^aog fxtTa rijg aXXrjg '^EXXu- 
*' Sog , tooTt y.u\ rug noXXug StuQQvijvut rcov noXtcov , nXrfV rijg 

^Ad^TjVuicov noXtcog yu\ rr^g l4TTiy.rjg. ruvTr^v Si y.ui ntQiacod^riVui 
(fuaiv i'^ ahiug rotuaSt. NtaxoQiog iv txtivoig roTg /Qovotg ItQO- 10 
(fuvrtTv rtruyfitvog ovuq td^tdauTO nuQay.tXtv6[.itvov /Qijvui rbv 
Id/tXXia rbv i\q(ou Srjf.ioaiutg Tiftua&ui rtfiuTg' tatad^ut yuQ tovto 
rfi noXti ocorriQiov. intt Si ixotvcoauTO roTg iv rtXft rrjv QxptVy 
01 Si XvjQtTv uvrbv oiu Si] vniQy?]Q(ov ovru voftiauvTtg iv ovSt)'l rb 
Qrj&iv inotrjouvTO , avTbg y.uO-^ tuvTbv Xoytaufitvog rb nQuy.riov 15 
iia\ ruTg d-totiStoiv ivvoiutg nuiSuycoyovfitvog , tiy.ova rov iJQCOog 
iv oiy.co fiiy.Qcp S?]fitovQyr]aag vnid^r^y.t rco iv nuQ&fvcovi y.ud-tSQv- 
fiivco ri]g Idd-r^vug uyciXfiuTi, rtXcov Si rfj d-fcp t« avvi]d^ri y.uTU 
ruvTbv y.u\ rco iJQtoi t« iyvtaofiiva ol y.aTu d^fOfibv tnourrf. rov- 
r(o rt rcT) TQonco rijg rov ivvnviov. ovfi/jOvXi]g tQy^i) nXr^QCod-tiar^g, 20 
inipQiauvTog rov ottofiov fiovovgl^&r^vuiovg ntQtocjodr^vut avvtjjrj, 
fitTaa/ovar^g r&v rov ijQtoog fvtQytatcov xu\ nuar^g rijg IdrTtxijg. 

5 nigag LP. 17 0^x05 fifXQog est parvTim sacellum, ohrjftcc, 

vataiios, armarium. H. 21 i7ti§Qv6avzQs L. 

in lllyrico menses novem, paucis diebus deraptis, commoratus fuisset et im- 
perii duodecimum annum attigisset. 

18. Eo defuncto fulmen e caelo Sirmii delapsum regiam cum foro con- 
cremavit , visunKjue fuit iis quorum acria de rebus huiusmodi iudicia sunt, 
parum prosperum publicis rebus hoc portentum esse. terrae motus quoque 
nonnullis in locis acciderunt, Creta vehementius succussa cum Peloponneso 
reliquaqueGraecia , ita ut oppida complura collaberentur, exceptis Athenis 
et Attica regione, quam ex huiiismodi causa conservatam perhibent. Ne- 
storius id temporis sacroruni antistes constitutus somnium vidit , quod pubii- 
cis honoribus Achillem heroa iuberet aftici: hoc enim urbi salutare futurum. 
cum autem visum hoc cum magistratibus communicasset , atque illi rati eum 
delirare, qui iam senex decrepitus esset, nihili quod dictum fuerat fecissont, 
ipse secum ratiocinatus quid agendum esset, divinisque cogitationibus edo- 
ctus, imaginem herois exigua forma fabricatam sub Minervae simulacro, 
quod in virgineo conclavi collocatum est, posuit. quoties autem perageret 
consaeta huic deae sacra, pariter et illa quae sciret heroi debita rite faciebat. 
at(iue hoc modo cum ipsa re somnii consilio satisfactum csset, terrae mota 
passim grassato solos Athenie.ises salvos evadere contigit , Iiisce beneficiis 



LIB. 4 CAP. 17. 18. 19. 20. 193 

vTt Sf Tovro ulr^d-tg tati, fiad^tiv Titort di* lov o <ftXoao(fog ^f- 
Qiuvog dif'^ijX&tv , iftvov tig rovTOv rbv r^oioa yQutfurv» oXXu 
TUVTU ovx uvuQiwara roTg nQOxiifitvotg ovru nuQi&r/.u. 

19. OiuXtvrtvtavov Si rikfvrr,auvTog OQCuvrig oi ru^tuQ-^ 
5/.ot lyitQo^uvdr^g xu\ 'ExiriOg OtuXtvru x«i rQurtuvov noQQio nov 

diuTQi^ovrug (6 (.liv yuQ tri xuru rtjv taiuv r,v, o di iv roTg 
taniQlotg Fuluruig nuQu tov nuTQog unoXtXtifif.iivog') , vq:oQoi- 
fttroi firi nort avfi^fj rovg vniQ tov ^arQOv ^uQ^uQOvg avuQ/oig 
inintatTv roTg nQuyftuai , nuTdu OiuXtvriviuvov riov , ix yufitrijg 

10 uvr(p rtx&ivra rijg nQortQov Mayvtvriip avvotxr^adaijg, ov noQQio 
■nov fitru rr^g ftrjTQog ovru fitruntfitpufitvoi nuQuyovat fttru rijg 
uXovQyidog tig ru ^uaiXtta , ntftnrov uyovra fioXtg ivtavruv. Stt~ 
Xofiivurv di nQog tavroig rQartavov xai OiuXtvrtvtuvov rov viov Vat<'ii«, 
T1JV puaiXttuv, wg tooxtt roig ntQt uvrovg ru nQuyfiura xQtvovatv . y^, . 

15(«t'Toi yuQ ol ^uatXtTg oix r^auv tevQtoi Siu t^v rjXtxiuv), Fqu- niantuU. 
Tiuvip fiiv TU KtXrtxu (fvXu xui ^J^r^Qiu nviaa xui rj BQtrruvtx^ 
vijaog untxXr^QOvro , OiuXtvriviuvov di idoxft rrjv 'IraXiuv Tt xui 
^XXvQiovg xal ttjv oXr^v i/ttv udifivr-v, 

20. OiuXtvra di tov ^uaiXiu noXXai noXXuyod^tv ntQitt'- 
SOarr^xiauv noXtfio)v tntqoQui. xui nQuirov fiiv^auvQOt (^xaXovai *• 87fl 

Si uirovg oi fiiv Iltoidug, ol di ^oXvfiovg, uXXot di KiXixug 
OQtiovg' To di uxQi^tariQOv , r^vixu tlg rovg ntQi uir<Zv u(fixco' 

5 'Eytltios] Ammian. Aequititu. £2 oifiovs LPi corr Leonda- 

▼ius. 

herols tota paritef Attica fruente. hoc autem vertim esse , licet ex lis co^ 
gnoscere quae Syrianus philosophus, hymnum in hunc heroa scribens, com- 
memoravit. ct haec quidem a propositis rebus haud aliena libuit adiicere. 

19. Ceterum exstincto Valentiniano, cum iegionum tribuni Merobaudes 
et Equitius Vaientem et Gratianum viderunt iii iocis procui remotis degere, 
quod alter adhuc esset in Oriente, alter apud occidentales Gailos a patre 
relictus fuisset , veriti ne quando nsu veniret ut traiisiiitriani barbari reliua 
principe destitutis irruereiit, arce«situm minorem Yalenliniani filium , natum 
ei de coniuge quae Magnentii prius uxor fuerat, nec procul inde cum matre 
degentem in regiam purpura vestitum producunt , cnra vix qubitum aetatis 
annum ageret. dividentibns imperium inter se Gratiano et Valentiniano rai- 
nore , prout iis videbatur qui apud eos rea moderabantur ( nam priiiclpes 
ipsi propter aetatem ^^ui iuris non erantj; Gratiano quidem Celticae nationes 
et Uispania tota cum insula Brittannia attribuebantur, Valentiniantun vero 
placuit Italiam et Illyrios et totam Africam possidere. 

20. Ceterum Valentem imperatorem plures e pluribus locis irmentea 
bellorum fluctus circumstabant. primum Isauri ( quos alii Pisidas , alii So- 
lymos, aiii Cilices montanos vocant: nos qnidem accuratius de his aliquid in- 
dicabimug , ubi ad eum locum pervenerimus de iis ut dicendum sit ) oppida 

Zostmus. 13 



194 ZOSDH 

fj^td^a Xoyovg, SriXioaOfitv^ T«g ev ylvxiu xai TIaf.irfv).ia noXftg 
tJioQd^ovv , TH/wv fiev y.QartTv ov $vvdf.itvoi , ta di (v ToTg vnui- 
&QOtg unuvTu StuQnuLpvxfg. fnel di b /3uoiXfvg fzi xutu t^v 
\dvTi6x_fiuv SiuTQt^wv 6aTfXA.«v fn* avTOvg uqxovguv, w? cpfTO, 
Svvuf.iiv, ol fttv ^IouvQOi fifTU Tijg Xftug unuar^g fig tu tqu/v-5 

TUTU OVVfCffVyOV TWV OQLOV , OWTf dlCO^Ut TWV OTQUTllOTWV St^ fX- 

fitXfiuv Svvufifvwv , ovTe uXXwg t« avfi^uvTu TuTg noXfot Svotv- 

/1]flUTU d-fQUnfVOUt. TOVTWV Sf OVTIOV fV TOVTOig , (fvXoV Tt ftuQ- 

^UQOV ToTg vnfQ tov ^Iotqov 2y.vd-txoTg fd^vfotv InuvtOTrj , nQOTf- 
QOv fitv ovx fyvcooftfvov , TOTf df fiuiqvt]g uvutpuvtv. OvvvovgiO 
Si TovTOvg fy.uXovv , fiTt ^uoiXfiovg uvTOvg ovofiuLftv nQoorjyfi 
^y.vd^ag , fiT» oi'g '^JFlQodoTog (pr^oi nuQoiy.fTv tov ^Iotqov oifiovg 
y.ui uodtvtug uv&Qwnovg, tlTf fx rr^g Idoiug fig Ttjv EvQtomjv 
dii^rjOuV y.ui tovto yuQ tVQOv toTOQijfiivov, (vg ix Tijg vno tov 
Tuvuidog xaTUCfitQOfiivi^g iXvog b KififiiQtog anoyaicod-tlg Boono- 15 
Qog fviStaxfv avToTg ix rrjg lAoiug ini ttjv EvQconi]v ntt^ Stu/Sr/- 
rut. nuQfXd-ovTfg Si Oficog ToTg "nnoig xui yvvui^l y.ui nuioi xul 
oig intffiQOVTO, roTg vntQ tov^Iotqov' xuTCoy.t]fiivotg ini]fouv ^y.v- 
^utg, fiu/r^v fiiv aruSiuv ovrt Svvuftfvoi to nuQunuv ovre fiSoTtg 
inuyuytTv (^ncug yuQ oi fiTjTf tig yijv nr/^at Tovg noSug oToi rt^ 
ovTtg tSQuitog, uXX^ ini tcZv "nncov xui StutTcofitvot xui xu&tv- 
SovTtg') , nfQttXuotot Si xui ixSQOfiuTg xui tvy.uiQOtg uvu/coQi]ot- 
atv , ix Tcov "nncav xaTUTo'§tvovTfg , umtQov tcjov 2y.v&(jjv tiQyd- 

20 fiii8\? 

Lyciae Pampliyliaeque vastabant, cum moenibus potiri non poesent, sed 
omnia sub dio sita diriperent. iniperatore vero, qui adhuo haerebat Antio- 
chiae, satis magnas, ut ipse pulabat, in eos roittente copias , Isauri cmn 
universa praeda in montes asperrimos confugiebant, militibus ob segnitieru 
nec persequi eos valentibus, nec alia ratione casibus oppidorum adversis me- 
deri. cum haec ab illis ita gererentur, natio quaedam barbara transistrianas 
gentes Scythicas est adorta, prius illa quidem incognita , sed quaesubito 
tum temporis emersit. eos appellabant Hunnos, sive adeo regii Scythae 
nuncupandi sunt, sive quos ait Herodotus Istri accolas esse, homines simos 
et imbelles , sive denique in Europam ex Asia transiecere. nam et hoc nie- 
moriae proditum in historiis repperi , elimo, quem Tanais devehit, Cimme' 
rium Bosporum ad terrae formam redactura facuitatem eis praebuisse terre- 
stri ex Asia in Europam itinere transeundi. utut sese res habeat , profecli 
cum equis et uxoribus et liberis et iis rebus quas secum vehebant, habitantes 
super Istrum Scythas invaserunt. ac stataria quidem pugna prorsus neque 
poterant neque norant hostem aggredt (quo enim id pacto? qui ne in ter- 
ram quidcm firmiter pedes defigere poterant, sed in equis et haerebant in- 
terdiu et somnum capiebant) sed partim circuniequitando , partim excur- 
rendo, partiiu opportune retrocedendo et ex equis iaculando, immensam 



LIB. 4 CAP. 20. 21. 195 

Gavro tfitvov. totto avi'f/d}g notovvTfg tlg tovto to ^3cv9^ix6v 
Tifouarr^oav Tr/Jj? tooTf Tovg nfotMXnfiutyovg , tov flyov fxoTdv- 
Tug olxr^Gfurv , txdovrat ftiv ToTg Ovvvotg Tavxag olxfTv , uvTOt 
if (ftvyovTfg tm rijv uvriTifcag o/O^r^v Sta^f^vut tov^otqov , x«« 
5 Tug /fTQug uvuTfivavTfg ixtTfvftv df/9i;vat nuQu fiuatXtcog, vn- 
la/vfTaO-ui Tt nXr^oioofiv tQyov uvTto avuuu/iov ntaTwv xut /ie- 
(juiwv, Tiov df Tu.g tn\ tov Torpov noXftg qQOVQtTv TfTuyftfvbty 
fig T^ Tov ^uatXfiovTog yvioftr^v uva^u)Xofitvoiv tu nfQt tovtov, 
dc'/ta&ut Tovrovg OvuXr^g inirQfrtf nooTtQOv unod-ffiirovg ru 

lOonXu. Tiov di TU§iuQ/o)r , xui oaot arQuruoruiv Tjyfftoviuv flyov, 
Siu^uvriov ftiv i<p' tort onXorv Si/u Tovg fiuQiStxQovg ini Ttc *Pft>- 
fiuiiov oQtu Stunifiyput , ftr^dtvbg di yfvoftivov iriQOv'nXr^v '^'wut- 
xiov fvnQoavoniov tniXoyf^g xu\ nuidtov (oQuiorv lig uio/Qorrja d^- 
Qug Tj oixtrtSv rj ytotQydiv xTr^atu)g, oTg rtai ftovotg nQoaa/ovrtg 

15 Ttur uXXo)v oau nQog xoivov oqtXog VqiQOv vntQtTSov, wart uitiXtt 
fitru ruiv onXtov iXu&ov ol nXtiovg niQuiw&ivrtg. xui ufia rf^g 
V710 ^Pioftuiovg yfjg ini/SuvTfg ovTt ixtatcov ovrt OQxotv iftvr,adTf- 
auv , uXX^ Tj Oodxrj rt unuau xui fj ITuioriu xui ru fti/Qi 3Ia- 
xfdoriag y.ui QfrruXiug inXr^QOvvro ^uq^uquiv tu nQoanfaorru 

20 XrJ^Ofiirior. (21) xrvSirov di roTg tuvttj nQuyftuatv intxttfii- a, 377 
rov fityiorov, SQuiiovTfg ini ^uatXiu ro avft^uv unuyyiXXovatv. 
6 di T« nQog JliQaug tog ivf^v Stu&ifitvog , uno rf^g l^vTio/tiug 

11 icp' oz£ L. 18 Ilatovla] forsan Mvela. R. 

ScTtharnm caedem edebant. qaod cam freqaenter facerent, nationem Scy- 
thkani ad eam fortunam redegerunt, ut superstices domiciliis suis relictis 
Hannis ea traderent incolenda, ipsi fugam capessentes in adversam Istri ri- 
pam transiicereiit , erectisque manibus supplices ab imperatore se recipi pe- 
terent, simulque poIUcerentur officio se tidorum et constantium sociorura 
functuros. eam rem cum praesidiis oppidorum ad I«trum praefecti eo usque 
dilferrent . dum de voluntate principis cognitum fuisset , Valens uti recipe- 
rentur armis prius depositis permisit. itaque tribuni legionum militumque 
duces transiiciebant illi quidem , ut absque armis barbaros in fines Romanos 
dedacerent : rerum nibil agebant aliud quam qaod elegantis formae mulieres 
deligerent, et pueros formosos ad usum obscenum venarentur, aut calones 
agricolasve compararent ; qaibus solis intenti cetera pablicam ad utiiitatem 
epectantia negligebant. unde fiebat ut complures clara cum armis transvecti 
i^jnorarentur; qui simul atqne solum Romanum ingressi fuissent, neque pre- 
cum iliarum supplicum neque sacramentornm recordabantur, sed universam 
Thraciam cum Pannonia et pertinentibus adMacedoniam etThessaliam usque 
, regionibus complevere barbari , quaevis oblata sibi diripientes. (21) cum 
antem rebns eorum locorum mciximum immineret periculum, principem ad- 
euntes quid acddisset nantiaat iile negotiia Persicis , quemadmodum sane 



196 ZOSDn 

dta$Qafnx/v inl t^v KwvatavtivovnoXiv jjet, xuvrfv&tv inl Oqi>- 
xi]g ixwQei , tov nQog Torg avTOfioXovg ^xvdug uy(i}viGO(.ifvog no~ 
7>tjiiov. i%i6vri Si TM axQUTOniSoj xut avTcp 6t tio ^uoi}.tT xtQug 
U}(fd-ri TOiovdf. avd-QMnov Ti oxijvog trfuvrj xutu ttjv bdov xfi- 
fifvov, TO f.iiv uXXo anav axivr^TOv xui uno xtrfuXijg fxffiuaTiyw-S 
[.liVLo u/Qi nodcjjv ioixog, fiovovg dt rou^ d(fd^uXfwvg uvfioyfitvovg 
i'/ov , ifi^\tnovTug TOig nXrjaidi,ovatv. inti di TOig iQcoTioai Tig 
rt tiri xal nod-iv , ■^* nuQu Tivog Tuvra ndd-oi, navrdnaatv ovdiv 
dnfXQivuTO , TfQUTcJodfg tlvut vofiiaavTfg intSti%uv xul tco ^uaiXtt 
nuQiovTt. ToiJ Si Tug uvTug ntvafig nQoouyuyovTog oidiv TjTTQv IC 
ucfcovog r^v, ovtj ^^y vofitad-fig Stu to nav ro aiofia uxlvr^Tog tlvai, 
ovTt Tid-vdvat TtXicag, inttSTj iQQcoa&at to jSXififia idoxtt. xut 
yiyovtv dcfuvig ucfvco t6 riQug. rcJov ovv ntQitaTCoTCOv ntQi to 
nQUXTtov dnoQOVfiivoiv avvi^uXXov ol t« TOtavTU i^rjytio&at Sftvol 
TTjv iaofiivrjV nQOfiriVvtiv Tijg noXiTtiag xuruoTuaiv , ori Tf nXijT- 15 
TOfifva xui fiuoTiyovfttva StUTtXiati tu nQdyfiuTu, ipvyOQQuyovaiv 
ioixoxu , fii/Qig av t^ t(Sv uQyovrcav xal iniTQontvovrcov xuxia 
Tf).icjog (fd-uQfirj. tovto fiiv ovv , intovTCOv r^ftcov t« xa9-^ txu- 
GTU , avv dXrj&iia (favr^atTui nQoayoQtvd^iv ' ( 22 ) o Si fiaat- 
)uvg Ovd),rjg XriiLpfiivovg rjSt] trjv QQdxr^v noiaav tovg 2xvd-ag20 
d-fcofifvog , tyvco tovg ix rijg tcaug ovv uvTto nuQuytvoiitvovg xul 
fidytod^ui fit&^ "nncov ifinttQOxdTOvg tJJ tcjjv ^xv&(av "nn(o nQo- 

5 dxivr]TOV R pro vulgato tvxlvrjTOV. 10 itaqovTi P. 18 ra- 
xiay^ L margo. 

poterat, compositis, Antiochia cnrsim iter emensus Cpolim abit, atque inde 
pergit iii Thraciam , bellum adversus Scj thas illos transfugas gesturus. 
egressus autem exercltus et ipse princeps huiusmodi portentum conspexere. 
corpus quoddam honiinis in via iacens visum fuit, cetera quidem prorsus 
immobile, verberibusque caeso a capite ad pedes usque consimile, veruin 
oculos tantuiu apertos 4iabens, qui propius accedentes intuerentur. cuin 
autem iiiterrogantibus quis esset et unile, tum a quo istaec perpessus fuisset, 
nihil omnino responderet, prodigiosuin quiddam rati etiam praetcreunti prin- 
cipi commonstrant. cum is de rebus iisdem interrogasset , nihiioniinus inu- 
tus erat, nec existimatus vivere, quod universum corpus expers esset motus, 
nec integre mortuus, quando incolumes oculi esse viderentur. tandem subito 
portentum hoc evanuit. itaque cum ii qui circumstabant, quid agendum esset 
ambigerent , homines in exponendis talibus ingeniosi statom rei publicae fu- 
turum portendi dicebant , quodque duratura esset rerum caesarum et Hagris 
confectarum facies, animam exhalantibus similis , donec magistratuum et ad- 
ministrantium improbitate prorsus interiisset. atque haec nobis singuia per- 
lustrantibus vere praedictum apparebit. (22) Valens autem irapertstor, qui 
iam Scythas universam Thraciam depopulari cerneret, statuit eos quos ex 
Oriente secum adduxcratj ex equis pugnandi peritissimos, iu equitatum Scy- 



J 



LIB. 4 CAP. 21. 22. 197 

7f Qov Intntuxpau XulSovng ovv tiuqu jov t^aai^Mog to avv&r^uu 
x«i' oAijoi-f Twv T^f KvjyxsxuvTtvovno/.nog nvXuiv iif^iauv , xu\ 
rovg txKitnovTug ^xvd^wv xoTg xonrorf ntQOVoivTtg noWuiv r^utQag 
txuaTr^g tifioov xtffuXug. intl di rj tojv "nmov Tu/yvr^g xu\ ^ 
6 ifjjv xovTiuv iniqoou dvafiu/og ttvat ToTg JSxv&utg idoxn , xuxa- 
OTQUTriyriaui TO ^uoQuxrfVixov Sitvor^d^fjauv (fvXov. irtdQuv Ttvu 
iH)i).otg ivunoxQvxpuvTtg Tonotg TQtTg tvi ^xv&ug initvut avrtTdov 
2uQQuxr^v(p. xal xuvxr^g dtuftuQTOVTig Tijg nttQug, Toiv ^uqqu- 
y.i^voiv Siu TO Toif»' a(ftTiQb)v "nnotv TU)rv xu\ fviJLybir/ov x«r* i'^ov- 

10 atuv unoq ivyovTUtv , Tjvixu uv nXrjd^og intov \'Soiiv , intXavvov^ 
Tiov di a/oXuiotg xui ToTg xovTorf uvutQOvrTU)v , Toaovxog iylvtTO 
^xv^oiv ffovog oiaTi unuyoQtvauvTug avTOvg i9-tXf,aai ntQutw^il- 
vut xQv ^axQOv xul ffqraf ixdovvut xoTg Ovvvotg ftuXXov ij vno 
^UQQuxT^vuiv nuvU)Xi9-Qiu Stuq&uQi^vut. xuxuXtn6vxb)v Si cevTWV 

t5 roi"5 nfQi Ktovaxuvxivov xrjv noXiv Tonovg xu\ noQQontQU) nQotX- 
BuvTUiv, yiyovtv tvQv/u)Qia Tt^ ^uatXtt nuQuyuytTv tig to nQoaui 

10 GTQUTlVftU^ 

^xonovftivov Sl avxov zivi Jtoi XQonfo Stu9iTvai xov -noXf- 

ftov TzXi^&ovg intxttfiivov xoaovxov ^uq^uqwv , x«i «/'a xf^ twv 

20 ijLQ/6vxu)v ^UQvvouivov xuxiu , xut nuQuXvaut fiiv uvxovg diu xov 

ntQtt/ovxu Ttt ■nQtxyi^uxa adXov oxvovvxog , unoQovvxog di xiat 

Toig ^ytfioviag naQudovvai nQoar^xn /.ir^dtvbg u^io/Qtto q-atvofti- 

i cvv^ffitt LP. 2 iiti^maav P. rectlus vnei^idav. S. 

iO uv] 8' av LP. <jf. iv9a_6' av p. 179 3, 

thicam prius immittere. qoapropter accepta JIH a princtpe tessera exign« 
numero alii post alios extra Cpolis portas egrediebantur, et remotos a suis 
Scythas contis transfigentes multorum capita quotidie afferebant. et qaoniam 
equorum celeritas ictusque contorum Scythis perquam difficulter posse supe- 
rari ridebantur, astu nalionem Sarracenicam circumTenire statuerant. ita- 
que depressis in locis abditis insidiis, tres Scythas unura Sarracenam adoriri 
ptacuit; qui sane dolus eb non successit, Sarracenis ob equorum suorura 
velocitatem et agiiitatem pro lubitu aafugientibus , quoties multitudinem ali- 
qaam adt entare cernerent. udem si tardiores adactis equis inyaderent eos- 
que contls interioiereat , tanta Scytharura caedes edebatur, ut Istram re 
desperata transuHttere mallent et Hunnis se potius dedere, quam a Sarrace- 
Bis ad internecionem deieri. cumque vicina Cpoli loca deseraissent et ulte- 
rius essent progressi, spatium imperatori datom est copias suas longius pro- 
noTendi. 

Considerante autera ipso quo pacto bellum hoc gerendum esset tanta 
multitudine barbarorum imminente , cum pariter et improbitas magistratuum 
ei molestiam exhiberet , quibus imperium abrogare verebatnr propter eam 
tenipestatem qua tum res agitabantur, et quinam praeficiendi muneribus es- 
sent , (juibos parem et idoneum ridere erat neminem , ambigeret, Sebastia- 



198 zosim 

voVf y.ara)jmov 2(^aaTiavbg ttjv iGnlqav ota rajv avxod^i (9aat~ 
Xitov dia vt6r7]ra (fQOvtiv ravra nQog tavrovg ovx uva/ofitvwv, 
u/.Xa ey.dQvro)v tavrovg tvvov/Mv tni r(o y.oircovi nray/iitvcov Sia- 
^olaTg , tig rrjv KcovaravrivovnoXiv nuQtyivtro. (23) rovro 
fiad^cov Ov6.).r^g , ya\ rag tv no7.if.ioig y.al rij ndarj nolirtia tou5 
uvSQog uQtrug tniarufitvog, uiQtiTut arQarriyov uvrov y.ul t^v 
■rjytfioviav rov navrbg niartvti noXifiov. o dt nQog rb ty.8tSiri- 
rTjfiivov y.a\ navrunaaiv fyfit7Jg rcov ru^iuQ/cov y.u\ axQUTKarijjv 
urfOQcov , y.a\ wg tlg q^vyrjv fiovov tla\ ytyvfivuafiiroi y.u\ yvvut- 
y.codtig y.u\ ud-7.iug tv/ug, dia/i7.iovg fjTriatv , ovg uv tloiro , do-iO 
&)]vui arQuricoTug uvno' n7.rjd-ovg yuQ tjyttad-at /avvcog rjyfiiviov 
uvd-Qioncov firj Qadiov tlvui, nuiduycoyijaui dt okiyovg y.u\ tlg ro 
uQQtvconbv ix rov d^^Xtog uvuyuytXv ov acfodQu SvaxoXov tivat, 
y.a\ u7.7.a}g St Xvairt7.ig fiu7.).ov iv 67.iyoig r] nuvri y.ivSvvtvtiv rio 
n7.rj&fi. ntid-fi ruvru 7Jyiav rbv (3uai7.iu, y.u\ Xu^iov uiQtatv ovx 15 
ix rcov ivrtd-Qttfifiivcov Stilia y.a\ n^bg rb (ffiytiv yeyvfivuafiivwv 
orV fjTiOtv ii7.fro , vicoar^ di rivug ivuQidfiijd-ivrug rco arQuro- 
niSco y.u\ acofiurog uvurQi/ovrug tvcfvtu xui nQOoiri yt rco cfvatt 
TtxfiuiQfad-ai Svvufiivcp tpaivofiivovg tlg ontQ fjQid-rjaav ixavovg. 
avro&tv ovv fxuarov rr^g cfvotcog.intiQuro, xui rfi ovvt/tT yvitva-ZO 
aia rb ivSiov in7.i]Q0v , ntiO-ofiivovg fiiv inuivcjov xui ScoQtaTg 
afiti^ofitvog, unti&ovat St acfoSQbg xui unuQuir7]rog eivai Soxcov. 

2 ravTu R ; libri Tccvza. 19 yQe&TjGuv S : ijQt&taav L , ijqs- 

&iaai P. 

nus Occidente relicto , quod istic qui erant imperatores , ob iinbecillitatem 
aetatis inter se concordes esse non possent, sed eunuchorum cubiculis prae- 
fectorum calumniis totos se traderent, Cpolim venit. (23) ea re cognita 
Valens , qui huius viri tam in bellis quam administranda universa re publica 
virtutes norat, Sebastianum praetorem copiarum eligit, eiusque lidei totius 
belli gerendi munus comniittit. is ad mollitiem summamque socordiam tribu- 
norum atqiie militum respiciens, et quod ad fugam et muliebria miseraque 
vota duntaxat exercitati essent, duo milia miiitum, quos ipse deligeret, sibi 
dari petiit. existimabat enim non esse facile multitudini hominum praeesse, 
qui dissolute gubernati fuissent; at instituere paucos et a moribus effemina- 
tjs ad viriles traducere non admodum esse difficile. magis et alioquin expe- 
dire, si fiat in paucis potius quam in universa multiludine periculum. haec 
dicens imperatori persuadet; electionemque nactus non eos sibi sumit qui 
essent innutriti formidini et ad capessendam fugam exercitati, sed quosdara 
recens adscriptos exercitui , corporisque dotibus egregiis a natura praeditos, 
et qui praeterea conicctandi perito viderentur, ad quodcunque facinus inci- 
tarentur, idonei futuri. confestim igitur cuiusque naturara explorat, et exer- 
citatione frequenti quod deerat supplet, dicto audientes collaudans ac mu- 
neribus afficiens , in alios inobedientes ita se gerens ut acerbus et iuexorabi- 



LIB. 4 CAP. 23. 24. 199 

(jvzio Si Toi'g Gvv uvT(p Ti^og nuauv noXfutx^ Iniair^iir^v uaxTfaug 
Tug fjtv xu/J]Qttg xuiiAufj^uvt n6).tig , rfjg ua<fu\ttug oxi ixuXi- 
<Jxu xov oxQuxontdov noiovuivog Xuyov , ivtdQuig dt ovvf/tai xotg 
nfjorofifvovai xwv ^aQ^UQU)v iTTf^tt, xai vvv fxtv xio n\t]0^ti xuiv 
SXuifVQOJv tvQiaxwv ^ugvvoiitvovg uvt^Qti , xr^g Xtiag ytvoutrog xv- 
fftog, vvv df fif&vovxug , uXXovg di xiti noxuftui Xovofiivovg uni- 
GffuCtv. wg di xo noXv xoJv ^uQ^dQCJv xoTg xotovxotg axQuxr,yf^- 
luatv fdunuvriGt ftioog , xai xb Xtin6f.itvov diti xov oTQuxr^yov 
iov nQovoftfvfiv unia/ixo , q&6vog i^^uviaxuxui xux* uviov fttyi- 

10 axog. ovxog 6i txtxxt ftiaog, ivxivd^iv xt diu^oXu\ nQog xov ^a- 
otXiu , Ttt/v xov uQ/ttv ixntnxu)x6xb)v xoig xaxu xt^v uvXt^v tvvov- 
/ot-j nuQOQfttuvxwv tig Toi;ro. ovxo) drj xov iSuoiXiwg tig uXoyov 
vno\piuv nuQaxQunivxog , ^t.juaxtuvbg ftiv idr^Xov xuxu yotQuv 
ttivttv xip jSuatXti xut firj ntQuixiQO) nQO,Suivttv' oidi yuQ tlvui 

15 Qtjaxov nXi,d-ti xoaovxio n6Xtfiov ix xov nQOffuvovg intxyitv , «/./,* 
ix ntQidQ0fir,g xu\ Xad-Quiutg intd-iotoi XQi^ttv xbv /qovov , ta)g 
uv anuvft xiuv intxr^dtiwv unttn6vTtg ij nuoudoTtv uvxovg, rj xatv 
vnb '^Pwftuiovg /coQiwv uvu/iaqr^outtv , xoTg Ovifotg ixdtd6vxtg xb 
y.ud-^ tavxovg fidXXov ij xoTg ix xov Xiftov avft^aivtiv thod-ootv 

ilOoixTQOTuxoig oXid^ootg. (24) uXX^ ixtivov xuvtu nuQuirovvTog, a. 378 
01 Turuvxiu onovddl^ovxtg t^tivut fiuXXov xbv ^uatXia navaxQuxtH 
jiuQtxdXofv ini xbv n6Xtfiov wg r^drj xwv ^uq^uqoxv wg tninav 
unoXwX6xwv xui uxovixt xov fiuaiXiwg x^ vixi] nuQiaxaftivov, 

18 'Pcaiiaioav L. 19 voUfiov L, 

Hs csse videretur. hoc roodo suis ad omneia disciplinam bellicam cxercitis 
in oppida roocnibus ciiicta se recipit. eius inprimis ratioiie babita, ut in tuto 
cjset cxercitus. simui continuis insidiis barbaros pabulatum egressos adori- 
tur, ac modo copia spoliorum onnstos iaveniens, praeda suam in potestateui 
redacta trucidat, modo temulentos, quosdam et lavantes in Qumine, iugulat. 
cum magnam barbarorum partem hniusmodi stratagematis dele^isset, ac re- 
liqui metu ducis a pabulando se continerent , maxima quaedam adversus eura 
in>idia nata est. ea vero peperit odium ; unde crirainationes erga principem 
oriebantur, ab iis profectae quibus erant abrogata imperia, quique spado- 
nes aulicos ad hoc incitabant. cum hoc modo imperator ad absurdam suspi- 
cionem improbe fuisset impulsus, Sebastianus ei significat ut suo loco mane- 
ret nec ulterius progrederetur: non enim in proclivi esse tanta cum multitu- 
dine aperto Marte congredi , sed per circuitus et clandestinis aggressionibus 
tantisper extrahendum esse tempus , donec inopia commeatus desperatis re- 
bus vel se dederent, vel ex dicione populi Romani abirent atque Hunnis se 
potius permitterent quam roiscrrimis cladibus , quae famem comitari soleant. 
(2i) verum haec i!lo monente, qui contrariarum partium erant imperatorem 
hortantur. ad beihim potius universo cum exercitu egrederetur. quasi bar- 
baris icun maiori ex parte deletia sine labore princeps ad victoriam accesau- 



200 zosmi 

yQaTi]attfffjg Se t^^ ydqovog yvwfirjg, Iniidr} jiQog ro ytiQOv riytv 

Tf Tvyri T« nQayfxaja , tov aTQarbv anavra avv ovdevl xoa/xio nQog 

Ttjv fJ.ayt]v i^r^ytv o ^aaiktvg, olg anavrriaavTtg anQO(faaiaTU)g 

ol ^uQ^aQOi, y.al naQdt, noXv Ttj fiuyrj y.QaTriaavTig , /xixqov fitv 

unuvTug navwXtd-Qla Sit(fd-tiQUV' aiv oXiyotg di nt^ftvyoTog tigS 

Tiva xMfXTjV Tov ^aaiXtwg, oix ovaav Tttyt-Qr], ntQi&tvTtg vkriv 

navTuyod^tv Tjj x(x)/Lirj xal nvQ ivivrtg TO-bg iv avT^ avfxcpvyovTag 

fitTOL Ttov fvoty.ovvTO)v ivinQTjaav , wg fir^di t<j} tov fiaaiXicog ffti- 

fiari dvvr]S-ijvai Tiva navTanuaiv intaTrjvut. 

Twv di nQayfiaTCov inl ktnTOTdrrjg iaTioTtov iXnidog , J5/-10 

y.TioQ Tov Pcofiuicov rjyovfitvog Innixov , tov xivSvvov ufia Tialv 

innii)ai Siufpvyiov , ini Maxtdoviav ri xal OtaaaXiav iXdaag 

Gratianus xdxtT&tv ini Mvaovg xal Tlaiovag uvadQUfKov , avTod-i SiuTQi- 

*^^-. ^ ^'tV ^ovTi Ttp FQUTtavcp t6 ovfi^dv dnayyiXXti xai t^v tov axQUTOni- 

dov xal ToJi ^aatliojg dntoXtiav, 6 Si ov atpodQU fiiv XvnrjQwg 15 

Tr]v TO0 &tiov TtXtvTrjV rjviyxtv (^r]v yuQ Tig vnoxpia nQog «XX^- 

Xovg uVToTg^ , OQtJov di uvtov oix aQxovvTa nQ^g Tr]v SioixrjaiVj 

GQtxxrjg fiiv vnb Ttov itftaTiSTiov Tuvxr] ^uq^uqcov xuTtyofiivr]g 

xui TtJov ntQi 3Ivoiuv xui Ilutoviuv Tontov vno Ttuv TUVTr] jSuQ^d- 

Qiov ivoyXovfiivwv , t(3v di ntQi Tov^Pr]vov id-vvov dxtoXvTCog TuTgSXy 

Gratianus, noXtaiv intovTOov , uiQtTzai Trjg ^uatXtiug xoivtovdv &eoS6aiov, 
Valentiiiia- i \ v •> ^to 'ttii ' 'i w tr > ' ' 

nu II ot ^'^ '''**' ^^^ *^ JprjQta Aa/J.utxiag , noKetog oe Auvxag OQficofie- 

Tiieoclosiusyo»'^ ovTa ^i ovx dnoXefiov ovSi dQyi]g aTQaTKOTixrjg unttQOv, 
a. 379 

2g KaXXtyia^ I^. §1 a4d P, 

rus esset. cum autem sententia deterior Ticisset fortuna res in peius agente, 
copias universas imperator ad pugnam nuilo producit ordine; quibus ubi 
barbari absque tergiversatione occurrissent ac proelio longe superiores es- 
sent, propemodum universos ad internecionem deleverunt. imperatore vero 
fuga cum paucis in vicum quendam elapso nullis cinctum moenibus, ab omni 
parte vico materie circumdato igneque immisso , quotquot eo confugerant, 
una cum incolis concremarunt , ita ut ne ad corpus quidem imperatoris 
umnino quisquam pervenire posset. 

Rebus ad spem minutissimam redactis dux equitatus Romani Victor, e 
periculo cum nonnuUis equitibus elapsus, cum in Macedoniam Thessaliamque 
contendisset atque iude ad Moesos et Pannonios excurrisset , Gratlano in iis 
locis commoranti rem, uti accidisset, nuntiat, itemque tam exercitus quara 
iraperatoris interitum. ille non admodum maesto patrui caedem animo tullt, 
quod inter eos suspicio quaedam intercederet. sed quia videbat se rebus ad- 
ministrandis non sufficere, Thracia quidem a barbaris, qui eam invaserant, 
occupata, Moesiae vero Pannoniaeque locis ab haerentibus ibidem barbaris 
vexatis, Rhenanis denique natlonibus urbes citra cuiusquam irapcdimentum 
infestantibus, imperii consortem Theodosium deligit, oriundum ex oppido 
Hispauicae Callaeciae Cauca, tiominem beilicosum et imperii mliitarii haud 



LIB. 4 CAP. 24. 25. 201 

Inicnriaug Se roTg xara Oouxr^v ccvrov xal t^v t(uav nouy^aatv 
uvTog ini FuXuTug Torj taniQiovg lywQit, lu uvTCd^t Siad^^autv, 
ti oiog Ti ytvoiTO. 

25. QtoSoatov di xov jSaatXiotg xaru x^v OiaaaXovtxrpf 

5 diaTQifiovTog , noXXot navja/od-tv xutu xotvug xut i6iug avoQtov- 
Xig /Qtiug Toiv nQoar^x6vTb)v rvy/uvovTtg «7i>;i,X«rT0>T0. Ti/.^^orf 
di noXXov ruiv vniQ rov^arQOv ^xvd-drv, r6r9-u}v Xtyot xai Tui- a. 380 
(fuXojv xui oaa rovrotg ijv ouodiuiru nQ^rtQOv td~vT] , niQaiot&tv- 
rtov xui ruTg vno rr^v '^PwuuioJV uq/t^v ovauig n6Xiatv ivo/Xttv 

10 uvayxal^Ofiivbtv Stii rb nXr^&og Ovwotv Ta nuQ^ uvrwv olxovfteva 
xuraa/iTv , o fiiv ^uaiXtvg Otodoaiog ig n6Xtfiov nuvarQariii 
nuQtaxtvd^tro' nuar^g Hi rf^g OQuxr^g vno rojv tiQtjuivorv id~v<Zv 
iJSt] xurttXr^ftfiivr^g , xa\ roiv ini rfj qvXaxij rtHv noXttav xat rdv 
avTod-i (foovQitov ovdi int ^Qu/y d-uQQOvvrwv tgw twv rtt/iov 

15 nQOtXd-fTv, fjrjt yt xu\ iv roTg vnuid-Qoig tig /tTQug iX&tTv, Mo~ 
SuQT^g arv fiiv ix rov ^aaiXtiov rtuv 2xvd-6iv yivovg, ov nQo noX- 
Xov 6f nQog 'Pcotiuiovg uvrouoXr^aug xu\ St^ r,v intdtt'^uT0 niariv 
arQurtonixijg nQO^i^Xri/nivog uQ/ijg, ini rivog uvu/iiiSuaag Xoffov 
rovg arQarionug , Of.iuXov fiiv xu\ ytoidovg, ixrtivoftivov di tig 

SO fiijxog xui nidiu fiiyiara vnoxtiutru t/ovrog , tXuO-t fiiv TOi'g 
^uQliuQovg rovxo ntnoirixdg , inti di diu rdjv xuruaxonory t-^^vot 
nuvrug iv roTg vnoxiifiivotg rtp Xo(fO) ntdioig rovg noXtfiiovg uno- 
/Qr^aufiivovg rfj xarH, Toi'^ uyQOvg xat rug urti/iarovg xiifiag tv- 

23 uTiixovq P, ea forma qaa tvtHxoq et tv^upos apad Apollomom 
grammaticum. •$. 

ignarum. hoc Thraciae rebus et Orienti praefecto ipse ad occidentales Gal» 
lostendit, ut eorum l)coram res , siposset, componeret. 

25. Dum imperator hic Theodosius Thessaionicae commoratur, multi 
propter publicas et privatas necessitates illuc undique confluentes. impetra- 
tis ab eo quae par erat, discedebant. cum autem ingentes copiae transistria- 
norum Sc^tharum, Gothorum inquam et Taifalorura et aliarum gentium, 
quae prius inter hos vivere soiebant , flumen transiecissent , et oppidis Ro- 
manae dicionis propterea graves e»se cogerentnr, quod Hunnorum multitude 
terras ab ipsis habitatas occupasset, Theodosius imperator ad beilum seren- 
dam universis se cum copiis parabat. tota vero ab iis nationibus quas dixiraus 
occupata Thracia , et oppidorum in illis locis castelloramque praesidiariis ne 
paulum quidem extra munitiones progredi audentibus, nedum ut apertis in 
locis manus consererent, Modares, e regio Scytharum genere oriundus, qui 
non multo ante transfugerat ad Romanos et propter fidelem Romanis nava- 
tam operam magisteriam militum fuerat adeptus, eum milites in collem quen- 
dam daxisset, planum quidem illum et arvo similero, sed qui porrigeretur in 
longum et amplissimos campos sibi subiectos haberet, ibidem, barbaris id ab 
eo factum ignorantibus, haerebat. cum autem per exploratores intellexisset 
uuiversos io campLs colli subiectis hostes , abasos annoaa quam in agris et 



202 ZOSBU 

Qid-Haii TQOffj y.Hod^ui f.ie3^tovTag, rjov/jj naQayytlXtt to^^ otqu- 
TiojTug 'ii(fi] f.ioru xul uanlSug imxoi.uLoatrovg , fitiLovog de tJ 
^UQVXtQug vntQidovTug bn/Jotwg xul Tovg ovvuomofiovg tov^ 
avvjjdetg euouvTug , tneld^eiv ToTg ^uQ/^uQOtg TJdi] TJj TQv^prj nuQ- 
eifitvotg' ovntQ yeyev7]/iitvov ^Quyy %t t^? i]f.ttQug tntd^ifttvot xoXgS 
(iuQ^UQOtg o\ OTQUTiujTut nuvTug y.uTio(fu'!^uv , rovg ftiv ovdi ut- 
ad^uvoftivovg , TOvg di ufia tt/ aiod^i]att TQtod^ivTug , xul lilXovg 
aX).otg d^avuTOv TQonoig avutQtd^ivxug, inti di tcov uvdQwv ovdiv 
vntXei(f&i] , Tovg fiiv ntoovTug ioxvXtvov , ini di Tug yvvuTxug 
ii.ut Tovg nuTdug bQf.trjaavTtg ufiu^ug fiiv tiXov TtTQUxtoytXiug,10 
ul/fiuXwTovg di ooovg r^v ilxog ini tooovtwv ufiu^wv (fiQtod^ut, 
di/a T(vv /SddvjV Tuvxutg uxoXov9ovvt(ov xul t§ ufioiiSijg, oTu (pt- 
Xti ytvtod^ut , xug uvanavattg in^ uvtluv notovfitvtov. ovtco xotg 
uno xrig TV/iig noQiod^tTot rov otqutov /Qi]oufiivov , xu fiiv t% 
QQ(ixrig, eig to/uxov unwXtiug iXdotiv xivdvvtvauvxu , Ttiogtjv 15 
iv 7]ov/i(i nuQu. nuaav iXnida xcov iv xavxt] ^uq^uqwv unoXo- 
fiivwv. 

20. Tu Si xuxu T?)v tiouv ov n^QQW yiyovt navxtXovg 
unwXtiug i'§ uhiug TotuoSe. tcov Ovvvwv , ov TQonov dte^tjXd^ov, 
ToTg vniQ tov "'Iotqov xuT(oxrifiivotg tdvtotv intXdovxwv , ovx2d 
tvtyxovTtg ol ^xv&ut xug tovt(Ov i(f6dovg OvuXtvTog Ti]vixavTa 
ftuoiXtvovTog iSti]d-i]ouv xuxu tIjV QQtxxrjV StiuoO^ut uvTOvg, 
ovfiftu/wv T£ xut vnrjxowv n7^i]Q(x)O0VTug /Qtiav , vni]QeTr^oofii- 

10 TtTQttKiG%iXiovs vulgo, 

vicis non munitis reppererant , vino iacere obrutos , tacite militibus imperat 
ut gladios duntaxat et scuta ferentes , arniis maioribus gravioribusve post- 
Iiabitis consuetisque scutorum condcnsationibus omissis. barbaros iam lu.xu 
soiutos invaderent. quod ubi factum esset , perexiguo diei tempore barba- 
ros adorti railites universos interfecerunt , cura quosdam nihil sentientes, 
quosdam inter sentiendura vulnerassent , et aliis alios mortis generibus in- 
fi>remissent. cum nuUi iam viri superessent, mortuos spoliant, et mulieres 
ac pueros aggressi quattuor plaustrorum niilia capiunt cum tot mancipiis quot 
erat consentaneum tot velii curribus , praeter eos qui pedites p!austra comi- 
tabantur ac per vices, ut fieri consuevit, in plaustris quiescendo se recrea- 
bant. ita cum iis quae fors forluna obtulerat usus esset exercitus, res Thra- 
ciae, in extremo periculo exitii constitutae, tum quidem in tranquillo erant, 
barbaris in ea praeter omnem spem deletis. 

26. Orientis autem res ex huiusmodi causa parum aberat quin prorsus 
interirent. Hunnis eo modo quo diximus transistrianas gentes aggressis, 
cum impressiones illorum Scythae sustinere non possent, Valentem id tem- 
poris rerum potientem obsecrarunt ut se per Thraciam reciperet , sociorum 
et oubditorum facturos of^cium , et obsecuturos in rcbus omnibus quas prin- 



LIB. 4 CAP. 25. 26. 203 

rof^ dt 7TUI71V oTg uv b ftaoiXivg tnnuitif. Tovroig vnayd^f)g xotg 
"koyoig o OvuXr^g dt/fTui fitv uvTOvg, olr^&fig dt xijg uviwv ni- 
ai fwg fyty)'vov uorf:u).fiuv tyiiv fi rovg uvtwv nuidug fig rjt^ir^v a. 378 
ovno) nQOfXi^ovTug iv tTtQU nov diuiruo&ut nuQuaxtvuatit yiuQn, 
6 nXrj&og nokv rt nuiduQiwv tig rtjv toiuv ixntfiipug 'lovKiov ini- 
artjai vji rovrcov uvuTQorffi rt xui (fvXuxfi , rrjv uyyivoiuv rov 
uvdQog nQog txurtQov UQXtTv Tjyriaufifvog. 6 df ruTg noktaiv 
uvTOvg fyxurivfif.ifv , uiaTf ftrj ^uq^uqov vfoXuiuv, flg nXfj&og 
avvftXfyfiivT^v roaovrov , tvQvywQiuv iytiv rov vfWTtQCCtiv ri xu\ 

VaY^b) Twv oixtiwv avftifQovTjaut. rovrotg ivdianwftivotg ratq n6~ 
Xtat xui T^dr, ruTg TjXixiutg uxfiullovat ru xuru rr/V 0pKx;jv avfi- 
^uvTu roTg uvtwv ofWcfvXoig T,yyiXd^r,' dvaytQuvuvTtg di nQog 
rr^v uxo^v uXXrjXotg re toftiXovv baoi xara rtjv avrr^v noXiv Irvyov 
ovTfg, xui roTg triQug noXtig oixovat 7M&Quicog idi\Xovv , rfi xutu 

ISrojv n6Xtu)v inid^iatt rifuoQf,aut roTg acfiuv nuTQuai xui ofioffvXotg 
dtuvoovfifvoi. ruvTT^g uioO^oftfvog b ^lovXtog rijg ruiv ^UQ(iuQwv 
OQfif^g , xul unoQwv fiiv o ri nQuitif, dtdiwg di rfiv rwv ^unftu- 
Qwv i(f^ ontQ uv OQfif^owai nQoytiQov iniytiQr,oiv , rw fiiv jjuai- 
XtT Qfodooiw df)Xov xuruarfioui rb ftfXtrwfitvov ovx tyvw, xui iv 

SOToTg niQi jyiuxtdoriuv irdtuTQifiovTt ronoig , xui nQoaiii yt wg 
fii) nuQ^ uvrov nuQu OvuXfrrog di ruvTr,v iniTQuntig ri^v (fQor- 
ri()u, xal oilno) aytdbv tw Tort (iuatXtvovrt yrwQt^ofttvog' rij i)i 
xuru rijv KorvaruvrtvovnoXiv ytQOvaiu yQuxpug iv nuQu^varo), 

5 Libanio 'YoDHog. 9 avvHltyfiivcov libri: corr 5. tvQv- 

ZcoQiag libri: corr idem. 

ceps iniperasset. his Terbis persuasus Valens snscipit ille quidem eos, sed 
ratus ipsorum se fidei nomine cautionem habiturum idoneam, si liberos eo- 
rum necdum puberes in alia regione curaret educari , magnam puerulorum 
multitudinem in Orientem mittit, eorumque praeficit educationi et custodiae 
lulium, quod eius viri sagacitatem et industriam utrique suffecturam officio 
putaret. lulius eos in oppida distribuit, ne barbara iuventus. tanto coilecta 
numero , aniplum haberet moliendi res novas spatium et a suis remota con- 
spiraret. his intra civitates degentibus et aetatis iam maturitatem assecutis 
eae res nuntiabantur, quae res in Thracia popularibns suis accidissent. qua 
fama permoleste cognita, quotquot in eodem erant oppido, inter se congre- 
diuntur, et alias urbes inhabitantibus clanculum significant cogitare se, Ro- 
manas urbes adoriendo parentes ac populares suos ulcisci. lulius hoc in«»ti- 
tuto barbarorum animadverso inops consilii quid potissimum ageret, simul- 
que barbarorum conatus expeditos veritus, quocunque se convertissent, 
Theodosio quidem imperatori, quid ageretur, minime statuit aperiendum, 
partim quod is in Macedoniae locis haereret , partim quod a Valente fuisset 
haec ei commissa procuratio, non a Theodojio tiinc rerum domino, cui prope 
necdum innotuerat : scriptis autem secreto ad senatum Cpolitanum litcris ct 



204 zosnn 

xal TcaQa TavTi]g IniTQantig o Ti uv XvansXtTv rjyrjaaiTO nQu^at, 
TOKodt Tivi TQono) Tov tnTj QTTj fxtvov Taig noXfGiv unoatitTat xivSv- 
rov. Y.a\taag wg tavTOv unavTug oaoi Tuyf.idTCOv Itv/ov aTQU- 
TiMTixiov nQotaTWTtg , y.al OQXoig xuTaXu^wv , •^V tJ/t yvcof.ir^v 
uvToig fxoivwauTO. ol di untQ tdti nQUTTttv uxrjXOOTtg , XoyovgS 
ivtantiQuv ToTg tv txdaTj] noXti ^UQj^dQOtg , wg o ^uaiXtvg uSQuTg 
acfoSQa Sa)QfuTg uvTOvg ujLitixpua&ut ^ovXotTO xul StuSovvai nuaiv 
ov XQtjf.iuTu (.lovov «XXa xul yr^v , wg uv tlg ttjv vntQ uvtov y.a\ 
FiOf.iuio)v fvvoiuv fntdoTtv, tnt TOVTOig Tt ixtltvov flg Tug fii]- 
TQOnoXfig uytiQtad^ui , Qr^Ttjg uvxoTg tlg tovto do9-tiarjg TjfitQag. 10 
TuvTutg inuQd-iVTtg oi ^aQ^aQOi TuTg iXniotv i/dXaaav fitv Tt tou 
d^vfiov xut Tijg XUTU Tiov noXfiov unioXiiag , uvufitivuvTtg di ttjv 
xvQiuv, otinfQ 7]v TfTuyfitvov txdaxotg livui, avvtQQtov. fiSoTfg 
di xui 01 aTQUTtwTUi To avv&i]fiu, xuTuXu^ovTig Tu TuTg uyoQuTg 
iTiixtifitvu Ttyi] Tovg /SuQ^dQovg tiatovxag XiS^otg xai ^iXtai xuxrj- 15 
xovTtaav, twg unavTug nuvwXt&Qiu Stucpd-fiQuvTtg Tug iv t^ iwu 
noXttg TWJ' inixtifiivwv rjXfvd-iQCoauv (po^wv. 

27. Tu fiiv ovv xuTu Triv tcouv xul QQuxr^v avfinfoovra 

iXuTTCOflUTU TTJ TCJOV OTQUTrjyCOV uy/tvoiu TUVTTjV ta/t T^V TfXfVTr^V, 

b di ^aoiXfvg QtoSootog ivSiaiTcififyog Vti tj] QtaaaXovixrj TorgSO 
fiiv ivxvy/dvovatv idoxtt nct)g tvnQooixog fivut , TQvcfr^v di xul 
ixfiiXtiuv Tiy? ^uot7.fiug nQOoifiiu notr^odiitvog Tug fiiv nQOtOTW^ 
aug uQ/ug ovvtTdQu^f, Tovg dt TcJov axQUTicoxixcJov rjyovfiivovg 

4 oQKOvs Hbri: corr S. 8 oi LP. 

ab eo accepta potestate agendi quicquid expediturnm rei publicae putaret, 
tali quodam modo periculum urbibus imminens averlit. arcessitis ad se omni- 
bus ordinum militarium praefectis et sacramentis exactis, consilium quod in- 
stituisset cum eis communicat. illi , perceptis iis quae essent peragenda, 
rnmores inter cuiuslibet urbis barbaros didunt, imperatorem largis admodum 
Hiuneribus eos afficere veile, nec pecuniam duntaxat verum etiam agros di- 
stributurum in omnes, ut eos ad suam et populi Romani amicitiam peiliceret. 
ideoque iubebant ut certo ad hoc eis die statuto intra metropoles conveni- 
rent, per has elati spes barbari nonnihil de iracundia deque struendo urbi- 
bus exitio remittunt, et exspectato die praestituto , quo singuli venire iussi 
fuerant, contluunt. cum autem miiites quoque datam sibi tesseram non 
ignorarent, occupatis tectis quae versus forum quodlibet speotabant, ingres- 
sos barbaros lapidibus et telis tantisper petunt , donec universis ad interne- 
oiouem deletis urbes orientales imminenti formidine liberassent. 

27. Et damna quidem , quae per Orientem et Thraciara acciderant, 
exitum huiusmodi , sagacitate ducum , habuerunt. imperator autem Theo- 
dosius, adhuc Tliessalonicae degens, adeuntibus ille quidem facilis accessu 
videbatur, sed a voluptate negligentiaque exorsus imperium officia praeposi- 
turuui rei publicae magistratuum coacurbavit , ct rerum militarium duces nu- 



LIB. 4 CAP. 26. 27. 28. 205 

nXfiovag tJ noimqov iiQyuoaTO* tvo<; yuQ ovrog tnTtuQ/ov xa) tTil 
Tiov niUov tvof TtTuytitvov , nXfioaiv rj ntvif ruvxuq dtivn^tt xti^ 
UQ/ug , Tovtfo Tt x«i TO driUoaiQv atTr^atatv l^SuQvvf nXtioatv 
(^ovxiTi yuQ dvo aTQUTr^yoTg ftovotg u).Xu ntvTt xat nXtioatv, oaa 
StxaoTog twv dvo nouTtQOv tl/tv , t/OQr^yovvro^ xui Toig axQa- 
TtwTug ToaovTiov uQ/orrwv ixdtdioxi nXtovt^iu ' tovtiov yuQ txa- 
OTog ovx avTO fttQog, uXXu oXoxXr^Qov , wg uv d 6vo ftoviov cv- 
TO)v, Ix Tr,g ntQi Tu axQUTtioTtxu otxr^Qtaiu xanr^Xtiag «5^poO/v 
i^ovXtxo xiQdog. xai ov tovto ttovov , uXXu xui iXuQ/ug xui Xn- 

lO/uyovg xai Ta'§t(iQ/ovg tig nXffd-og r^yayt roaovTOv ojoTt dtnXa- 
oiovg 1] nQoxiQOv il/t XtXtiq&at , Toi-g dt OTQUTttoxag rwv ix tou 
dr^itoaiov didotitroiv avToTg t/tiv ovdtv, 

28. lAXXu TOVTO fiiv iig TovTo xuTtaTr^otv 7] Tov ^aatXuog 
ixfiiXtta xui t] uXoyog Ttov /or^ituTwv inid^vfiia, Toaavx\v iii 

\Sinftor^yuyt t^ (iuotXtxf^ TQuntLTj 6undvriV iuOTt diu nXT^d^og toiv 
idta(.tuTiov xaJ rrig ntQi Tuvxa noXvTfXtiag rayfiUTa noXvcivdQOina 
xaTUOxijvut fiuytiQon' Tt xui oiro/otov xui tmv uXXiov , off tl' Tig 
liuQi&iir^ouad^ut (iovXr,d^tir^ , avyyQuq^TJg uvxip noXvoxi/ov dtr,ati. 
niQt yuQ ToiJ nXtjd^ovg twv niQi t^v fiaaiXtXTjy d-fQuntiav tvvov- 

20 /(ov, xai ojg ol nXtToTOt TOtT^o^»', oaot f.iuXtoTa xtov uXXtor toon 
SiitfiQOV , uQ/ovTiig t£ otV r^^ovXovTO nuQr^yov tig fiioov xai rr^g 
fiuaiXtiug unuar^g t^v intxQUTtiav to/ov , rrjv tov ^aatXtvovxog 

1 ligycceaTO S: libri Igyacdfitvog. iTfTtccQXOV LenncIaTios: libri 

vnccQxov. 4 oGcc L margo: oGois P. 7 ov xara ftiQog? 

21 r£ ovg R: ricos LP. 

mero plures quam antea fuissent , instituit. quippe cnm nnus esset cquitnm 
roagister et unus itidem peditura praefectus, pluribus qiiam quinque magi- 
stratus hosce distribuit , et hoc ipso fiscum pluribus annonis gravavit : non 
enim amplius duobus tantumniodo ducibus , sed quinqoe vel pluribus etiam, 
quaecunque duum illorum quilibet ante habuisset. praebebantur. simul tot 
magistratuum avaritiae milites exposuit: nam quilibet eorum non partem sed 
solidum , ac si duo tantum essent, cauponariam quandam ex militarihus an- 
nonis factitando colligere lucrum volebat. nec his contentus etiam praefectos 
alarum turmarumque duces et tribanos tantopere adauxit . uti duplo piures 
quam prius essent post se reliquerit, et milites interim nihii eorum quae ipsis 
ex fisco praebebantur acciperent. 

28. Sed huc quidem imperatoris negligentia et enormi avaritia res re- 
dlit. tanti vero sumptus in mensam imperatoris erogandi primus auctor ex- 
stitit, ut propter ciborum multitudinem et in his apparandis lautitiem popu- 
losae coquorum et pocillatorum et aliorum cohortes instituerentur; qnas si 
qnis enumerare voluerit, prolixae scriptionis indigebit. nam de multitudine 
inservientium principi spadonum, quodque complures horum, praesertim qui 
ceteris forma praestabant, tam praesides in medium producerent eos quos 
ipsi vellent , quam quod totum imperium in sua potestate haberent , et quo- 



206 ZOSDII 

tJg ouiQ f^ovXoiTO ftsTarptQovTig yvM(.ir^v, t/ dailiyovra fXTjxvvftv 
fm TiXfOv Tuv Xoyov, dtov t« Ttjg f^ fyeivov tcov TiQuyuuTtov unto- 
Ifiug ania difl&ftv. tnfiSrj yuQ cog Itv/b, y.a\ nfql Tor^ uva- 
^iovg, T« Sr^uoata Sanavujv nXftovcov fly.OTcag fdfiTO /Qi]i^idTCov, 
y.al Tug tcov fnaQ/icov rjyffiovtag chviovg noovTid^ft ToTg nQocjiovai, 5 
So^ji jiifv ij ^ico anovdaici) navTcxnaatv ov nQoai/wv , tntTr^dftov 
df XQivcov Tov {ayQOv ^'] UQyvQtov UQOaayovTa nlfTov. xai r^v 
idfTv UQyvQa/iioijSovg y.ai 6/3o).oaTUTug xai uXXovg fn* uyoQug ra 
Tcov fntTridtv/iidTCOv uia/QOTUTu fifTtovTag fntqfQO/Lifvovg t« tcov 
U.Q/COV avf^ijSoXa xai ToTg nXfiova f/ovai /QrniiuTa Tug fnaQ/iag 10 
TiaQa&tSovTug. (29) ovarig ovv rjSrj ToiuvTrjg t^? uficfl ttjv 
TioXtTfiav fni to /fTQOv fvuXXuyi]g, to /iifv aTQUTtcoTtxbv fv oXiyco 
fif/iificoTO /Qovco xal fig t6 fiTjSfv nfQtiaTUTO, Tug Sf noXftg Ini- 
XfXoinft T« /QrifiuTa, t« fifv vnb rcov fntTf&ivTCOv flacfOQCov, 

VnfQ^atVOVTCOV TO f.tfTQOV , TK Sf fig TTjV TCOV UQ/6vTCjOV fXfVOVTO 15 

TtXfovf^iuv' Tovg yuQ fir^ d-fQunfvovTug ttjv uvtcjov unXtjaTiuv ToTg 
fx avxocpavTiag nQuyfiaai nfQtf^uXXov , fiovov ov/t ^ovovTfg cog 
boa vnfQ t^? ^Q/S/g SfScoxaatv uvuyxri nuoa ovvuyayfTv, Ix tov- 

7 dygov 7] enatnm ex (XQyvQiovt 13 dTtoXsXointi vulgo. 

14 ante tcI (ilv desideratur aut relativum tov, aut copulativa xa/, 
aut aliud huiusmodi. Sylb. nihil hic mutat Godofredus meus, vir iu 
inedia Graecia plura edoctus, quam quidem Sylburgius. vid. enm in 
Comm. ad 1. 6. Theod. Cod. ad leg. lul. repetund. Ritter. loco com- 
matis post XQ-qfiara aliam distinctionem posui , qua coniectura Sylbur- 
piana raagis fit superfltia. R. cpoQCov S, ne discreparet genus par- 

ticipii. at discrepat etiam p. 89 16: zcov fitivdvzcov nsvTrjxovtoQcov, 
et 1. 5 c. 26 : zav noXtcov dnsyva)-x.6riov. cf. Phot. Biblioth. p. 1 b 27, 
222 b 33, 231 a 8, 258 b 20, 277 b 3, 450 b 13. Thiersch. de llngua 
Zaconum p. 536. 

cunque lubitum esset, animnm principis flecterent, de his, inquam, quid 
opus est orationem instituere prolixiorem? quando rerum interitus , exinde 
secutl, causae nobis indicandae veniunt. cum enim temere atque etiam in 
indignos fisci bona profunderet, ideoque non abs re pluribus pecuniis egeret, 
provinciarum praefecturas quibusvis accedentibus venales exponebat, nulla 
prorsus existimationis aut honesfae vitae ratione habita, sed eum iudicans 
idoneum qui auri vel argenti maiorem summam afferret. adeoque videre 
erat argentarios et nummuiarios et alios , professiones in foro foedissimas 
obeuntes , magistratuum insignia ferre, maioremque pecuniae vim habenti- 
bus provincias tradere. (29) cum talis in re publica iam coepisset, ver- 
gens in deterius, mutatio, militares quidem copiae perexiguum intra tempns 
deminuebantur et in nihilum adeo redigebantur, urbes vero pccunia destitue- 
bat, quae partim per imposita trlbuta moduni excedentia, partim per avari- 
tiam magistratuum exhauriebatur. hl enim eos qul animos ipsorum Inexple- 
blles sibi non conciliabant, omni cultu cahnnnlis opprlmebant, tantum non 
clamantes omnia sibi , quae pro magistratu numerasseut , necessario colli- 



LIB. 4 CAP. 28. 29. 30. 207 

rnv roiynnovv ol rug 7i67.ftg ofxorjTf? TTiria rf y.ai iin/orrm' xuyta 
rnvy/ififrni dvorv/ij xul or/aiorov VrQi^ov /itov, ty.frfvorrig rov 
9-iov yui dtofifvoi riuv roaovrwv uvroTg unuXXuyijv fvQaaO^ut avfi- 
qoQiuV Irt yuq TfV avroTg uStta rov qotrav lig ra Uqu xui ru 
5 &tTa y.uru rovg nurQiovg d-ioftovg fyfiftXirrfO&ut. 

30. 'O di (iuoiltvg Otodooiog nuou noXv iXamo&fv to 
\aTQaTicorty.ov d-tuauftfrog , tifi-xe twv vntQ Tov^arQOv ^uQftuQorv 
roTg /iovXofttroig log uvxov itvui, rovg avrofioXovg tvruTTfiv roTg 
arQuriO)rtxoig ruyfiuotv vnta/vovfitvog. ol di ro avvOrjtu rovio 

\QSfiufttvoi fftauv re wg avzov xui uvfftt^-vwTO roTg OTQUTKurutg, 
y^'d)fir,v fv fuvroTg t/ovrtg, ti nXtiovg ytrotvro, quov Int&tad^ui 
ToTg nQuyfiuat xu) y.Qo.Tr^otiv unuvxiov, idarv dt to nXf^d^og rotv 
ttvxofi6Xo)v 6 ^uotXtvg rfit] to tojv avrod-i arQUTiioruiv vntQuTQor, 
fv rot rt ^uXofifvog wg xu&t^tt rig uvrovg trtQov rt tiuqu xu avr- 

15 rtd-fifitvu q Qovr^auvrug, uftttrov wjj^ ^iQog rt rovrwv roTg axQu- 
Tfvofitvotg xara Tr,v AYyvnrov uvufti^at, fJtQog di riov ru fxtToe 
ruyfiara nXr^novruov log tuvrbv uyuytTv, ov d^ yirofttrov , xul 
roiv fiiv in* ixtTra ruiv di inl rdde xuru to ^aatXtwg avvO^r^fiu 
nQowiTWV , o\ fiiv Aiyvnrtoi ttjv nuQoSov TjOv/fj noiovfttvoi dtu 

20rcov n6Xtcov ru tv /QfUt Ttfiijg dtxuiug iLrovvro , 61 fiuQ^unot di 
avv ovStr] xoofico rr^ nuQodco /Qcofitroi ru in^ uyooug cog i/3ov- 
Xovro ittrid^fouv. intl di avrtSQUftov lig ttjv OiXuStXcfttuv , i] 

14 §all6{isyog vulgo. 22 ^tXuBfXcplav et mox ^iXaStlipia P. 

genda esse. hinc igitur oppidorum incolae , qni tam paupertate quam magi- 
stratuum improbitate afttigerentur, infeliccm maximeque miserabilem vitam 
agebant, deumque suppliciter orabant ut talibns tantisque calamitatibus libe- 
rarentur. etenini adhuc facultatem babebant adeandi fana patriisque ritibus 
numina placandi. 

30. Cum autem Theodosius imperator admodum deminutos exercitus 
anima^vertisset , transistrianis barbaris ad se veniendi, quicunqiie velleiit, 
potestatem fecit, poilicitus se transfugas niilitum numeris adscripturum. cara 
illi pactionem accipientes adito Theodosio inter milites referebantur, cura 
quidem opinarentur, si nunierus ipsorum excresceret, faciie se rem publicam 
aggressuros et omnia suara in potestatem redacturos. conspicatus vero mul- 
titudincm transfugarura imperator, quae iam suorum railitum numerum exce- 
deret, simulque revocans ad animum quo pacto quis eos cohibiturus esset, 
si praeter pacta conventa moiiti quid fuissent, praestare ratus est ut parteni 
horum aliquam in Aegypto militantibus admisceret, ac vicissim partem plenis 
Aegypti legionibus detractam ad se traduceret. quod cum factum esset, his 
quidem illuc istis autem huc iter facientibus, uti princeps iniperaverat, Ae- 
gyptii sane per oppida sine turaultu transeuntes iusto res necessarias pretio 
sibi comparabant, barbari autem nullum habentes in transitu sui modum, 
cum iii quae venibant in foro, pro anirai libidine agebant. posteaquam utri- 



208 ZOSBfl 

jt//a TTJg ^vSiag fffTiv, oi /ittv AiyvnTioi nolhZ tiov ^uQ^uQOfV 
(ivTfg fXuTTOvg tiyovTO Ttjg aTQaTr^yixrjg tvTu^iug, ol df ^uQi^uQot 
TiXrj&fi TOVTOvg vntQuiQOVTfg l'/ftv Ti nltov if^iovv. xul tTtttdi] 
roiv tn' uyoQug Ttg lov antSoTO doS^rjVat Tif.i^v f^Trfatv , b 6f ^uq- 
fiuQog To '^iffog tnriyuyiv, iha avu^oriauvTog f TiX^TTf to y.u\ uklog 5 
/Sorjd^ijaut ^ov\6f.itvog, tltriauvTtg ol AlyvnTtoi to ytv6/.ifvov tnttt- 
xulg TOig ^uQ^UQOtg uni/tad-ai nuQrivovv twv TOiovTorv uTonrjf.id- 
T(OV' (.11] yuQ ftvui TOVTO iQyov uvd^Qconwv xuTa'^Pcof.taia)v vofiovg 
t-ijv id^tlovTcov, ol 8f xut' fxtivcov f/QCJovTO ToTg '^icpiatv , tcog 
tvSovTtg 01 AlyvnTioi tw d^vfico avvintaov Tt avToTg xal nXtiovglO 
1] Siaxoaiovg uvtiXov, tov^ f.ifv nXif^uvrtg, Tovg dt tigTOvg vno- 
voftovg (fvytTv uvuyxcxauvTtg xuxtTat tov ^iov unoXtntTv. tv fifv 
ovv T^ OiXudtXcftia tuvtu nQcx'^avTtg tni ToTg ^ttQ^uQOig Ai)'^- 
nxtot, xa\ ntiauvTtg acocfQovtTv log tcov uvTtaTrjaofiivcav avToTg 
ovx fniXftxpovTCOv , avTo\ fttv it/ovTO Tijg fn\ to nQoaco nOQtiug, 15 
01 Si ^uQ^UQOt in\ ttjv AYyvnTOv , ov TtTayfiivov r^v avToTg, 
nQofjtauv. riyfTxo di avTiov '^OQfiiaSr^g o IliQaT^g' r^v St 'Oq- 
l-tioSov nuTg tow xotvcovrjaavTog tlg rbv xutu, JJtQacov noXtfiov 

*Iov7uUVCO TCJO avTOXQCXTOQt. 

31. Tcov Sf AlyvnTicov f?? MaxtSoviav ucftxofiivcav xaiSO 
roTg avTod^i rdyftaai avvacfd-ivTon', Tu'§tg fiiv r^v roTg axQUTtvftu- 
aiv ovStfiia , ovSi 'Ptofiaiov StuxQtatg ij ^uq^cjlqov , ndvTtg Si 

2 fortasse rectius csrQaricoTiiiijq svra^tas. vel CrQarriyiiiTJg erit 
a ducibus praescripta, ut Leunclavius accipit. S, 21 evvacpiv- 

rmv L. 

que Philadelphiae convenissent , qnod oppiduin est Lydiae , longo nnmero 
barbaris inferiorcs Aegyptii praescriptum sibi a ducibus ordinem observa- 
bant: barbari vero, qui hos muititudine superarent, amplius aliquid sibi 
iuris usurpabant. cumque forte quidam ex iis qui erant in foro venditarum 
ab se rerum pretium posceret , barbarus autem gladio feriret , atque hinc illo 
exclaraante vulneraretur et alter, priori laturus opem, miserti eius quod ai> 
cideret Aegyptii niodeste barbaros hortabantur, ab iniquis huiusmodi faci- 
noribus abstinerent: non enim hoc decere viros qui secundum leges Romanas 
vivere decrevissent. tum illi gladios suos adversus hos stringere, donec et 
Aegyptii laxato iracundiae freno cum eis congrederentur et plures quam du- 
centos interimerent, aliis caesis, aliis in cloacas fugere ac vitam in eis relin- 
quere coactis. cum haec Aegyptii Philadelphiae patrasscnt in barbaros , et 
modestiores ut essent, non defuturis scilicet qui eis resisterent, persuasis- 
sent, ipsi quidem ulterius iter suum prosequebantur, barbari vero versus 
Aegyptum, quo ire iussi fuerant, progrediebantur. et habebant hi ducem 
Hormisdam, natione Persam, Hormisdae illius filium , qui cum luliano im- 
peratore bello contra Persas interfuit. 

31. Adventantibus in Macedoniam Aegyptiis, et iam legionibus eorum 
locorum adscriptis , nuilus erat in castris ordo , nuUum Romani vel barbari 



LIB. 4 CAP. 80. 81. 209 

«»'«/«5 urt(nQi(foiTo, /nr^di unoYQaqijg iit tCjv Iv xotQ aTQattti}^ 
ttxotg uQi&fioig uvuqiQo/ttvuv (fvXajTOfitvr^g. ItfHxo di toT$ 
avTOfioXoig , TJdr/ ToTg Ttiyftaaiv tyyQu(fiToiv, tlg ttjv olxfiuv 
inuvttvui xui iuQOvg ixntftnitv uvd^* iuvTiov , xui onr^vtxu uv 
SuvToTg Soxoir^, nuXtv vnit ^Pvofiuiovg OTQaTtvia&ut. TOtctvTr^v 
oQtiivTig ol ^uQjSuQot xQuTovauv iv ToTg aTQUTtontxoTg Tuyuuat 
TUQU/r^v (ot Tt }'«p uvxoftoXot ndvra iar^/natvov uvToTg xui i] XT^g 
imf4t'4iug ivQv/a>Qiu ) xutQov l/nv (ir^&r^auv int&ta&ai ToTg npa- 
Yfiuatv iv ufttXfitx Toauvtr^ xttiityoig. xui aiv oiJt»'i ntjrto tuv 

lOnoTUfibv dta^dvTtg xui ftt/ot Muxt&oviug iX&ovTig (^ix(uXvi yuq 
ovdi ftg, ivdidovTOJv uvxoTg ftuXtaTU Ttuv uvTOftoXtov uxdXvjov, 
i(f^ untQ ifiovXovTO , ttjv dtd/Suatv) inttSrj xui tov ^uatXtu fttra 
nuvTog avToTg unuvTr^aavTU tov (STQUTivfiuTog fjad^ovTO, »Txroj 
ovffj;? ijdrf jSuS^tiug nvQ uvuxatofuvov noXv &fua(xfttvot , «x/iai- 

15 Qofitvoi Tt wg ntQi tov /SuatXtu xul Tovg niQi uvtov tYr^ t6 (futvo^ 
fttvov nvQ, (jLftu di xui nuQu t(vv nQoatovjcov uvToTg uvxofioXtov 
ovtwg f/itv tovTO fiad^ovTtg, dQOftov dtfijxuv inl Tr^v tov /Suai' 
Xitog axr^vr^v , vno tov TrvQog bdr;yovfitvot. awuQUfttvtov di xut 
tdiv uvTOftoXtov uvxoTg, fiovot '^FtofiuTot , xui xdiv uvTOftoXtov oaoi 

^nuQrflav, uvTiaTr^aav. oXiyot di nQog noXXip nXiovug ovx uQxi" 
auvTtg tdvjxav ftiv t(Z jSuatXtT ifvyr^g fvQv/(0Qiuv, uvxoi di unuv- 
Ttg tntaov uvdQtitog ftu/ofitvoi xui tojv /SaQ/SuQtov nXij&og untiQOV 

7 pro articalo 77 non male fortasse repogaerimaa Terbom 17V. S. 
13 congruentius dnavtijaovza. S. 

dlscrimen , sed inter se canCti promiscue t^ergabantur , caitt ne descriptionij 
quitleui eorum qui aiilitam in numeros referebaiitur ulia ratio haberetur. quin 
etiam licitum transfugis erat nt adscripti iam legionibus in patriam reverte- 
rentur, aliosque suo loco mitterent, atqae ubi videretur ipsis, iterum sub 
Romanis mllitarent. eiuamodi confusionem cum in ordinibus militaribus 
regnare viderent barbari, quibns omnia transfugae renuntiabant, accedente 
niutuae consuetudinis licentia, idoneum se tempus ad invadendas res laiu 
negiigenter administratas nactos existimabant. ideoque fluniine nullo labore 
transinisso ad Macedoniam usque progressi (nullus enlm probibebat, ac 
transfugae praesertim liberum eis concedebant, quocunque pergere vellent, 
transitum) ubi principem quoque cum copiis univefsis occurrere sibi sentie- 
bant. nocte iara profunda magnum ignem accensum conspicati , coniecturam- 
que facientes ignem illum, qui luceret , propter imperatorem et imperatorioa 
esse stipatores, cognito denique de transfugis ad eos accedentibus itase rem 
habere , carsu principis ad tentorium , ignem quasi ducem viae secuti , con* 
tenderunt. simul aotem et transfagis ad eorum se partes adiungentibus, soli 
Romani cum iis transfugis qui adhuc eis aderant resistebant. cumque pauci 
contra multo plures non sufficerent , imperatori quidem aufugiendi satis am- 
plum concessere spatium , ipsi Tero fortiter dimicantes , infinita barbarorujn 
Zoiimu». 14 



210 ZOSIMI 

uvtXovTig. (l fttv ovv t/if^^iiX&ov oi ^uojSaQOt rip nQOTiQr^inuTi 
xai Tovg afia tw Paailii qttyovTug idao^av, nuvTcog avTO^oil 
TtuvTWv uv iy.QUTr^aav. fnii dt uQy.ind-tvTig tt/ vlxri J\Iuy.idoviug 
Kul QioaaXiag tytvovTO y.vQioi (fvXuTrovTog ovdtvog, uvto) (.itv 
affTJy.uv Tug n6).iig, u/uQi nQuiuvTtg tig uvTug oidftv, i).nidi5 
xov (fOQOv Tivu i'^ uvTWv xOf.iitTa&ui • (32) f.iad^(i}v di o ^uai/.tvg 
btg tnl TOVTOig Ttjv uvu/MQrjaiv not^iadfitvoi tu oixtiu xaTtXupov, 
qvXuxuTg f.iiv t« (fQovQia xui Tug Tii/riQtig riacfuXittTO noXtig,, 
uvTog di inl ttjv KcovaTuvTivovnoXiv rpMVVt, yQixfiiiuTu nQO^ 
Tqutiuvov aTtiXag tov ftaaiXta , d'i' (vv t« avfi^itpriXOTa idijXov, 10 
xul cog dioi ToTg nQuyfiuaiv tlg ta/UTOV rjxovat xuxov ftfTu nuarjg 
Ufivviiv TU/vxrjTog. xui Tovg yQUfifiuTr^(fOQ0vg inl TOVTOig t§i~ 
nifintv, uvTog dt , (vg ovdivog XvnrjQov TuTg iv 3Iuxidovi(i noXtai 
xul QfaaaXi(x avfi/^i/SriXOTog , icfiaTri Tovgjwv 6r^fioaio)v nQ(ixTO' 
Qug (fOQCOv tianQ(i'§ovTug to TtXovfttvov tlg nuauv uxQiptiuv. xui 15 
TfV IStTv, diu TijV Tcov ^uQlSdQCOV (ftXuvd^QConiuv nfQiXfXfiftfiirov 
7]V, fxcfOQOVfifvov ov yuQ /Q7]fiuTa fiovov uXXu xai yvvatxtTog 
xoafiog xal ia&i)g naaa, fii/Qt xai avTTJg cog tlntTv xrjg Trjv uidiJH 
axfnova7]g , vniQ tcov rtTuyfifVcov ididoTO (fOQCov. xai t]v nuaa 
noXtg xal nug uyQog oificoyTJg xai d-QtjVCOv uvdfxtaTog, xovg /Suq-sq 
jSuQOvg unuvTCOv avaxaXovvTCOV xul ti]v i'% ixtivcov intanwftivcov 
Poi]d^ftuv. 

33. Kui Tce fiev OtaaaXcijv xul Maxtdovcov iv rovTOtg r]v, 
o df fiaatXfvg Oiodoatog XufxnQog xal wanfq ini vixrj atfirfi &-Qiuft'- 

multitudine trucidata , ceciderunt universi. enimvero si usi victoria barbari 
et aufugientes ciira imperatore mox fulssent insecuti, prinio statiiu claiiiore 
cunctos emnino in potestatem redegissent. sed quoniam victoria contenti 
Macedoniae Thessaliaeque, nemine praesidiis has defendente , domini facti 
fUerant, liberas reliquere civitates, nec in eas, spe tributum aliquod ab eis 
acripiendi, durius quicquam statuerunt. (32) imperator autem , cum intel- 
lexisset has ob causas eos discessione facta patriam repetiisse , praesidiis 
castella cum oppidis, quotqnot moenibus erant cincta, munit; ipse Cpolim 
abit, missis ad Gratianum imperatorem litteris, qnibus significabat ea quae 
accidissent , quodque rebus ad extremum discrimen adduclis quam celerrime 
succurrendum esset. cum hoc nomine tabeilarios ablegasset, ipse, quasi 
nihil triste Macedonicis ac Thessalicis oppidis accidisset. publicorum tribu- 
torum exactores instituit, qui omnino rigide pensiones tributarias exigcreiit. 
erat videre totum hoc, quod humanitate barbarorum reiictnm fiierat, in cen- 
sum erogari. non enim pecunia duntaxat, veriim et mundus muUebris et omnis 
vestitus, usque ad illam fere vestem qua pudenda teguiitur, indictorum nomi- 
ne tributorum conferebatur ; et orane oppidnm, omnis villa ploratu ac lainentis 
erat plena, barbaros inclamantibus universis et eorum opem poscentibus 

33. Atque in hoc statu Thessalorum Macedonnmque res erant, impe- 
rator autem Theodosius splendide, quasique triumphum ob gloriosam victo- 



LIB. 4 CAP. 82. 53. 211 

/Jov lxTt).iov fig T^v KcoyoraiTnuvnoXty itar^ft , tujv ftiv xotvtZv 
uw/r^fj.uT(Dv ovdfva notov^ivog Xoyov , avvixTtivwv d( rto Trjg 
noXttog (.ttytd-tt t^v t^j TQvqrjg dfitTQtuv. b di /SaatXivg r^u- 
rtuvog ov fttTQiwg im roTg uy/tXd-tTat avvruQa/9^f]g axQUTtuv 
5 uQxovaav f^fnf/.ixpi , Buvdwvi no arQUTTjyio ruvrr^v nugudovg , w 
xuiLio^oyuarr^v avvtnfttxfjtv' u/.tffto df r/auv Oqu^-xoi to y(vog, 
fvvol Tf affoSoa Piouuiotg xui /or^iturtov wg (.luXtara udwooTuxot 
xut ntql Tfct noXtuiu (fQOvf^afi xui uXxfj dtuqtQOvrtg. rovnov ufta 
rfi aTQuriii roTg xuru 3Iuxtdoriuv xul GtaauXiuv tntaruvTiov 

XQywoiotg, o\ rd, rf^dt vtfiuutrot ^xv^-ut Ix nQOOtuiov Tor qQovt]- 
ftarog rwv uvSoiov xui rrjg nQouiQtatwg avvutad^oftfrot, nuou- 
XQtjtia rwv rontiTv fxaruvrtg inl rr^v Oquxtjv InuXtvSQOfiovv nt^ 
noQd-r^ftlvr^v in* uvrwv nQortQOV ^ xu\ o rt nQu^uitv unoQOvvitg 
ini rfjv bftoiuv rfj nQortQov iqtQOvtO ntTQuv xui roTg avioTg 

ISnuQuyitv rbv /SuaiXtu OtoSoatOv int/fiQovv' avroftoXovg yuQ 
tniftnov (hg uvrbv iXu/i(novg, tvvoiuv xui crviifia/iuv xui nHv ro 
nQoarurTOftivov vma/rov fttvovg. xai inttSr/ ruvru X.tyovat ntartv- 
aag tStytTO xa\ ovSi ■^ nQtott] ntTQu StSwxtv uvrtS rb XvatrtXovv 
^StTv, inr^xoXov&r^aav xui ini rovrotg tTtQOi, xui nuvrug nQoaitrOf 

20 xut ndXtr ini roTg uvroftoXoig to nQuyftura r^v Stu ttjv Tor ^uai- 
jJwg ^?.i^iori;T«. ruvTrii> Si TrQicftv 17 rr/g rgvcf^g uaxr/atg iv 
avT(o. nixvru yuQ oaa nQog ^^tov uQxtT xui (iiov Siu(f9^0Quv, inl 
rrjg rovruv ^uoiXtiug ToaavTJjv iniSoatv la/tv aJoTf nuvrug a/jt- 

5 Sjnimacbas et alii Bauthoni; 

riam peragens , CpoHm inip-editar, nuliam pnblicoram casunm rationem ha- 
bens, et cam urbi:i magniiudine deliciarum ac voluptatis imniodicum usudi 
porrigens. at imperator Gratianus harum rerura nuntio non parum pertur- 
batus satis magnas copias ablegatj Baudoni duci traditag; cnm quo et Arbo- 
gastem mittit. erant autcm ambo natione FVanci amicissimis in Romanos ani- 
inis, ab avaritia donisque captandis prorsus immanes, in bellici^ rebus pra- 
dentia pariter ac robore praestantes. postquam bi cani exercitu in Slacedo- 
niam Thessaliamque pervenissent . qui res istic agebant ferebant Scjthae, 
mox ab exordio cognita borum audacia et instituto, locis iis relictis in Thra- 
ciam recurrunt prius ab eis vastatam; et quid agerent ambigentes, ad dolum 
■aluiB priori similem se conTertunt , et iisdem artibas imperatorem Theodo- 
sium circumvenire conantur. condicionis enim vilissimae transfugas ad eum 
mittunt j qui et benevolentiam et societatem et facturos se quicquid imperas- 
set poUicerentor. cum baec dicentibus fidero adhibens eos susciperet , iam- 
que ne priori quidem experimento consecutus fuisset ot qnod esset ex rei 
cerneret , secoti sant hos et alii, quos onmes ille recipiebat. iamque reS 
adeo rursas in potestate tranSfogamm propter stoliditatem principis erant. 
eam stoliditatem in ipso deliciaram et voluptatis usus alebat. nam omnia,- 
quaecnnque corrumpeudis moribas et ritae plurimum valeot, hoc imperante 



212 ZOSIMI 

$6%', oaoi T« Tov jSamXtoyg ^LrjXovv tmxr^Siv[.iaxa , xrjv uvd-Quni- 
rt]v tvSatf.ioriav tv xovxotg oQiLead^ai. fUf.ioi xt yaQ yeXoiMv xal 
01 xuy.(Jug uTcolovfieroi OQ/riOTat, y.ul nuv o xi nQog uioxQoxr^xa 
yai xijV uxonov xavxr^v y.u\ {y.uiXij ovvTtlH f.iovotxrjV , rjOxrjd-i^ xt 
fnl xovxov, xal f.iixa xavxa, Siu x6 xtjv ixtivwv uvotav t7jXuoav-5 
Tug iJvat , iig xooavxr^v xaxivi/d^ivTog Starf&OQUv xov noXtxtvfia- 
Tog. txi xt xai xa xdjv d-tcov tSi] xuxu nuoav tnoXioQy.ti noXtv 
xul /diQuv, xivSvvog xi naotv tntxitxo xoTg vOftiLfivoiv tivai d^tovg 
^ oXo}g tig xov ovQavbv ui>a/3Xtnovat xul xa tv uvx(p (fuivoiitva 

TlQOOXVVOVOt. 10 

34. OtoSooiov Toivvv (ivxog tv xovxoig , rQuxiavbg b /?«- 
aiXtvg ixnifinii xotg xuxu x6 ^IXXvqkxjv xXif.ta oxQaxKoxtxoTg 
Tuyfiuai axQuxr^yov BtxaXtuvov, uvSqu ntnovr^xoat xoTg nQuyftuoi 
yax' ovStv uQy.taai Svvdfttvov. xovxov St r,yovfitvov Svo fioTQat 
rcov vniQ xov^PrjVOv rtQfiavtxaiv id-vcov, ^ fiiv rjytfiovi 0QixiytQV(a 15 
XQCOfitvt] Tj Si vn6 ^!AXXod-ov xal 2u(fQuxa Ttxayfiivrj , xoTg KtXxi- 
xoTg fd-vtotv imxiififvai xaxtaxrjaav t\g avdyxr/V xov /SaoiXia Fqu- 
Tiavov ivSovvui oqioiv, unoXtnovaaig t« iv KtXxoTg , Siu xov 
*'IoTQ0v Jlutoviav xal t^v uv(a Mvaiuv xuTuXu^tTv' rjv yitQ uvT(p 
Xoyog XI xui anovSrj xiojg unaXXayilvat Tijg avvt/ovg xovxcav icfo- 20 
Sov. SianXtvaavxtg ovv ini xovxotg tov ^Iotqov, Stavoovfiivoi tc 

1 f^Tfrovv libri: corr Leunclavius. 5 Sia ro om P. hiat locas. 

7 iSr} S: libri ttSr]. 16 Ammiano Alotheus, lornandae y^/a(&eu«, 

Saphraxeidem Safrach. 

principe tantum incrementi ceperunt, nt propemoduro omnes, qui studia 
principis aemulabantur , in his beatitatcm huinanam constituerent. eraiit 
enim mimi ridiculuruni , et qui male pereant, saltatores, et quicquid ad ob- 
scenitatem et Ilagitiogam hanc dissolutamque musicam pertinet, tam sub ipso 
quam deinceps exercitum fuit; ac tantam ad corruptelam praecipitavit ideo 
res publica, quod essent qui honim dementiam aeraularentur. praeterea 
deum quoque sacraria per omnes urbes et agros oppngnabantur; adeoque 
periculum cunctis iinininebat, qui deos esse putabant vei in caelum omnino 
suspiciebant et quae in eo conspiciuntur adorabant. 

34. Cum haec Theodosius ageret, Gratianns imperator ad legiones 
Elyrici ducem mittit Vitalianum, hominem qui rebus fatiscentibus nequaquam 
«ufficere posset, hoc ducis munus administrante, duo Germanicarum trans 
Rhenum nationum agraina, quorum alterum ducem Fritigernum habebat,. al- 
terum sub Allotho et Safrace militabat , dum Celticas gentes premunt , Gra- 
tianum imperatorem eo coropulernnt ut ipsis, modo regiones Celticas reli- 
quissent, Istro transiecto Pannoniae Moesiaeque superioris adeundae pote- 
statem faceret. hoc enim studiose agebat, nt horum irruptione continua 
iiberaretur. cum igitur ob haec illl navigatJone per Istrum instituta transire 



LIB. 4 CAP. 83. 84. 2 13 

Siii 77«/o»'/«f ^711 Tr^y *TInttQOv dta(if^vut, ntQauo&ijvut dt jov 
l-i/fhyov xui Tutg^^EkXr^vixuTg noXtatv fnt&toi^ui, ZQoqug no^iau- 
r.&ut fyr^&r^ouv nQojiQov , l-l&uvuQi/ov T« nuvjog zov tiuatktiov a. 381 
Tojv ^AV&iuv uQ/ovTu ytvovg txnodvjv noir^auad^ui n^bg t6 ^ir^Siva 
5/«r« viuiov Toy xwXvoovtu t/*»- uvtiuv tni/ttQr^atv t/ttv. tntd-t^ 
fitroi Tohtv uvTOi aiv ovdtvi novia Tuiv TOnujv iv oig r^v unuvioTr^- 
<!uv. o di tug Otodoatov tdgufitv uQTtwg unuXXuyivra vooov xov 
(iiov ttVTtp xuTaozr^ouar^g tig uftqijSoXov. b dt if iXoif Qonog fitTu 
Tojv avv uvTip (iuQ^iuQwv idiiuTO, noQQW nov Tr^g KwvoTuvTtvov^ 

iOnoXtotg nQ0iX9wv, xui nuQu/Qij/na TtXtvTriauvTa raiffj fiaatXtxij 
ntQitOTttXt. TOOuvTr^ di i^v ij ntQt Tr^v Tuifi^v noXvjt).ttu woxt 
Tovg (iuQ^iuQovg unuvrug xaTunXuyivTug ttj TuvTr^g vniQ^oXff, 
Tovg fiiv Sxvd^ag inuvtX&tiv oTxude xui fir^xiTi 'Pwftutoig nuq- 
tvo/Xtiv , TT^v tvyvwftoovi^r^v tov /iuotXiwg d^uvfiuauvTug, ooot di 

iSufiu ToJ TtXtvT7;auvrt nuQt^irovjo , Tjj T^f o/di^g qvXaxij nQoa- 
iyxuQjiQrfOuvTag ini noXv xwXvaai Tug xutu 'Pwfiuiwv iifodovg, 
iv Tuvifi> di xui uXXa nQoatyivtTO tw Qtodooio) tu/jj? nXtortxrrf- 
ftuTU ' SxvQorg yuQ xui KuQnoduxug Ovnotg uvufitfityftivovg 
riftvvuTO, xui iXuTTio&ivTug Tfj ftu/iJ ntQUtio&ijvat tov ^otqov 

20K«i T« oixttu xuTuXu^iTv avvr,vuyxuotv^ ix tovtov TOiyuQOvy 
uru&uQQ7^oui Tovg OTQUTiwTug aivijir^f xui tdo'^i nwg fiQu/v yovv 
ix jwv nQoXu.36vTwv dvoTv/i^fiuTwv . . . uvivtyxtTv, uviivut Tt xul 



3 fpT^d^Tjifav 8iiv itQoTtQovf 'O^tvdqixov LP sed 'A^ccvdqixov^ 

aguo6cit etiam Suidas. 1^. 



per Pannoniam in Epiram , et Acheloo iransraisso Graecas aggredi civitatea 
cogitarent , prius conimeatus sibi copiam parandam et Athanarichura , totias 
regii Scythanim generis principem, longe removendum arbitrabantur, ne 
qoem haberent a tergo , qui conatum ipsorum impediret. hanc igitur adorti, 
nullo labore locis iis in quibos erat expulerunt. at is celerlter ad Theodosium 
se contulit , non ita pridem morbo tiberatum , qui spem de vita dubiam fece- 
rat. Theodosius hominera cum barbaris ccmitibas amanter excipit, spatium 
non exigUDm extra Cpolim obviara ei progressus. cumque non multo poat 
exstinctus fuisset, regia sepultura mortuum terrae mandavit. et tantam sane 
magnificentiam adhibuit, ut tam superbo funere barbaris omnibas obstupefa- 
ctis Scythae domum redirent nec Komanos amplius infestarent, bonitatem 
principis admirati ; quotquot autem cum rege vita defuncto venerant , custo- 
dieuiiae ripae fluminis intenti, diu, quominus incursionibus Romani vexaren- 
tur , impedirent. eo tempore Theodosio quidam alii quoque prosperi casus 
accidere. nam Scyros et Carpodacas permistos Hunnis propulsavit, et proe- 
lio superatos Istrum transiicere suasqoe sedes repetere compulit. hinc igitur 
auimosi rursas esse milites , paulumquo videri de rebuj adversis superiorum 



214 ZOSEVn 

'/ffOQyoTg rtjv (x TTJg yijg inifiikeiay xat Ino^vyioig x(u d-Qififiaot 
rofiip' u(fo^ov. 
a. 383 35, '0 fiiv ovv ^uaiXfvg Qeodoaiog ovvw mog id'o'^ev 

luad-ai T« iXajrMf^uTa' IlQO/^WTog df o GTQurr^yhg rdjv xaru 
OQuxiiv nel^MV Oldod^ero , dvvu/Litv ovvuyuyovri nXfiarr^v ov (.lOvovS 
fx ro)v^'IarQ(p nQoaoixcov td^vtvv uXXu xa\ riov noQQfordrw nov xai 
ir/vo'»aTcov , xctl Intkd-ovTi arQariu xui neQuiovfitvco rbv norufiov, 
^nuvrr^aug netfi re xul norufiiuig vuvai roaovrov tiQyuauTo qovov 
(oart xal rov norafibv nXtjoS-fjVai vtxQiov xal rovg iv yjj ntaovrag 
firj Q(idicog uQid-fir]9-ijvat. rcov di xara QquxvjV iv rovroig ovrcov, 10 
ov fitTQiui rivtg, ovdi oTat SiacftQtiv tvxoXcog, rbv rQuriuvbv 
TteQtlaruyTO rv/ut. "^qTg yuQ ntQ\ rriv avXrjv ru rcov avTOXQuro-. 
(i<ov rjd^ij Siucfd-tiQtiy tiu)9^6at ntid-ofievog , IdXuvovg jtvag avro- 
fioXovg $tS,(ji.fityog xa\ arQurtuTg iyxuruXt^CJ^g SojQtuTg rt aSQuTg 
irifiu xai d-UQQtTv ri^iov ru nuvroiv uvctyxuioruTU , aTQari(or(ov^^ 
Xoyov ovStru notovfitvog. rovro roTg arQUTicoraig xurdi rov ^aat- 
7J(og fTtxe ftToog , ontQ vnorvcfOfttvov xura ^Qu/v xui c^v'§av6- 
fifvov tig vtontQuw nQuyfiuTiov ixivr^ot rovg qrQaTicoxag imd^v- 
fiiuv, rovg rt uXXovg xui xar' t^uiQiTOv rovg ruTg BQtrruvtxaTg 
yyjooig ividQVfitvovg olu rcov uXXoxv undyTCov nXtoy avd-uStiu xui 20 
&vfi(o yix(dfiiyovg. ixivtt dt nQbg rovro nXiov uvrovg ]SIu't,ifiog 
'I^i]Q rb yevog, GtoSoqico rw ^uotXtT xuru rr^v BQtrraviay qvoTQu- 

4 Philostorgio IlqouoTO^. 5 Claudianq Odotheva. 16 ovr 

^iya pm P, 

^empornni recipere , . , et agricolis exercendaruni operarnm suarum, iumenr 
tis ac pecoribus liberi pastus copia redire. 

35. Ac Theodosius quidem imperator in hunc modum acceptis ('etrir 
mentis mederi visus est. Promotus autem , dux copiarum in Thracia pede-r 
strium, Oedothep, qui maxinium exercitum , non de Istri dunt?ixat accoiia 
verum etiam de remotissimis et ignotis gentibus coliegerat, iamque cum milir 
tibus suis aderat et amnem transmittebat . cum terrestribus copiis et navigiis 
iinvialibue occurrens, tantam caedem edidit ut et ipsum flumen plenum cada- 
veribus egset et in terra caesi non facile numerari possent. cum hoc essent 
in statu res Thraciae , non mediocres nec digestu faciles Gratianum casu^ 
circumstabant. nam iis obtemperans qui priiicipum mores in aulis corrum-: 
pere solent, Alanos quosdam transfugas susceptps et miiitum numeris adscri- 
ptos muneribus larjiis cohonestabat, tantique faciebat ut eis maximi res mo-; 
nienti crederet , nulla ratione suorum militum habita. pariebat hoc imperaT 
tori apud milites odium ; quod paulatim succensum ei auctum ad rerum npva- 
rum liVidinem perpulit cum alios milites tum vel maxime Britann.icis in insulis 
constitiitp^ , ut qui niagis contumaciae et iracundiae quam ceteri omnes in- 
dulgprent. incitabat etiam magis eos Maximus, Hispanus natione, qui Theor 
^psii priqcipis in Britsuiqia cpmmmto. fi^erat, is permolest^ fer^na Tti^p<}oT 



LIB. 4 CAP. 85. 215 

rivcuftivog. ovrog Svaavuaytxwv Zri OfoS6aiog r^iono fiaatXtiag, 
uvrijg dt ovdi (?g UQ/r;v fvri/iiov tiv/i ngotXd^aiv , uiriyitQt 7i',.iov 
i?g ro xuru rov (iuoiUwg l/d^og rovg orQurtwrag, oJ di Qudiutg 
tiavuarumg uviinov jSaadia rov Md^t^ov, xul niQi&ivrfg ttjV 
5 uXovQyldu xu\ to dtudtjitu , nuou/oritiu zbv 'Sixfuvbv vuvot dtu- 
^'urrfg ruig TotJ ^Pr^vov nQoaioQi.iia&r,auv ix^o/.aTg. roiv di iv 
1'fQftuvia xui roTg fiixik TavTTp^ crrQuroniStov uaftfviarura xfi 
uvuQQi]a(t &(it(r(ov, uvrtxud^taruro FQurtuvbg dg fiu/i;v alroi, 
HtQog ov fttxQbv l'rt rov OTQaroniSov avvuywvi^oftdov t/iov. wj 

\Qdi awrp.&ov al dvvufittg u'i.).rjXaig , uxQo^oXtafioi ftiv ini nivn 
fiOvug rjitQUg iylvorro , &(aautt(vog di b rQurtuvbg nQor^Qor fiiv 
1 ijv MuvQovoiuv unuauv "nnov uno/ioQr^auauv xut Dlu^tftov uvu- 
^ot^aavTttg Avyovarov, e?ra xui rovg uXXovg xaru ^QU/v rfj ft(Qidi 
MuSifiov d^(ftirovg, unoyrovg ruTg iXnioi, TQtuxooiovg inniug 

15 uvuXujSdiv ovv uvroTg t(fvy( nQOTQonudr^v int rug Z4Xnttg. (VQiuv 
di ravrag ucfvXuxrovg ini ^Puniug i/ojQ(i xui NioQtxbv JJuiBviug 
Tf xtti rr,v uro) 31voiuv. ovx ufitXT,aug d'i t^? uvrov (fvyT^g Md- 
^iftog rbv Innun/ov l.4rdQayu&tor, oQfnoftirov f^iv v-nb rov Evgti- 
tvv norrov, doxovrra di tvvovv ilvut, fttru xuQnQtorurdtv 'inn(ov 

20ixniftnn dttoioriu, b di avrrorto oQfifl dtiixuiv, tfuruXu^iiicv rt 

Stuiiuirttv iiyiXorra T^v iv tjJ ^tytdovvtn viqvQuv, nuraaquKd,^^^^^'^"'^^' 

" ^ a ' Tir -' ' X 1 1 ' / nUS II. ct 

ovrta rt ptpmoxtQuv Jlu^ifKo ti\v puatXuuv n(noir^x(v, Theodosiu^ 

7 Leunclavius post tccvttjv supplet jonoii, J6 ovx aqpuZuxrors A\ 
evqtvX^uzTovs U. 18 vnaQxov P. 

sium quidcm habitdm fuisse dignum Jmperio , se vero nBHum ad honorificuiQ 
maglstratuni perveiiisse . nia{>is etiam niilites ad imperatoris odiuni irritabat. 
illi facile ad scdiiionem inipulsi Maximuiu iinperatorem appellant, ac tradita 
illi ciim diademate porpura , confestimque transmisso navibus oceano , ad 
ostia Rheni appulernnt exercitibus autero qui erant in Geriuania ceterisque 
secundum hanc regionibus, summa cum benevolentia de&ignationem hanc ap- 
probantibus, obiiciebat ei se Gratianus proelio congressurus, quod non exi- 
gua pars exercitiis adtmc ab ipso staret. vhi copiae propius ad se in vicem 
accessissent , ad quinque dies inter se velitationibus utebantur. conspicatos 
autem Gratianus primo \lauros equites universos discessionem fecisse ac 
IVIaxinium Augustum conclaraasse, deinde ceteros etiara pauiatim ad Maxinii 
partes transire , desperatis rebus, sumptisque secum trecentis equitibus, 
pleno cursu cum eis versus Alpes aufugit. eas cura nullo munitas praesidio 
repperisset, versus Raetias ©t Noricum et Pannoiuas et Moesiam superiorera 
tcnoit. hac illius fuga non neglecta Maximus magistrum equitum Andraga- 
thium, uriundum Ponto Euxino, qui esse peramico in ipsum anirao videretur, 
cum equis laborem tolerantibus ad et>m persequendum mittit. is impetu con- 
liiiuo Gratianum persequens, cum Sigiduni pontera transiturum assecutus. 
csset, occidit, atque hoc modo stabiliua imperluat Maximo reddidit. 



216 zosran 

36. *!^^iov St TftJv laroQOvfxiviov ri fitr} nuQaXiTitiv rrjg 
TtaQovarjg uqr^yr^atMg ovx uXXotqiov, iv roTg xuru rijv P(jDf.irjv 
itQurixoTg reltaiv tfftQOv o\ novri(fixig ru nQcHru. rorrot;? yt^pv- 
Quiovg uv rtg xuXiatttv, tl nqog rrjV^ElXuda ywv^v i} nQoar^yo- 
Qiu fj.trtvtxd'iirj. ruvrr^g di trv/^ov rf^g inixXrjaiiog i'^ ulriug 5 
rotuaSt. Twv dvd^QCvnwv ovdinio rrjv diu rMv uyuXfxuron ini- 
arufiivcov rtfiriv , iv OtaaaXiu nQonov idrif.iiovQyri&rj d-twv Sti- 
xijXa. fSuJv Si ovx ovrwv (uynoarog yuQ tjv xul rovrtov rj XQiia^ 
Tce Twv d-twv ixrvncofiura rfj xuru rbv Jlrjvttbv ytqvQu xud-idQV- 
aav, rovg ItQua&ui roig d-toTg Xuyovrug ix rf^g nQwrr^g xud^tS^v- 10 
atdog yt(fVQuiovg i'^ovofiuauvrtg. tovro nuQuXu/^itvrtg u(f>^ EXXrj- 
vfov '^PcofiuToi rovg nQ(jorrjv rrjv nuQ^ avroTg itQurtxrjv t/ovrag 
ta^iv novricfixug nQoariyoQtvauv ' olg avvaQtd-fitta&ai roiig ^aai- 
Xiug Stu rb rf^g u^iag vntQi/ov ivoftod-irrjaav. xa\ trv/t rovrov 
Noftug ITofiniXiog nQuirog, xul nuvrtg t§rjg, o'i rt Xtyofitvoi Qrjytg 15 
xul fitr^ ixtivovg ^Oxru^iuvog tt uvrbg xal ol fitr* ixtTvov rrjv 
'^Ptofiuicov SiuSt^ufitvoi fiovu^/JuV itfxa yuf tw nuQaXu^tTv txa- 
arov rrjv riov oX(jov uq/J]v r^ ttQurixrj aroXrj nuQU rcov novrt(fixu)V 
avrio nQoat(ffQiro, xui nuQa/Qrjfia novri(ft'^ fiu^ifiog uvtyQUfftro, 
ontQ iariv uQ/ttQtvg fiiytarog. ol fiiv ovv uXXoi nuvrtg uvro-20 
XQuroQtg uafitviarura cfuivovrai Se§(Xfitvoi rrjv rifii]v xal rfj im- 
yQacffj /Qrjaufitvoi ravrr], intiSij tig KcovaravrTvov i]X9-fv 7] ^uai- 

12 nQ(6tr}v rr}v'] imino rr}V nQ(6rr]V, 22 legendum videtur kuI 

S^ xccl Kfovaravtlvos, intid^ tig avtov ■^Xd^Ev rj ^acdfia. S. 

36. Fuerit autem pretium operae quiddam memoriae proditum non 
omitti, quod a narratione praesenti non sit alienum. in coliegiis sacerdotum 
Romae pontifices prinias tenebant; quos, si vox istaec Graecam in iinguam 
transferatur, gephyraeos a pontibus dicere liceat. lianc autem appeliationem 
huiusmodi quadam ex causa nacti sunt. cum necdum homines cultum qui per 
imagines exhibetur intelligerent, prima in Thessalia deum simulacra facta 
sunt. cumque ne sacraria quidem adhuc essent ( nam et illorum incognitus 
eratusus), effigies divinas in Penei fluminis ponte statuebant , indito illis 
Tocabuio , qui deum praefecti sacris essent , ut a prima simulacrorum collo- 
catione Gephyraei, quasi si pontanos dicas, nuncuparentur. hoc a Graecis 
accepto , Romani eos qui sacerdotum in collegiis apud ipsos locum principem 
obtinerent pontifices appellarunt; simulque sanxerunt ut eorum in numero 
reges ctiam propter dignitatis excellentiam censerentur. primus quidem 
Numa Pompilius hunc honorem adeptus est , omnesque deinceps qui reges 
appellati sunt ; ac post illos Octavianus ipse , quique post eum Romano im- 
perio successerunt. simul enim atque summum imperium quisque conseque- 
batur. amictus ei sacerdotalis ofTerebatur a pontificibus, et continuo in cata- 
logum pontificum maximorum referebatur. ac ceteri quldem principes uni- 
versi lubentissimis an>mis hunc honorem accepisse et hoc usi titulo videntnr, 
atque Constantinus etiam, potitus iiuperio, licet is a recta sacris in rebus via 



LIB. 4 CAP. 36. 87. 217 

if/a, Xtti Tavta rtjg dQ9-r,g odov rr^q niQi t« d-tia rqantig xa\ rr^v 
XQiariav(Tiv t).6f.iirog TtioTiv , xoi jUfT* ixiTvov tirjg ol aVKot xai 
OvuXtvTirtuvog rt xui OiuKr^g. riov ovv novrtqixujv xaru xo 
avrtjd-eg nQooayayovroxv rQUTiavoi ti]v aroXriv untoiioaro ri,v 
SuiTriOiv, u9't(.itTov itvai XQtOTiuvtZ rh o/r^ua ro(.iioug. roig re 
tfQivoi T^j OTOArjg uvudo&iioTjg (fuai rov nQujiov iv uvroTg rt- 
Tayfiivov tinitv "«? ftrj ^ovXirai novriifi^ o ^uatXtvg orofiui^ta&ai, 
ru/jOTU ytvr,otTut novrirfti; fiii'^tftog." 

37. 'if fifv ovv rQUTiavov fiaaiXiia roiavrrpf ia/t ri,v 

lOrtXtvriiv, Mu^ifiog dt rrjv fiaaiXeiav fxttv iv i/vQto niartvaufitvog 
lOTtiXt nQog Qtodoatov fiaoiua nQto^tiav ov ovyyviofiriV uhovauv 
i(p' oif tig rQUTiavov tTtou^tv, «/,/.« ti xai ^UQvrrjog iv fuvrjj 
(ptQOvauv. r,v di 6 nQog rovro araXtig o rovg fiaaiXixovg (fvXur- 
rtiv iniTtruyfiivog xoiriZvug , ovx tvvov/og rig o)»' ( ovdi yiiQ iv- 

iSvov/ovg 6 ]\l(i.'^ifiog iniOT7,oui rf, rf^g uvXf,g tiVfo/tTO tfvXuxf,^, 
nQtOjivTrjg di rGrv fx vtorrjTog avrip nQootdQtvauvriov. fiTtt di 
rov Gfodvoiov 7] nQto(itiu onovdug xui Ofiovotuv xui bfiut/ttiuv 
x«T« nurrog no/.tftiov ^Fo)ttuiotg , tj unttd-ovvrt dvofiivttuv xui 
fiu/TiV nQoriyyt/.Xf. Qtodootog Si o ^aaiXtvg idf/tT^ rt (iaatXia 

20 Mixiifiov ilvat , xui tix6vo)v uvtio xoinovtTv x«i ^uotXiiog nQoo)- - a. 384 
yoQiug r/^iov , XdS^Qu fiiv rov x«t' uvtov nQayfiaTtvofitvog n6Xt~ 

8 duplex mest sensus. primum em'm significat Gratianum , quia nomea 
pontiticig maximi dedignatus sit, brevi re ipsa fore pontiiiceni maximuu 
suoque sanguine pontem infecturum; deinde, quia ipse pontifex e$8e de- 
trectaverit, brevi Alaximuffl pro eo et iiuperatoreu iuiuruu et pontiti- 
cem. <$. 

deflexerit et fidem Christianorum amplexus «it ; itemque post illum reliqui 
ordine secuti. et Valentinianus et Valena. cum ergo pontifices ex more talem 
Gratiano amictum attulissent, aversatus est id quod petebant, ratus non 
esse fas illiusmodi habitu Christianum uti. cumque stola flaminibus reddita 
fuisset, aiunt eum qui dignitate princeps inter eos erat dixisse "si priiiceps 
non vult appellari pontifex, admodum brevi pontifex maximus fiet." 

37. Jgitur Gratiani principatus exitum haiusmodi habuit. Maximus 
aatem, qui possidere se iam tuto crederet imperium, legatos ad Theodosium 
imperatorem misit , non qui veniam admissorum adversus Gratianum pete- 
I ent, sed praeterea grave quiddam secDiu perferrent. et erat is qui missus 
hoc nomine fuit augiistalium cubiculorum praepositus, non spado quispiam 
(nec enim Maximas ferre poterat ut praetorii custodiae spadones praeficeren- 
tar) sed vir aetate gravis, ex illorum numero qai a prima aetate cum eo ver- 
sati fuerant. postulabat autem legatus bic a Theodosio foedus et concordiam 
et adversus quemque Romanorum hostem bclli societatem : vel si postulatis 
non fuisset assensus , inimicitias et beltum denuntiabat. hic vero admittere 
Theodosius ut Maximus iinperator esset , simulque dignnm ducere qui secum 
statuarum et imperatorii aominis esset particeps : verum clau iti euu belluiu 



218 ZOSIMI 

//01', Tzavrl di S-ionetag eVSft y.a) S-iqandaq avxov xataaTQaTr^ytov, 
olare y.ui Kwrjyuo ro) t% av)S]g vnuQ/o) nefino/ittvM y.uTu TrjV 
Ar/vnxov , nQoaxtxayfttvof re nuai ttjv iig ru d^iia d-Qijaxtiav 
unayoQivoai xal x7.eT9-Qa Totg xefitveaiv enid-etvui , ttjv 3Iu'^iftov 
eixova det^ui rotg l4).t^ui'SQevaiv enexu^ev, uvud-etvui xt drjftoaiuS 
Tuvx7]v, xai oxi avft^uaiXtvoitv e).a/ev avTw nQOffwvr^aai tm dr^iLto). 
Kvvriyioq f.iev ovv xai ev tovtm to nQooxu/d-ev inXriQOv xa\ tojv 
xuxu rTjv to)uv xui t^v ytiyvnrov anuaav itQoiv xat avxrjv de rijv 
^Xe^avdQeiuv untxXetae rag eiaodovg , d-vaiug re tiQ'S,e rug e'§ aioj- 
rog vevoftiOfievag xa\ nuoav nuxQiov ayiOTiiuv. 10 

a 336 38. T« fiiv ovv t'^ ixtivov fti/Qi rovSt rfj '^Po>fiuiiov int- 

XQunia ovfi^uvxa dtt^iei rtjiiv nQuyftuxiov tj xuxu fteQug u<p,yrjaig. 
vnb 6f rovg avrovg /Qovovg e&vog ri ^xvd-ixov vntQ rbv^IoxQOv 
iffdvt] naatv ayvwoxov rotg ixetae voftdaiv' ixdlovr St FQodiy- 
yovg avTOvg o\ ruvTTj ^dQ/iuQot, n).i]d-og roivvv ovreg xul (onXi- 15 
Ofxlvoi xaru rb diov , xai nQoairi yt QfOfifi SiufptQOVTeg , Qo.ara 
diudQUftoi^xtg roiig iv ftiofo ^UQfSdQOvq nuQ^ avxi]v iXt^Xvd-aat rov 
^IoxQov TijV o/d-ijv , xui rijv did^uatv avxotg tJtovv inixQunijvui 
Tow noxafiov, IlQOfttoxog di rijV rtov ixetat axQUXoniSiov intxe^ 
TQUftftirog uQ/rjV, ovftnuourtirug ini ftijxtaxov rfj ;;ibv/ TOt; 7ror«-20 
Hovi xu oxQuxontSa rijv ndQodov rotg ftuQ^dQOtg unixXtti. ruvxu 
di nQdxxcov xul irf^ txiQuv bdbv Vjld^e roidvSe, avyxa/.ioag ruiv 

14 IlQod-lYYOvs libri: corr Salmasiua, 

tnoliri et omni assentationis ac observantiae genere hominem circumvenire, 
^deo quidem ut etiam daret in niandatis Cynegio, praefecto praetorii , cum 
euni ablegaret iii Aegyptum et omiiibus numiiium religione per ipsum inter- 
dici ac fana claudi praecepisset, ut imaginem Maximi coiispiciendam Alcxan- 
drinis exhiberet, publice poneret et consortera huno imperii factum esse 
habita ad populum oratione declararet. qua quidem in re Cynegius , quod 
jinperatum fuer^t, praestitit; aditusque templorum per Orientem et univer- 
sam Aegyptum et ipsam Alexandriam occlusit, sacrificiaque ab omni aevo 
usitata cum omni patrito cultu prohibuit. 

38. Qnae autem ab eo tempore hucusque Romano imperio acciderint, 
ipsarum rerum commemoratio particulaiim instituta monstrabit. sub eadem 
haec tempora natio quaedam Scythica trans Istrum nrodiit, omnibus istic iu- 
colis ignota; quos eorum locorum barbari Grothnigos appellant. hi cum 
multitudine abuiidarent et armis necessariis instructi essent, praetereaque 
fobore corporis exceller«nt , nullo negotio peragratis interiectorura barbaro- 
rum terris ad ipsam usque ripam Istri pervenerunt et fluminis transmittendi 
copiam sibi concedi postularunt. Promotus autem militum in iis locis magi- 
fiter, exercitibus ad ripam fluminis, qua fieri poterat, longissime porrectis, a 
traiisitu barbaros arcebat. et haec agens aliam quoque viam huiusmodi rep- 
pcrit. convocati:!! nQnnullis qui linguam eorum callebant , et quibus maxime 



LIB. 4 CAP. 88. 39, 219 

U4(j9-avofiUiov xrig Ixflvtav SiuXtxtov Tivug , oig fiuXtaxu t^yitntu 
Ttt TOiuvTu S-uQOttv, {711 TiQodooiu xud^tTvui ?.o;'0fc rotg ^ug^u^oig 
TiyvTOig uqir,an: ol df vniQ Tov ^od^r^vai tov Potjnuiiuv aTQUirj- 
yov finu Tov aTouTtvftuTog udQov anTjtovv fiia&ov. tCjv dt ftaq- 

^,iuQii)v TiQog To TotJ fiia&ov 7i).ij9^og uQxtTv ov (fViauvTiov , niaTiv 
ToTg oixtioig /.o^/oig ifinoiovtTtg oi iaTu).fiivoi nuQu tov OTQUTr^yov 
xoTg ti aQ/T]g nQOTU&tTaiv tnifitvov, afiixQvvai xuTii ti TO xtQdog 
ovx urf/oitfioi, avrdQUftovTMv di tif Ti noaov ufiif OTtooiv, iyi- 
rotTO fiiv iv nuQu^vano ntQi nQodoaiag avvi^r^xui , xut avrtdoxii 

iOfifQog fiiv Ti Tov fitad^ov nuQu/Qr^fia xofiiaua&ai Tovg nQodoTug, 
Tjw di Xfinofitvov t<o xainiTi (fvXu^ut Tr^g vixrjg. inti di xui onojg 
UQ&riVui T« aijfuTu tdtt xui tov xuiqov (r«i«v xu&^ ov i/oijv Tug 
nQodoaiag tig tQyov iX&tTv, unuyyiXXovai toJ aTQaTr,y(ii to avyxti- 
fltvov , xai (jig rvxTog iniytvoftirrig oi iiixQ,3uQ0t fii).).oitv tQyov Ti 

15 unTtaO^ui xui t^»' $tu^uaiv xuru tov ''Fiofiuixov notiTad^ut arQu- 
TtvftuTog. 01 fiiv ovv ^uQ^iuQOi To Tf,g dwufiHog uxftuioruTov 
n).7,d-ii ftoyo'4vX(i)v iiifii(i(xauiTtg tTU^av nQWTOV dtUfitjvut xui ToTg 
aTQUTKitTuig iTixu&tvdovaiv intkd^tTv , thu ini TOVTOig Tovg iv 
la/vi fiiar,v t/oiTug Tixiiv, utg uv ToTg nQittxotg ijdri TTjg ini&ionog 

•2D (iQiaftfyotg avvtniXdfiorvTO, xui oviwg iiijg tjjv u/QJiinov vinuauv 
}^).ixiuv , ini xax(OQd^o)fiiyoig ^Jj; nQuyfiuatv ioQvCiZtadui fii).).ov- 
cuv. (39) di oxQUTr/ybg Tlo/itKOTog ix TtZr ini nQodoaiu otu- 
).iVTU)v unavTU tuvtu nQodidu/i^tig nQQg Tu ToTg ^UQ^uQoig axt- 

2 Ka9iilf LP. 

decrevUset in taiibus fidere, hos ipsos dimittit, ut de proditione barbaru 
bisce mentioneni iniicerent. ingens hi praemium petunt a barbaris , si tradi 
oibi durero Romanum cum exercitu vellent. cum barbari dicerent eius prae- 
(nii oiagnitudinem suas superare facultates, v-icissim qui missi a duce fuerant, 
quo verbis suis fidem facerent, iis insistebant quae ab initio proposui&«ent, 
nec sibi de lucro quicquam decidi permittebant. posteaquam ntrinque de 
certa quadam sumroa convenisset, clam de proditione paciscuntur ; et atrls- 
que visum est debere partem aliquam praemii statim proditores acripere, 
reliquo ad victoriae tempus reservato. ubi iam constitutum fuisset quo pacto 
eigna danda et quo esset exsequenda tempore proditio, duci rem, uti compo- 
sita fuisset, nuntiant, et quod, ubi nox advenisset, facinus barbari aggres- 
suri essent et adversus exercitum Romanum transiecturi. partem igilur exer- 
citus sui robustissimam. lintribus impositaro pluriniis, primo loco transiicere 
barbari iusserunt et militcs adhuc dormientes adoriri ; deindealios, qui ratione 
roboris medium velut ordinem obtinebant , ut primis aggressionem exorsis 
opemferrent; atqne ita tandem reliquam omnem aetatem inutilem , quae se 
rebus iam praeclare confectis esset ostentatura. (39) de quibus omnibus 
iam ante dux copiarum Promotus ab iis qui nomijie proditionis ablegati fue- 
rant eductus ad occurrendum consiliis barbarorum se par&t , navibus ita COD- 



220 ZOSIMI 

(p9-tvxa naQtoxivut,(xo , rug vuvg uvxmQMQOvq axr^aag uXXtpMig, 
y.ui xo ^fV ^u&og nXoioig XQiai nX?]QMaug , (fQovxlaug dt /ir^y.ovg 
lixt [.tuXiaxu nXiiovog ini axudiovg uy.oai xov noxufiov xr^v r^idru 
xaxtku^i, xotg ivavxioig im xovxo xijv dtu^Suaiv anoxXtiMv, xoig 
Si Xoinoig dnuvxwv ^ovo'^v).otg ijdt] diufiuivfiv intytiQOvat , xul 5 
oig ivtxvyxuvt xuxudvwv. uatXTJvov di xrjg wxrof ovarjg uyvoovv~ 
xtg 01 ^uQ^uQOi xtjv xfHv '^P(Of.iat'(i)v nuQaaxtvrjv tQyov re ijnxovxo 
xui atyfj xui r^av/ia noXXjj xoig juovo^vXotg ivt^uivov , uyvotTv 
ndvxrj xu ^t(iov\tvi.iiva xorj '^Pioftaiovg Tjyovfttvoi. xijov $i atj- 
jnticov UQ9-ivx(ji)v ol xrjv nQoSoaiav firi/avr^aufitvoi , xto axQUxrjyw iO 
nQOftrjVvaavxtg txuaxa xa\ aQ/iioaufttvoi xfj twv noXiftiiov nuQU- 
axtvfj , xuig xt vuvol fttyuXaig ovaatg xui tiQtaia xuQXtQCoxdxrj 
/QCOftivaig ininXtov xa\ xu nQoaxvy/mm^xa ndvxa xuxtdvov , ou- 
dtvbg xujv unoninxovxcov dta xo xrjg nuvonXiug ^dQog dlov xt ytvo- 
ftivov a(jo9i]rat. xu di xovg xaig vavoi ntQinXtovxag Stu(fvy6vxu 15 
fiovo^vXu, xa\ xoTg tlg f.tiixog rjy/.iivotg nXoiotg nfQtntaovxa, nuvTi 
Xfp nQoantaoi^xt /iaXXointva avv avxoTg uncoXtxo xoTg uvdQuatv, 
ovStvog vntQ^ijro; xb xwv PiOftuixiov nXoitov dtucpQuy/na Svvtjd-iv- 
xog. (fovov di noXXov ytyo/Ltfrov xat oTog ovnu) nQoxtQOv iv vuv- 
fiu/ia avvi^ri , acofidxcov ftiv b noxu/ibg inXrjQOvio xui onXiov oau 20 
(fvatv fi/tv vntQ xov vSuxog ahoQtTo&ut , ti Si nov xtvtg oioi xt 
ytyovuai StUjSijrui rri/o/ttrot , xoTg ntQi xijv ifiova xoij noxufiov 
nuQoTg ifintaovxtg undXovxQ. xov 'Si dxfid^ovxog navxbg iv xoTg 

16 Tjyfiivois S: libri avy/iivois. 23 nccQoiiei, Leunclavias, itXoiois S. 

gtitutis ut obvorsag in vicem sibi proras habcrent. latitudinem aciei navalis 
cfficit eam quae navigiis tribus cunstaret : longitudinis autem maioris inpri- 
mis habita ratione, ad viginti usque stadia ripant fluminis occupat; qua nui- 
dem re adversos a transiectu excludebat ; et reli<juis occurrens qui lintribus 
transmittere conarentur, in quoscunque delatus esset, eos submergebat. 
culnque nox esset illunis, ignorantes apparatum Romanorum barbari, facinus 
ipsuni exordiebantur, magno cum silentiu lintres ingressi , ratique Romanus 
consilia sua prorsus latere. signis autem datis , cum proditionis auctores de 
singulis ducem praemonuissent ac propius ad hostilcm apparatum accessis- 
sent, navibus magnis et remigio validissimo utentibus invehebantur, obviaque 
cuncta submergebant, cum nemo desilientium propter armorum pondus eva- 
dere posset. lintres autem illi, quicunque vitaverant Romanos navibus cir- 
cumvectos , cum in porrectas in longitudinem naves incidissent , quibusvis 
ofFerentibus sese telis petiti cum ipsis viris interibant , adeo quidem ut na- 
vium Romanarum septum illud nemo transire potuerit. ingenti edita caede, 
qualis antea necdum ulio navali proclio patrata fuit, cadaveribus amnis com- 
pleri et armis, quorum quidem esset ea natura ut aquae innatarent. quodsi 
qui natando transiicere potuissent, in eos qui ad ripam fluininis aderant de- 
lati peribaiit. hoc modo cum flos ipse barbarici exercitus omnino exstinctus 



UB. 4 CAP. 39. 40. 221 

fiuqfjUQOig Staqd^u^tvToq f ln\ ri^v Xhov i/ivoow ol (TTQaTKutai, 
■nuiSuQiu iiiv uTTuyovTtg xai yvvaia, x«i Tr^g uTioaxivr^g ytvouirot 
xvQioi. t6t( drj xai b OTQUTr^yog IlQ6f.iioTog ov tiooqio tiov toi' 
^aoiua Giod6oiov ovtu /afTuxuXtoug fnoiiiTO ftuQTVQa tov xot- 
5 OQ9-o')fiuTog. o d( twv ui/jiuXioTtov to 7iXi;9-og xai rbv oyxov riov 
XaqvQOJv Tf&fuiitvog urr^xi Tt TOvg ui/fiaXiuTOvg udiTovg xat do)- 
Qiutg icfiXoffQortiTO, diu rijg Totuvrr^g (ftXav^Qwniug ttg to avTO- 
fioXr^aai TiQOTQtnvaVf xoi uXXtog tig tov xutu 3Iuh'fiov awoiaov- 
Tug 01 TioXtftov. b fiiv ow IlQOfHOTOg intfttvi Tjj T^g OQtixr^g 

iO iiftOTiog (fvXuxfj xai nQog to»' tiQrjttvov noXtftov iv nuQu^raTf'j 
yivofitvog (VTQtn7;g' tTtQOv dt ri nuQunXr^aiov iv xw avTio /Qon-j 
(tvfijjuv u^tov uq r^yijouod^ai. 

40. JJoXtg ioTtv iv ttj xutu GQttxr^v ^xv&irt Tofitvg ovo~ 
fjatofiivTf. rwv ivtdQVfiivwv TavTrj (TTQaTiuntJov r^ytiio rtQovriog, 

ISuvTiQ xai Qioftfi awfiuTog xai nQog nuouv TioXtfiixi]v /Qtiuv uQxtuv. 
rjOttv di nQo ravrr^g TTjg n6Xiu)g vnb (iaotXtiog uQiOTivSr^v ivoruvTtg 
fiuQ/3aQ0i, TfjTeTiovao)ftuTa)vuvuTQi/ovTtg(vqvi(ixai dvSQut noXv 
TttJv tiXXcov SiuiftQovTtg. ovTOi xai oiTr^ottov vnio rovg OTQUTKurag 
xai UXXiov nuQu ^aatXi(og r/^tioftivoi StoQtcov ovx tvvoi(i Tttg tig 

20 avrovg Uftti^tod^ai SitvoovvTO rtftctg uXXa r^ tig rbv (tQ/ovra vntQ- 
oxpia xai rfj ntQt Toi-f aTQarKoTug xaTU(fQovr^att. ravrrjg uvriuv 
cdad-avofitvog rr^g nQOutQiot(og b rtQOvriog, xai (og iy/tiQtloat 

15 post amfiaros omisgnm vldetar nijoixmv aat siniile quoddam par- 
ticipium. S. 16 «cravrfs P. 17 itokv Si libri noXi.^. 

faissei, ad praedam se roilites conrertebant , paeros et maliercalag abducen- 
tes et apparatu barbarorum potiti. tunc etiam dux copiaram Promotus ar- 
cessitum imperatorem Theodosium, qui non procui aberat, rei fortiter gestae 
testem fecit. ille multitudinem captirorum et spoliorum molem conspicatus 
captivos vinculis liberatos dimisit et muneribus demulsit, hac eos bumanitate 
pelliciens ut ad se sponte transirent ; quod etiam ceteroqui eorum opera fu- 
tura ipsi esset utilis ad belium contra Maximnm gerendnm. ac Promotus 
quidem mansit in ofticio , Thraciae custodiendae praefectas , et ad bellum 
quod diximus secreto paratus. fuerit autem operae pretium et aiiud quiddam 
similc. quod eodem tempore accidit, narrari. 

40. Est oppidum in ea Scjthia quae Thracia continetur, quod Tomos 
vocant. huius oppidi militibus praesidiariis cum potestate praeerat Geron- 
tius , vir robore corporis excellens et ad usum belli quemvis idoneus. erant 
autem extra oppidum barbari quidam a principe delectu praestantissimorum 
habito collocati , qui et corporum dotibus egregiis natura praediti erant et 
virilibus aniniis ceteros superabant. bi supra miiites reliquos et annonis et 
aliig rouneribas ab imperatore douati non honores illos sibi habitos benevo- 
lentia compensare cogitabant , sed despectu praesidis et roilitum Romanorum 
contemptu. bac eoram voluntate cognita GerontiuA, et quod ia oppidum 



222 ZOSIMI 

Siavoovvrat tT] noXet yal (TvvraQu^ui ru xud-tarura, xotvovTut ro/v 
Gr^uriiorCiv roTq rpQOvijaai /iiuXiaru diufiQovaiv , int^eX&fiv rfj 
rcov ^aq^uQdiv uatXyitu xui vpQti ^ov/.uatpog. wg dt diu dtiXiav 
t(OQU oxvovvrug xui uvro rb xtvr^fiu roiv (iaq(juqu)v dtflKnag, ura- 
Xa^Mv ru iinXa xul ruiv vnuantarojv acfodQu tvuQtd-fjtjrovg nuvi) 5 
TW rMV /SuQ^uQfjJv uvrtrurrero nXr,d-et, xui rug nvXag avuntru- 
aug unrivra, rwv arQuritorOjv r/ xu&tvdvvrwv tri xul rio oxv(o nt- 
niSrjiLiiviov, tj nQog ro rtT/og uvuSQUftovrcav xai tu ytvofitvu &(io- 
ftivcov. ToTg de ^UQjSdQoig infjtt ytXuv rr^v toi; rtQovriov nuou- 
ifQOOvvrjv, xui d-uvuruv olofitvot rbv uv&QConov tntfinov uvro) rovg 10 
iv eavroTg uXxjj Sta^tQovrag. b de tm nQwrov intX&ovn avfi- 
nXuxtig xul rtjv uaniSa ovvrofitog /tiQioug ifiu/tro xuQTtQcog, 
u/Qig ort Tcov inuonior(ov rtg , idcov avfintnXeyfiivovg avrovg 
uXXrjXotg, unixo-ipe t(o '^iqet rov ^uq^uqov rbv wfiov xut rov "n- 
nov xurr^yuye. xurunXuyivrcov de rcov /3uq/S(xq(ov rb TOt; uvdQog 15 
dvSQeiov T£ ufta xul d^UQQuXiov, ufitt re b TtQovriog uXXotg rwv 
noXefiiwv enfjet, xui d-tvoQovvreg oi ix rov rti/ovg t« nQurrofttra 
nuQU rov ocpwv orQtiTfjyovvrog uvtfivi'od-rjouv rov '^Poiftuioyv 6v6- 
fiurog , xui ine'^eXd-6vxeg ridrj xaruntnXr/yftivovg rovg ixntoovrug 
y.ariocfu^uv ' rovg di unoSQuvrug iSi/ero nuQU Xqiotiuvwv TifKii- 20 
fitvov olxodofir^fia , rofiitofitvov iiavXov. b fiiv ovv reQovrtog 
ZV9V inriQTrjfiivcov Trjv 2xvd-iuv iXeyd-eQvooug xtvSvvwv , xui to)»' 

10 ijtfTtSfinavf 19 xcctctliEnXiyfiivovs libri: corr S. 20 dno- 
dQccaccvras P« 

ttliquid molitnri essent statumqne f enim contnrb&turi , consilium suQm cum 
prudentissiniis quibusque militibus, petulantiam et iniurias barbarorbm punire 
volens , cominunicat. cura autem eos ob metum cunctabundos cerneret, qui 
vel ipsum barbarorum incessum timerent, sumptis armis et admodum paucis 
satellitibus adversus universam barbarorum multitudinem semet obiecturus 
instruit , apertisque portis prodit , militibus vel adhuc dorraientibus et metu 
ceu compage quadam vinctis, vel in muros accurrentibus et quae gererentur 
spectantibus. barbaris autem ridere Gerontii dementiam subiit; et quod 
hominem cupidura mortis existimarent, quosdam robore praestantes adversus 
eum mittunt. Gerontius cum eo congressus qui primus irruerat, cum manu 
parmam celeriter prehendisset, fortiter dimicat j donec quidam ex satelliti- 
bus , conspicatus eos lucta manu implicatos , humerum barbari gladio absri- 
disset et hominem equo deturbasset. obstupefactis autem barbaris ob viri 
fortitudinem et audaciam , srmul Gerontius alios ex hostibus adoritur; et qui 
erant in muris, conspicientes ea quae ab ipsorum duce gererentur, Romani 
nominis ad animos revocata memoria, barbaros aggrediantur et erumpentiurn 
terrore perculsos occidunt. qui aufugerant, in aedificium se recipiebant quod 
a Christianis habetur in honore proqae as^lo ducitur. ac Gerontius quidera 
ab imminentibus periculis liberata Scythia, et barbaris banc aggressis exiffiia 



LIB. 4 CAP. 40. 41. 223 

tnaraoTurrfov (nvTfj fiaQjSuQiov uvdQiag VTnQ^olf^ xcu fteyahtif.t'- 
/la xQUTt\aa<;f xug nuQU tov (iuau.fvovroq ufioi/iug nQoafdi/fTO' 
&tod6atf)g di b ^aaiXtvg ov jitiTQtwg uyavaxTr,aug oti (iuQ^uQttt 
Toauvii,g -i^^tioitivot nuo^ uvtov Tiftr^g uvr^Qi&i]aay y li xut ror^ 
SnQuyituaiv tiv/ov Xvftr^vuftivot, avvaQnai^n Ti Toy rtQovTtov 
nuQU/oriftu xui Xoyov TTjg vntQ Pio^iuiiov uQtoTtiug unr^Ttt. xotJ 
dt xui Ttjv xuTu 'Pojjjuiiov uvTtZv inavuaTuatv untXiy/ovTog, «Jif'^'- 
lonro^ Tt Jug uQnuyug xou rijV xwv oixr^TOQOtv untoXtiav , TOvTtov 
ftiv ovdivi nQoati/fv o (iaaiXtvg, fvlaruTO dt tio fiij diu to xoirj} 

iOXvaiTtXfg uXX^ iniS^vftta TiJov nuQu fiuaiXio)g uvToTg dtdioQr^fiivdrv, 
dig uv ftri iXfy/d-fir^ tuvtu xfQduvug , ixnodiov uvTovg id-tXT^aut 
noiTJaai. Tof di xui tuvtu tio Sijioaiio XiyoiTog ntnofiffirut 
fitru T/yV ixtiviov uvuiQiarv (^t^v di ntQiuv/iviu /qvou nttQu /iuai- 
Xiatg uvTotg StSoftii'u nQog xooftov) , ftoXtg TjV (i/f dtuvtificeg TOtg 

15 tvvov/oig ovoiuv oiog Tf yiyovf tojv nfQitaTioTOjv i%utQid-T^vat xrv- 
dvvojv, u^ia Tr;g tig Ptofiuiovg tvvoiag ixTiaug t« ini/tiQu. 

41. Tiov di vnb rr^v Otodoaiov /SuatXtiuv oikio Stiqd^uQ" 
ftivarv, xut anovduiov ftiv ovdtvig tig uQfTt^v (fioovTog inutvov- 
fiivov , nuvTog 6i TQvqr^g xui uxoXaaiag tidovg x«r« nT^/w (to 

iO Xfyoftfvov) iif^ fxooTJj^ inithdoiTog , oi Tr^v iv ^vQia fttyuXrfV 
lAiTio/tiuv oixovvTtg , ov qiQOirtg t^v ini ToTg drjtoaioig fftjooig 
oatjftiQut nuQu tiov nQuxTOQiov inivooviiiit^v nQoaS^i^xrj', tig cTt'- a. 387 
civ uviaTr^auv , xal Toi:g uvdQiuvTug uvtov rt tov ^uaiXiojg xui 

16 itrixflQta L. 

fortitadine ac nia<nianim!tate victJA , ab imperatore praemia qnaedam exgpe-> 
ctabat. 'rtieudu^itis autem non mediocriter iratus ub interemptos barbarus, 
quos ipse tanto di<:natns esset honore , quautumvis exitio rei pubiicae fuis- 
«ent, confestim Gerontium corripit et ab eo rationem rei pro Uomaniti stre- 
nue gestae poscit. illo rebellionis eos adversus Ronianos arguente, siniui- 
que rapinas et incolarum exitiUin commemorante. horum nuilo muveri priii- 
ceps , sed in eo persistere. Gerontium non utilitatis publirae cau.-a sed ob 
libidinem adipisceiidi barbaris ab imperatore donata , ne iucris istis putitu» 
convinci posset, illos e medio toliere voluisse. Gerontio respondente se ista 
qnoque post ipsorum caedem fisco misisse (erant autem aurei torques, ad 
ornatum eis a principe donati) vix facuitatibus, quas habebat, in eunuchos 
distributis eripere se periculis imininentibus potuit, digius sciiicet fide in rem 
publicam Romanam sua praemiis persoiutis. 

41. Cum essent in iniperio Theodosiano res in hunc modum perditae, 
ac nihil egregium , quod ad virtutem tenderet, laudaretur, sed omne delicia- 
rum et luxiuriae genus ulnatini , ceu proverbio dici solet , quotidie sumeret 
incrementuin, magnae illius Antiocliiae Syriacae cives, non ferentes publico- 
ruin cnmulationes tributorum. quae singulos in dies ab exactoribus excojiita- 
bautur seditionem moverunt, et tam ipsius principis quam Augustae statuijt 



224 ZOSDII 

T/7? rovT(p (Tvvotxovaf]g aiayqvjg y.ud-iXuiTfg (fiovug uqrjxnv riZv 
fdfv TTQuzrofifvMv ovx uvu%iug, ovx r^fr» fuvTOi GTiDfivXlug xul rr^g 
avvrj^-ovg uvroig uaTfiortjTog. intl df roTg nuQ^ uvtojv yf/tvTj- 
fievotg b ^uaiJ.tvg xivrid-tig rjntiXei rio nruiafiuTc Sixr^v u^iuv ini~ 
&fivat , dfit rijg ^uatXtcog OQyrjg iSoxft t/J (iovXfi nQtafittg ixntfi- 5 
ntiv , vnfQ (i)v STjfiog tnQu^tv unoloyriaofiivovg. uiqovvtui 
roivvv uit^dvtov rt rbv aofptar^v, ov rb xXiog ix rcoy xuruXtXttfi- 
ftivwv vn* avTOv xrjQVTTtrut Xoycov , xui '^IXuqiov yivovg rt Xufi- 
TiQorrjTt xui nuiTi nutStiug tlStt nQorjxovru. xu\ b fiiv aorptar^g 
rbv ntQi rrjg aruatvog uvtio rt /SaoiXtt xul rfj ytQOvaiu XoyovlO 
fincov ib/vat rbv jSuatXia fitTuarriaut rijg xura l^vTio/Jiov OQyrjg, 
loare ufiiXti rovrco xut rbv ntQi rcov SiuXXuycov inid-ttvut, rtXiwg 
TOv ^uaiXicog rb n^bg rVjV noXtv f/9-og unod^tfiivov' '^IXuQiog di 
6tu ro fiiyt&og rijg uQtrijg inaivcov u^tcodtig uQ/ttv nuQu ^aai- 
Xi(og fT(jt,TrtTO nuXuiaiivr^g undarjg. 15 

42. THjv di xuTu rrjv tioav xai QquxTjV xut ^IXXvQiSa ov- 
x(ov iv rovrotg , 3Iu§iftog ov xara r^v u^iuv olofitvog avr(d t« 
TiQuyfiara (feQtad-at ftovoiv uQ/ovrt rutv vnb rQUTtuvot nQorfQOv 
Ttruyftivcov id-viov, dttvottro nuQuXvaut rbv viov OvuXttTivtuvbv 
Ttjg ^aatXfiug, et fiiv Svvutro , ncxaVjg , el d'i rovrov diufi(iQrot,20 
fteQog yovv uvTTJg , ooov uv oTog re yivotro , oixet(oaaa9-ut. xut 
ruvTt] xexQurtjfiivog rfj '^'^'cofir} dtu^r^vui rug ^!AXnetg xui ini rrjv 
'IraXiuv /coQijaui nuQeaxtvuLiro. &eiOQ(xjv Si (og dtu artv^g bSov 

16 'IkXvQicov libri. 20 tovtov S: iibri rovro. 

foede deiectis voces lactarunt, non illas quidem iis indignas qnae gerebantnr, 
sed cum dicacitate tanien et ipsis familiarl urbaiiitate coniunctas. curoque 
princeps ob ea commotus , quae ab ipsis designata fuerant , merlto suppliclo 
se dellctum hoc puniturum minaretur , metu irae principis visum est ordini 
decurionum legatos mittere qui a plebe commissa purgarent. itaque Liba- 
nlum professorem , culus famam llbri ab eo relicti praedicant, et Hllarium, 
splendore familiae atque omni eruditionls genere praestantem , deligunt. ac 
professor ille quidem oratlone coram imperatore ac senatu de seditione pro- 
nuntlata tantum efficere potult, ut a concepta adversos An(iochenos ira prin- 
cipem revocaret; obiterque factum est ut ei prlnceps alteram quoque de re- 
conciliatione orationem iniungeret , inlmicltlis adversus urbem prorsus dcpo- 
sitis. Hiiarius autem , eximlae vlrtutis causa laudatus , ab imperatore toti 
Palaestinae cum imperio praefectus est. 

42. Cum res Orlentls et Thraciae et Illyrici hoc essent in statu, Maxi- 
inus, qui non ex dignitate res slbi succedere putabat, si solis imperaret iis 
nationlbus quae Gratiano prius paruerant , de Valentiniano regno deiiclendo 
cogltabat, toto quidem iilo, si posset, sin ea spe frustraretur , de parte illlus 
aliqua saltlm acquirenda, quantam sane occupare posset. hac opinlone vlctus 
ad traoseundas Alpes et adeundam Italiam se parat. cum autem videret per 



LIB. 4 CAP. 41. 42. Q25 

xni TQU)rvruT(Dv xtti u^uTtav ^pftJr uruyxr^ noir^aaa^ai rryi' oiTo/- 
noqluv, diuSt/jTuidt tuvtu Tt).fiUTU y.ut Tt.r^ oSoinofiOic a/oXui-^ 
TtQOv dttovoiv, ov/ oTi oTQUTia Toauvffi dn^odov ivdtdovTu , rh 
TCQUXTtov II g uuftvova ^ov).t,v uviTid^iTOt TOW df OiiuXfrrrvtuvod 
5 TiQfOiSnutg tx TT^g ^AxvXtitug yQioftivov xui neQi (if^uioTtQug tiQ\- 
rr^g uo(f(0.ftuv uvTiZ do&r^vut nuQuxuy.oivrog , fTtd^tTO TuTg uhii^ 
atai Muitfiog , dtTiui tooto . xat avrbg OTt fttiXtOTa notovfttvog» 
ntftnft ory AoiivTrov tnt Toruo Ovultvrrviuvog , ^vqov fifv ovra 
Toytrog, Ix dt TOt? fttKjiorog uvrtji yvtuQiftov ovtu^ nuQudvrn- 
10 OTfvbrv yuQ uvtio nfoTei xoi nQuyfitxTorv iftnttQiu nQoi/jtv tiTiv 
vlkXiov idoxft ' xui itXXtog Baa o /jUOtXivg ovdtrog tidiiTog iiXXor 

nQUTTttV ijiovXlTO, TOVTIO XUT^ l^uiQtTOV ip'lUXtt O^UQQttVi iXtf^iov 

ovv tag Tov Dltx^tfiov o /JoftvTvog, xut oou TT^g nQta^tiug i/V unity- 
ytiy.ug, r^l^iovTO O-fQuntiug xul (ftXoqQOovvTig nuvToiag' Ttfir,g rt 

15 yuQ «rro»' o Dlu^ifiog vneQt3uXXovarjg 7/-iov , xui oyxov doiottnv 
tnXifQOv TOOOVTOv toort AofirTvov fir^diva toiovtov fofo&ut tio lin-* 
atXtT OvuXtvTtvturio (fO.ov vnovoT,oui^ tooovtov dt la/vtv o Mti-^ 
'^iftog Tov ^OftvTvov nuoayuytTv tooTt xui fttQog r,g fi/t (ttqutiuc 
avfinuQuniuipui , avroToov tig inix^^vQiuv t(o ftuoiXfT xutu. tiov 

20 intxtifiirorv ToTg vn* uinov JJuioat /iuQfiuQbrv. iai TOVTOtg «»'«- 
/(OQtiOutrog tov Aofivirov , xui toQuiZoftfvov t(o nXr'9-ft xui fifyi- 
O-fi Twv dtoofiov xui tT^ tiov didotttriov uvtio ovuftd/tov doQvtfOr* 
Qtu, TTjv uno Ttlrv ^ldXjifurv (ftQOvaitv ini rijV ^lTUjJav bdbv t'/.ud'i 

4 8i om LP. 7 5fr|«t] Leanclavins 8f^a69at, 16 Toaov- 

Tou vel roaovTCoV S: libri zoaovtoP. 23 'JraUav] libri idiuv. 

Tiam anfjiistam et asperrinios inviosqiie raontes itei* necessario faciunduid 
csse, (juos (leinde lacus et paludes excipiunt, per tjuas duntaxat viatoribua 
otiose tardeque traiiseuntibus^ non tantis copiis, exitus patet, quid agendum 
esset ad consilium melius dilFerebat. cum autem Valentinianus legatos Aqui- 
lcia mitteret, dequepace firmiori sibi caveri peteret, postulatis assentitur Maxi- 
mus, eam rera se quoqne lubentissime accipere simulans. itaque Domninuni Va- 
lentinianus haiic obcausam ablegat^ nationeSyrum etnotae luelioris famiiiareni. 
quippe ma.vinia secundum ipsuai potestate praeditus fide pariter et usu rerura 
praestare ceteris videbatur; et quicquid alioqui princeps aiio nemine conscio 
facere volebat , huic inprimis credendum statuerat. itaque cum venisset ad 
IVlaximum Domninus, capitibus legationis omnibus expositis, omni cum obser- 
vanlia comitateque exceptus est. nam et dignabatur eum honore Maximua 
eximio , et tanta munerum mole satiabat ut iniperatorem Valentinianum nui- 
Inm huic parem babiturum amicum Domninus exi^timaret. ac poterat usque 
adeo Domninum decipere Maximus , ut etiam partem exercitus sui cum eo 
mitteret, quae imperatori contra barbaros subiectis ipsi Pannoniis imminen- 
tes esset anxilio. posteaquam haec consecutus Donininus abiisset, ac sibi 
placeret ob copiam magnitudinemque munerum , quae acceperat , et conces^ 
sorum sibi sociorum sateilitium, viam ab Alpibus domum ducentem imprudens 
Zosimus, 15 



c ^ 



226 ZOSIMI 

Tw ]V[a'^if.iot Qaovu xara«rr^*Tac^. oneQ b 31u'^ifiog 7iQo'iSojiievoc, 
xal fnl rovTM ndvxa xaTuaxevaaag , fnrjXoXovS^rjae nuvaTQUTia^ 
/ued-' riavyjag nQonf/nxpag xaru ttjv bdov cpvXaxag , oV naaav 
iTmtovvTO fpQOVTiSa tov fiTjdera nuQuSQUuovxu xi]v inl xtjv ^lxa- 
"kiav Dla^lfiov Siu^uaiv xoTg ufKfX ^oftvtvov uyyiV.ai. xal r^v r/ 
TOiavTTj rpvXaxi] Xiav ivxoXog' ovde yuQ i]v oiov Te Xu9eiv rovg 
diu Tov axevcoxuxov xcov ^L4Xnetx)v iovxag. oxe xoivvv tyvcx) xovg 
aficpl Tov ^ofivXvov t« axevcoxaxa xoJv ^jiXnecav xal xa twv oqcijv 
a,8axa SieXd-ovxug, rjSt] $e xul xa fiexa xug^ldXnetg, oau tjv tXcoSrj 
xul dva/eQeiav eftnoiovvxa axQUxontSco noXefitov axupog ivuvxio)- 10 
aoLtevov iv Sva/jooiuig evQijOetv iXni^uvxi, xoTa drj avv navxi xu/ei 
TTjv ^lxaXiav , ovdtvbg ifinodchv ovxog , xaxaXafiwv tj] lAxvXTjtn 
HQoauyet. 

43- OvaXevTiviavov di tcv alcpvtSica xal nuQa nuaav iXniSa 
xaTunXayivxog, Stog tfafjtt xovg uftcp' avxbv firj xai tcoyQiuv tXchv 15 
. 6 Ma^iftog Sta/Qr^arjxai. TOTt Srj vtcog int^ug inl Trjv QtaauXo- 
vix7]v unfjQt. avvaninXei Si avTco xal t] fxrjxrjQ ^IovoxTva, Bla-' 
yvtvxico ftev , cvg t}'Qt]Xui fioi , nQoxeQOv avvotxr]auaa , fitxa Si 
Tr]V ixtivov xad-uiQtatv OvuXtvTiviavca tco fiuatXti Sta xcxXXovg 
vntQ/SoXrjV avvacpd-tTaa , xal Tr]v S-vyaTtQa rixXXuv inuyoftivrj. SO 
SianXevaavTtg Si tu xoaavxa neXuyr] xul xfj OtoauXovixj] nnoo- 
OQfitod-ivxtg nQta^tia n^bg QeoSoatov i/Qcovxo xbv ^uatXiu, vvv 
yovv uvvbv Tjj xutu navrbg rov OvuXtvxiviavov yivovg datXytia 

15 nazanXayivTOS S: vulgo KttzaaTdvzog. 

Maximo faciliorem reddidit. quod Maximus futurum prospiciens , eaqne de 
causa ciiuctis apparatis rebus, uiiiversis cum copiis subsecutus est, tacite 
praemissis in itinere custodibus , qui omnem curam adhibebant ne cursu (|ui9 
praetergressus Maximi transitum in Italiam Domnini comitibus nuntiaret. ac 
huiusmodi custodia perracllis erat. nec enim latere poterant qiii parte Alpium 
artissima proticiscebantur. cum igitur intelligeret Domninum cum suis copiis, 
qua sunt angustissiraae, inviosque montes penetrasse, cum iis praeterea locis, 
quae trans Alpes erant palustria et difficultatem obiiciebant militum copiis, 
quibus ne hostile agmen oifenderent timendum erat, omni cum celeritate Ita- 
liam, nemine praepediente, ingressus Aquileiam copias dutit. 

43. Valcntiniano tam repentino casu extra spem omnem constituto, for- 
midare coeperunt eius familiares ne Maximus eum vivum in potestatem reda- 
ctum occidcret. quapropter navem ingressus Thessalonicam abiit , socia 
navigationis lustina matre; quae Magnentium prius marilum habuerat, ut 
ante diximus, et illo sublato propter eximiam formae venustatem Vaientiniano 
principi iuncta matrimonio fuerat. haec Galiam quoque filiam secum ahdu- 
cebat. cum tot emensi maria Thessalonicam appuiissent, legatione ad impe- 
ratorem Theodosium missa rogant ut saltim nunc insolentiam adversus 
omuem Valeutiniani familiam exercitam vindicaret. Theodosius ad ipsaoo 



LIB. 4 CVP. 42. 43. 44. 227 

TifKOQr^out Tcaouxcuovfr fg. o di xui TiQog atT/,»' r;;»' uxoi^r tx- 
nXuyiig Xi]d^r^v f.ity rtru xr^q uyuv tnoitTro TQvqt,g xui Tfj ttiq} Tug 
T^dovug tvfdidov fAUvia, fiovXijg Si nQOTfd-fiar,g iSoxtt ttjv Qtaou- 
Xovixr^v uvxov ufta Ttai tiov unb Ti^g ytQOvoiug xaTuXu^tir. ov 
5 dtj ytvofttvov TtKfia niQi tov nQuxrtov nQotjid-tJO p^Wftr, , xul 
xoivip doyfiuTt arvtdoxit TOig Mu^iftto ntnXr^ftftfXr^fttvoig tnt^iX- 
&tTv' fifj yuQ tirui (iuoiov uvd^Qiunio rQUTiuvov fttv uvtXoiTi xul 
TTjv fiuatXtiuv oixtKoauittrio rr^v tovtov , xui inttdii tovto nQO- 
f/coQr^atv, odio nQOtX&ovTi xui Ttjg XtXttiifitvr^g uQ/ijg tov udtXff ov 

10 ixiirov nuQiXofttvco. (44) Tovioig dvauQtOTTjaug o Otodoaiog 
dtu rt T^v IfKfvxov ftuXuxiuv xui TifV Tijg nQoXu^ovar^g Siuiir^g 
IxfiiXttuv (vxvii nQog tov noXtftov , tu ix tvjv iftqvXiiov xuxu 7/- 
qcov tig fiiaor, xui cog «i-oyxij nHou t« xoivu nXrjTTtad^ut xuiQiutg 
nXr^yutg ufKfoxtQio&tv' o&tv tquoxt StTv nQOTfQOv Siuxr^Qvxtvt- 

15ad-ui, xul tl ftiv tXoiTO OiuXfVTtviavcp MuStfiog unodovvut ti,v 
^uatXtiuv xut uyttv Tr,v r,av/iuv, xuxu to nQOXfQov a/ijfiu ti,v 
UQ/r^v tig unuvTug SiriQriad-ui , nXtovf^iu di xQUTOvfttvov uixov 
xaTanoXfftr,attv dnQocfuoicniog. rovroig dvTig&iyyta&ai fiiv ov~ 
St)g TCuv unb Tr,g ytQOvoiug id-UQQtt , Soxovai ncog xoirf, tjj noXt- 

SOTtiu XvoiTiXtTv' ^IovOTTru Si ovxt nQuyfiuxcov untiQog ovau ovre 
nQog T^y tov avfKftQOVTog tvQtatv unoQog, iniaTUftiiTj to QtoSo- 
aiov nfoi Tug iQCOTixug intd-vftiag inioQtnig , iffiaxa Tt tijv 9-vyu- 
TiQU TuXy.uv tiuioici) StunQinotauv xuXXtt, xui twv yovuicov int- 

12 oxvtl Tulgo. 

rei famnm obsiupefactus luxus illius nlniit obll^iscitnr, et paulum de insano 
Tuluptatum stiidiu renuttit. habito deinde consilio visum ut ipse cum noiinut-- 
lis e senatu Ihe^alonicain se conferret. hoc ubi factum fuit, de iiite-jro 
consultatur quid agendum esset; comniunique decreto placuit ut a Maxiiiio 
patrata facinora punirentnr : non enim illi hoinini vitam amplius conceden- 
dam, qui et Gratianum occidisset eiusque re^^num u<urpasset, et hunc !*ur- 
cessum adeptus via quasi quadam progressus luisset ac fratrem illius relicto 
sibi principatu exuisset. (-i^) offeiisus his Theodosius , ob insitam a natura 
mollitiem et hactenus actae vitae socordiam, ad belluni hoc segniorem se 
praebet , afferens in medium ea mala quae de bellis civilibus proveniunt ; 
simulque ostendens necessario rem publicam in his utrinque letales plagas ac- 
cipere. quapropter aiebat prius legitos es>e mittendos; ac si quidein Va- 
ienliniano Maximus imperiuni restituere mallet et quietem ampiecti , seeuii- 
dum formam pristinam in omnes imperium dividendum esse, sin ab avariiia 
se vinci pateretur, citra tergiversationem ullam bello persequendum. adver- 
sus haec nemo quidem e senatu proferre quicquam audebat, quod aliquo modo 
rei publicae conduribilia viderentur. lustinavero, nec reruni usu destituta 
nec inops consilii ad inveniendum id quod expediret , cum Theodosii pronum 
ad amores animum uo£set , Gallam filiam suam , eximia forma praestautem, 



228 zosm 

lafjOf^itiTi xov l3(f.Gi7J(»g lytrevt i^nfti tov rQarmvov tov StS^oxoTog 
01 rlv /jUGiXfiuv d-avdLTOv niQiiSeTv urtfiioQijTOv , /t^^Tf a(pug {ixjj 
y.fi/itvofg tuaau nuoi^g txntnTioy.oTug iXniSog. xui ruvra XiyovGa 
Ti]V xooip' oSvQouivriV idtixvv xal tijv tuvrTjg unox/.uiovouv rv/rp: 
T(n-r(ov axovGug o QtodoGtog , xul uftu rjj &iu rov rrfg x()Qr^g 5 
y.uXXovg uXovg, nuQi(faivt ftiv xui roi f>'/.i[.ifiuri rip' tm roi xdX- 
7^ft rrjg xoQijg nXr^yrjV , uvf/3dXXfT0 dt ru nQuxriov , XQriGTug r'/iiv 
avraig vnoqairiov iXnlSag. tog Si nliov intGfiv/fro rfi rrjg xoQr^g 
inidvfiiu, rip' ^Iovgtivixv fdrt/Miov TJrfi rijV d^vyfxriou nQog yuftov 
oia nXay.iXlr^g ri]g nQortQOv uvti^i yr^fiuftivi^g unaXXaytiGijg. ovx 10 
dXX(og Si f(fuaxt Stoativ, tl fti^ rov xara Ma^iftov uQuittvog rj] 
Tf rQuriuvov TifKOQr^Gcitv uvuiQiafi xui OvuXtvTiviuvio nuXiv uno- 
Soirj rijv rov nuTQog /jaGtXtiuv. inl rovroig trv/i rt rov yufiov 
xul raig rov noXiftov naQuaxfvaVg oXov tavrbv ivtSiSov, xal ovvt- 
Xavvofitvog vnb Ti]g yvvaixbg ro rt arQaraoTty.bv tfft/.oifQOvtiTO 15 
aiTriOfon' iniSootai, xul rijv uX7.r]v ty.fiiXtiuv vnb ri^g /Qtlag 
uruyxaLofitvog inVjVfOQd-ov , Sta&tTvai rf ru fitra ri]v unoSrjftluv 
rijV uvTOv Str]G(')fitvu nQovoiag iyvfoxti. 
388 45. ^tu rovvo, intiSij Kvvrp/iog b rrjg avXi]g vnuQ/og^ 

inavKov i'§ Aiyvnrov xara ri]v bSoinoQiav frv/e rf9-vi(6g, ov riva20 
Sioi nQoari]oaoKXui T^g uvXiig vnuQ/ov uvfLi^rtt , xui noXXovg 
noXXdxig uvaoxonriGug tvQf rb reXfvruTov uvSqu n^bg rovro uofto- 

8 vniCfivysto Hemsterhus. ad Lncian. t* 1 p. 352. 10 aliis F/o- 
cilla aut Placidia. 11 post rdv Katcc Ma^itiov deest noltnov, 

aut siiniie quodpiam nomen. S. 17 tu] libri xal. 

coram eo statuit, et genua principis amplexa suppliciter obsecrat ne Gratiani, 
q«i largitus ei fulsset iroperium, caedera inultam relinqueret , neve se negle- 
ctos iacere sinerct, omni spe destitutos. quae proferens puellam illacru- 
mantem et fortunam suam deplorantem ei commonstrat. his Theodosius au- 
ditis, simulque puellae pulchritudinis intuitu captus, etiam vultu acceptum ex 
puellae forma vuhius satis ille quidem prodebat, sed dlfferebat tamen id 
quod essct agendum, significans ei uti spes bonas animis conciperent. cum autem 
puellae desiderio magis in dies ureretur, conventa lustina filiam eius in matri- 
moninm sibi dari petit: nam Placilla , quae cuni eo prius fuerat nupta, diem 
suum obierat. ea vero se non aliter ait hanc ei daturam, nisi bello contra 
Maxinium suscepto Gratiani caedem ultus esset et Valentiniano patritum im- 
perium restituisset. his ille condicionibus et impetrat nuptias et apparando 
belio totus incumbit. quin et impulsus a muliere militum animos auctis anno- 
narum stipendiis demulcet, et reliquam segniliem sic usu exigente corrlgit ut 
etiam ea sibi disponenda statueret, quae post abitum ipsius aliquam flagita- 
tura providentiam essent. 

45. Ob eam causam mortuo in itincre Cynegio , praefecto praetorii, 
cum ex Aegypto reverteretur, quemnam praefectum praetorli constitueret 
dispiciebat. cumque multos multoties considerasset, tandem virum ad hoc 



LIB. 4 CAP. 44. 45. 229 

iiiov. fKTUxaXtattg xolwv ix t>/s lAxvXr^uq Taxiuvov , r,Sr, fuv 
uX).ug tJTi OvuKivjog (yxi/nniaturov UQ/ug, uvdfta di iv Tzuat 
anovSuTov, urudiiXYvti t^c ut/.T^g vnuo/ov tv rf; TiuToifii, xul 
T« jT^g UQ/Tjg avii^o)a ntfitpug avjiZ rov naTia Tfyv avrov TTno- 
5x).ov jilg 7i6).fwg vnun/ov xuTtOTTiatv. dX).* iv tovto) fttv iv Jif- 
ytviro , rug fityioTug uQ/ug uvdQuai roiovroig ixdtdwxiug o'i xul 
nuQu rrpf rov ^aaiXiojg unodr,fuuv Ta ran' vntjxoujv uQiara Jti^- 
aovrui Siu&tTvui' roTg di aroartwraig , innivai fiiv JJ^oiiiotov, 
nt^oTg di Tiiiuaiov iniarr^atv. inil di noog rr^v tzodov ovdiv 

10 iXXtiniiv idoxti, Xo^/og iv^nnn raig fiaaiXiwg dxouTg tog oi roTg 
PwituixoTg riXtaiv uvufttitiyfttvoi puo^anoi SwQtwv vnoa/ian fit~ 
yuXorv nuoit DJu^iitov ntQt nQodoaiug idt^uno Xiryovg, utaiy6tti~ 
voi di wf ntQinvarov yiyovt, niQ^ t« ri).ftara xai riig iv 3Jaxt~ 
doriu Xiitvag avviqvyov, roTg avTO&i duatotv tavrovg unoxQVJtrov- 

15 rtg ' iv oig dtwxofitroi xui diu nuar^g uru^r^xovfttvot ftr^/avr^g 
xaru rb noXv Sttq&txQr^adv fitQog, wart rov (iuaiXia rovrov tov 
diovg unuXXw/ivTU anovdr. nixar, xui nuvarouriu xuru DJuiinov 
/wnr,aai. 'JovotTvuv fiiv ow uftu rio naidi xut rf^ &vyurnt ruvaiv 
ifi^iuXorv xai Tor^ uaifuXiTig naQaniftnovaiv nuQuSovg tig rr^v P<a- 

SOftr^v i^intfintv (intniaTtvxtt yv.Q oig uafitviaTUTU PotfiuTot Stiov- 

rui rovrovg, uXXorQiovfiivot 3Ju'^ifiov ruTg yvwftuig) , avrbg Si 

ufta rtf) arQUTw Siu JJuioriug rr^g uvio xai twv lAntwivwv dQwv 

ijii T^i' l.-JxvXr^av avri^v iXuaai Stivottro icai iix(X&tTv unuQaaxevot 

riT) noXfftio). 

4 aliis Proeulu$. 13 ^fQi] ^nl? 

idoneorD repperit. arcessitum igitur Aquileia Tatianatn, qni et alios snb 
Yalente magistratus gesserat et erat in omnibns virtute singulari praeditus, 
praetorii praeferlum in patria declarat ; et mis.sis ad eum magistratus insigni- 
bus fiiio ipsius Proculo praeturam urbanam tradit. enimvero praeclare se 
hic gessit, amplissimis magistratibus eiusmodi Tiris commissis, qui etiam post 
abitum principis optime res subditorum administrare possent. militum vero 
oopiis equestribus Promotura , pedestribus Timasiimi praeficit. eum autem 
niljil ad profectionem ampiius deesse videretnr, ad aures imperatoris rumor 
est allatus, permistosRoraanisiegionibus barbaros magr.is muneribus proraissis 
aMaximode^-roditione sollicitatos. animadvertentes autem illi eius rei faraam 
iam emanasse, versus paludes et lacus in Macedonia confugiunt, et in eorum 
locorum saltibus semet occultant ; in quibus cum eos alii persequerentur et 
quavis arte perqairercnt, maiori ex parte perierunt, adeo quidem ut impera- 
tor hoc metu liberatus omni studio et omnibus cam copiis contra Maximum 
pergeret. lustinam quidem cura filio et filia navibus impositara et tuto de- 
ducturis traditam Romam ablegat , persaasus Romanos lubentissimis animis 
hos excepturos. quorum a Maximo Toluntates essent alienae. ipse eom exer- 
citu per superioremPannoniam et Apenninos montes Aquileiam contendere et 
imparatum hostem aggredi cogitabat. 



230 zosnii 

46. Tavrrj Trj noQfia yQWf.ilvov OeoSoatov , nv9-6f.uvog 
Dla^iuog wg ij OvaXiVTiviavov /-iiriTrfQ afia Toig naialv dia/iatvtiv 
fiitXkot Tov ^lovtov y.olnov , Ta/vvavTOvvxa nXoTa ovvayw/cvv xul 
l:4vdQaya3uo naQadovg ini ttjV tovtcov taTt)^Xe S^rjQuv. 6 dt 
ntQtnXtvaag anavTU/ov xal Tijg ntiQag dtauaQrwv (^tcfd-riaav yuo5 
t/.tivoi Tov ^lovtov ntQuiwd^rjVat noQd^f.ioi'), dvvafiiv uqxovouv ovv- 
uyayiov navru ntQitnXii ra t/.tXat , ruvTtxf^ dvvafiti Qtodoaiov 
ohjfttvog ini&7jatadat. ovrog di iv rovroig ^.AvdQuyad-iov, dttX- 
diov TLaioviav xal rug iv roTg \4ntvvivotg oQtai nvXag b &tod6- 
aiog unQoadoxi]TOtg uf.ia xai uqvlunTotg roig afi(p\ rov IMu^tfiov 10 
intrid^tTUt. fitQOvg dt rtvog rov OTQurontSov ovv d'^VTUTrj QVfii] 
ToTg rrjg Idy.vXifiag Tti/tat nQoantaovrog y.ai ^taaafiivov rrjV diu 
jiov nvXiov tlaodov (^uvriaTrjVai yuQ uvroTg ov/ otoi re yiyovaaiv 
01 (fv'/.uTTOvrtg ovrtg oliyot ) 3Iu^tfiog fiiv ix rov ^aaiXtiov xar- 
r^ytro d-Qovov , /Qrjfiara dtavifiitv roTg vn^ avrov arQurtwrutglS 
uQ'^ufitvog , yvfivw&t)g di rov ^uaikr/.ov a/TjfiaTog Qtodoaiw 
nQoar^ytro. b di ^Qu/ia rwv y.ara rrjg noXtrtiag avrw ntnXtjfi- 
fitXijfiiro)v iv ovtidovg fiiQtt dtt^tXd^wv rw driftiw nuQidwxe, Ttjv 
6(ftiXofiivrjV iy.iiaovru dixrjV. Wla^iftw fiiv ovv tovto tov /Siov 
y.ai rijg rvQuvvidog iyivtro riXog, ufia rio xaru OvaXtvrtvtavov 20 
nQortQrifiari nuauv 't^ttv uy.ovtri rwv '^Pwfiuiwv aQ/ijv ovttQono- 
Xiiouvrt' (47) Qtodoatog di b ^uaiXivg uxrjxowg ori dtufiuivo)v 
Tug ^l4Xnttg o 3IuS,tfiog BixrwQa- rbv vibv uniXintv uvTod-t rfj 

15 post &q6vov in LP. legitur ov, 21 zav] ztjv ? 

46. Dum hoc Theodosius iter tenet, audiens Maximus Valentinianl 
matrem cum liberis sinum lonium transiecturam , coUectis velocibus et expe- 
ditis navigiis, ac iisdein Andragathio traditis, hominem ad illos velut indagine 
capiendos dimittit. is in omnem partem navigiis circumvectus propositum 
tenere non potuit, quod illi iam ante fretum lonium transmisissent. inde 
satis magnis copiis coactis omnia passim in iis locis circumnavigabat, quod 
Theodosium exercitu navali bellum facturum existimaret. at 'Hieodosius, 
his rebus intento Andragathio , per Pannoniam portasque montium Apenni- 
norum progressus nec opinantes et incautos Maximianos adoritur. cumque 
pars quaedam exercitus inipetu celerrimo ad Aquileiae muros accessisset, 
aditumque vi sibi per portas aperuisset (quippe non poterant eis custodes, 
perquam pauci numero , resistere) , Maximus imperatorio solio deturbatur, 
cum pecuniam in milites suos partiri coepisset. habitu imperatorio exutus 
ad Theodosium deducitur. is paucis, quaecunque contra rem publicam de- 
liquisset, velut exprobrationis loco recensitis , liominem carnifici fradit, me- 
ritam poenam luiturum hunc Maxinius vitae pariter ac tyrannidis exitum 
habuit, qui astu superato Valentiniano citra laborem omni se potiturum im- 
perio Romano somniaverat. (47 ) quia vero Theodosius imperator audierat 
Maximum transeuntem Alpes filium Victorem, dignitate Caesaris oruatum, 



LIB. 4 CAP. 46. 47. 48. 231 

tov KaiauQog u'iia Tiriiur^utynv, l.4Q^oyucnr^v t'oTn7.t naQuxQijiu 
Tov aTQUTr,y6v, og nuQtXvoi Tf Tfjg uQ/ijg xut UTttxifivi lo fifiQu- 
xiov. TovTOiv unWjjtXd^fVTUiv lAvdQuyud^io) t« 7tfQ\ Tov 'loviov 
difQfvvcof.iiv(tt nOQd-iiov , OTi ftvQioig mQintaftrui xuxoTg intoTu- 
Sfiivog, ovx uvufitivug Toig fnid-r^aofitvovg uvrog iuvrio ttjv Tifiio- 
Qiuv ini&r^xfv, xu&tig tig T^r &ut.uaouv to oiufiu xui TuvTr^ fiu).- 
7.0V ixdovvui Ttt xud^^ tuvTOv f, ToTg i/i^taTotg ikofitvog, 

Tr,v fiiv ovv /iuotXtiuv nuouv Ovu}.iVTiviaviZ nuQtdioxiv, 
ooip^ trv/tv i/Mv TovTOV nuTt[o , xui TovTO nfQi Toig fvtQytTag 
lOxud-tjxov fdo'^tv ttvui' Toiv di vno Muitfio) aTQUTtvoufiivfjjv ooov 
ijv iniXfXTOV fiiTU Turv oixtiwv uvuXu^tuv, u,qr,xt fiiv ixtirov Tu 
ntQ\ TtfV ^JiuXiuv xut KiXioig xui oou Tr^g inixouTiiug t^v t^j 
avTOv diu&t]oovTu. avvijv ii xal ^ h^itr^Q ttvTip, to iXXtinov 
tv qQovr^ati Sivt. to viov Tr^g TjXtxiug, xa!k* oaov j-wa/zi dvvuTOV 
15 r^y, ixnXr^QOVou. 

48. AvTog di tlg Tiyv QtaauXovimiv inavtX&ixnt ov Tfjv 
Tv/ovouv tvQfv iv ToTg 3Iuxfi!iuvo)v uQuyfiaot TUQU/rfv. oooi 
yuQ Tiov (iuQfiuQwv iv ToTg tXtoi xui TuTg ntoi T«f Xifivug vXuig 
iuvTOvg unoxrjL-\f/uvTtg ix Tr^g nQOTtQug Ti»v ^Piotiuiwv i^odov ni^ 
SO ntfooiiyt-aur , t^j ntQi tov ififfvXtov noXtfiov ua/oXiug OtoSo- 
aiov TO0 ^uoiXtwg XuiSofitvoi t« 3Iuxfd6vo)v xui QfOouXCJv iXr^i- 
LovTO, fir^iSivdg avToTg iruvTnoO^ivTog. inii di tu t^j vixr^g «v- 
Torf xui TTJg inavodov rov §uatXty)g r^yyiXdTj , toTg tXtatv ttvS^tg 



apud transalpinas {^entes reUquIsse, confestlm Arbogastem magistmBi mili- 
tuiii mittit, qui et imperio deiecit adule^centulum et interfecit. his Andra- 
gatbio nuntiatis. qai navibus fretum lonium scrutabatnr, quod in6nita se 
perpessurum niala sciret. non exspectato bostium adrenta ipse sibi suppli- 
cium intulit, praecipitato in mare corpore , cui se credere quam inimiciasi- 
rois mallct. 

Theodosius autem onirergnm imperinm Valentimano tradidit , qnantnm 
quidem ipsius olim pater habuerat; quwl sane visum est ex officio erga bene 
meritos fieri. ex iis vcro qui Maximo militaverant , qiiicquid seiectum erat, 
iiiter SI10S rettulit; ac Valentiniano permisit ut res Itaiicas Celticas et alias 
iinperii sui disponeret; cui quidem et mater aderat, quae quicquid ob aetatis 
imbecillitatem filii prudentiae deesset, quantum a muliere praestari poterat, 
«upplebat. 

48. Ipse Thessalonicam reversus non levem in rebns Macedonum per- 
torbationem repperit. quotquot enim barbari, intra paludes et vicinas stag- 
nis silvas abditi, de priore Romanorum in>pres$ione salvi evaserant, occupa- 
tionem Theodosii principis in bello civili occa$ionis nacti loco, in Macedonum 
Thessalorumqne fortunas nemine resistente gra.«sabantur. postea vero quam 
fama victoriae reditusque principis ad eos perlata fuisset , rursus in palades 



232 ZOSDn 

luvTOvg IvanlxQVipav y uvxod-iv rt )Md-Qauog ^naviaTUfXivot, xa 
iv noai re uyovTig y.ul (ftQovng , rjf^i^<)ug fnKfuivofifvrjg tnl rovg 
ovvTjd^eig ronovg e/joQovv, aJore neoiijv r(o ^uaiXeT XoyiCead^ui 
(juofiura fiuXXov ij uvd^Q(onovg eivui rovg eniSviug. unOQ(ov 
roirvv e-/.oiv(oouro fiev ovSev\ ro nQuy.Jtov , uvuJ.u^cuv de u/QiS 
jrevre innecov rhv UQi&fiov , y.ui exdoKo TQeTg 'innovg i] reoouQug 
t).yeiv «710 QvrrjQog eincuv, (xjore eneiddtv o rbv Innlu qjQ(ov'in-' 
nog dneinoi r(o n6v(0, fiera^uiveiv enl zov ereQOv , rovr(o re r(o 
rQoma nQog n&ouv d.Qxioai rovg 'innovg y.uxonu&eiuv r^g xuru 
rovv e)M(iev ey/etQi]Ge(og , ovdevi riov d-e(Ofiev(jov ori [iuaikevg eir^VQ 
didovg vnonreveiv f neQievoorei rovg uyQovg , xal ei' nov rQO(frig 
ufiu roTg avv uvr(p derid-eitj, nuQurtJov uyQoixcov uhiov, everv/t 
yuraXvfiuri ^QU/eT nuQu YQuog oiy.ovfiev(o , xui areyr/g u^r(p fie- 
xudod^r^vui xul norod nuQexdXei. rrjg ife yQubg (fiXoffQ&voog av- 
%bv vnodi§ufievrjg , olvov re xul rcov u).X(ov ooa erv/ev e/ovau iS 
furudovar^g , eneidi) vvl' eyevero , uvro&i xud-evdeiv edetro. xijg 
de nQeafjvxidog xal nQog rovzo ivdovor^g, xeifievog h ^uaiXivg tv 
rivi fiiQei rijg xuru).vae(og uvd-Q(onov e&edauro (fS-eyyofievov fiev 
ovdi tv, eoiy.(')ru de Xard-dveiv ed-DiOrri. xui rovro d-uvfidaug 
(og uvibv exdXei rr/V yQuvv , xul envv&uvero rig elrj xal no&er.^ 
jijg d^ uyvoeTv elnovai^g , xul xard noiav ucfixexo /Qiiav, rovxo 
^e tidt7'ui (f,uoxovai]g ort ye u(p' ov Oeodooiog b (iuou.evg enuv^ 

1 mallet fortasse aliquis ditaviaTccfievoi, sed InaviaTdfjLBvoi slncera est 
$criptui-a; 14 cat, insurgeiUea (idoersus vmtores, sei} adurieutes, iin.Q^i^ 
(itvoi. S, 

semet abdebant, et hinc clanculum egressi, cum primum dies illuxisset , ob- 
via quacvis aj^ebant ferebant, atque ita deinde ad loca consueta se recipie' 
bant, adeo quidem ut de cetero principis animum subiret cogitatio, spectra 
potius quam homines bos invasores esse. quapropter anceps animi , cum 
nemine re communicata «|uam moliebatur, equitibus numero quinquc secum 
^umptis, eorum quenKjue tres aut quattuor equos loro ducere iussit, ut ubi 
gessoren) gestans equus defatigatus esset, in alium se reciperet, eoque modo 
quemvis ad iaboren) perferendum in eo conatu , queni animo coacepisset, 
equi Tinfficerent, nemini vero se adspicienti quicquam suspicionis praebens, 
quasi esset imperator , agros circumibat ; et sicubi cibo cum suis indjgeret, 
a rusticis eum petebat, tandem perexiguum ad deversorium venit, in quo 
degebat anus quaedam ; a qua tecto recipi potumque sibi pnieberi postulat. 
cum anus eum coirdter suscepisset, vinumque cum aliis quae forte tum habe- 
bat impertiisset, quandoquidem nox appetebat, ibidem ut dormiret orat. 
hoo etiam ab anu impetrato , princeps in parte deversorii quadam cubans 
homtnem conspicit, qui nibil omniuo lo()uehatur et latitare volenti similis 
erat. quod admiratus anum ad »e vocat, et ille quis esset, aut unde, «juae- 
rit. ea respondere se tum hoc, tum cuiiis rei causa venisset, ignorare; ve- 
*rum hoc se scire fateri, ex quo tempore Theodusiura imperatorem cum cxer- 



UB. 4 CAP. 48. 49. 233 

*/r«i fifTu Tt-g OTQaTtug rj-jyfXd^rj , XttTuXvoag nug^ ^.^'^fi ^'•' ^^»* 
vniQ Ttjg TQO(fT^g tiutjv fxuarr^g fjfifoug unodidovg , jr,v r^iitQttV 
unuoav t^? olxiug f^uuv, onoi ^ovXfTui Tf nion-ooTwv , wxTog 
tnuyofi^vr^g inuviwv SontQ Ix x6nov TQoqJ]g t« ftfxaXufi^uvti xoi 
Sxtnui XHTu To vvv OQOJfifvov o/Tjua, TuvTU o ^aoiXfvg uxovoug, 
Tfxfiuioofifvog Tf <vg ov nooorjxft tovj t^? nQfo^x.Tidog Xoyovg 
avfifTuorovg xuTaXinftv , ovvuQnaoag to»' uv&Qomov oartg ftrj 
Xtyfiv unfjTfi. Tov di ovdiv uvuo/ofitvov narrunaoiv unoxoivu- 
a&ut ^unuvoi d/« ftuoTiyurv inr^yovxo. tov di firfdi Ttj dtu rov- 

lOTft»' «'doKTO? uvtiyxri , ^iiffoiv uftvTTfiv avTip to oiofia ToTg tn- 
ntvoiv ivfxtXtvfTO , nQooO^tig OTi avTog 6 ^uoiXtvg Oiodootog 
itr;. xui o^ Tidv iv ToTg i).fOi xQvnTOfitvuv ^uq^uqiov tivut xu- 
xuoxonog fXtyfv, inayyiXXfiv xi avToTg onot f]'r, xat noiotg intlvai 
Tonoig Ti uvdouot nooor^xti. xovtov fiiv ovv nuQu/nf^iia uniTtfif 

15 T7;v xfffaXr^v , iXuaag di nQog to OTQUTontdov ov noQQCo&tv av- 
Xi^ofifvov uyti T« uvTovg iv&a f''p'(o Tovg jSaQiSuQOvg ivdiaiTvio&ai, 
avv avTCtg Tf inintoiov r;/ir,dov ndvrag Sififd-fiQf , Tovg fiiv roTg 
V^.fot xQvnrofiivovg i'S,uy(.ov, rovg di xut iv rotg vduatv unoaquT" 
Tftw, uJoTf qitvov Twv fjUQfiuQiov ytviod^ui noXvv. 

20 49. *0 Si aTQaTr,yog Ttftixotog, rov ^uaiXiiog uyuo!}tig 

Ti]v drdoiav , uoiroig ovoi roTg OTQuriwTaig xa\ ovxht noog roig 
iv ToTg xiXftaoi novovg UQXtTv Svvuiiivotg TQOijijg rjiiov avy/WQr,^ 

2 ixGTuaris LP. 12 og om LP. 

dtn reversnm e«se nantiatum fuerit, hunc horoinem apud se devertere, ac 
«ingnlos in dies perscluto victus pretio, diem totum domo egressum, et quo- 
cunque lubitum sit circnmeuntem , adventante nocte reverti velut a labore, 
cibumque suraere. atque illum in modum cubare, veluti iam conspiceretur. 
hls auditis imperator, qui haec anus indicia minime relinquenda coniiceret 
inexplorata, correptum hominem dicere iubet quisnam esset. illo nihii om-' 
nino proloqui auso, quaestiones flagris admotis instituebantur. cum iie huio 
qnidem adhibitae vi cederet, equitibus imperat, gladiis corpus eius pun^erent, 
adiecto se Theodosium imperatorem esse. tura iile barbarorura in paludibus 
abditorum exploratorem se dicere, quibus renuntiaret ubinam locorum esset, 
et qnae regiones quive homines essent invadendi. confestim hnic abscissum 
caput; et profectus ad exercitum princeps, qui non longe ab eo loco in ca- 
stris erat. milites eo deducit ubi degere barbaros cognoverat; cumque suis 
in illos irriiens omnes cuiusvis aetatis interficit, ac partim in paludibus abdi- 
tos extrahit , partim in ipsls aquis iugulat, ita quidem ut ingens barbarorum 
caedes ederetur. 

49. Dux vero Timasius, imperatoris fortitndinem admiratus, ut ml- 
litibus adhuc ieiunis. qui non amplius sufficere laborihns illis per paludes 
exaatlcmdis possent, sumeudi clbi spatium coacedereiur rogat. cum im- 



234 zoson 

0-ijvai fitTalu^HV. Tov de ivSovTog rj fxev auXniyl^ ri/ovatt ro 
uvuxhiTiy.ov ucfiOTi] rovg aTQUTiWTug tov iQyov xul Tr^g xutu tmv 
jjUQ/SuQiov {7ii(fOQug, uvu/ioQT^auvTtg de Ini ttjv ivio/Jav xul tuv--' 
Tiig ifj.(fiOQi]&fVTtg , olvto rt xui novo) avveiXr/iLi/^tvoi, ^u9~vtutov 
{•/ud-tvSov vnvov. oniQ ulad^ofitvoi tmv (iuQ^uQWV oi ntQiXtXttii- 5 
(ntvoi onXa Tt urtXu^ov , xul nQoantaovTtg vnvro x«t fitd^rj TOig 
aTQUTiWTUig xtxQaTrjfitvoig xuTtxtviovv doQuoi Tt xui %i(ftai xul 
nuvTi TW nQog (fovov uqxovvti. avvuvi]QriTO d^ uv unuorj Tjj 
CTQUTiu xui ^uaiXtvg uvTog, tl fJ.Tj Tivtg Tfiiv ovno) d^olvr^g fit- 
ruXu^6vT(x)v tdQUfiov ini rrjv rov ^uaiXkog oxrjvrjv , ro avft^uv 10 
t^uyytXXovTtg' i(f^ oTg uvrog rt xui oi avv uvt(T) ruQa/d^tvTtg 
(fvyfl rov inixtifttvov xlvSvvov tyv(joauv unoSQuvai. (ftvyovai St 
uvToXg vnavrrjaug IlQOftcoTog (^trv/t yuQ vno rov ^uaiXtfog fitra- 
ntftnrog ytyov(x)g ) rbv ftiv ^uaiXtu ntQiatoUiv uvrov rt xui rovg 
uvTio avvovTug rj'§iov ' rdjv yuQ ^uQ,3dQC0v uvrto fttXrfOtiv, u£,luvi6 
rtjg uvTtJov unovoiug inid^r^aovTi Sixr^v. xui ufia ruvra Xtycov 
iniiti, xai tvQcov tri roTg xud^tvSovoiv iyxtiftivovg inijXd-t fitra 
Tidarjg o^vTrjTog , xui roaovrovg uvtiXtv coaTt rj ovSiva i] acfoSQU 
oXiyovg tlg ru tXrj avficfvyovTug ntQiocod-ijvui. 

50. Tu fiiv ovv avvtvt/d^lvTU rtTi ^uai7.ti QtoSoaico fitTU 20 
rrjv jyiu^ifiov xud-uiQtaiv inuviovri rotuSt ncog 7jv* tlg St rrjv 
KcoroiuvTivovnoXtv inuvtXdcor ini fiiv t(o xutu 3Iu'^ifiov TQOnaico 
fiiyu icfQovti , Toig Si vno rcov iv roTg TtXftuai ^uq^uqcov ttg uv- 
rov Tt xui To aiQUTontSov unuv ytyovoai avvtaraXfttvog noXiftoig 



perator annuissct, signo tuba reccptui dato milites ab opere barbarorumque 
persecutione desistunt. secessuiii ad epulas ; quibus satiati, ianique a vino 
et labore victi, altum plaue duriniuiit; quo barbari superstites animadverso 
arma capiunt, et occupatos a somuo temulentiaque adorti milites hastis et 
gladiis et instrumento quovis ad caedem idoneo confodiunt. interfectusque 
cum copiis universis fuisset et ipse princeps, si non ex iis quidam, qui necdum 
pransi fuerant, ad imperatoris tentorium accurrissent , et quod acciderat 
nuntiassent quamobrem turbatns imperator, et ii quos secum habebat, fuga 
periculum imminens evitare statuunt. Promotus autem fugientibus obviam 
factus (arcessitus enim a principe fuerat) ab imperatore petit ut sibi suorum- 
que saluti consuleret: quippe barbaros sibi curae futuros, qui merito con- 
tumaciam ipsorum supplicio castigaturus esset. simul haec dicens barbaros 
invadit. cumque repperisset in militem adhuc dormientem irruentes, ador- 
tus est eos impetu velocissimo, et tot interemit ut vel nemo vel adraodum 
panci, qui se rursus in paludes receperunt, incolumes evaserint. 

50. Quae igitur iraperatori Theodosio contigere post interemptum 
Maximum redeunti, talia fere fuerunt. revcrsus autem Cpolim ob partan» 
quidem adversus Maximura victoriam magnos gerebat spiritus , ob ea vero 
quae barbari latitantes in paludibus in ipsum et in oranera exercitum patra- 



LIB. 4 CAP. 49. 50. 51. 235 

//fV unimttv lyvtjxu xai fiayaig, InnQtxpug Si ra mQi ruvia 
TlQOfiivKo aixog Ttjg nQOTtQug uvfuif.ivt]axtTO Siulxr^g , noKvTtKri 
dtinvu dtinvfuv xui nolvnQuyfiovuJv iv TuTg 7;dovutg xui ToTg d^iil- 
Tooig xui innodQOfiiuig tiu^Qvvofitvog, waTi tnttoi /noi d-uvfiu^tiv 
5 lovTOv Toi; uvdQog x^y i(p' ixuTtQu tov jSiov Qonj\v. qvoti yuQ 
(ov txftt'/.i,g , Qu&vfiiu Tt nuori xui oig nQotTnov ixxtifttvog, kv- 
nr^Qov ftiv uvxov ovdtvbg r^ diog inuyonog ivoyXo/vvrog ivtdidov 
ifi qvoti, xu&iOTUfitvog di tig uvuyxViV auXtvtiv xutu t< tu xui^- 
iOTWia nQoodox(Oftivr,v untTiO-tTO fiiv Ti,v Qu&vfiiuv , xui TJj 

10 TQvcf^ yuiQtiv tinwv eig to uvdQiodiOTiQOv xai ininovov xui tXt,- 
nud^ig uvt/(joQti. TOiovro? i'^ uvTr^g unodtdtiyfiivog Tijg ntiQug, 
tntidij nuor^g r^v unr^KXuyftivog (fQOVTidog, TuTg uvTiu (fvoti nQoa- 
ovaaig ixfitXtiaig idovXtvt. 

51. T(ov di Tug uQ/ug iniTtTQUfiftivMv iv Tififj xaT* 

15 t^uiQtTov j-ytTO 'PovqTvog, KtXTog to yivog, fKxyiOToog Ttov iv ttj 
uvXfi Tuitojv xuTu(n(xg ' tovtw yuQ nuna b ^uoiXtig xuTt&dQQti, 
j(ov uXX(ov dXtyooQiov. onto ixivti Tifidoiov xui IlQi}fi(OTOv fitTU. 
TooovTOvg vniQ Tf,g noXtxtiug xtvdvvovg iv dtvTtQtt Ttiitt xtifii- 
vovg. i(p* oig o^PovqTvog atQoxI^ofttvog xai uva^t^r^xtitg t(o (fQO- 

20 vrjiurt oxififiurog xoivov nQoxtifitvov d-QuovrtQuv rt Qf,iiu tig 
Tov JjQOfitoTOv (xniQQixptv. b di ovx ivf/xcov ini^yuyt no nQood- 

1 iTtiTQirpag xa itfgl tovtcov JJqoiicotco • avTog St t^s Suidas 2 
p. 174 Kust. 3 roig om P. 4 (oars — dvdpog] bavfid^to 6s 

TovTov Suidas. 7 ij Siovg indyovrog rj ivoxL Suida». 

8 et 10 ig idem. 14 dgx^S HtTtovzcov %xtx' i^aiQtxov iv xifiy 

Suidas. 16 §ovX-^ id. 

rerant maestior factus , bellis ac pugnis valedicere decrevit cumqae Pro- 
moto curam horum commisisset, ipse priorem vivendi rationem ad animum 
revocans cenas magniticas cenabat, et in exquirendis voluptatibns curiosus 
erat, et theatris atque circensibus semet oblectabat. adeoque mihi principis 
huius vitam in partem utranique proclivem mirari subit. nam cum natura 
segnis esset omnique secordiae et indicatis antea vitiis deditus, si nihii ei 
triste, nihil formidabile mole^tiam exbiberet, naturae frena laxabat : sin ur- 
geret aliqua necessitas , quae statura rerum quassatura timeretur, ignaviam 
deponebat, et deliciis valere iussis ad virilem animum ac laborum molestia- 
rumque tolerantiara redibat. cnm ipso rerum usu docente talis esset, omni 
sollicitudine liberatus inditis a natura ignavi ingenii vitiis serviebat. 

51. Ex iis autem quibus erant coramissi magistratus, honoratissimo 
apud eum loco Rufinus habebatur, natione Celta, palatinorum ordinura ma- 
gister. huic enim princeps orania credere, nec reliquos magni aestimare ; 
quod animos Tiraasii et Promoti nonnihil pungebat , qui post tot exhausta 
pro re publica pericula posteriore loco censerentur. Rufinus autem, hoc 
nomine sibi placens et elatus animo, quoddam in consilio publico verbum 
paulo ferocius in Promotum iactat. id ille non ferena ori manum impegit 



236 ZOSDU 

mo TiivxtTQa xai lnXi]'iiv, o Si fiai7.d-aiv xal rtp jSuoiXtT to tiqooo)- 
nov dft^ug tooovtov t'^uvtoTi]Otv ilg oQyrjV woTe dntiv , tl /htj 
Tov xardi ^Povcflvov (f&ovov dno&oivTO , Ta/tiog avTov oxpovTui 
ftuoiXtvovTa. TuvTU b ''Povcpivog dxijxowg , tJitiSri xul ukXcog ijv 
anuoiv iyxoTog diu (filonqwTtiug vntQl3oXt]v , dvantid-ti tov /?6e-5 
oAta xiXtvoui Twv ^uoiXtio)v i'i(0 nov diuTQififiv IlQOfj.(iiT(o xul 
Tjj ntQi T« noXf/.iia /ntXtTj] TOvg OTQUTUOTug doxtlv. xui tntiSri 

TOVTO XUTtnQU^t , XU&il^fl Xo/OV UVT(p ^UQJjUQOiV nOlOV/.tiy(0 TTjV 

tjil &Q(ixrjV oSoinoQiuv. ol de TO ovvd^ij/ia df^u/itvoi, firjdtv 
nQo'Cho[.iiv(^ TOiovTOv tnid-ffitvot , xuTuo(puLovotv uvSqu nXovTOv iO 
ftfv xQtiTTOva ytyovoTU, /QrjOu/ifvov St Tj] noXirtiu xul ToTg 
^aoiXtvoiv fiXiXQtvcog , uS,ta St Tijg nQouiQtotojg tni/ttQu xoiti- 
aufttvov, OTi ToTg ovTWf ixf.iiXidg xul uof/j(Jog tw xoivu nQtxyftuTa 
Siad-fTotv vnrjQfTriouTO. 

52. TavTTjg Sta/3oi]TOV Ttjg nQu^ttog Iv unuoi ytvofiivrjg IS 
xul iv ToTg unuvTiov OTOfiuotv ovor^g , navTog t« o(0(fQOvovvTog 
ini ToTg TOOOVTOig uTonrifiaoi o/tTXtuL,ovTog , uvTog fitv '^Pov(fTvog 
SonfQ Ti otfivov iQyaouftfvog vnuTog dvtdiixwTO , TuTtuvto Si 
xut T(3 TOVTOv nuiSi IIq6xX(o, '^Pov(fiv(o nQooxtxQOvxoot dt^ ovSiv 
^TtQov ilj OTi Tug vnuQ/ovg t/ovTtg t^ovoiug, b fiiv Ttjg avX^g b 20 
Si Ttjg noXttog, dScoQOTUTa xul tog tvi fiuXtOTU StovTtog uvTug 
SttTiO^touv , in/p/fTO nQuyfiuTU Xoyov ovx t/ovTu. xui au tlg 
tQyov d/d-fif] Tu x«t' uvtiov ^ovXtvofitvu , nQOTfQOV dntTiSttTO 
TaTtavog ti]v aQ/r/v xul ijytTO tig xoioiv, vnuQ/ov Tijg aiX^g 



eumqnc percussit. Rufiniis ad principem ingressus, ostensa facie, tantam 
eum ad iram impulit ut diceret, ni coaceptara adversus Rufuium invidiara 
deponerent, brevi priiicipem \isuros. Iiis Rufiiius auditis, qui ceterocjuin 
etiani infestus aliis esset ob nimium primatus et ambitionis studium , persua- 
det imperatori, Promotum extra aulam alicubi commorari iuberet et ad rei 
bellicae studium milites exercere. quod cum obtinuisset, barbaros in insidiis 
coUocat, duin Promotus in Thraciam proficiscitur. illi, accopto niandato, 
uihii tale prospicientem aggressi trucidant , virum qui et opes consumpserat, 
ct erga rem publicam ipsosque principes sincere se gessrrat. merita vero 
praemia consiiii voluntatisque suae tulit , qui tam secorditer et impie publi- 
oas res administrantibus operam suam locassct. 

52 Huius facinoris fama ubique didita , cum esset in ore oranibus et 
modestissimus quisque tanta scelera periniquo ferret animo, Rufinus , quasi 
qui facinus lionestum patrasset, consul designatur. hinc Tatiano eiusque 
filio Proculo, qui Rufinum alia nuUa de causa offenderant quam quod prae- 
fecturas gerentes , ille praetorianam hic urbanam , eas incorruptissimi a mu- 
neribus, et quam maxime fieri posset, ex officii ratione administraverant, 
negotia nuUa iusta de causa facessuntur. atque uti perfici possent quae in 
eus ugitabautur consiiia , prius magistratu Tatiauus abdicatur et iu ius duci- 



LIB. 4 CAP. 51. 52. 53. 237 

anoSfSnyfiirov 'Povq^tvov. xai tw ftfv (f:aivofitr(a xomariTv 
hux^r^oav trtooi '^PovqivM T^? xQiaiMg, fxiirog df fwvog ilyi Tr,g 
\pi\ffov To xrooq. inft di IlooxXog uiad-Ofifvog xr,g i7n^ovXr,g...y 
vqoQiofttrog b 'PovqTrog TO dQaarr^Qiov tov avSQogf xal dfSiaig 
Sfir/ rf('iTto6v Ti qQori\aag avvTaQatr- tiv\ Ttc xax^ avrov fir^/arfjf 
fifTiX&wv unuTTi To»' TiuTtQa xui oQxoig, xui jbv ^uaikfu Tittaug 
VTioipTJrat xui uvToi xui rio TtuiSi fif^^iarag iXnidag, rovjto ri tiTi 
XQono) ftfTuyuyiov ix rfjg u/.ri&ovg vyioroiug tig ituTuiovg orf/pot- c, 
uru7ifi&ii TuTiurbv yQuftfiuai rbv nuTda fitTaxaXfaua&ut. Uqo- 

lOxXov fifv ovv ixftu TW qurr^vut avvaQnaad^ina To dfafttoTrjOiov 
ii/tTut, TuTiurov di rf^ rr,g nuToidog otxr^att nuQudo&irrog 
uxQountig ovrt/tTg ini rfj rov TIooxXov avrj^faav xQiatt, xui Tf- 
XfVTM^Ttg ol dixuarui xutu rb ^Povqivo) avyxtifitvov fxntiytaiyut 
rovTOv iv ^vxuTg rfo nQOuartito rfjv ini d^uvurto nQoaiiuTTOv, 

15 ovntQ uiad^oftfvog b ,iuaiXtrg tOTfXXi ftiv df,d^fv rbv uruxuXtab' 
fttrov ix rov tqu/i]Xov to iiqog' b di aw&r,ftari Povqivov ntt- 
&6ftfvog, a/oXuirtQOv unioW, tqd^uatv r-dr] niaovauv t^J' xfquXr^v. 

53. '£»' 6i Tfo ruvru nQfxrrta^ai OvuXtrrtviurbg b fiuat- a. 892 
Xtvg uyytXXfTut rtXtvrr^aug. b di rf^g TfXtfX^? TQonog iyirtro 

20 TOioadf. lAQ,3oyfxaTr,g ix TOt; Oowj-zwv bQfifofitrog tdyovg, Buv- 
dfovt 6i vnoaTQurr^ytTv vnb rQuriuvov ^uatXtvovrog riruyfifrog, 
fxtivov rtXtvrriaui-rog no Snuarr^Qifo rtd^uQQr^xfbg rr^v arQUTiiori- 

3 po»t iictPov}.iJ9 deeat tpvyy StsacDQrj vel similc quidpiam. S. 
17 'i(f9^aatv i. e. xazfla^iv. cf. p. 73 2: (f&ucai to» 0za9n6v^ 
p 84 2 : cpQ^doai tovtci'. 

tar, Rufino praefecto praetorio designato. ac in speciem qnidem constitnti 
stint et alii . qui cum Kufino in societatem huius iudicii venirent; sed aucto- 
ritatem sententiae ferendae solus ille habebat. quia vero Proculns animad- 
versis insidiis fuga sibi consuluerat, et suspectam Rufinus habebat industriam 
viri, metuebatque ne quid novi molitus arte quadam res suas confurbaret, 
Tatianum patrem fraude praestitisque iuramentis circumventum . ipso etiam 
iroperatore per^uaso ut tam patri qoam filio spes maximas faceret. eoque 
modo de vera snspicione traductum ad vana somnia, tandem impellitut filiura 
per litteras revocaret. itaque Proculum , simul atque comparuisset, corre- 
ptnm carcer excipit; et Tatiano patriam incolere iusso, frequenter ad cog- 
noscendam Proculi causam coitor. tandem iudices, nt inter ipsos et Rufinum 
convenerat, Proculum morte multandum Sycas, quod suburbii nomen est, 
abduci iubent. id princeps animadvertens misit qui gladium scilicet a cer- 
vicibus eius revocaret. at is , Rufini mandato parens, tardius abiit, et ubi 
iam caput abscissnm fuerat advenit. 

53. Cum haec agerentur, iraperator Valentinianns e vivis excessisse 
nontiatur, hoc quodam modo interfectus. Arbogastes oriundus e gente Fran- 
corum, quem secundum a Baudone duce locum Gratianus imperator obtinere 
iusserat, illo rebus humanis exempto, fretus industria 8ua, citra prindpb 



238 ZOSIMI 

yJiveig aQ/tjv tavTov TKQitaxtiaf /^aaiXttog ov SfStoxorog, y.aTdlXr^loc; 
dt ToTg vnoTtTayi.ilvoig aTQaTKOTaig offd-tig Sia t€ uvSQiav y.a\ 
noXfjiuxrjV tniaTrif.ir^v xa\ /Qrif^iUTtav vntQoxpiav tni /.itya nonijXSt 
dvvfxfiftog, xa\ ToaovTog r^v uiaTf xfti nQog toj' ^aaiXta nuQQi]- 
ataCfa&ai, xa\ oaa fii] xuXfxJg uvTfJo f.ir/df nQoatjxovTtog l/fii' tSo- 5 
xfi xtoXvttv. nQog tuvtu dvauvua/fTtov o OvaXfVTiviuvbg uvxt- 
Tf ivt f.ifv noXXdxig, rjjfve di ovdtv' fv/vQCOTO yuQ b i^Q^oyfiaTr^g 
rfj TMv aTQUTtcoTiov anfivTfjOv tvvoia. vnOTfTU/d-ai de TOVTfo 
ntQuiTtQfo fii] fftQfov, intidtj xaS^rififvog in\ tov jSaaiXiiov Sqovov 
Tov IdQ^oyfxaTr^v iStfxauTO nQoaiovTU , dQifivTtQOv vno^Xtntov 10 
dfdtoxfv uvTfo yQUfifiaju Tr^g aQ/7]g nuQaXvovTa. o di dvuyvovg 

ovTf dtotoxag fioi tfr^ai Tr^v uq/jjv ovTt ufftXtairui ovvr^ar^. 
xu\ TuvTu fintov , diuQQif^ag t£ to yQUfifiuxiov xu\ in\ Trjg yijg 
dfpfig, dnifov fp/tTO. TOTt Srj Xotnbv ovx iv dnoQQr^Tfo tu Tijg 
vnoxpiug iiQtfftTo, ffuvtQu di nuQu nuai t« T^f n^bg dXXrjXovg 15 
avToTg iyivtxo Svafitvtiag. xu\ o fiiv OvuXtvTivtuvbg avvt/tai 
TiQog Tov ^uaiXia QtoSoaiov yQUfifiuaiv i/QiJTO, Ttjv xutu Ttjg /9«- 
aiXfiug dXatovtiav TdvdQog i'^ayytXXo)v , xai ^orjSfTv nuQtxuXti, 
SQUfitTadai nQbg uvtov, fi fir] Tu/taTu tovto noiijanfv, inofivv- 
fitvog' lAQ^oyuaxr] Si xb nQuxTtov dvuaxonovvTi yvtofir] ti?20 
int]fi TOtavTf]. (54) rjv Ttg iv ToTg /Suat7Motg dvaaTQtcpofifvog 
Evyivtog ovofia, natStia nQor^xcov in\ xoaovTov toare xui qt^toqi- 
xbv inuvfXiaSui jSiov xa\ nQOtaTuvui SiSuaxuXtiov. n^bg tovtov 

15 TcaQBc om P. 23 JtQoaTccvat P, vitio ambiguo; nam vel Ttgos- 

Gxdvai. legendum vel TtQoazfjvat. S. 

auctoritatem magisterium militum in se transtulerat. visus autem subditls 
sibi militibus idoneus ob fortitudinem reique bellicae scientiam et pecuniae 
conteraptum, magnam ad potentiam pervenit. adeoque tantus erat ut etiam 
adversus principem liberior esset, et quaecunque non recte, nec uti par erat, 
fieri putabat, prohiberet. ea Valentinianus permoleste ferens opponit se 
quidem ilii saepius, sed nihil proficit: nam Arbogastes oranium militum bene- 
volentia munitus erat. tandem Valentinianus haud ferens amplius ut huic 
subiectus esset, cum augusto in solio sedens accedentem videret Arbogastem, 
torvis oculis hominem adspiciens , libellum porrigit quo ei magistratum ab- 
rogabat. hoc iUe perlecto "necdedisti mihi potestatem" ait "nec eripere 
poteris." quibus prolatis discerptoque libello et in terram abiecto discedit. 
ex eo tempore non clanculum suspiciones alebantur, sed omnibus eorum 
inimicitiae patebant. ac Valentinianus quidem crebris ad imperatorem Theo- 
dosium litteris utebatur, quibus eum de huius viri adversus maiestatem prin- , 
cipis arrogantia certiorem reddebat, siraulque petebat ut opem sibi ferret, 
iureiurando affirmans se ad ipsum advolaturum, ni quam primum hoc fecisset, 
Arbogasti vero , consideranti quid agendum esset, huiusmodi quoddam con- 
silium ad anir.ium accidit. ( 54 ) versabatur in aula quidam cui nomen Eu- 
'genius, tanta eruditione doctrinae pracstans ut et oratoriam profiteretur et 



LIB. 4 CAP. 53. 54. 239 

o 'Pixoiir^QTjg oTtt aifoSga /apiVvTO xai umtTov V/mv olxilcDgl^Q- 
fioyuaT]] nvvlarr^aiv , f/j'^ *»' "^oTg awr^&iai xai qtXoig aljr^aug 
wf ovx iooftdov u/Qr^oTOv, u nore Tiguyf^ia qikiug uXr^&ovg Jfo- 
fiivov dvaxvipiii. 'Pi/o/nr^QOvg TOiyaQOvv ug tov ^uaiXia Oio^ 
5 doaiov ixdr^f.a\auvTog , tj ovvt/Tjg avvovoia (fiXov y^Q/Soyuarr^ joi» 
Eiytviov ig tu fiuXtaru mnoir^xi , xui oidit' rjv o /htj i&dQQtt 
TcHv anovduiwv uvtm. xoti dfj to»' Evyiviov rovrov Xa^drv xuTa 
vovv , xul OTi diu nuiStiug vntQ/ioXTjv xui ttjv uXXfiv jov j3iov 
aifiroTrfTa nQog «}'«^^v fiuoiXtiuv uQ(.ioSiWTaTog taxui, xoivovtiu 

iO fiiv avTM T« jSt^ovXivftiru , dvouotarovvTa Si ToTg Xf/Ofiivoig 
idwv iniftivt d^tQuntiorv xa\ fi^ unoatiauad-ui ru dwQOVfitvu nu- 
Qu Tf;g Tv/r^g uhiTiv. inii di tntiatv, ufttivov t/tiv lOT^d^Tj Ova~ 
Xtriiriurov ixnodiov nQOHQOV xuTuoTr^aut xui ovTotg Eiytvioi na- 
Qudovvui TTjv fiovuQ/iuv. Tio /SaatXtT Toiwv iv Biivifj KtXTixfj 

15 noXii Tug diuTQi^ug noiovfiivM xai ntQ\ to ravTr^g TtT/og uiia 
rtai rujv aTQUTttoriuv nuiStuTg ivua/oXov ftivo) xut ftr^div rotovrov 
t/ovrt xard vovv iftntaarv naiit xatQiav xul dtaqd-iiQtt. nur- Theodo- 
ro)v Si aiomfi ro roXfir^&iv ivtyxovroyv diu n rov uvdQog ro u^iio- 
fta xui TTjv iv noXifiotg drSQiuv, xui nQoairt yi ort noXXrjV av- 

20 Tip Std To /Qr^fiurwv vntQOQav ol arQartdiTai avvetaiiftQOv iv- 
votav, uvuStixvvaiv Eiyiviov fiuatXiu, nuaiv in^ uvtio /Qtjaritg 
i/tiv Stdioxwg iXniSug Sid rd rip dvSQi nQoaovra nXtovixrrjtuTa. 



scholam aperiret. hunc Richomeris , ut hominem perelegantem et nrbaniim 
familiariter coniplectens, Arboga!>ti>commendat; et ab eo petit ut inter fa- 
mii'are.s et aniiros illum habeat. quippe non futurum inutilem . si tjuando ne- 
gotium aliquod emergat, quod officium verae aniicitiae poscat. igitur ubi 
Richonierisadiniperatorem Theodosium profectas fuisset. assidua consuetudo 
aniicissimum Arbogasti Eugenium reddidit; adeoque nihil erat rei seriae 
quod illi non crederet. in hoc vero tempore, cum ei ad animum hic Eugenius 
accidisset, qui propter eximiam doctrinam et vitae gravitatem ad bonum im- 
perium futurus esset aptissimus, cum eo quae secum ipse deliberassct coni- 
municat. sed cum illum offendi per ea quae proponerentur videret , homi- 
nem demulcere pergit et hortari ne reiiceret ea qnae a fortuna otferrentur. 
ubi persuasisset, praestare ratus est ut prius e medio Valentinianum tolleret 
atque ita rerum summam Eugenio traderet. quapropter imperatorem, qui 
apud oppidum Galliae Viennam commorabatur et propter muros eius ludicra 
cum quibusdam militibus exercebat, nihil tale cogitantem adortus letaliter 
vulnerat et interficit. cum omnes taciti facinus admissum ferrent ob viri 
digtiitatem et fortitudineni bellicam, ac praeterea, quod hominem magna 
benevolentia milites prosequerentur , qui pecuniam contemneret, Eugenium 
imperatorem declarat, omnibus de hoc viro propter eius insigaes dotes spes 
bonas concipere iussis. 



240 ZOSDII 

55. TovTiov Tr" ^uailiX Qtodonup fftryayyeXd-^vTMv avvt^ 
ruQaS,tv 7] TovTOV yuf.ieT^ rd/JM t« ftuniXtia, xov udeXcfbv oXo- 
qiVQOf^ievT]. 7io)Xfi de xul o ^umXevg Xvjirj re ufiu xul (foovTtdt 
xuTei/eTOf xoivwvov /.liv Trjg uo/rig exntawv xui vtov xul uy/i- 
GTeiu GvvuTCTO/iievov , ntQineGwv Se avdQuaiv aXXoT(jiwg re n^bgs 
avTbv t/ovai xul ukXwg ovaiv u/uu/oig diu re ttjv lAQj%yuaT0v 
d^QuavrriTi /iiffny/.itvrjV uv§Qiuv xui xug Evytviw nQtnovaug fitTU 
nuiStvatwg uQtTug. xuintQ ovv tuvtu Xiywv rt xul uvuxtvwv 
Tf5 7.oyia/i(p noXXuxig, uvuQQirpui rbv vntQ ndvT^ov bfiov rwv 
nQuyfiuTon' xv^ov iyv(6xti, nuvToiuig nuQuaxtvuXg tig rbv noXt-lO 
fiov /Q(6fifvog. xul Ttt fifv innixu T(iyfiuTU ''Pi/OfiriQti xuTuni- 
GTfvaui SifvofiTO , jr^g urSQuyuS-iug TUJ^SQog ix no}Jjov r/Sr, no^ 
Tiffiwv ntnfiQUfiivog , trtQOvg Si ToTg uXXotg xiXtatv iniaTr^aui 
zovg tjyovfiivovg ' Ti/Ofir,Qovg di xutu xutQbv tt/C TteQi tuvtu 
^ovXi]g voatp reXevrrjauvTog , er/.orcog icp^ tTtQug rjytfiovwv uiQt- 15 
Gfig iTQtxntro. yvc6fir,g ovv ixi ntQi rovrov ruig rov ^uaiXiotg 
Ivvoiuig vnoxftfiivrjg , antjyyiXXtro nQta^tia nuQU Evyeriov, nvv~ 
9-uvofiivri rov ^uaiXicog Qtodoaiov nortQOv rid^trut T(p SuatXtvftv 
avrbv r] unorid^trui rrjv uvdQQrjatv. b Si rfj nQtalStia Siuxovov- 
fitvog r/V 'Pov(fTvog lAd-r/VuTog , IdQ^oyuarov firjTt yQdftfiara xo-20 
(.liaug ftrjTf uXXrjV uvrov rivu notr^adfttvog firrjfir/v. rov Si ^u- 
GtXiwg tlg rb Siuaxiyjua&ui xul nQoarjxbvTwg unoxQivuad^ui rolg 

7 rectius fortasse legeremus iuTtQtTtovaccg vel nQOGovcctg, ut p. SSS 12 
et 239 22 S. 8 alibi avaxv/iXcov. S. p. 137 6 : itaoav yvoi/iTjv 

ttvaiiviiXovvTi. R. 

55. His oranibus Theodosio principi eodem tempore nnntiatis, coninx 
eius Galla fratrem deplorans universani turbavit aulani. simul et ipse prin- 
ceps magno maerore curaque conficiebatur , qui consortem imperii floren- 
teroaetate, vinculoque iunctum affinitatis, amisisset , et in homines ab se 
alienos et ceteroquin invictos, cum ob mrstam audaciae fortitudinem Arboga- 
stis, tum insignes Eugenii cum doctrina coniunctas virtutes, incidisset. 
quamvis igitur haec diceret et cum animo saepius versaret, aleam tamen de 
fiumma rerum simul iacere decrevit, omnis generis apparatus ad bellura ge- 
rendum instituens. et tnrmas quidem equestres Richomeri comraittere co- 
gitabat, pluribus iam bellis eius viri fortitudinem expertus ; itidemque ce- 
teris legionibus allos duces praeficere. cum autem Richomeres huius ipsiua 
consultationis tempore morbo exstinctus esset, non abs re semet ad alios 
duces deligendos convertit. dum ergo de hoc sententia principis intra cogi- 
tationes ipsius adhuc haeret, adesse missam ab Eugenio legationera nuntia- 
tur, quae de Theodosio principe quaereret, utrura assentiri vellet ut Euge- 
nius iniperio frueretur , an declarationem eius ut irritam reiiceret. ea lega- 
tione Rufinus Atheniensis fungebatur, qui nec litteras Arbogastis secum attu- 
lit nec ullam aliam eius mentionem fecic cum prioceps in deliberando lega- 



LIB. 4 CAP. 55. 56. 241 

TTQto^fatv uvufia7.).ofitrov , xul txfQov Tt TOtovit awtTifaf ti^»»/- 
d^rivat. 

56. I^fia T(p TiuQaXu^itv TT/V fiaaiXftuv Qfoduatog /Suq-" 
ftuQOvg Ttvug tig qiXiuv xut otiai/tiiuv fJ/^aro^ xul iXniaiv av- 
Srovgxui dcooiuTg uXXuig Tifir^aug' tlyt di xui iv d-fQuiitiu naar^f 
xui Tovg ixuair^g (fvXr^^ r^yovfitvovg xul TQant^rf^ 7,'^iov xorv^f» 
otTot dttarr^auv TuTg yvcoftaig 1'Qtdog avToTg xivr^d^tiarig* oi fitv 
yuQ tffuaxov ufiitvov iivui xuTuq Qovr^aut Tiov oQxtov , orf tVf/ov 
(Vf()w>forf? oif Piofialoig tavxoig irtdidoauv , oi df Tovvurriov 

10x«r« ftr^dtra tqotzov iruvTiMd^ijVui ToTg avyxttfttvotg» ijv iV^ o 
fitv naTr,aui Trjv niaxtv fd-tXiov xut nobg tovxo Tor^ ofiotfvXovg 
nuQuxuXtov JlQiovXqogf WQuovTxog St 6 Totg hfUOftoafiivoig fft~ 
fttTvut qiXorfixiort xui fnl noXv fifV Tuvrr^v t/oVTig tv tuvxoTg 
T^v tQiv iXuvd-uvov ' inti df TQuni^r^^ ■^'§io}ftfvot (SuatXtxijg, ixxtt- 

15 rofitrov tov noxov , nuQtTQunr^auv tlg or)}*^»- titvt/S-ivxtg xai r-v 
ti/ov i^iffr^ruv 'piofir^v, o fitv ^uatXtvg Trjg txuaxov nQouiQiatoyg 
uiad-ofitrog dtiXvai t^v ioTiuatv , uru/ioQriauvTtg di tiov fiuai- 
Xtiwv fig Tooovro»' tS,ioxr,auv, tiog ovx irtyxibv b 0QaOvaxtog tiX- 
xvat xb ii(fog x«i xbv noiovXqov naiaug urtT).tr. log di intX- 

SDd-ftv ot TOvToi; OTQUTtuixat T(p OQaovaxii^ dttvoTjSTiaav , iv ftiaoj 

5 pro aXXats non absurde reponl potest adgalg. S. 12 Eunapio 

'Egiovk^fjog ^QaoviTov vocavi Cum Heynio qui in libris b. 1. ^gaov- 
ctios est, infra (5 20 et 21) ^gatovTOg vel (Ppcfrourros vel ^qccovt- 
Tos. idem apud Eunapium ^gd^ito^, apud Suidam ^g(i§i9og, apud 
Socratem ^gaviTog, apud Philostorgium ^gtxvtzag . apud Sozomenum 
^(l«/3i'r«s, teste R 15 xct om P. 18 post tcov §aai* 

Itimv S dediderat ijitlvot re\ sijnile relatilnim< 

tisfjne dando convenienti responso cunctaretur, accidit ut etlam aliud quid- 
dam huiusmodi fieret. 

56- Ubi primnra Theodosius imperium faerat consecutus. barbaros 
quosdam ad amicitiam bellorumque societatem admiserat, spe pariter et mu- 
neribus delinitoSi itidem et cuiusque nationis duces omni studio prosefjue- 
batur et men»ae adhibebat. hos inter exorta contentione ad aniffloruni dis- 
cidia ventura est. nam alii praestare dicebant ut sacramenta flocci facerent, 
quae id temporis quo Romanorum se potestati permisissent praestiterant. 
e contrario alii nullo modo quicquam adversus pacta conventa faciundum 
aiebant. et qui datam fidem pedibus proculcari volebat, ac suae nationis 
homines hortabatur ut id facerent , Priulfus erat : Fraustius vero, (jui iura- 
mentis praestitis insistendura contendebat. diu quidem certe non constabat 
has inter eos rixas esse. cum autem aliquando mensae principis adhibiti, 
compotatione producta longius, ad iras abrepti mutuas prorupissent animi- 
que sui quisque sententiam aperuisset , imperator voluntate cuiusque cognita 
finem epuio imposuit. illi Vero cum e praetorio dlscessissent j animis tanto- 
pere moti sunt ut tandera haeC non ferens Fraustius educto giadio Priulfum 
caesum interficeret. cum aatem milites ilUus aggredi Fraustium cogitarent, 
Zosimua, 16 



242 ZOSLIII 

aTuvtfg 01 ^aailiy.oi doQvcjij^joi nfQuntrjio TTQoeXd^Hv rrjv axuaiv 
fy.ioXvaav. 

57. 1-4?.?.« ravra fifv o ftaaiXfvg ay.rjxowg ijveyxt re i.a' 
TQixog y.al ev avToTg Sanuvuod-ai dvafitvuiroVTug avvt/coQi^ae, rovg 
(5f TiQta[jHg SivQOig rt y.ul Xoyoig inuyaytov ro fitTQiov tv tuvTOigS 
t/tiv doxovaiv tntftniv tn* oly.ov, xul fitra rtjV ixtiHov unoSi]- 
piuv rtov rov noXt/iiov nuQuaxtvwv tV/tTO. xtrfuXaiov dt rijg 
nuQuay.tvrjg, loantQ ovv taTiv , olofurog tirai rr^v riov aTQarrjytoy 
uiQtaiv, rtov f.itv^^Pooi.iuixtov aTQarontStov Ira^fv riytiad-ui Tif.td- 
atov xul tm rovrio ^TtXl/iova (avvojxtt di ovxog ^tQr^rrj QeoSoaiov 10 
rov /3uaiXi(og uStXrfov d^vyuTQi}, zouf di avfifiu/ovvTug uvrto 
fiuQjSaQOvg vno ruivj] tTu^e xai ^uovX. ixoivtjjvti dt rijg uQ/TJg 
uvTotg xul Bay.ovQtog, tXxfov fiiv ii IdQfitvlug ro ytvog, r$&> di 
nuarjg xuxor^d^ttug urrjQ fttTu, rov xal ru noXtfttxu ntnutdtvad^at, 
7] fiiv ovv uQ/uiQtaiu TOVTOv avTfS dieri&T] rov TQonov, yjdi] deiS 
a. 394 uvTtp nQog ri]v l%oSov inttyofitvto avfiiSiiSr^xe VdXXav ri]v yaittT^v 
ir ratg todtatv uVTutg rtXtvTrjaui , avv rip /^Qtcfti xal tov ^iov 
unoS-efiHn]v. ruvrrjv ftir ovv xuTa toj' ^Ofii^Qixdv vofiov o ^uai- 
Xtig in^ ijtiuTi duxQvaug unt/toQti avv rtp arQartp rd xurd rnv 
nijXtfiov dtu&fjatov , unoXintovldQxudtov rbv vlov, ijdt] nQO rov-20 
rov ftaatXia y.u&tarufiivov. intl di viog rjv tri , rb Xeinov tig 
qQovrjaiv uvrtp Sid ri]v viorrjra d^eQunevtav dniXinev avrod^i 

5 naQaYttycov? 11 dSsXcp^g LP: sei dSeXcpov cnm Leunclavio 

legendum esse docent sequentia lib. 5 4. S. 21 xa&tazafiivov 

S; libri y.u&iaTC(fi£Vov. 

stantes in medio satellites principis tumultum hunc progredi longius hand per- 
miserunt. 

57. Haec tamen imperator audita modice tuHt, et inimicitiarum aucto- 
res mutuis se vulneribus conficere passus est. legatos autem muneribus de- 
ceptos et verbis , quae nioderationis et humanitatis plena videreiitur, domum 
remisit, post eorum abitum apparatui rerum bellicarum intentus. elus au- 
tem caput esse ratus, nt est, delectum praetorura, Romanis quidem exerci- 
tibus ducem Timasium et secunduni hunc Stelichonem praefecit; et erat hic 
Serenae, principis Theodosii fratris filiae, maritus. foederatos autem bar- 
baros Gainae et Saulo parere iussit. horum potestatis particeps erat et 
Bacurius, oriundus ex Annenia, vir omnis expers improbitatis et rebus prae- 
terea bellicis exercitus. hoc niodo delectis ab eo ducibus, cum iam ad pro- 
fectionem properaret, coniugem ipsius Gnllam parturientem mori contigit, 
iufantis onere cum vita deposito. huic Homerico more diurnis imperator 

f)ersolutis lacrurais, cura exercitu bcllum gesturus discedit, Arcadio filio re- 
icto, qui iam ante fuerat imperator declaratus. et qnoniam adhuc iuvenis 
erat , remedio quasi quodam icl supplens quod per aetatem ad prudentiam ei 



LIB. 4 CAP. 57. 58. 243 

'PovqTyov, uiia rt t»;^ «r/.^f vnuQXov ovxa xal i^ nuv buorv 
tzfQov Tr^g ittVTov xvQitvovra yvw^ijf , 7iquttovtu xi oaa fiaoiXtt 
didoJGiv Ki Tfjg VTifQO/rjg i':;otoia. 

58. TuvTU Tt dtud-ttg , xul tov vftaxeQOv Turv nuiStov 
5 OrajQiov u/nu iuvtio avvanuyayiuv , tu Iv fitaat nuvTU dtidQUfifv 
tO^vri , xui Tr,g diu twv ^Aknttav nanodov xQUTi^aug nuQu nuanv 
i).ntda ToTg noXtuioig inioTr^. xul Tov fiiv Eiyivtov tw nuQu^ 
).oy(o xuTtnXr/ifv' oirid-i\g df iififivov tlrai to ^uQ^uQa TuyfiuTU 
ToTg iruvriotg xu&tTrui xui rovTotg riQOTfQor diuxirdvrtvnv, riii- 

lOi^r^v tTu^f avv ToTg vn* uvtov tOrtaiv intXd-fTv , inof^iirwv uvTtJi 
xut TfJHv ukXutv ijyifiovbrv, oaot ■tdv fiuQ/SuQixtSv tku/ov i^^T^-tt- 
aOui TuytiuTior , innicor Tt o/.iov xui tnnOTo'ioT(ijr xut nt^iZv, 
urTini^t/.&orTog de Evytriov nuvTi tio aTQUTtvfiuTi xul avfint~ 
aovTurv uXXriXoig xCiv aTQUTOnidwv , fiXiov /^iv txXtttfjtv iv uvToi 

ISif^i xuiQip T/;f fi'tyr,g avrijSri ytviad-ui TO/at'T/;v woTf n-xru tlrut 
fiu/.Xov int nXtioru rofiiZtad-ui /Qorov, wxTOitu/ovvTu 6i TQonov 
Tn'« TK aTQuTtVftuTu TooovTOv iQyuauaOui (forov uJoTe xot* uv~ 
Tr/V TTiV r,tiiQuv Ttj ftiv noXv ftiQog tujv Otodoaito Ttv ^uatXft 
avftfiu/ovrTiov unoOuvtTv, xul tov OTQUTriyov Buxovqiov uvdQtio- 

SDtutu Tijijv aqtTiQtor nooxirSvrtvauvTU , Tovg di uXXovg nuQuXo- 
ytog Ufiu ToTg ntQtXtitfOtTai dtuffv/fTr. inti ovv vvxTog "/trofii" 
rr^g itf^ tuvTwv iyivtTO t« aTp«T07rtJ«, 6 /<*i' Evyiviog fnuQ9iig 
TtZ nQOTfQi^fiuTi dfJoQu Tt Siirttfif ToTg TiQtoTtvxoai xui ireSidov 

13 qaam transposui, y.ai Ilbri ante xavri. 

deerat, Rafinani ibidein relinqait, qni simnl et aolae praefectns esset, et et 
aii^uii s\ii arbitratu in quasvis res alias doiuinatum baberet, adeoque ageret 
omnia quaecunque principi potestas eminentiae tribuit. 

53. His constitutis et Honorio minore filio secum abducto, sitas in me- 
dio nationes omnes cursira translit, et Alpium aditu praeter omnem spem po- 
titus ad hosteg accessit , inopinato adventu Kugenio territo. ceterum prae- 
stare ratus ut legiones barbaras in adversos immitteret iisque primum pericli- 
taretur, Gainem cnm nationibus sibi subditis hostem aggredi iussit, sequen- 
tibus hunc aliig etiam ducibus, quicunque barbaricis ordinibus, eqoitibus in- 
quam et sagittariis equestribus et peditatoi , praeerant. adversus hos cum 
suos qnoque produxisset Eugenius, omnibasque copiis congressi iam essent 
exercitus, ipso proelii tempore talis defeclus solia accidit, ut maiore tempo- 
ris spatio nox esse potius quam dies existimaretur. cumqne nocturnam qao- 
dammodo pugnam exercitus pugnarent, tanta strages hominam edita fuit, 
ut eo die maior pars foederatorum Theodosii principls interficeretur, una 
cum Bacario duce, qui ante suos fortissirae se periculis obiedl; ceteri prae- 
ter opinioncm fuga cum residuis evaderent. igitur ubi noctis interventu se 
collegissent exercitus, elatus ob victoriam Eugenius dona distribuebat in eos 
qai sopra ceteros strenoe se gesseraut, et cenandi potestateiB fadebat, quasi 



244 ZOSIM 

deinreTr , wg drj firjdtrug l'n fifTot, roaovxov fXurr(ji)/.ia noXffiov 
yir}jOOf.urov' xoJv di inl to tariuod^ai rQuntvrcov , b ^uaiXtvg 
&£od6aiog oq!}qov r^drj [.liV/.ovru d-faaufitrog inintaf. avv navrl 
Tfw OTQurfVfiurt xftinfroig trt rotg noXifiioig) yMi ovdtrbg wr tna~ 
oyov uio&aroi.iivovg aniacfurrf» nQOtXd^wr di xal f.ii/,Qi rrjg Ev~ 5 
ytviov axi]vi]g xal TOig ufi(p^ avvov inid-ififvog ui'fTXe tou^ nJMo- 
vug. trioi df rfj y.urunXtf^ti ditYfQd^ivrtg xai oQiu]aavrtg tlg qv^ 
yrjv rjXtoaav' iv oig y.al avrog Evyiviog rjV , bv avruQnaaurrtg 
y.ui ri]v y.t(paXrjv a(ptX6fiiroi y.omo rt diuntiQurrfg fiay.Qorar^o 
nar ntQii(ffQOv ro avQurontSov, dfiy.rvvrtC roTg tri ruy.tivov (pQO- 10 
vovaiv cog nQoaiy/.ti '^Pcofiuiovg ovrag tog rbv ^uaiXiu tutg yrojfiuig 
inavfX&fiv , ixnoScov fidXiaru rov tvquvvov yfytvr^fiivov. ndv- 
Ttg fiiv ovv tog tlnttv ol fitrd rrp' vixrir vnoXfKfd^irrtg tnl rbv 
^aaiXia dQUfi6rrtg rovrov re Avyovarov uvffiorjaur y.al ini rotg 
rjfiaQrrffiiroig ri%iovv t/tiv avyyvcofiriv , xai b /3aaiXfvg quov int-15 
VfvtV l^Q^oyuarrig di TV/tTv vnb Otodoaiov (ftXavd-Qioniag ovx 
u^icoaug ini tu TQu/vrara ovvi(pvyf rcov oqcov , ulad-ofifvog di 
(x)g ndvra ntQtvoarovai r^nov ol tovtov imfyirovvrtg tavrbv vni- 
G/f t(o 'S,i(fft , rbv txovoiov &dvaTov Trjg vnb twv i/&Q(JSv avXXrj- 
ift(o; nQOTifir]aag, £0 

59. Twv Si nQuyfidrcov (vSs t(o ^uatXtt QtoSoai(o nQO- 
/WQriadrrcov, fntSrjfiriaag TJ^^Pcofirj rbr vtbv^^OvcvQiov uvaSfixwac 
^aaiXia, 2riXl/a)va arQarriy6v Tt dnoifrjvag ufia rcov uvi6d-i 

10 rdneivov S pro vulgato KaKsivov. 

nullutn amplias post tantam cladem acceptam proellum futurum esset. his 
autem ad epulas conversis, Theodosius imperator auroram appetentem coti- 
epicatus universis cum copiis in hostcs adhuc humi iaccntes irruit, et nihil 
eorum quae perpeterentur sentientes occidit. cumque progressus esset ad 
Eugenii tentorium, quotquot propter hunc aderant, adortus complures in- 
teremit , nonnullis , quos ipse terror excitaverat , dum fugani moliuntur, ca- 
ptia ; inter quos et Eugenius erat. huic arrepto caput abscissum , hasta 
longissima praefixum, totis castris circumlatum fuit, ut iis ostenderetur qui 
adhuc a partibus illius stabant, par esse, quando Romani haberi vellent, ut 
animis ad imperatorem suum , praesertim tyranno iam de medio sublato , re- 
dirent. quapropter omnes fere post victoriam superstites , ad imperatorera 
cursu delati, Augustum inclamant et admissorum veniam poscunt; quibus 
eorum precibus imperator haud gravatim annuit, Arbogastes autem , qui 
Theodosii humanitatem experiri non cuperet, in montes asperrimos confugit, 
et animadvertens omnia loca perlustrari ab iis qui eum quaererent, ipse sibi 
manus intulit , pracstare ratus ut voluntariam mortem potius oppeteret quam 
ut ab hostibus caperetur. 

59. Cum ho«: modo res Theodosio principi successissent , Romam in- 
gressus Houoriaa !i lium imperatorem declarat , Stelichone legionum in iis 



LIB. 4 CAP. 58. 59. 245 

ruY/iiut(ov xu\ inlxQonov xaTuXtnwv tio naiSi. av/xuXiaag di T7jv 
'■/tQoraiuv ToTg ur(0&tv nuQudidof.iivoig fftfiivovauv nuTQtoig xul 
ov/_ tK0j.iivr^v iii avvtvix&ijrut TOtg ini t^v tcov i)^fwv unoxXivuat 
xuTuqQUvr^atv f Xoyovg nQoijyij nuQuxuXoiv ucftivat /niv ^v nQo- 
Stiqov fjtTfjioaVj tvg uvTog tliyt , nXuvT^v , tXiad^ut di x^i' tuJv 
XQiaTtuvutv nioTtv , Tjg inuyytXiu nuvTog uf.iuQTT]f.tuTog xui nuar^g 
uat^fiug unuXXuyri. {.tr^Stvog di Tjj nuQuxXrioti nitad^ivTog, ftr^di 
tXofiirov Ttjjv utf^ ovntQ tj noXtg 0)xiad-Tj nuQudtdoftiviov avToTg 
nuTQiwv uvaywQf^aui xut nQOTifir^aut tovtvov uXoyov avyxaTtxd^tatv 

10 (^ixtivu ftiv yuQ qvXu^uvTug ijSrj diuxoaiotg xai /tXiotg a/tdov 
txtaiv unoQ&r^Tov tt^v noXiv oixtTv, tTtQu di uvTt tovtwv uXXu':;u- 
fiivovg To ixiir^aofttvov upotTv^ , toti drj b Otodoaiog ^UQvvt- 
a&ttt TO dr^fioaiov iXtyi Tfj ntQi tu ItQu xul Tug &vaiug dunuvrj, 
fiovXtod^ai Tt TUVTu ntQitXtTv , orTt TO nQUTTOfttvov inutvovvTa, 

15 xul uXXiog Ttjg aTQUTHOTixr-g /Qiiug nXtiovoiv dtoftivr^g /Qr^fiuTWV, 
TiZv di^unh t/]? ytQOvaiug fiij xutu &fafiov linovTUv nQUTTtad^ui 
T« TtXovftiva firj dt^fiooiov tov danavT-ftuTog ovTog , Hiu tovto ti 
Tov d~vr^noXtxov &tGftov Xri^uvxog xut tmv uXXiov oaa Trjg nuTQiov 
nuQudoatiog r,v iv ufitXiiu xtifiirwv, ri^Pwtiuiiov intxQUTtiu xutu 

tOfiioog iXuTTtod-iTau ^uo^uQiov orxrjtjQiov yiyovev , ^ xul jiXiOv 
ixjiiaovaa t(ov oixrpcoQbJV tlg tovto xaxioTri e/r^ajog waTi firjdi 

3 «»t] Hbri cum Suida 2 p. 174 med. nfQi. 4 VQea^ys L margo 
et Suidas. 5 [iSTTJsaav , (og avtog tlfys] tilovTO Suidas, 

9 tiloyov cvyAfcvd&faiv] xu XqiaTirUvtiv Sui^bi&. 17 t£ om 

Suidas. 

locis duce creato et eodem filio suo tutore relicto. ceterQm adrocato senatu, 
qui patrilis avitisque ritibus inhaerebat, nec adhuc permoveri poterat ut iis 
assentiretur qui ad contemptum deorum deQexerant, orationem habuit, qua 
eos hortabatur ut missum facerent errorem (sic enim appeilabat) quem 
hactenus secuti fuissent , et Christianorum fidem amplecterentur , quae libe- 
rationem ab omni delicto et impletate polliceatur. sed cum huic exhortationi 
nemo pareret, nec a patritis ritibus, quos inde usque ab origine urbis acce- 
pissent, discedere vellent et his expertem rationis assensuro praeferre (cum 
dicerent, illis observaiis, se iam mile ducentis propemodum annis urbem in- 
victam incoluisse; cum quibus, si commutarent alia, quid eventurum esset 
ignorarent) , tum vero Theodosius fiscum suroptu gravari qui in sacra et ho- 
stias fieret , seque ista vcile abolere dixit ; qui neque probaret id quod age- 
retur , et alioqui sciret penuriam militarem maiores pecunias poscere. cun\ 
senatus respondisset non rite fieri sacrificia , nisi de publico fiereut impen- 
sae ; nihiloque minus ob haec sacrorum lex abolita cessarit , aliaque neglecta 
iaceant, quaecunque a maioribus tradita fuerunt, deminutum particulatim 
Ronianum iniperium barbarorum domicilium factum est , aut potius incolis 
prorsus amissis ad eam redactum est formam , ut ne loca quidem , in quibus 



246 ZOSDfl 

Tovg tonovg ev olg yeyovaoiv ut noXfig tniytvioGxetv. u7Xa tuvtu 
/iiiv fig TOVTO Tvxtjg y.uTtvix9^tvxa Sti^ei oucpojg rj xutu ^tQog twv 
7rQUYf.iuT(i)v uffyjyr^aig' o de ^uoiXfvg QeoSootog tu y.uru ttjV ^Ttu- 
lluv 1'drrj xuVl^rjQug xul KeXxovg y.u\ nQoatTi ye ^i^vr^v unuouv 
a. Z95 '^OvcoQifo tw naidl nuQuSovg, avrbg tig rrjv KMvoTavTtvovnoXtv 5 
InuvtMv eTt7^evTr^ae vooo), xul rb tovxov oojf^iu TUQi/ev&iv Toig iv 
xrj KoivaTavxivovnoXet ^aatXtxoTg xucfotg evanextd^r^. 



E. 

A icadius et jf rjg Se Tiov oXtav uQyrjg eig ^AqxuSiov xui '^OvcoQiov neQtoxuorg 
Hononus. „ , , , ,^,. ' „ \ , c ^, . - , > 

(A/Qi fitv ovofiuTog eooxovv t/etv to xQurog , 7] oe nuou xrjg uQyi]g 

Svvuf^tg TjV xaxu /Liiv xrjv tiouv nuQu '^Povq.mo , xuru Se ^tjv tane- 10 

Quv ev xf] ^rtXiywvog yviofti]. Sixut xe nuout nuQ^ uvroig xut' 

i^ovoiuv exQivovxo , y.ui un]^et xexQuxr/xibg b yQr^fxuxwv ttjv ipi](pov 

(vvovfievog tj uXXwg olxei6xj]xt xtjv xov SixuC/ovxog enianwfievog 

tvvotuv. xx7]f.iuxu Se oou Tovg xvQiovg ev ToTg unuvTwv enoiei 

oxofiuotv evduiftovug ovofiuC^eod^ui , fitxf^et nQog xovrovg, twv fiiv IS 

SwQeuTg d-eQunevovxwv xul xovxw xb ovxocpuvxeTod-ut Stu(fivyov~ 

T(ov , trtQcov Se ru olxtTu nQoitfitvcov vntQ xov rvyiTr uQyijg i] 

uXXov Ttvu nQiuod-ui xcov noXecov oXeS-QOv. nuvrbg Si e]dovg 

13 5 «ncog] noXXmv ^ Suidas 3 p. 25S. 16 diatpvyovvcov idem. 

orbes sitae fuernnt, agnoscantur. sed haec ad istam condicionem devenisse, 
particulatim instituta rerum narratio clare monstrabit. ceterura Theodosius 
imperator , Italiae populis et Hispanis et Celtis et universa praeter haec 
Africa Honorio filio suo traditis , dura Cpolim reversurus est, morbo vitam 
finiit; eiusque corpus poliinctum sepulcris imperatoriis, quae Cpoli sunt, 
iliatuia fuit. 

V. 

X osteaquam summnm imperium ad Arcadium et Honorium pervenisset , no- 
mine quidem tenus id obtinere videbantur, sed reapse totius principatus po- 
testas per Orientem penes Rufinum, per Occidenteni in arbitrio Stelichonis 
erat. itidem lites omnes apud eos magna licentia determinabantur ; et victor 
abibat qui pecunia sententiam redimebat , vel alioqui iudicis benevolentiam 
necessitudine quadam ad se trahebat. praedia vero, quorum domini omnium 
ore tanquam beati praedicabantur , ad hos ipsos perveniebant, aliis quideni 
inuneribus eos demulcentibus eaque via calumnias evitantibu.<, aliis vero 
sponte res suas dimittentibus , ut magistratum aiiquem consequerentur vel 
aliam quandam urbium perniciem sibi comparareat. cumque per urbes omne 



LIB. 5 CAP. 1. 2. 247 

TiovTjOiug TuTg noXf otv tTnnoKuZoyjog , o fifv unuvTuyod-iv 7i).ovTog 
iig rfjv Povqivov xul ^Tf).i/jorog oixiuv fiofijfjii, jj di Tttviu xuiu 
TTUvra xonov imvtfuro rug riov nukut nXovrorvvrtov oixiug. ^ad^u- 
TOVTO df TiZv yivoufro)v o\ fSuoiXfTg oidtvog , u),).u lyQUffov fiovov 
5'6au PotffTvog intjuTTf xui — rt/.//wv. inil di unXtrog r^v uvroTg 
TiXovrog avvftXf/fitvog , ijdri xui ttjv fiuatXtiuv tuvrtp ftvuad^ui 
PovqTrog (JurtioonoXtt , diuvooititrog , r^v tl/t ^vyuTtQu ytxfuov 
CiQuiuv , xuTty^tr^aut rio ^uatXiT, ontQ iiadvatiog nQoquatv il/t. 
xu\ df} xud-iriat niQi Tovror Xoyovg iv nuQufivarot did rtvoiv inl 

lOrfj ^uoiXtxf^ d-fQuntiu rtTuyftivorv , uvrog fttv oiofttvog ttr^dira 
nuvrunuoi rr^v axixptv tidtrui, rrig di qrjir^g u/Qt rov dr,iiov ru 
fitXtriuftivov ivtyxovar^g' ix yuQ rov rr^g vntQoxpiug oyxov xut rf^g 
oar^fiiQut nQoarii^fftivr^g uXuZoviiug ri]v rovrov trvotuv unuvrtg 
iTfxfiuiQovro , xui xo x«t' uvtov xotvov r^v^urtro ftTaog. o dt, 

J5 voantQ ru fitrQtatTtQa nXr^uftiXr^fturu fiti^oatv uTont\ftuatv i'^tni~ 
fr^d^g unoxQvxj.'ut ^ovXofitvog , trfQQv iroXftr^ot rotiivHit. 

2. 0XioQivriio rr^g uiXf^g iv roTg ini-Q rixg ^AXnttg t&rfotv 
vnuQ/io ytvofiiro) xurit roig /Qovovg iv oTg ^lovXiurog b fiiyag 
T^v Toi; KuiauQog fl/t rtftf^v , udovxturbg r^if viog. ovrog i/of^To 

20nQooruT7] ''Povqirot , t« rtiitioruTu rtur oiTwr uvro) xrr^fturojv tfg 
ixiirov furtriyxuv' i<f^ oTg bfioXoywv /uQirug o 'PovtfTvog rto 

i ri 8\ Suidas : editur %a\ f^, 4 ayporqjov voftov LP : corr o 

Suida R. 5 unltTog L margo: Suidas acjrfrog, P awilTjcroj, 

11 xov dijuov add P. 13 r^v ini zovtov LP. 



genas improbitatis increvisset, qoicquid Dbique divitiarum erat, in Rufini 
Stelichoiiisque domuin confluebat, et oninibus in locis paupertas eornra domos 
exhauriebat, qui locupletes olim fuerant. neque principes sentiebant quic- 
quam eorum quae gerebantur : sed quaecunque Rufinns imperasset ant Ste- 
licho, statim scribebant. et quoniara immensas opes illi congesserant , iam 
Rufinos de imperio quoque sibi parando somniabat. cum de tradenda in ma- 
trimoaium principi filia iiubiii cogitaret atque hanc adeundi principatus occa- 
sionem haberet. adeoque de hoc per quosdam inservientes priiicipi secreto 
roentionem iniicit, cum ipse quidera existiniaret nemini omnino quicquara de 
hoc consilio constare, faraa vero pa^sim id quod laoliebatur ad ipsain plebem 
tisque divulgaret: nam ex ipao lumorc superbiae et cr esrente in dies arro- 
gantia. quid haberet in animo, ccniiciebant omnes , et odium commiMie ad- 
versus eum aucescebat. ipse vero , quasi si delicta modica maioribus de in- 
dustria facinoribus occultare vellet, aiiud quiddam huiusmodi ausus est. 

2. Florentius, qui apud transalpinas gentes praefectus praetorii faerat 
id temporis quo magnns iile lulianus dignitatem Caesaris obtinebat, filium 
habiiit Lucianum. hic Rufino patrono utebatur. et praediis suis maximi pre- 
tii iam ei cesserat. quo nomiue se iuveni Rufinns obligatum nuiniuam non 



248 ZOSDfl 

veavlaxtp SuriXtGiv, Inaivovq uvroS naqa r(p /SuoiXeT QtoSoouo 
dn^iuv, b di xofiijru rijg tcpug TiinotrjXev^ uvri] de tj uq/i] ^oV" 
lerui rov TiQo^efiXi]f.ievov uvri]g ecfeoruvui nuai roTg rug rr^g ewug 
{nuQ/Jug l&vvovai x(ti ini roTg ov Y-aru t6 Seov nQurrofxevoig ev- 
x)'vveiv, b ylovziuvog roivvv nuauv uQ/ixrjv uQerTjv efg rot'^ «^- 5 
/Of.ievovg emdety-v^^fievog enl Siy.uioavvr] xul o(joq:qoavvi] y.ul nuoi 
roTg uQ/ovra xoafxeTv dvvuf^evoig diUjSorjrog r]v, ovre nQoawncov 
Siu(fOQ()t,v ovre ereQov rt xuru vovv e/cov, nXr]v ojv b vofiog vnrj" 
^'uQevev. ware uf-iiXei. xul xoy rov ^uoiXeojg O^eTov Ev/Jqiov, al- 
Tovvrd ri nuQU rb nQoarjxov , unoaeiaufievog elg roaovrov exivrj- iO 
otv wore nQog t6v ^uoiXiu diff^uXeTv, enel Se b ^uoiXevg uiriov 
tinev tivui ^Pov(f:Xvov uvdQl roiovr(p roouvrr^v aQ/r]v StScjxoru, 
Xu^cbv nQocfuaiv b ^Pov(fTvog, xul i(p^ oig efiifvxfjuro b ^uaiXevg 
Si]&ev ayuvuy.rwv , ovStvl rr]v yvcofiTjv ^v tl/ev iy.(fi]vug, ufia 
G(foSQa oXiyoig inl ri]v Idvrio/tiuv 'itrui , vvxrog re ^uS^eiug ent- 13 
Sijfirjoag ri] noXei rov yiovxiuvov ovvuQnuaug tlg evd^vvug uyei, 
XUTi]yoQovvrog nuvrdnuotr ovSevog, ocfuiQuig Se fioXi^divuig UV" 
rbv xurd rov revovrog ivexeXeveTO nuiead^ui, xu\ diuXinovru nor- 
Qu/Qiifia (fiQea&ut (fOQei(o xexaXvfifievov inoiei , dtSovg unuaiv 
vnovoeTv d)g ov reO^vrixcog elrj , revier ui Si ndvrwg (piXavii^Qtoniag.SO 

1 &sodooio} LP : edlti 'AQKttSia. mox libri hcniQag pro hcjiag, 

2 i^ovXfTO Suidas 2 p. 458. 3 tfjs om L cum Suida. 4 to 
ftdd Suidas. i&vvttv Suidas. - 5 ccQ'/^LV.r]V om LP. agxov- 
rag Snidas. 8 VJtrjyoQivGSV Suidas. 9 Eucherius Arcadii 
propatruus, de quo Pagius in Crit. ad a. 382 et diss. Hypat. proieg. 
n. 27, 28. R, 17 Amraian. 29 1 pondera plumbea, Constantiu, 
i, 2 c. de exactor, plumbatarum perkera aut pojidera, 

rofitebatur, et }audes eius apud imperatorem TiieodQsium commemorabat. 
s vero comitem Orientis fecit; cuius nias'stratus ea potestas est, ut qui 
eum gerit, oninibus provincias Orientis administrantibus praesit, et quae- 
cunque non aguntur uti par erat, corrigat, itaque Lucianus omnem erga 
gubditos dignam praeside virtutem declarans, ob iustitiam temperantiam ce- 
terasque dotes omnes, quae niagistratum ornare possunt , sane quam cele- 
bris erat; nec vel personarum discrimen vel aliud quicquam in animo eius 
haerebat, extra ea quae lex dictaret, ita quidem ut aiiquando jmperatoris 
etiam patruum Eucheiium, petentem aliquid praeter rationera decori, re non 
impetrata reiectum , tantopere commoverit ut is hominem apud imperatorem 
calumnia gravaret. cumque princeps in Rufinura culpam conferret, qui tali 
viro tantam potestatem dedisset, Rufinus arrepta occasione, quasique prin- 
cipis reprehensionem nioleste ferens, nemini consilio suo patefacto cum pau- 
cis adraodum Antiochiam proficiscitur , et intempesta nocte civitatem ingres- 
sus comprehensum Lucianura, nemine prorsus accusantc, causam dicere co^ 
git, plurabeis autem pilis in cervicera ei verbera dari iubet; cumque defe- 
cisset, mox opertum lectica vehi curat, omnibus eara praebens opinionero, 
quasi vitd Qccdum amissa quanduni omui^iu humanitateia experturus esset. 



£ 



LIB. 5 CAP. 2. 3. 249 

xai fj fx(v TioXtg im r(p naQaXoY^o rov SQUfiuTog ISvaytQaiviv* o 
di rt&uaofviov rbv df;iiov ^uGty.iy.r^v ojxodofiti arouv , r,g ovde Vv 
7f n6).ig l/ii diunQintaTcQOv oixoduur,fiu. 

3. Kai ini rovrotg inaviX&uiv tig t^v KwvaravrtvovnoXtv 
5t« niQl TT^v rov ftuatXtwg xr^dtiuv inQuyiiurivtTo , antvdiov oaov 
ovdtno) TT^v &vyurtQu rovrio avvuxpui. rv/r^g dt rivog iriQov rt 
nuQu TO nQoadoxwfitvov ixtlrto nQvruvivovar^g , dtiifiuQrt rijg iX- 
ntdog Pov(fTvog i'^ uhiug rotuadt. 7Jarr,v dvo nuidt ITQOfiWTto, 
Otodoatov ntQioviog tri roTg uvtov natai avvuvuarQtcfOfitvoi* 

lOrovTWv J* urtQog tlyt nuQ* tavrto nuQ&ivov xuXXtt Xuftnovauv 
i'^aiauo. ruvrr^v EvTQoniog , tlg riov ntQi rriv (iaaiXixr^v d^tQu- 
niiuv tvvov/cov , uyuyiaS^ut nuQr^vfi rw (iuaiXti, ru ntoi rov 
xdXXovg dit'ii(i)v. inti di roig Xir/ovg rjdiiog itoQu dt/6fttvov, 
t'dtt'it rijg xoor^g itx6vu, ruvrtj rt nQog fttiZova rbvl^oxudtov iyti- 

15 0«? intd^vfiiuv inttat rbv ruvrr^g yuftov tXia&ut, 'Pov(fivov fir^div 
intaiuftivov riuv nQUTTOfiiriov , otoftivov di ooov ovdinio Ti\v uv- 
TOt; dryurtQa rtZ fiuaiXtT avvotxr^attv , xorvtovTjattv ri avrw ftn' 
ov noXv rrjg rdJv oX(ov UQ/f^g. log dt rr^v ini rto yufuo nQu^iv 
id^tuauTO xuTCOQd wftivr^v tvvov/og uvrtZ , /OQtvttv rio di]fi(o xul 

SOarftfuvrjffOQtTv (x/g ini ^uatXtxoTg ixi).tvt ydftotg, ia&rjra di ^aat* 
XiT nQinovouv xui xoofiov ix r(ov ^uoiXtiojv Xufiiuv , ruvTt^v re 
qioiiv Jorg (iuoiXixoTg vjir^Qiruig, r^yt iitu fiiar^g rf,g n6Xnog f^yov- 

9 6vvavax(jzcp6fi,ivot Leunclaviiu. 10 nctq^ivov'] nomioe fu-. 

doxiam. 

et urbe quidem ipsa facinus insolens aegerrime ferente , Rufinug plebem de-' 
mulcens regiam porticum exstruxit , qua nullum babet urbs aedificium splen- 
didius. 

3. His peractis Cpolim reversus, impetrandae affinitatis imperatoriae 
negotium aggreditur , magisque quam unquam alias principi filiam in matri- 
monium coUocare studet. sed cum casus quidam aliud ei quippiam praeter 
exspectationem procuraret, ex fauiasmodi causa spe Rufinus excidit. erant 
duo Promoti filii , qui adhuc superstite Theodosio cum liberis eius educaban- 
tur. horum alter apud se virginem habebat eximia pulchritudine spectabilem. 
hanc Eutropius , unus ex inservientibus imperatori eunuchis, ut uxorera 
princeps duceret, renustate puellae praedicata cohortatur, cumque videret 
principem, quae diceret, non illubenter admittere , monstrata pueilae ima- 
gine penjue hanc Arcadio maius ad desideriura incitato , huius uti nuptias 
amplecteretur , persuasit, Rufino eorum ignaro quae tractarentur, et existi- 
(nante tantum non propediem filiam suam principi nupturam, seque non muito 
post iilius in suramo iniperio consortem futurum. eunuchus autem conspica- 
tus iam confectum ab se nuptiarum negotium , tripudiare popuium et sertis 
uti, velut in nuptiis principis fieri consuesset, iubet. cnmque vestem, quae 
principera deceret, et muiidum e regia suinp.»isset, eaque gestanda ministris 
imperatoris dedisset, populo praeeunte per urbem mediaiu iucedit. raUs au- 



250 ZOSDn 

fitvov Tov Srj/,iov. nuvTcov de t?) '^Povcfivov ravrci dod-riaioS^ai 
ii^vyaTQi . . . y.ui avjunuQUTQi/ovTwv Totg (jjoqevaiv , tniidi] ngoiov- 
ng lytvovTO vrjg II^of.c(ji)TOv nXijoiov oixiag, tlafitauv Tf f.itTa rcjJv 
tdvcov xu\ unodovTtg rfj nuQu tw II()OficuTOv naidl rQt(fOj.itvr] 
nuqd^tvco rtjv rco ^uaiXtT avvotxtiv [itKXovauv iStiS,uv. ovTCog o 5 
''PovcpXvog rijg iXnidog unoy.QOvo&tig , intidrj avvoixovaav uXXtjv 
icvQU, To Xtinofitrov ioxonti , ncHg uv xul tov EvTQoniov txno&cov 
noiriatit. xal ru f.iiv vno rrjv IdQxuSiov §uaiXtiav iv rov- 
roig TjV. 
a. 393 4. 2ti)J/jov St rrjg y.uTu rrjv lantQuv ^uotXtiug intrQO- 10 

ntvcav ixdiScaai nQog ydfcov '^OvcoQici) rco ^uoiXtT rijv unb ^tQTiVug 
ovauv aiiTCo &vYurtQu' ^tQtjvu di r^v nuTg^^OvcoQiov , og OtoSo-r 
oico rcp rcJov ^uaiXtvovrcov nuTQi ytyovtv aStXcfog^ d/vQcvaag dt 
rfj nQog rov /SaaiXtu xr^Stiu rr^v dvi'Ufiiv , xul ciXXcjog unuv a/tSov 
ro '^Pcofiuicov arQaTontSov vnr^xoov tl/t' TtXtvrr\auvTog yuQ fitTui^ 
rtjv Evytviov xuduiQtaiv iv 'iTaXia OtoSoaiov arQaTr^yog cjov rov 
nuvTog OTQUTtvfiuTog b SrtXi/cjov , ti ri Svvurbv uvtov xai noXt- 
ftixcoTUTOv rjv , rovTO xuTto/t, rb Si untaxXr^y.bg xul uno^XrjTCjv 
/cjOQtTv inl rrjv tcuuv rjCfitt. y.u\ ravra Stud^tig , i'/cov re nQog 
^PovcpTvov iyxoTCog oTu Svrufitv uvtco uvTiQQOnov xuru rr^v tcoavW 
i/tiv (iovXofiivov , cxjg l4QxciSiov iivui SttrotTTO, StudtTrui xur 
iiovaiuv y.a\ tu xut^ ixtTrov i&tXwv iXtye yuQ iniTtTQucfd^ai 

2 post &vyaTQl deest vofii^ovtmv vel simile quodpiam participium. S. 
12 Q-vyciT^Qa] Mariam. vid. c. 12. 17 pro noXtfifKOiTUTOV 

aptlus forcasse legenius nolifiOL^ uQf(.68iov. S. 

tem omnibus haec Rufini filiae datum iri , et illos comitantibus qui ea fere- 
bant, ubi progrediendo propius ad Promoti donium accessissent, cum donis 
hauc sponsaliciis intrant , eisque pueiiae virgini traditis quae apud filium 
Promoti educabatur, quaenam principis futura coniux esset ostenderunt. 
hoc modo Rufinus spe sua deiectus, qui aliam cum principe nuptam cerneret, 
quod reliquum erat dispiciebat, qua via Eutropium quoque de medio tolleret. 
et Arcadiani quidem iraperii res in hoc statu erant. 

4. Steiicho vero , qui regni occidentalis curam gerebat , Honorio 
principi fiiiam , quam susceperat ex Serena, matrimonio copulat. et istaec 
Serena filia erat Honorii , qui Theodosii principum parentis frater fuit. 
communita vero per iraperatoris affinitatem potentia , ceteroquin etiam pro- 
peraoduni uuiversas Romanorum copias sibi subiectas habebat. nam cum 
post deiectura imperio Eugenium Theodosius in Italia rebus huraanis exces- 
sisset, Stelicho. qui dux totius exercitus erat, robustissimos et bellicosissi- 
jnos quosque milites sibi retinuerat, viribus exhaustos et reiiculos in Orien- 
tem ablegans. his ita constitutis, cum Rufino succenseret, qui potestatem 
suae parem per Orientem habere vellet, ad Arcadium proficisci cogitabat, 
cupiens et illius res pro lubitu suo disponere. quippe dicebat ab Thcodosio 



LIB. 5 CAP. S. 4. 5. 251 

TTanu OtoSoatov Ta7.tvTav ftiXXovTog tu xot' u/ii<fa) xorj fiaaiXiug a. 395 
l'/iiv iv nuori qgoniSi. (5) tovtwv 6 ^Povffhog ulod^oufvog 
ix nuor^g f/iovXeviTO ^rjuvf^g ixnodwv yivio&ui ti,v ^xtXt/onog 
tnl TTjv tfouv ogixrpf , xuruXvaai dt ovdtv r,TTOv xui uad^tvtaTtQav 

5jr,v ovouv l^gxudifo aTguTtioTixr^v dvvuitiv xuTUfnr,out. tuvtu 
(J^ ntitru nguyftUTivottivog uvdgag tvgt ngog tuvtu novr^goTtgovg 
TJntg t^ovXiTO , oTg yigr,auftivog fitytAXiav ijp§« Tr^ PfOfiuiiov int- 
xgujtift xuxfxtv. Tfi dt onwg igio, ^lovawrtog, ''EXXr,v uvr;g xul 
nutdiiug ^xwr lig uxgov , TgifZv iyivtTO nuidtov nuTi^g , oig o»'o- 

lOfiUTU i]v Movoontog xal jivTio/og xuijfi,ioyQg. uXXu Movatu- 
vtog fiiv xui l.4iio/og nutStitt xut xuXoxuyu&ift rixg tov nuTgog 
int&vfiovv nuguSguftiiv ugtxfxg , Idvxio/og di noiotv iiT^^gvvtTO 
ToTg ivuvxioig, uvxog novr^giug ogyuvov aiv. tovtov ugftodiov 
olg i^ovXfxo '^Povqhog tvgcov uvdvnuxov xa&ioxriOt xi;g ^EXXudog, 

15 tiotftov id^iXorv xoTg intovat ^ug^Iugotg noiijaui tTiV uvTflg unio~ 
Xiiuv , xui rtgovTiio rr^v iv OigfionvXuig nugudoig qvXuxr^v, 
vnr^gixriOOftivfO TuTg uvxov xuxa Tr^g noXiTtiug ivvoiutg. tuvtu 
'PovqTrog norr,gtvafXfifrog , intidri frxuotuZovTa xa\ uXXoxgiio^ 
aui^Tu Twv voftiov luvTOv id^ffugr^atv IdXfxgi/ov {iiyuruxxti yug oxi 

20^^ aTguTtfjoxtxujv fjytTxQ dvvufiifov u.XXu fiovovg ii/i Tovg ^ug^a- 
govg, ovg Ofodoaiog txv/tv avxfo nugudovg oxi avv uvxio xtp^ 
Eiytriov Tvgurridu xu&iT).t ) , Tor« xoiivr iafjiutrt di' unoggif^ 
Twv uvTi^ nQoafaTigto TOvg avv avxfo fiaQ^figovg tJ aAXw^ axyxXv- 

16 xal om P. 

moritnro sibi datum in mandatis nt omni cnra principem otrumque comple- 
cteretur. (5) haec Rufinus animadvertens. quavis artc moiiebatur ut pro- 
fectionem Stelichonis in Orientem averteret, nihiloque niinus Arcadii copias 
militares dissiparet ac debiliores redderet. quae omnia sollerter agere insti- 
tuens, honiines nequiores ad ista perficienda repperit quam cuperet; qno- 
nim usus opera mannorum imperio Romano malorum auctor exstitit. et 
quonam id pacto , dicam. Mosonius homo Graecus, qui summum doctrinae 
fastiginra attigit, tres habuit filios, Musoniom Antiochum et Axiochum. Mu- 
sonius et Axiochus eruditione pariter et integritate virtutes paternas snpe- 
rare contendebant, Antiochus omnibus diversis studiis oblectabatur et instrn- 
raentum improbitatis erat. hunc Rufinus idoneum instituto suo repertum pro 
consule rebus Graeciae praeficit , dum facilem irruentibus barbaris Graeciae 
vastationem efficere uititur, simulque Gerontio praesidium ad Thermopylas 
tradit, qui et ipse consiliis eius adversus rem publicam subserviturus esset. 
his a Rufino per sumraam nequitiam designatis, posteaquam seditiosum esse 
legibusque semet eximere vidit Alarichum , qui permoleste ferret roilitum se 
copiis haud praefici, sed eos duntaxat habere barbaros quos ei tradiderat 
Theodosius quo tempore cum illo tyrannidem Eugenianam everterat, se- 
creto ei significat ut , quos secnm haberet barbaros aliosve collecticios di- 



252 ZOSDa 

dag ovrag ('SayaYtTv , ojg troifjoyv unarrwv tig uXwaiv laof-itvMv» 
tnl rovTOig l.4)MQt/og rwv OQay.)]g anavlararo ronwv, xai inl 
Bluxtdopiav nQof^fi xal OtooaXiav , nuvra y.aruarQtffOf^itvog ra 
tv /iiiow. ytvof.itvog di Qtqi.ionvXojv nXr^oiov tntfint Xu&Qu nQog 
Idvrioyov rov uv&vnarov y.al Ttqovriov rbv iqjtarr^y.ora rfj OtQ-S 
f.ionvXu)v g:vkayfj rovg rrjv tqodov uyytXovvrag. xal o fiiv ant- 
a. 39S /(vQii fifru nov (fvXuy.wv , ivdiSoig iXtv&tQuv y.ui uy.O)Xvrov rrjv 
inl Ti]v '^E).)mSu nuQoSov roTg ^uQ^aQoig ' ol Si inl ktiav troifiov 
IMV uyQiuv y.al navrtlri twv noXtojv umoXtiav i/ojQOVv , rovg fiiv 
livSQag ri^rjSov unoacpurrovrtg , naiSuQia di xui yvvuTxug uytXi]^ 10 
dov ufiu Tio n).ovr(o nuvrl Xr^iKofitvoi. xul rj fiiv Boiooriu ndaaf 
xul oaa fitra ri^v uno OtQfionvXcov tlaoSov EXXrjVixu tdyr^ SitjX- 
&0V 01 ^(xQjSuQOi , ixtivro rijv i'^ ixtivov fii/Qi rov vvv xuraarQO^ 
qijV SiSovru roTg d-ttofiivoig oqo.v , fi6vo)v Or^^uiiov Siu ro rijg 
noXtojg b/vQov ntQiao)d^ivr(ov , xal ori antvScov rug I4d-7]vug tXtTv 15 
lAldQi/og ovx inifiivt rfj rovrcov noXioQxia, Otj^uicov roiwv SiUt 
rovro ixntfftvyortov ini rug i4&ijVug i/(0Qii , Quara rijv noXiv 
olofitvog iXtTv Sict rb fiiyt&og rcov tvSov (fv).a/d^i]vui ov Svvufii- 
^r^v , xul uQoairi rov HtiQuioog i/Ofiivov anuvti rtov inirr^Sticov 
fitr^ od noXv nolioQxovfiivovg ivS(oaiiv. u).)J' o fiivl.4).uQi/ogZO 
Iv ravruig r^v ruTg iXniaiv , l'fii)Xt Si r] T^g n6).t(og uQ/aiorr^g y.ul 
iv ovrto dvaatj^iat xuy.oTg dtiuv rivu nQovoiuv vniQ tavrrjg tni^ 
anuaaad-ui xul fiivtiv unoQd-rjTog, (6) a§iov St fU]Si rriv ul" 

versarum gentiiim mUites, ultenus duceret, omnibus absque labore potJtu- 
rus. his fretus Alarichus e Thracia discedit et in Macedoniam Thessaliam- 
que progreditur, interiectis omnibus excidio datis. propius autem ad Ther- 
inopylas delatus clam ad proconsulem Antiochum mittit, et ad Gerontium 
Thermopylarum custodiae praefectum, qui suura eis adventum nuntiarent. 
Geronlius cura praesidiariis abscedit, transitumciue liberum omni absque im- 
pedimento barbaris in Graeciam relinquit. illi vero ad agros nuUo negotio 
diripiendos et delendas penitus urbes progrediuntur, quicquid virilis sexu« 
esset aetatisque puberis, interimunt; pueros et muUerculas gregatim una 
cum opibus universis ceu partam praedam abiguiit. ac Boeotia quidem uni- 
versa ceterique Graccorum populi , quoscunque post suum de Thermopylis 
ingressum transiere barbari, prostrati iacebant, ac vastitatem ab iUo tempore 
guam nunc quoque spectantium oculis exhibent, soHsThebanis partim ob ur- 
bis munitionem conservatis, partim quod Alarichus Athenas capere properans 
carum obsidioni non inhaesisset. cum igitur ob hanc causam Thebani discri- 
nien evasissent, Athenas contendit, faciUime se urbem occupaturum ratus, 
quod propter amplitudinem interiorem custodiri non posset ; qnodque prae- 
terea in potestate Piraeeum haberet, non multo post inopia commeatns ob- 
sessos deditionem facturos putabat. et Alarichns quidem has spes fovebat. 
verum urbis antiquitas etiam in tam impiis malis divinam quandam providen- 
tiam evocatura pro se ac mansura vastatiouis cxpers erat. (6) operae 



LIB. 5 CAP. 5. 6. 253 

t/«v di* ^v •^ noXi^ niQuaiodT] , 9-fonQm^ xn-a otffar xai ilg fr- 
ofiinuv rovq uxovoiTag tnixuXovfttfr^v , aiionf^ dnf.&th'. Inuuv 
'A't.uQtyog nuvajQuxiu Tjj n6).fi to ftiv ni/og Uuqu nfoivoarovouv 
Tt,v nQoiiu/ov lAO^rjVuv , wg taTiv uirrjv oquv iv ToTg uyuXfiuarVf 
5 conXinuiitjv xui oiov TOtg iniovaiv iviaiuad^at (.liXXovauv , Torg di 
Tfi/fai ncotaTwra Tor l4/i).Xiu tov t,q(o toiovtov otov uvxov ToTg 
Tqo)o\v tdti'^tv' Oitr^Qog , OTi xut* oq^^tjv tio &uvut(o TOt; IJutqo- 
xXov Tifitooiov inoXiiiii. tuvtt^v o AXuQi/og Tt^v oi/'/y ovx iriy- 
x(jjv nuor^g fiiv uniori] xuru Ttjg noXtwg iy/tiQriaKag , intxr^QV- 

XQxtvtxo di. xui nQoadtiuiiinov TOi-f Aoj'Of?, opxoff Tt Xu^ovtiov 
xul dovuov, tiaf^ti ovv oXiyotgl^XuQi/og ttg Tug Idd-fivag. tv/cuv 
di (f tXorj noavvr^g undoTjg, Xovoiiiitvog tc xui xoivon-r^aug ioTiu- 
ot(o; ToTg iv Tf noXti Xoydai , x«J nQoatTi yi diuQU Xu(i(ov, uvi- 
vioQtt TT^v rt noXtv UiSXu,3ij xal rriv ]AxTixr,v nHauv xuTaXindfv. 

ISxat 7] ftivAd^r^vuioiv noXig iv rio xuru rr^v OvdXtvTog (iuoiXtiuv 
ytvofifvo) ofiofiiv , nuauv xuTuotiauvrog rtjv '^EXXudu, ftoi-Tj nt- 
nifovod-Ti xuTu rbv fiQrjttvov fioi TQonov iv Tt3 nQoXu^orxi ^i/iX/to, 
xui vvv tlg ta/uxov iXd^ovau xtvdvvov Sii(fvytv' AXuQi/og di ti,v 
Axxtxr^v nuouv unoQ&r^xov unoXinwv diti rtov quvtvTtov (juaiiu- 

^Torv int rrpf 3ItyuQida naQfti, xai Tavrip' iXiov (^ inidQOftijg 
x^g ini T^y HtXonowr^oov iXuattag vf/^iTO, ftr^dffitag nfiQivftivog 

5 particula 0^0» forsan e «equentibus huc irrepsit. S. 7 II. v 164. 
15 iv zf tc5 ? 16 xttraoficavTOS ] subauditur rot> 9iov, 

Dt in impcrsonallbus daTQdnzn , §Qovta , vft et slmilibaA. iS'. 
17 p. 192 9. 

vefo pretiain fucrit ne causam quidem ob qnam urbs serrata fuit , sane divi- 
nam et excifantem auditores ad pietatem, silentio praeteriri. cum ad urbem 
Alarichus universis cum copiis accederet, murum quidem circumlustrantem 
vi«Jit propujrnatricem Minervam , ea specie qua inter simulacra conspicitur, 
armatam sciiicet quasique iam adeuntes invasuram , ante moenia vero stan- 
tem Achiilem heroa , talem omninc quaiem Troianis Homerus exhibuit , cum 
ira stimulante Patrocli necem ulturus in eos pugnaret. hoc spectrum non 
ferens Alarichus , omni adversus urbem conatu intermisso , pacem per prae- 
cones civibus offert; quorura illi cum orationem probassent, sacramentis 
ultro citroque praestitis cum paucis Athenas .^iarichus ingressus est. exce- 
ptus omni genere comitatis, posteaquam et iavisset et cum selectissimis in 
nrbe viris fuisset epulatus et praeterea muneribus cultus, urbe pariter et 
Attica tota sine uilo maleficio cessit. ac civitas qnidem .\theniensis tum eo 
terrae motu . qui Valente principe contigit et universam succussit Graeciara, 
sola mansit incolumis, qnemadmodum praecedente libro diximus ; tum hoc 
tempore in extremum adducta discrimcn evasit. Aiarichus vero cum Atticam 
totam, nulla foedatam vastitate, metu spectrorum quae apparuerant reli- 
quisset , in Megaridem transit ; et oppido primo impetu capto versiu Pel - 



254 ZOSDII 

uvTiaTuamg. tvSmToq di avrui rfQovriov Tbv^Ia&/icov SiajSrjrai, 
nuvTU loinbv r^v uvro) di/a novov y.u\ /iuxr;g uluiaifiu, rciiv nu- 
Imv diu r?p' uacfuleiav tJv b ^Iai)^/.iog nuQti/tv uvruTg urtt/Jarojv 
ovawv. tvd-to)g ovv ?/ Kootvd^og nQwrt] xuru xQurog ri'Kia/.tro 
xu\ ru nQoaoixu ravrrj noXt/via y.(xi Im ravrrj rb Z4Qyog y.ui oaa 5 
T/V uvrijg re xul yiuy.td(Uf.iovog tv /itaco /coqiu. xul uvr^ di rj 
2nuQTt] avvunrjytro rf] yoivfj rrjg '^EXXcxdog u7Mati , f^^rt onXotg 
tri i-iriTt uvdQuai f.iu/if.iotg TtTtt/iaittvrj diu ri^v rcov '^Pcofiuicov 
nXiovt^iuv , uXk uQ/ovaiv t/.dtdofitvi] nQodoruig y.ui rfi rcjiv y.Qu- 
Tovvrcov rjdov^ nQod-VfAcag vnrjQtrovf.itvotg tig unuvru ru n^bg xoi- 10 
vbv oXe&QOv (ftQovra. 

1. Pov(fLrog fitv ovv , uyytXd^tvrog uvrcT) tou ntQi ri^v 
EXXada nud-ovg, iniSoaiv iXufi^avtv ?;? tl/t ntQl ttjv ^aailtiav 
tni&vfiiug' avvTaQUTTOfiivov yuQ xov noXtrtvfiurog ovdiv ifino- 
dcov (ptro uvTcp (fttvi\ata3ui nQog Tr,v rotavrriV int/tiQrjatV — re- 15 
Xi/cov Sf vaval arQurtcorug ifi^ijSdaag rotg xuru rr^v l4/a'i'av Sva^ 
Tv/rjftaatv wQftrjTO ^orjd^tiv , y.at rfj TTtXonowriO(o nQoaa/cJov tig 
0oXor]v ovfKfvytiv rovg ^uQ/jcxQOvg rjvuyy.uaf. xui Quara dii~ 
(fd^tiQtv uv uvrovg anuvti rcov intrr^diicov, ti firj TQvqfj xui fiifioig 
ytXoicov fjXtard rt uia/vvofiivutg yvvut'i;iv ixdovg tavrbv uqrixtZO 
rovg arQuricorug oau xuruXtXoinaatv oi ^uQpuQoi UQnuLtiv , rov 
rt Sovvai roTg noXtfiiotg tVQv/coQiuv uvu/coQf^aaai rrjg UtXonov- 
v^oov fifTu ndarjg r^g Xeiag ttg rrjv ^'HntiQOv Sia^ijvui xal rug iv 

21 ToiJ rs] J(j«? 

ponnesum properat, invento nemine qui resisteret. cumque Gerontius Isthmi 
transeundi copiam ei fecisset, omnes ab eo deinceps urbes capi citra laborem 
et pugnam poterant, quod nullis essent munitae moenibus, velut Isthmi prae- 
sidio securae. confestim ergo prima Corinthus cum finitimis oppidis vi capi- 
tar , et secundum hanc Argos una cum iis locis quae inter hanc et Lacedae- 
monem interiacent. ipsa quoque in societatem captae Graeciae Sparta venit, 
nec arrais amplius nec idoneis ad pngnam viris munita propter Romanorum 
avaritiam, sed iis exposita magistratibus, qui et proditores essent et illorum 
libidini qui rerum potirentur percupide in omnibus , ad perniciem publicam 
spectantibus , inservirent. 

7. Nuntiata Rufino Graeciae calamitate, cupiditas imperii, qua fla- 
grabat, incrementum sumere: nam conturbata re publica nihil impedimento 
sibi futurum in eiusmodi conatu existimabat. at Stelicho , miiitibus in naves 
impositis , ad opem adversis Achaiae rebus ferendam proficiscitur. cumque 
in Peloponnesum appulisset, barbaros iii Pholoen fugere coegit; et facillime 
comiueatus eos inopia delevisset, nisi deliciis et mimis ridiculorum et parum 
verecundis midierculis se dedisset , ac niilitibus quaecunque barbari relique- 
rant diripiendi poteslatem fecisset, hostibusque spatium concedendi , ut e 
Peluponneso cum omni praeda regressi in Epirum transirent et in urbes eius 



LIB. 5 CAP. 6. 7. 255 

TttvTr, Xt^taaa&ui noUig. vttiq «tTOt? o !Su).l/(in' ntnonjxorag 
tdiuv unnuxrog int rr^v^ruXiuv untnXivae, {.tiflmu x«i yaXino'»^ 
Ttnu Tfng^EXLi^at x«x« di* wv inr^yiro aTQUTtuniuv ini&iig. iml 
di nuQtyiriTO, nuQu/nrjia ^uvurov Ppio^Povqlvot xaruaxtruaat 
STQonio TOKodi. nQog loy fiuai^Ja notiTrai Xoyovg Oviuniov wq 
rinoar^xti TtXrj Ttvu arQUTiomxu aTit).ut nQog yiQxudiov Toy udtX- 
'}ur , inuf.ivvovvru ToTg iv rfj intxQurtiu rff rovrov xtxaxoiiiiroig 
t9riai. xai oniQ ipiuxtt nQUTTiiv iniTQuntig trttTTi Toig inl 
Tovro aTuXr,aoftivovg , rutrr,v di uiroTg iniarf^aug tjyiftova, ona 

iO ini 'Povqivov ditvotTro t^tTnt. Tiuv 6i arQartojriuv TJdr^ nXr^aiov 
rijg Kimarm-TtvovnoXtbig ovtoiv, q^uaug h jTatKi;? unrj^^yttXtv 
l:foy.udi('t T(u (juatXtT rr^v uvroiv nunovaiuv , xui dig nunuyivoirro 
loTg nQuyfiuot ntnort^xoatv iqtiiitvot jior^&tTv. rov di ^uatXioig 
r^ad^ivrog ini t^ tovtiov uffi^ti, vnuvTr^aui ToTg aTQUTKjjruig tiatt- 

15 vut {.liXXovai nuQtxuXiot rov ^uaiXiu ruhr^g' Tuirr^g yuQ rilg 
Tiftijg r^^i(uad^ui rovg arQUTKuTug tXt^'t avrrjd-ig tirut. ntiadtv- 
Tog di TOv PaaiX.ivjg xai nQO Tr^g noXiwg vnavTriaavrog , intidfj 
nooaxvvr^aurrtg t?~? nQoar^xoior^g r^^Kit^r^auv nunu Tor (juatXiiog 
qtXo(fQoavtrig, dorrog rutvov to avv&r^fiu ndvrig oftov tov Pov- a. 3S)5 

20 (fTvov unoXu^uvTtg iv fiioM roTg h'qtat nuiovai ' xai b ftir aqjj- 
Qrjo rrjc «Jfimf , o Si Tr^v trtQav txonrtv , o di ry^v xtquX^r rov 
Toa/j]Xov /(ooiaug unfitt , natixvug itdo)v intvtxiovg. ig tooovtov 

8 i|£TcrTT£ H, coll. 5 21 1: i^tTueas tov; Pa^^di/ovg. 



gr^ssareotur. quod eos fecisse conspicatas Stelicho rebas infectis in Italiam 
navigat, cum maiora gravioraque Graecis intulisset mala per eos niilites qnos 
secum adduxerat. in Italiam cum appulisset, confestim Rufino necem «truere 
modo quodam tali decrevit. ad Honorium principem refert quasdam oiiljtum 
cohortes ad Arcadinm fratrem mittendas esse, quae afflictas misere sob eius 
imperio nationes tuerentur. cumqae iassus esset id exsef]ui quod decrevisset, 
miiites ad hanc rcm perficiendain mittendos ordinat. quibus ubi Gainam du- 
cem praefecisset , quae suae de Rufino cogitationes essent exponit. ubi 
prope iam a Cpoli milites aberant, antegressus Gainas Arcadio principi mili- 
tum adventam nuntiat , eos adesse studio rebus laborantibas succurrendi 
commemorans. imperatore propter eorum adventum laetitia perfuso, Gainas 
hortatur ut ingressuris nrbera militibus ipse princeps obviara prodiret: aiebat 
enim ex more militibus honorem hunc haberi. cnm obsecutus iroperator ante 
urbem eis occnrrisset, ac milites eum venerati vicissim a principe perbenigne 
fuissent excepti, data ab Gaina tessera simul universi Rufinum in medio in- 
terceptum gladiis feriunt ; et hic quidera adimebat ei dextram , ille manum 
alteram praecidebat . alius capite discedebat a cervice revulso , consuetas 
victoriifl ovationes acciaeos. usqae adeo vero ludibriifi iateremptam affide- 



256 ZOSDII 

df inercod-aaav coare tijv yeiQa navTa/Ji r?*? noXetag neQiuyeiv, 
aheiv Ti uQyvqiov dovvuc tw unXrjOvoj rovg noomvy/uvorrug. 

8. Povqirog fiiv ovv idia Te noKLoTg •/.ay.ujv u(fOQi]x(ov ye~ 
vof.ievog uiTiog xul Ttj noXiTeia Xvf.ir^vdf.itvQg undarj dixi/V t^tTiae 
Tcov nenovTjQtv/iiircov u^iuv , EvTQoniog di nQog ndvru ^te).i/(jOVi5 
GvveQyr^oag tu y.urd tovtov ^i^ov).tvf.iivu twv iv ttj uvXfj nQUT- 
Toiiivcov xvQtog r^v. xal ttjv fiiv '^Pov(fivov neQiovaiav xutu to 
n)Jov ioqtTtQpltTO , xul tTtQOvg ivSidovg ix TuvTr^g olxetovaS^ut 
T« onojoovv u^iu Trjg uvtov xTr^aecog vofiiC,6fteva' Trjg di^^Povcfi- 
vov yufteTtjg ovv Tfj d-vyuTQi Trj tcov XQiaTiavwv exxXrjaia nQoa- 10 
dQafiovaf]g Siti tov fi^ avvanoltod^ai t(o uvdQi, nioztv doi-g b 
EvTQontog i(fijy.tv uvxuTg elg ttjv xutu '^ltQoaolvfta noXtv ixnltv-' 
cai, ndXui ftiv olxr/Tr^QUov 'lovSaicov ovauv , uno Si T^f Kcov- 
aravTivov ^uaiXtiag vno XQtoTiavcov TiftcofitvrjV olxoSoftrjftuotv. 
exetvui ftiv ovv uvtoQ-i tov Xttnoftevov tov ^iov dtixQtxpuv /qovoV 15 
EvTQontog di ndvTag, cov eirj Ttg Xoyog, ixnodcov xaTaoTrjaat 
a. 395 ^ovXofievog , cog uv fir-delg tTtQog nXr]v uvxov ^uatXiT nuQudvva~ 
GTtvrj , xal ini Tiftuaio) GTQUTtiOTtxtZv rjyriOUftivto TuyftdTCOv unb 
rcjov OvdXevTog xul noXXcov fieTuo/ovri noXificav int^ovXr^v Vcttjj- 
Giv , ovdtfitug uhiug vnovorig. r^v di tj avxocfuvTia TOtddt. 20 
(9) BdQyog ix Tijg iv 2vQia udaodixeiag oQticofttvog , uXXavTug 
(xtviovg in^ dyoQu nQOTid-eig, ini riaiv uXovg uTonrjftuoiv dno 

9 avTmv L margo. 16 ttr} Tl, ■^v S, st LP. 18 dnd rmv 

OvdliVTOi^l subaudiendum XQovcov. S. 22 usitatius in' dyoQccg. 

8ed cf. 5 11. 

bant, ut et mannm eius ubique per urbem circumgestarent , et ab occurren- 
tibus peterent, iiisatiabili stipem darent. 

8. Ac Rufinus quidem , qui compluribus intolerabilium malorum pri- 
vatim auctor exstiterat et universae rei publicae detrimentnm attulerat, di- 
gnas admissis facinoribus diris poenas luit. Eutropius autem , opera Steli- 
choni navata in oranibus quae contra Rufinum iile machinatus fuerat, iam iis 
quae agerentur in aula plena cum potestate praeerat. ac Rufini quidem fa- 
cultates sibi maiori ex parte vindicat , cum aliis quoque concessisset, nt ex 
iis ea sibi sumerent quae possideri ab eis posse quoquo modo viderentur. 
uxori vero filiaeque Rufini, ad ecclesiara Christianorum metu confugientibus, 
ne cuui illo perirent, Eutropius fide data permisit ut Hierosoljmorum ad ur- 
bem navigarent, quae olim ludaeorum domicilium fuit, sed ab imperio Ccn- 
8tantini a Christianis ornari aedificiis coepit. hic illae reliquum vitae tempus 
exegerunt, ceterum Eutropius omnes, qui essent alicuius auctoritatis, sub- 
movere volens , ne quis alius praeter ipsura potestate imperatori proxinius 
esset, etiam Timasio , qui a Valentis usque temporibus dignitatem magistri 
militum habuerat et pluribus interfuerat bellis , nulla insta de causa insidias 
struit. erat autem huiusmodi calumnia. (9) Bargus oriundus Laodicea, 
quod oppidum est Syriae , lucanicarum in foro institor , in flagitiis quibus- 



LTB. 5 CAP. 8. 9. 2^,7 

rf^g uiuoSixiiug tiQ Tug ^ugdiig r^X9i (fvyug, htu xuxiiat qartiq 
oTog rpf , im novr^Qiu Sit^t^orjo. jovtov o Ttfiuniog TuTg 3«p- 
fiiaiv fTndr^iiijaug , aTO)fii).ov Idojv dfivtv Tt xoXuxtia Qudicg 
vnuyaytad^ui Tuvg nQOOTvyyuvovTug , (hxiituauTO rt xui nuoa^ 
5 XQf,fia OTQUTtwTixov Tt).oi g f r«?f V ug/tiv ' xui ov rovro fiovor, 
u).).' r^Stj xui iig T^v Ko)vaTuvTivovno).iv tavTOt ovvunT^yuytr, 
oix tnutvovvTwv di TOJv iv rtXtt rb ytyovbg ( trv/t yug nQOTtqcv 
Buoyog Siu rtva noiTiQtvfturu rf,g tv KwvaruvTivovnuXti Stc." 
TQit^f^g unoxfxXtifTfitrog) oQyuvor iniTriditov EvTQoniog tig rf^v 

lOxuTU Ttfiuaiov avxoffttvrittv rbv urdQu rorrtn' tvQtbv"ajr^at xurr- 
yoQOV ttVT la , yQUfifiuriu Sttxvi-VTU T^'*rJ^, ^uatXtiug ini9vfiiup 
inirf fQovTtt Tifiuato). xu\ o fiiv ^uaiXivg nQovxuS^rjo SixuaTi]g, 
EviQomog Si nuQtariug , intid^ xut T/]y r^yifioviuv nuvriuv rofV 
fluaiAixtuv ti/t xotrtovtov, rf,g ntxar^g xjjr^ffov xvQiog r^r. nuriiov 

15 di Svauvtta/fTOvrTfov itp' oTg uXXuvrontvXr^g uv^QOtnug rbv iv uq^ 
/uTg xut u^iuig diunQtxfjuvra roauvruig 'laruro xQnwr, uri/toQtt 
fiiv rf^g XQiaitog o ^uaiXtvg, iniiQint di ruvrr^v ^uiovQvn to xul 
IlQOxonw). Tovroiv di b ftiv tig /Su&v 'j^fJQug tjv nQOtXd-ibv xul 
fifytiXuig TtTiiir^fiirog uS,tuig , oix tgto di xuXur.tiug , uXX' litod-ibg 

SOir TuTg xoiafai rixg rtov /juaiXtT nuuudvruaifvui-iwv d^tQuntitiv 
oQtitxg Tf xttl yrwfiug' b di Ilooxomog rov fiiv fiaatXiufg t)'tyurtt 

11 yQafifiazfiu P. 16 xgivtov h. I. de delatore a. accusatore, 

qui in iudicium adduxit: ttg y.Qictv VTcaycav. //. 18 fiiv tli 

tlg P. 21 JTpoxdjrtos ab Amniiano (26 14) Petronius patri~ 

ciiiSj Valentis socer %'ocatur: etiam in 1. 7 c. Th. de filiis militarium. 
ergo in aomine forta^is error e«t apud Zosimum. yalesiua. TilJe- 

dam dcprehensus Laodicea Sardcs prord^efat ; ubi cum talem se gereft 
qiialis erat, malitia nobilitatur. hunc Tiniasius, qui Sardes venerat. cum 
facetum videret, ac mirum artificem qoibus^is homiiiibus, in quos iiicideret, 
assentando facile sibi conciliandis, in familiaritatem admittit et confestim co- 
horti milituni praeficit. nec illo coiitentus etiani Cpolim secum abducit. hoc 
factum non prubantibus iis qui eraiit in magistrato , quod Bargo iam ante 
propter adniissa quaedam improba facinora fui>set interdictum ne Cpoli de- 
geret , Eutropius, homine reperto quo ad struendam Timasio caluraniain 
uteretur. relut instrumento idoneo . summittit hunc accusatorem Tinia*io, 
libellos falsos praeferentem , qui affectati crimen imperii Timasio iropinge- 
rent. imperator iudicis offirio fungens praesidebat; Kutropius adstar.s, qui 
enbiculis augustalibus in universum praepositus esset, ferendae sententiae 
penes se potestatem habebat. cum inoleste ferrent omnes institorem farci- 
minum tot rauneribus atque digiiitafibus illustri \iro crimen intentare, prin- 
ceps relicto iudicio id ipsum Saturnino et Procopio committit. horum alter 
provectioris aetatis erat magnisque perfunctus honoribus, non tamen adula- 
tionis expers, ged qui consuesset in iudiciis eorum qui secundum principem 
summam potentiam obtinebant studlis et animis obsequi. Procopius autem 
Zosimust 17 



258 zosira 

OvuXevTog xijdeaTrjg, ayMibg dt Tig wV xal uvuYCoyog Vv Tiaiv aW- 
xfi ruhjd^ri fiiTU naQQi]alug tyjf uiveiv. ojara uj.itXei y.al Torf 
Gvvive/d^etg ttg ttjv xutu Tif^taottjv tprjffov Tto ^utovqvIvoj tovto 
TiQOatd-rjXtv, (og ovx edei Tifiaoiov Huoyov elvai xuTijyoQov , ort^i 
jov ToauvTaig uQ/uTg diunQtxjJuvTU y.ut u^iuig tvTtXovg uvd^Qconor 5 
y.ai uvuoiovQfiuov Gvy.ocfuvxiuig u/Jorui , xui ontQ r,v utotkotu- 
Tor , tvtQytTT^v vno tov nu&ovTog tv nQuyjiiaTU nuo/^tiv. (07'7-o£ 
dt oidir TuvTp yQrjOix[.ttvog Trj nuQQr^oiu JJQOy.ontog , uXX^ ij ftiv 
SuTOVQvivov rpi](fog ixQUTti oqodQU inaivt&iTaa , Tiuuoiog di t^ 
'OiAoecog oixr^aei nuQudo&t^g unrpMvvtTO, (fiOMxrjg uvtov dr^fioaiag 10 
nuQccnefinoioi]g. Tonog di r^v ovTog IvnQOTUTOg xui ovdevi t(ov 
avT(o naQudidofiinov uvuycootTv ivdiSovg' ij Tt yuQ iv fiiaio yij 
^uftfi(i)drjg ovau xul nuvrunaaiv tQrjfiog xui uoixrjTog u(fuiQiTrut 
zrig yvcootcog Tovg ini Trjv^Ouaiv uniovrug, tcov uvifion' ToTg Y/veot 
rijv ipufifiov inicf eQovrtov ) xui rco firjTt (fvTov ftijTe olxriOiv eivui, 15 
yvcoQioftu tig tlxuoiav rt xaruXineTv roTg odotnoQOvat Svvufievu, 
(priftrj di oficog eig anai^Tug jjet nuQu ^vayQiov tov nuidbg ijQna- 
ad^at Tifiaaiov Xeyovaa, dtaifvyovTog Tovg ioTulftirovg eig uru~ 
LjjTrfOiv uvTov xui diu rtvcov UQnuauvTog rov nuTtQa ).i]ot(ov. 
uXX^ eiTt uXrjd-ij ravTa r^v eXrt EvTQoniio /uQi^ofievot tuvtu ev t(o 20 
nltj&et dtiantiQuv, ovx fyvo) rtg to au(fig, nXijv OTt ntQ orre 
Tiftixoiog ovTe 2vuyQiog f^ ixeivov nf.cfrjvuaiv. 

niont. t. 5 p. 137 rectlus yirjdsctijs interpretatur non socer sed gener^ 
accedente auctoritate Chrysostomi Ep. ad Rom. de voce xrjdeaTijs 
vid. Spanh. ad luliani or. 1 p. 287. R. 

Valentis imperatoris gener fuerat, homo ferox et intractabilis , qui veritatem 
in nonnutlis profiteri libere videretur, adeo quidem ut hoc tcmpore, in con- 
demiiando quidem Tiraasio cum Saturnino consentiens , illud tamen adiecit, 
non debuisse Bargum accHsatorem dari Timasio , nec virum tot gestis magi- 
stratibus dignitatibusque clarum viiis homuncionis etprorsus impuri calumniis 
opprimi , et ( quod esset absurdissimum ) bene merito fieri ncgotium ab eo 
qui beneficiis affectus esset. non tamen hac usus libertate Procopius quic- 
quam profecit , sed admodum laudata Saturnini sententia vicit. Timasius 
autem ad inhabitandum Oasim daranatus expeliltur, huc eum deducente sa- 
teliitio publico. is erat locus insigniter steriiis; e quo nemo posset evadere, 
qui eo deportaretur. nam quod aiiunde huc euntibus interiectum solum oc- 
currit , arenosum , vastum prorsus et inhabitatum , notitiam pergentibus in 
Oasim orancm adimit, tum quod venti vestigiis arenam ingerant, tum etiam 
quod nec arbor uUa nec domicilium sit , quae indicium aliquod iter facieuti- 
bus ad coniecturam relinquere possint. fama tamen ad omnes emanavit , a 
Syagrio filio Timasium ereptura fuisse, qui ad inquirendum se missos evasis- 
set operaque praedonum quorundam patrem rapuisset. sed sive adeo vera 
istaec erant sive per quosdam Eutropio gratificantes in vulgus spargebantur, 
nerao quidem certe rem accurate cognoscere potuit. extra quam quod neque 
Timasius neque Syagrius ex eo tempore conspecti fuerunt. 



LIB. 5 CAP. 9. 10. 259 

10. '0 di BuQyog , tug f^w nuar^g vnoxplag xaTuan'aug 
EvTQOTtiov ovxtTi T^i' Tiuuatov dva{.iii'Hay vtfOQOju fiw , r/^iovTO 
OTouTionixov Tti.ovg uQ/j;g /qi^uutu qtQiiv uvTip xoity.'u dtvufit- 
vr^g , xui urf/ufQtt (.tn^oyiov t/.ntoi dwonuv ^ovxoXovftivog' ^j-roet 
5j'«p tug EvTQontog TOtovTOV uvtov quvtvTU nfoi Titttxaiov tov 
fifoyiTr^v xui ntQi uviov oftoiov quvf^atad^ut nQoatioxr^aev» fxdr^- 
ftt\auvTog yovv Tr^g UQ/r,g tvfxu Duoyov , ri^v tovtio (Twotxovauv 
yvvuTxa dtd Ttvug uiilug uni/^t~t; nQog uvTOv t/ovauv ntii^ovai 
yQutiftuTtTu nQodovvat tio fjuai/.tt xuTr,yoQtug qtoovTa nXtiaxug 

10 tlg ru (Aiytaxu Ti tGv iyxlriftuTWv toi- liuQyov uyovaug. untQ 
uxr^xoiog Evinontog fr^xf r,yiv tig xQiatv Tor uv&oionov xul 
u).6vTa nuQtdidov TtfiWQia nQtnovajj , fif&* ijv unttVTig 9-uvftu- 
Covrtg uftu xut urvftvrtvvTtg tok Tf,g i4dQuaTtiug dq&u).ttov dttTi- 
Xtauv, 01' oi/ otov Tt Tivu Toiv r^atjSriXonov xutu ti /.u&tTv. 

15 l\lt9vbrv dt T^dTf toi nkovTfo xut vntQ tu vttfTf Tr^ qarraaia 

qtQfcd^ai ioxttiv o EvTQontog Iv unuai a/tdov ToTg tdi-tatv ti/e 
Toig T« nQUTTOtttvu 7io).vnQuyfiOYOvvTug, xui onwg txuoTog i/ot 
Tv/rig' xui ovdiv ijr xu&dnu'4 o ftr; /Qr^ituTorv avTto xtQdog inij- 
ytv. uyit Toivw uvtov xu) xuru l^i^ovvduVTiov q&ovog rt oftov 

20^"' nXtovt^iu. TfV di l^iiovvdtxvTtog uno rf^g iv rfj QQttxr^ ^zt?- 
d^iug, ix di rtJuv rQariavov arQartvaufiivog /qovcuv xui ini Oto- 
doaiov TificHv fityiarwv ini^ug, T^dr^ di xai aTQUTr,y6g xoi t;;i«ro5 

1 0? add P. 9 yifd(i(utTtt itqocdovvcu LeoaclaTiiu. 18 irvdiv 
R: libri ovdl, 

10. BargQs Tero , qni omnis pericali metu Hberasset Eutropiam nnn 
iam immicitias Timasii su!>pectas aiuplius liabentem, miiitum cohortis prae^ 
feciara donatur, c\ qua lucrum habere cummudum posset ; maiorumque mu- 
nerum spe dereptus abiit. ignorabat enim Cutropium sibi de eo qui taleni 
erga bene meritum Timasium se gessi^set, non nisi consimilem animum erga 
se quoque pollicitum. cum igitur muneris $ui causa Bargus domo profectus 
esset, iunctam ei matrimonio mulierem. quae esset infeato propter causaa 
quasdam in iilum animo, libeilos quosdam offerre principi persuadent; qui- 
bus accusationes pluriinae conlinerentur et criminum gravissiraorum Bargiu 
iiisimularetnr. hi& auditis hominem Eutropius confestim in ius duci iubet, et 
convictnm merito supplicio punit ; quo facto non cessabant omnes oculum 
Adrastiae tum admirari tum celebrare , quem fieri nequeat ut qui::quam ne- 
faria patrantium ullo modo fallat. 

Eutropius autem iam opibus ebrius, supraque nubes imaginatione sua se 
ferri existimans, apnd omnes prope nationes habebat qui curiose scrutaren- 
lur, quicquid ageretur et quae esset cuiusque fortuna ; nec omnino quicquam 
erat quod ei pecuniae Incrum non ferret igitur eum adversus Abundantium 
quoqne invidia pariter et avaritia concitat. erat autem Abundantius oriun- 
dus e Scythia , Thraciae parte, qui inde usque a Gratiani temporibus raili- 
tarerat , ac snb Theodosio m^udmoa honores adeptus etiam praetor atque 



260 ZOSDn 

unofhSfiyfitvog. fmi$r^ xu) rovrov EvrQoniog ^l5ov).ri&7] rrjg ov~ 
al(f.Q rt of-iov nai nuarjg rifAr^g fxntGeiv, VyQaifi fxiv ruvxu o /?«- 
cii7.iig, uni]}iUViiro St\^(^ovvduvriog rojv ftuailtlcov , oyy.r^aiv ri^v 
fv WoivUjj JSidiova "ku/^ujv xul iv Tuvrrj rbv Xoinov yoovov ftt- 
/jiojxtvg. 5 

a. 397 1 1. Evrqomog xolvvv tv f.iiv rfj Kcovaravrivovnolet ttuv- 

t(/.7TU0tv tywv ovdtvu rov uvrijSltnttv roXfnovru , fiovov di ^rtAi- 
ycovu riTni yaru n)v tantquv xvQtevovru n()uyf.iurcov xuru rovv 
lyjov , avtXiiv uvr(p SitvotTro rr^v inl KcovaruvrivovnoXtv u(fi'6,tv. 
uvanti&ti Srj rov ^uatXtu, rtcog awuyayovra rr^v ytQovaiuv, y.oivco 10 
Scr/fturi rtjg ftaailitag noXtfitov avrov nQoatintiv. ov drj ytvo- 
fiirov riXScova naQuyQr^fia n(xai]g tyovra rrjg vnb KuQyr^dova 
uiipvrjg rrjV rjytfioviav olxtuoaoifitvog , u(fiarriat dia rovrov rr^v 
y(i')QUV rrjg '^OvcoQiov jSuaiXtiug xui rfj ]AQXudiov nQoaridr^atv. ini 
rovrco SvaytQaivovri xul Xiuv unoQovfitvto ^rtXiyom avvrjQuro rb 15 
unb rrjg rvyijg uvrofiurov. uStX(fbv yuQ tycov b FiXScov co 3Tu- 
GxiXSriXog rjV ovofia, xai rovr(i) Siu ^(/.Q^uQixriv ftaviav ini/jov^ 
Xevaag ijvdyxaaev efg ri]v "IruXiuv iiig ^reXiycova nXtvaai xai ooa 
nuQU ruStXcfov ninovd-fv fS,tintTv. o Se Svvufietg uSQug uvrio 
nuQuSovg xui nXoTa yoQrjyr]Oug uQxovvra , noXefir^aovra rcTi /YA-20 
Scovi naQantfinet. ovrog uvajSug tv&a StarQi/Sovra rbv aStXcfbv 
•^jxr^xtttt, xul dnuQuaxtvcp fiiera.rrjg arQurtug emneacjov, ftayrjg 

1 iitil 817 8 tdov S, tov LP. 11 TtQotinstv? 12 nidcova] 
uterque codex ce pro X iii hoc nomine habet. A\ 16 Ammianus 

Mascizel, alii Masescel et Mascelzel. 21 dva^dg aut iniexcis //, 
cuni legeretur dvuGxdg. 

consul dcsignatus fuerat. posteaquam hunc quoque voluit Eutropius facnl- 
tates et dignitatem omnem aniittere, saltim id scripto mandat imperator ; ct 
iiiox aula pellitur Abundantius, oppidum Phoeniciae Sidunem habitare iussus, 
ubi reliquum vitae tempus transegit. 

11. Cum ergo iani neminem Cpoli prorsus haberet Eutropius qui eum 
vel obtueri auderet, solum Stelichonem , arbitratu suo res Occidentis tra- 
ctantem, animo versans, quo minus iile Cpolim accederet, aditum ei prae- 
cludere cogitat. quare principi persuadet ut convocato senatn Stelichoneni 
hostem imperii decreto publico declararet. quo facto mox sibi Gildonem, 
totius ad Carthaginera pertinentis Africae ducem, adiungit, et eius opera 
provinciam Honorii principis imperio subtractam Arcadianae dicioni adiicit. 
eam rem permoIe>te ferenti nec nie^Iiocriter animi dubio Stelichoni quidam se 
fortuitus casus obtulit. quippe cum Gildo fratrem , quem habebat nomine 
Masceldelum , furore quodam barbarico appeteret insidiis, ad eam hunc nc- 
cessitatem redegit ut in Italiam ad Stelichonem navigaret, quaeque perpe.s- 
sus a fratre fuisset ei exponeret. is ampiis illi copiis traditis suppeditatoque 
navium idoneo numero, bellum adversus Gildonem gesturum ablegat. postea- 
quam ad cum locum pcrvenisset ubi commorari fratrem inaudiverat, atque in 



LIB. 5 CAP. 11. 12. 13. 261 

xaQTiQug Yfvofuvr^g roaoviov iy.QUTr,<nv &ot:i rikiiova tov fitov a. 398 
unohnitv unuy'iuf.tivov * jovzo yuQ tlhtxo ituU.ov i] vnu rotg nu- 
Xiittoig yiviad^ui. xu\ b ftiv rHdwvog udt/.tfbg uncdoig t^ ^Ovco- 
Qiov (iuai/,ii(i ^i^vr^v tig ^lzuXiuv inuvt^tt rtvtxr^xiug' ^itll/Mv 
5 di vf(.ttar,aug inl xw xuzoQd^iuftuTi dfQuntvtiv Ofttog nQoatnoitiTu, 
XQt,OTug vnoquivwv ilnidag. intt di nQuidtv ini ti nQUfxaTttuv 
inl nuTUfiov yi(fvQug iyivtTO, fitTOL di xuiv uXXwv tintjo xui o 
Muaxi).dii).ug uvtw , avvd^r^ftu nQug tovtov dtdoftivuv uvToTg ol 
doQvquQut nXr,QutvTtg cudovat x«z« zor noTuiiuv. xui u fiiv 
lO^TtXi/wv iytXa, to di Qtvfiu avruQndaoiv unonviyti tuv uv- 
d^QUinov. 

12. 'EvTtv&fv 7j fiiv EvTQOniov Svafttvttu xai ^TiXi/wvog 
uvtxuXvnTtTo xui iv ToTg unuvTior axoftuaiv r/v* aXXoTQiwg di 
nQug tuvTuig t/urTtg ini nuar,g udtiug Tor^ tiZv UQ/Ofttviov xuxoig 

15irtjQiqu)v, o fiiv t^Jjj Tr^v d^vyuTtQU BJuQiuv^OvtoQiiu iw ^uoiXtT 
yufttTr,v didwxfvg, b di xvQttviovlAQxudiov xuduntQ (ioaxi]ftuTog. 
fiTi yixQ XTi~,fiu nini]i).tnTOv r,v rtvi tiov inr,x6wv, tig ituTeQuv 
juvTWv fttTtiiO^tTO dtonoTtiuv , xui /Qvaug di xui uQ^^vQug itnug 
ix Twr nQUTtQur i/6vTWV tig uvTOvg iQQti' noXig ytxo r^v b tiZv 

2QunavTu/ov ovxoq uriWVTWv iafi6g, olg intitiuxTo TOiuvza x«- 

lUfll,iTtlV. 

13. Tr^g di jSuaiXtiag txttTtQUj&tv ovar,g iv rovrotg, vinur- a. 399 
xtg fiiv qI t\v ytQovaiuv nXr,QovvTtg ini rf, twv nquyfiuTwv idvo-' 

illura imparatum cnm exercitu irruisset, acri proelio comm!s«o usqne adeo 
virttr exstitit ut Gildo sibi mortem, laqueo fracta gula , con.-cisceret. hoc 
enim perpeti maluit quam in hostium potestatem venire. Gildonis vero frater, 
Africa Honorii regiio restiluta , victor in Italiam reversus est; cui Steiicho 
licet ob rem bene {^estam iavideret, tameu boiias spes faciens colerc se iio- 
miiiem simulat. cum autem aliquando quoddam ad suburbanum prodiret et 
in pontem Qumtiiis pcrveiiisset, atque illum cum aliis Masceldcius quoque 
coiiiitareiur, satellites ab eo dato signo satisfacientes hominem in llumen 
detrudunt. ibi Steiicho ridere, IVIasceldelus filumiiils abreptus impetu suf- 
focari. 

12. Hinc iam intaiicitiae Stelichonis et EDtropii in apertum erumpere 
et in ore onmibus esse. atijue his odiis animorum mutuis insistentes omni 
cum licentia subditoruni maiis insultant, cum iam Stelicho Mariam filiam Ho- 
oorio principi dedisset uxorem. et Kutropius in Arcadium veluti pecudem 
quaiidam imperium excrccret. nam sive praetlinm arujuod insigne subditorum 
quisquam haberet. ad horum alterius dominium transibat ; slve quid auri et 
argeiiti esset, id omne pri-tiiiis a possessoribus ad ipsos confluebat. quippe 
Biagnuui erat agnien huminum ubique calamnias struentium, quibus horum 
deferendomm cura commissa fuerat. 

13 Cuin esset utrinque hic imperii status, omnes ordinis senatorii pro- 
ceres affllctam miseramque reium cuudicionem uidigue feiebaut , praesertim 



262 ZOSDII 

a/tQaivov Y.o.Y.ovyl(t, oiy ijxiaTa de rdivr^q, ovre Ttjg nqeapvTlQM 
TTQinovar^q OTQUTrjyo) Tif.a]g u§tovf.ievog , ovre dMQtutg ujilr^aTiuv 
ffijiXriaui ^uQjSuQiy.ijV dvvufievog. untxvuce de nXeov avrov tig 
TTjv EvTQOniov oly.iav /Qr^/iiuTa huvtu eloQeovTU. tni TOVTOig 
u/&6/iievog y.omovov noieiTUi TQiftiyiXSov rijg oxtipecog. r^ v de 5 
ovTog uvrjQ cfiXoy.ivdvvog xul nQog nuouv unoroiuv tToifiOTUTOg, 
'i,Q/e de ov^^PM/Liuixwv IXwv uXXa fiuQjjUQCov evidQVfievcov Tfj Oqv~ 
yiu , nuQU ftuailtoyg ti]v tovtcov Xu/9iuv eniiieXetuv. ovrog enl 
TTjv 0Qvyiuv e&e).eiv exdri/irioui nQoanotoviievog , onojg uv eni- 
axerpatTO rovg vn^ uvtco TtTuy/tevovg (jUQftaQOvg, enl tovtco t£ 10 
Ttig licovOTUVTtrovnoXecog e'^0Q/i7,oug e/coQti. naQu)M/jcbv di Tovg 
fJuQjScxQOvg (hv Ttjv Tiyt/ioviuv ei/ev , unuvTU enfiet tu ev /itoco, 
(forov /itv uvSqcov tj yvvaixcov i; nuidicov ovx une/o/ievog , ra de 
iv noai Xri'i(^o/ievog' iv oXiyco /Qovco tooovto n)a]d-og ovvriyuyev 
oixeTwv xul u).).cog untQQi/i/ttvcov uvd-Qcono)v woTt eig to/uTOv xiv- 15 
dvvov T?;j' Idaiuv anuauv unayayeTv. i] re yoiQ udvSia nuarig eve^ 
nenlTiOTO TUQu/iig , ndvrcor cog elneiv enl tu &u).cxooia (fvyovTcov 
y.ui u/iu ToTg ocftTtQotg unaatv inl t«? vi']O0vg fi a).Xodi noi diu~ 
nXt6vT(ov • xul 7] nuQuXog Se lAoiu rbv xivdvvov oaov ovdtnco d-eco" 
QiiOeiv iniair,o6/itvov uvtT] nQoatdoxu. (14) mAX' intidr] tuvtu^ 
T(p /3uat).evovTi avvi,yyt).d-ri , Xoyov /liv ovdevu t^? xoivr^g inoitTro 

1 7tQ£a§VTiQ(p om P. 3 pro Svvci/ttvog sententia duo requirere 

videtur, Svvciuivoiq &SQttTthv6/Lkvoq S. 5 in LP aliquoties vel 

TQi^iyiJ.Sog vel 2'Qi^i?.yi.6os scribitur. S, Claudianus Targibilus; 
fortasiie metri causa. R. 14 aote iv oXiyco desideratur copula 

xort, vel T£ post eas ipsas voces. >$. nisi malis Kal ante cpovov. 

Gainas, qui nec convenientem duci provectioris aetatis honorem consequere- 
tur, nec muneribus ob insatiabilem animi barbari libidinera expleri posset; 
quem denique magis etiam ureret , quod omnes in Kutropii domum pecuniae 
derivarentur. has ob causas indignatus socium sibi consilii Tribigildum ad- 
iungit. is periculis obeundis praesenti vir erat animo , et quodvis ad facinus 
audendum promptissimus. nec alis equestribus Romanis sed barbaris, in 
Phr ygia collocatis , praeerat, quarum erat illi a principe data cura. hic in 
Phrygiam proficisci se velle simulat, ut militantes sub se barbaros inspiceret; 
eoque nomine Cpoli digressus abit. cumque barbaros secum sumpsisset, quo- 
rum dux erat, quicquid esset iii itinere medio situm invadit; nec virorum aut 
mulierum aut puerorum caedibus abstinens, et obvia quaeque diripiens, per- 
exiguo tempore tantam coegit multitudinem calonum aliarumque vilium per- 
sonarum , ut Asiam totam in extremum discrimen adduceret, nam et plena 
tumultus Lydia penitus erat, fere omnibus ad loca maritiraa confugientibus 
et cum suis universis ad insulas aliove navigantibus, et Asia mari finitima 
periculum iam imminens , quantum alias unquam , se conspectnram videba- 
tur. (14) haec ubi nuntiata principi fuissent , nullam ille publicae calamita- 



LIB. 5 CAP. 13. 14. 263 

avjiiffOQug (ovSf y^Q ofo? t« tjv awiStiv to nQttXTioy fa^uuog 
Ui-otjTog bjv) , EvTQonuo di Ti,y tiSlguv tdioxi T7,q ^uatXftug oixo- 
rotttuv. o d'f raiivr^v uiQfTrui y.ut yitovTU OTQUTr^yovg, to»' fitv 
eig TTjv lAoiuv fxjiffitpiov fTCfXfvaoittvov roTg xuT^/ovai TuvTt^v 
5 ^juOjSuQOtg Tj u'/.).iog tityuoiv ixvd^Qionotg , rutvt^v dt dtu T^f 0(>«- 
xr,g xui t(5v tov ^E),Xr^an6vT0v OTtroJv unun f^aoviu ToTg noXtiiioig, 
fi xui ToTg TOnotg fxtivoig fvo/Xovvrug d-ttiautio. yttMv /.itv ovv 
o ToTg xuru Tr,vl4aiuv avti.3tiir,y.6at ^or^d-r^aui TuxS^tig uotTr^g ftfv 
ovd' r^OTivoaovv fttTtt).i\(fft aTQUTr,ytxTJg , ovd^ u).).ov Ttvog u^iov 

10 nQog TorJro TvjfJj? «vtov dyuytTv , nXr^v ort nQog EvTQontov nxtv 
oixticog' rutvr^g dt T^i' tni &or'.y.r,v iortXXtro , xioXvacov ti,v di^ 
EXXrfinovTov tcjHv uftu TQii^iiyO.ilno dicifiuatv, vuvitu/t\acov Tt «p- 
Torf, ti xut TOt^TOv yivotTO /Qfiu, Tuvrri dturu/d^ivrtg ot ot^«- 
Tr,yo\ Tug dwcxttfig ii.nr,yov , ovntQ txuarog i).u/f, ru'ivi;g di , « 

ISovvixtiTO nQog TQiiSiytXdov ut>r(o Xu/icov xutu yovv, xui log ivi- 
art^xtv xutQog untXu/iiad^ui xtXtvcov Tr^g ty/ftQi^ofCog , ini tov 
''EXX/^anovTov uyttv 'fQt,Siyi).d(o Tr^v OTQUTtuv ixtXfvtv, ti fitv ovv 
UjTfQ fcfQovit xuru TT,g noXtriiug iTutiifvouro xui r^ov/fj iitTU tcov 
avv uprco fSuQ^uQcov Tt,g KcovaTui-rivovnoXicog trv/tv i^oQitrjOug, 

20niiiT(og «v t^ijjutrtv uvTto To ^t/iovXfvfiivov tlg riXog, xui /; Tf 
lAoiu nuau xuTfiXt;nTO xui avrunoXio&ut tuvtj] T>;y Ipjck ovdiv 1^ 
To xcoXvov. uXX^ tnfidi} TJi ''Fontuicov intxQUTtiu (fvXuTTtaO^ut 
jug n6).^t^ fi^ovlfTO jicog ^ Tt^jj, jTwfi^f fiiif jca nQOaovTi q-vatt 



tis ratlonem habcre ( nec enlra perspicere poterat qRid agendam esset , ex- 
trcine slolidus homo) sed Eutropio totam admiiiistiationem iraperii tradere. 
Vj el Gainam et LeoneiD duces eligit, hunc ablepaturus in Asiam, ut oblinen- 
tes eam barbaros vel alioqui promiscue collecticios adoriretur, Gainam per 
Thraciam et Hellesponti diraissurus angustias, hostibus ibidem occursurum, 
si et istaec loca vexari ab eis conspexisset. ac Leo sane, qui rebus Asiaticis 
opem ferre iussus fuit, nulla prorsus imperatoria virtute praeditus erat, nec 
alia dote quapiam qaae ad hanc fortunam eam provehere mereretur, uno ex- 
cepto, quod fiutropio faniiliaris esset. Gaiaas in Thraciam mittebatur, quo 
niiiius per Hellespontum Tribigildi milites transiieerent prohibitHrus; ac na- 
vali quoque proelio cum eis congressurus , si quidem usus ita posceret. ia 
huiic modum ordinati duces eo copias abducunt quo sortitus ([uisque fuerat. 
Gainas iis ad animum revocatis de quibus inter ipsum et Tribifiildum conve- 
nerat , quodque iam terapus appetiisset quo coeptum exsequi conatum debe- 
ret , Tribigildo suas ut copias ad. Heliespontum duceret imperat. enimvero 
si quae contra rem pubHcam mente conceperat occultasset, ac pacate cum 
barbaris suis Cpoli fuisset egressus, omnino successurum erat ei qiiod ceperat 
consiiium , Asiaque tota fuisset occupata; nec quo minus ea perdita simul et 
Oriens periret , qnirqnam erat omnino (juod prohiberet. sed quando adhuc 
urbes illaa imperio Romano fortuna salvaa esse volebat, a natura barbaiis 



264 zosiivn 

■SeQficp xul f^iaviwdii ToTg ^(HQ,Suooig tS,tvv/_d-iig unf/roQit Tr,g Kwv- 
aiuvxivovnoKtoJg , oXtjv log ttntiv Ti]v t^ovaluv zov no'/J[.iov nuQU- 
Xu^otv , ovno) St o/iSov tig TifV '^HguxXtiuv u(fiYf^tvog tw Tqi^i- 
yikSio TQ nQuy.Ttov ioijUuivtv. b di ini tov '^EV/.r^onovrov ov/. 
tyvo) /(OQtTv diti Tov f.irj niqintativ TuTg uvro&i )cudtaiufiivaig5 
^vvufitai , nuauv Si xuxuaTQtypfJi.fitvog ttjv 0Qvyiuv nQoat^uXkt 
xul Ilioiduig, y.ui xio/.vfiuxog ovdtvbg ntiQud^tig unr^ti nuvxu 
noQd-iui', Tovxiov Si unuyytlXofiiviov o fiiv ruivrjg ovdivu tmv 
noXifiovfiiviov inoiitxo \6yov , olu drj ^uxot VQVV t/orv oaa, nQog 
avxov TQtjSiyi).d(o avviy.tixo, (15) yitan' d'i ToTg ntQi toi' '£/.A7^- 10 
0/Tovrov diiXQijSi jonoig, ovxi avfintatTv ig f{.u/r,v TQijSiyild(o 
SuQQOJv, xai ufia Stditvai q:uax(ov firj noft iii^ ixtQug odov fitQog 
11 T% oxQUxiug iy.nifiipug TQi/SiyiJ.dog t« ntQi tov '^EXh]anovxov 
7M&rj /(OQiu y.uxaaxQtyjdfiivog, avvi^uivt Toivvv , ovxog ovdivbg 
ifinodiov T(u TQt^iyiXd(.o , nuouv fiiy r-uxu XQ(xxog uXioy.tod^ui 1$ 
noXtv , uruiQiTod^ui xt ndvTug Tovg oty.ijXOQug ufia ToTg otquxkv- 
Tuig , fiuQjSuQov Si avfifiu/ov '^Pojfiuiiov ilvui ovdtva' xoTg y(AQ 
Ofi0(fv).otg iv xuTg avfi/jo/.uTg uvufiiyvvfitvoi y-utu tcov 'Ptofiuiotg 
vnrjy.oojv i/coQovv, b di /'«/>;;? inl TuTg 'Pojfiuiojv u/d^tod^ut do- 
r.iov avfi(fOQuTg , d^uvfiu^tiv nQOOtnotiTxo xu TQiiiiyi/.dov oxQurrj-SO 
yrjfiuTU, xui uvavTuy(iJvtOTQv tXtytv tlvai qQovi-on xui ay/iroiu 
fiuXXov ri dvrdfiti jiXiovixxovyTa^ TXiQatcod^tig di tig x/jv l,4oiav 

4 inl filv Tov? 11 cum praepositione legi potest ivStiTQi^B^ 

iiis": eaui articulo Totg praeponere aut cuiu eodein subaudire lualis. 6\ 
20 n^oatTioulTQ Leunciavius : oticos inoiei LP, 

insito calore furoreque Gainas abreptus Cpoli discedit , unlversa propemo-' 
diim bel'i potestate acccpta. cumque vix Heracleain pervenisset, Tribi^ildo 
quid ageiiduin esset significat. ille vero minime versus Heilespoiitum pro- 
^'redi statuit , veritus ne in constitutas istic copias incideret; sed vastata 
penitui Phrygia Pisidas adortns est ; nec uilum expertus impedimentum, 
cuncta populatus abiit. quae rcs cum nuntiarentiir, nuilam Gainas eorura 
qui bello premebantur raiionem iiabere , memor eorum de quibus ipsi cuiq 
Tri' iglldo convenisset. (15) interim Lco sjtis ad Hellespontum locis immo- 
ratur , qui nec proe!io congredi cum Tribigildo auderet, simulque vereri se 
diceret ne forte Tribigildus per aliam viam parte quadam copiarum emissa 
ex improviso agros ad Hellespontum depopularetur, quapropter accidit ut 
iniUa re Trii)ii;il(linn impediente quaevis oppida per vim caperentur, omnes 
iilorum incolae rum ipsis militibus iiiterficerentur , nemo dcnique barbariis a 
Komanoruni partibus staret. nam ad suae nationis homines in ipsis semet 
aggregando confliclibus, adversus Romanorura subditos pedem inferebant, 
Gainas autem, qui Romanorura calamitates indigno videretur animo ferre, 
niirari se Tribigiidi stratagemata simulat , quem prudentia diceret insupera- 
bilem et sagacitate potius quam virjbus hostem vincere. curo transiecisset ia 



LIB. 5 CAP. 14. 15. 16. 265 

iTfSifid fm- ovS(vl, TiiQntjQa 6f rrpf taiv Tto/.twy «ai ri;g /W(>«C 
un(a).tiuv, tnuxo/.ovd^ajr fxuvov' xui TCt yivo^uvu Tpo.-roy rivu 9^no- 
(jiTjv ixuQudoxtt rifV im rr,v tbiuv roi TQi^iyr/.dov dtuSuatv, ix- 
niftnoiv ftfv uiTiZ XuS-qu dvrufieig av^int/.ufijiavofttvug otg int- 
b/.ttQti, fti\not di rr^v tuvrov mQi ru nQuyituru yviuii7;v intdti^ug. 
tl fiiv ovv iniA^wv T^»' 0Qvyiav o TQi^iytldog ftr^ rf^v inl IJiat- 
diuv u).V tv&i-g ini yivdiuv i/wQr^atv , ovdiv «»• ixioXvat ravjr^g 
uxovtTi xuTu XQUTog aiQt^tior^g avvuno/.io&ut xui ri,v 'lotviup 
uvifj, xdxtid^tv uviov ini rttg r/,oovg axu(ftot dtu,iciira, xui ruv- 

10 iixov ooov i,3ov).tio noQtoufttvov, vinuauv rt jijv iiuuv dtuSQUfttXv 

xui fti/Qtg Aiyvnrov nuvra y.rltaaadai, fir^$tfitii.g u^iofiu/ov dv- 

riifitojg otar^g. inti Si ruviu ftiv ovx ty.u^jt xuiix rorv , i'p-tt} Si 

ij, Tluftff v/.itt TltoiSutg ottOQOvar, rug Svvuftttg inuyuytiv , vSoig 

h tjv/f Svatf/fidioig xai tnnaaia nuvrunuatv unQoaiiotg, orpa- 

ij luniSov Si ovStvog ivuvjiovfiivov Ovu/.tviTvog rig Ti;y 2i).yr,y 
oixwv (no/.i/vr; S^ uvir, Iluitffv/.iug iaiiy, ini /.dffov xttftiir;) 
nutStiag fiHQiojg r^fiftivog xai niiQug ovx V^ot Tvy/txvbiy noXffti- 
xt^g, avruyayiov otxtnav n/.r^S^og xui ytoiQytar, Tuig nQog Torj 
yttTvti)j}rug /.i^ariig avvt/iot fiu/uig ytyvftvuaftivovg , tig rot'g 

SDvnfQxttfifvovg riuv uaQoSiov tartjat ).6(fovg, wj uv d-fOJQOvrifg 
(inaviug Torf Siii lilg bSov nootvottiv(Jvg avioi ftr^ (fuivotrio, xttv 
ti rjiioug oirajjj oi ivuvriot diu^iuivoitv. (16) TOt- Si TQijSiyi/.-' 

3 iitt T^v iaav] res postulare Tidetiir iTii tt^v Evqcoii^v. R, 
5 yvoinrjv oni LP. 6 tt,v ^qvy.] ivl riiv ^qvy.l^. l^ ivh^ 

xvit vel ntQtixvit marult i'. 

Asnm, neminem aggreditar , sed urbhim et agrorum excidio neglccto , tan-i' 
tuiDque sul sequens hostem el qnodammodo spectator coruai quae gerereii- 
lur, fribigilili inOrientem progressum exspectat,clam copias ad eum luittens 
auxitio futuras ad ea quae moliretur; necdum sua de rebus in^titutis patefa- 
cta sententia. quodsi Tribigildus Phrjgiam ingressus non Pi^idiam yersua 
eed in Lydiam protinus contendisset , nihil fui>set impedimento quo miuus ea 
nullo labore per vim capta simnl et lonia periisset ; unde navigiis transve- 
ctDs in insulas , comparata classe quantam quliem vellet , universum percur-r 
risset Orienlem , et nullis idoneis copiis resistentibus ad Aegyptum usque 
cuncta diripuisset. at enim quod haec ad aninium ei non accidisset , copias- 
que ducerc statoisset in Pamphjliam finitimam Pisidis, in itinera multum im- 
pedita et equitatui prorsus inaccessa incidit. cum nullua eis obsisteret exer- 
citos, Valentinus quidam, Seigae municeps, qnod Pampbjliae oppidulum est 
in colie situm , homo mediocriter eruditus et rei bellicae non omnino rudis, 
mancipiorum et agricolarum multitudine collecta , quotquot erant exercitj 
pugnis adversus vicinos praedones continuis, in colles coiistituit, iis immincn- 
tps locis per quae transeundura erat, ut adspicientes ufiiversos iter istuc fa- 
cientes ipsi prorsos a nemine conspicereiitur , licet bostea iaterdiu traosireat. 



26Q ZOSIM 

dov dtu Tiji; ofxaktortQag bSov (.ifxu tCjv avv avT(p ^UQ^uQiov inl 
Toi, xuTO) fitQ^ Ttjg IIuficfv)Jug iXuourrog , (A&orrog re l'rt vvy.rog 
ovaijg tig rot'? vnoy.Hutrovg rfi ^tly]] Tonovg, ifici/J.ovTO Gfftvdo- 
vuig 01 ^uQ^uQoi ovve/jGtv , u(fit(xtv(ov ntTQOJv )fttQonh\d^(i)v y.u\ 
tri fitiLonov' Tjr yuQ t^ vntQSt£,i(jov quSiu xui 7] Ttor udQortQ(ovS 
urftaig )u&(jor. unocfv/Tjg Si ovx ovatjg — r^v yuQ xuru /.liv rb 
VrtQOV Tijg odov (.itQog Xif.ii>rj ^ud^tiu xul TtXfiura, xurit di to 
('rtQOv urodog artv/] , SvoTv fioXig dvdQuoi n(xQodov ivdtdovow 
xvx).ottd?j di TTjV uvoSov ovauv ol ini/WQtot xaXovai xo/Xiar, rfj 
9-iaet roi; ^wot; nuQefKffQcog. tovtov i(fvXam rbv ronov 0)ao- 10 
Qtvrtog Tig, avfifiu/ovg t/(ov eig to xco/.voui Tovg ntiQCjOfiivovg 
Sia^aivtiv uQxovvrug. iv rovrotg unti).T]iifiivot roTg ronoig ol 
fj(/.Q^UQOt xal T(p nlr^d-ti xui fitytd-ti riov XiS-cov ^a)J.6fitvoi x«r« 
To 7co).v Sttcfd tiQo^^TO filQog^ xuru artvo/coQOVftiriov yuQ uvrtov 
01 kid-Qt ninrovreg ov Str^ftuQruvov cfovov. noXXTjg roivvv i/ovai]g 15 
avrovg unoQiug , ol fiiv nXeiovg tig ti]v Xifivr^r euvrohg fitru rcov 
'inncov ucfT]y.uv , xal rov uno riov ntrQCov cftvyovreg d-cxvarov iv 
Toig TtXfiuot Sitcfd-uQrioav , TQi^lytXSog Si ufta TQiuxoaiotg uva- 
^dig inl rbv xo/Xiuv , xul /Q}]fiuatr ori nXtiarotg rbv Qy/.(OQirrtov 
xut Tovg ovv avTco cfvXuxag vntXd^cov , (hrtirai rijV nuQoSov'' x«)20 
TQvrio T(p TQonco Staifvyibv Tovg Xotnavg anavrug ntQtelStv uQSr^v 
anoXovfiivovg^ 

14 KttTaczevoxciiQOVfiiviav vulgo. 

(16) posteaquam Tribigildus itinere magis plano ad inferiora Pamphyliae 
loca cuni barbaris suis adequitasset ac noctu ad subiecta Selgae loca perve- 
nisset, continuis barbari fundarum ictibus petebantur, excussis eius magnitu- 
dinis lapidibus (jui manus implerent, atque etiam maioribus. quippe de locis 
superioribus otiam lapidum paulo maiorum iactus facilis erat. cum autom 
nuUum esset effugium (nam ex altera viae parte stagnum profundum et palu- 
des erant , ex altera quidem artus adscensus , qui transitus vix duobus viris 
praebebat; adscensum hunc, qui erat orbicularis , ob similitudinem animalis 
incolae cochleam vocant ; hunc vero locum Florentius quidam cum praesidio 
tenebat, cum tot militiae socios secum haberet, quot quidem ad impediendos 
eos qui transire conarentur sufficerent) intercepti hisce locis barbari , et co- 
pia magnitudineque saxorum obruti, maiori ex parte peribant. nam quod 
in angustum cogerentur, decidentes in eos lapides aberrare non poterant (juin 
aliquos occiderent. itaque consilii vehementer inopes in stagnum se complu- 
res una cum equis demiserunt; dunK|ue mortem vitant, quae a saxis immine- 
ret, In paludibus exstincti sunt. Tribigiidus autem cum trecentis conscensa 
cochlea , maximaque pecunia corrupto Florentio, cum militibus praesidiariis 
transitum redimit; eoque modo cuni evasisset, reiiquos omues funditus deleri 
passus est. 



LIB. 5 CAP. 16. 17. 267 

TovTOv S^ rbv TQonov oir^&i^g o TQi^iyiXSog rbv Inayd^irxa 
7IU0U OiuXfiTivov xirdvvov avrcp dtantfftvyiiut , ruiv nQoriQOv 
oix ikurrooi xu&iaruro xtvdvvoig niQtnfrijg. unuvrtg '/u.q iug 
iiniTv ol nuv niiKHov oixrjoQig, roTg nuQurvyovaiv i'^on'uauf.itvot, 
5 arvixXiiauv uvrbv uf.ia roTg avuffvyovat rotuxoaiot; iv (.liato rov 
3Ji).uvog noruf.iov xui Tor EvQviiidovrog , ojv u (.itv inixitva dtu- 
fiuirtt riig^i^r^g, o Si nuQUQQti rf,L4anivdti). artvoyuQftvtitvog 
di xai unoQuiv o ri nQd'^tit , nQog rbv rutvr^v ditnQtafStvtro. b 
di dvayiQuirojv ini roTg ovu^fiSriXOOtv , ovnco di ^v tlyt ntQi t^v 

iO inuruaruaiv yvojur^v ifirfuivcov , yliovra rbv vnoarQurr^yovvra 
^or^&r^aovra roTg xuru UufiqvXiav i^inijitntv, int&riaofitrov roTg 
uuffl TQi^^iyildov utta OvuJ.tvrivfo xul ov avyyMQJiaovra rovg 
noruftovg dtu^iijrut, o 6i urtittirog oJ»' qvati xut rQVfffj nufrrj 
rbv iiiov ixdtdojxwg oftiog inoitt rb xiXtvofifvov. (17) b di rat- 

15 rtjg diduog fiij nori nuvruyod^tv o TQt/iiytXdog noXtooxovfKvog, 
ovx iyiov uziiifiuyov dirufitr, uQdriV unoKoiro, rfJHv ovrfjvrtov uvrdH 
(iuQ(ifi.QO)v /.oyovg oi/J.ovg in* ukXotg tniftnt roTg^PbJftaixoTg <nrpo- 
'(inidoig, onfog avrd rt xtt.rit fiQuyv dtuff^fiooivro xut TQt/it- 
; i/.dfo qvyr^g tvQvycoQiu do&tir^. avrininror roirvv ot nuQu I'ut- 

SOrov didoftivoi yiiom n^bg ^or,9^ttuv fiuo/iuQOt ^Putfiuicov xai 
nuvri , xal rr^v fitv yfvQuv iXtjiZovro , rovg di arQurtonug «r/^- 
Qovv. xui ovx uri/xuv iinuvru intorifg, ttog ort ri]v vnb udiovri 



7 naQaQQfl] StagQfl libri. 10 frequentius dicit iy.cpaivftv. It. 

17 iTtiTttunt ? 20 xal in P expuncta est, et forsaa ia ra> mu- 

taiida. A>'. 



Ratus hac ratione Tribigildus eo se liberatam periculo quod Valentiniu 
ipsi creaverat , in alia prioribns non minora praeceps actus est. nam universi 
propemodum oppidoruni incolae, correptis arniis obviis, eum cum trecentis 
jllis fugae sociis intra Melanem et Eurjmedontem amnes conciuserunt. quo- 
rum alter supra Sidam labitur, alter Aspendura iiiterfluit. in artuin coactus, 
et quid ageret nesciens, suos ad Gainam mittit. is permoleste quidem ferens 
ea quae accidissent , quod tamen necdum animi sui de rebellione sententiam 
aperiret, Leonem secundum ab se ducem mittit, qui Pamph^liis opem ferret, 
et cum Vaientino Tribigildi copias adoriretur , nec amnes ab eis transiri per- 
niitteret. Leo. quamvis natura vecors et orani luxuriae deditus, tamen quod 
iinperatum erat fecit. (17) Gainas autem veritus ne forte, dum Tribigildns 
ab onini parte oppugnatur, qui pares adversariis copias non haberet, ad in- 
ternecionem deieretur, barbarorum, quos secum habebat. cohortes alias super 
alias in castra Romana mittit , ut ea paulatim absumerentur et commodum 
Tribigildus fugiendi spatium consequeretur. itaque barbari, quos Leoni Gai- 
nas in auxiliuiu miserat , in quosvis Romanos irruunt, regionem depopulan- 
tur, milites interticiant ; nec omnia desinunt invadere, donec exercitum Leo- 



268 ZOSIMI 

avv avro) rio arqarijyfZ xartdandyrjaav dvvttf.uv xal naaav tSg 
tiJiitv rijV xcoqav tQr^/Liov 7ii7ioirjy.aaiv , oiore y.al ro rot ra^irtj 
anovdaLfl(.itvov tig iQyov ix^ijvai' diacfvywv yuQ ix rr^g nu/.irfv- 
}Jug TQt^iyi7.dog /uXtmortQag nJor TiQoreQcov raTg iv QQv/ia 
jiultaiv int!}rf/.t avft(fOQug. o di rutrrjg t^uiQiov (ig vxpog ra 5 
TQvrov rto (juailtT xaroQd^io/iaru, roaovrov ivid-rjxtv avrov (fo^ov 
rj] ytQOvaia xul roTg ntQi rtjv avXi]v unuaiv , ooart rjntiXfi y.ai 
ToTg xad- ElXr^anovrov uvrov int7^tvatad^u(. ronotg xui oaov ov- 
6in(i) nuvra avco xul xdrto noii\ativ , tl /.itj ra anovda(^6f.itva tw 
TioXf/iuo rijg nuQa rov ffuoiXitog u^Kad^tlri nQovoiug. ravra Si b 10 
Tdirrfg if.tri/uvuro Xuvd^urtiv rt uvrov idt').m' onwg icfQorti , xai 
diu rcJijv tlg TQi/SiyiXdov ura(ffQOf.iirtov roTg uvrio xuru vovv ovaiv 
iQyov inid-ttvut fiovXofitvog ' unixvait yuQ avrov ov ro uuqoqu- 
ad^ai roaovrov oaov EvrQumog ttg uxQorarov rix(ov ijdr, dvvdftftog, 
toort xai tig vnurovg uruQQr^d-ijrui xul rtp /Qovto (ftQtad^ai ri]vi5 
xovrov nQoar^yoQiav xal rifirid-fjvai rf^ rtov narQixitov a^iu. ruvra 
fiuXiara rov rvLivi]v ixivrjatv lig ri^v rdJv xotrtov inurdoruoiv. 
nuQuaxfvuCpfitvog di rf^ yvojfri] nQog rovro nQortQOv Evroonita 
d^dvurov tyvco ^ovXtvaui, ' xul xuru rijv 0Qvyiuv trt dturQiiJiov 
fxntfiuit nQog ^aaiXta Xiytov (Lg unttQi]xoi rf] ntQi ru noXifuu^ 
TQi/SiyiXdov dtivori]ri, xui uXXtog ov/ oiov rt (ffQttv t;)»' rovrov 
fiariav ov^i ri]v l^aiay rtor intxttfiercov uvrf xtrdvvtov iXtv&iQto-r 
Oi]}'ui, nXr^v ti fti] raig airi^ataiv aviov fiaaiXtvg ivdovvai nei^ 
ad^firj. T« di rcov airi]ota)v ilvut toj' rtov ndrrtov xaxojr uirtco- 

nis cum ipso dqoe pror$us absumpslssent , totamque propemodum reg;onem 
vastam et desertam rediiidissent j quo factum ut, (juod studiose Gainas ex- 
petebat, reapse contingeret. quippe cum e Pamphyiia Tribigildus evasisset, 
graviores quam antea calamitates Phrygiae civitatibus intulit. Gainas 
autem mirifice principi facinora Tribigildi extoliere tantumque metum illiu» 
Senatui pariter et aulicis universis iuiicere, ut etiam venturum ad Hellespon- 
tum diceret , tantunique non sursum deorsum acturqm omnia, ni princeps hO'- 
Stis postulata respicere dignatus esset, haec autem arte Gainas agebat, qui 
principera ignorare vellet animi sui sententiam; et per ca qnae in Tribigilduiu 
conferrentur animi sui cogitata perficere cuperet. non euim tantopere cun- 
temptus urebat hominem quantum Eutropius ad snmmum iam potentiae fa- 
Stiglun^ elatus, adeo quidem ut etiam inter consules designaretur , et annus 
nomen eius ferret, et patriciorura denique ipse dignitatem adeptus esset. 
haec maxime Gainam ad invadendam rem publicam permoverunt ; quani ad 
rem cum animo iam paratus esset , prius Kutropio mortem moliri statuit. 
itaque cum adhuc in Phrygia degeret. mittit ad imperatorem qui diceret se 
iam propter insignem Tribigildi belljcis in rehus sollertiam animum despon- 
disse, nec ceteroquin furorem huius sustiueri posse vel Asiam ab urgentibus 
eam periculis liberari, nisl postulatis eins assentiri princeps animum induxis- 
set. postulata vero haec erant, ut nialorum omnium maximus auctor Eu- 



L1I3. j CAP. 17. 18. 269 

TUTOv EvTQoniov l/.Sod^r^v(d oi nQog to ttqutthv flg ttvTov o rt 
^ovXniTO. (18) TUVTU fSaaiXivg l^Qxudiog axr^xowg ufia Tt 
fiaxuXti Tov EvTooniov xui Tr^g u^iug naqaXvaug uqr^xfv. b J^ 
tSoouuTog }n\ Tr^v tiTjv X^iaTiuron' t/ioQr^aiv ixxX^jaiuv , V/ovauv 
5 ii fxtivov To uavXoy. intl de noXvg ijv o Fun-r^g ovx uXXiog 
uvrjaitv Xtyiov TfV Toi!ityiXdov, ti tirj EvTQoniog txnodoiv ytvoiTO, 
xui nuou Tor tni Tot uavXo) Tiov ixxXr^aibJv Tt&ivTU vofiov iiuri- 
nuauvTtg uiidv tlg Tr^v Kvn^ov ixnttinovaiv, vno ffvXuxr^v axQiftii 
xuTuaTrjauvTtg. inixfiuivov di rutrov xui noog Trjv uvaiotaiv 

i.0 avTOv Tor l4oxuSiov avvtXuvvovTog , aoffii^ofitvoi tov o^xov ot ru 
THQi jSuaiXta SiuTid^ivrtg ov tTv/tv EvTQoniog fiXriqwg ijvixu T-T^g 
ixxXi^alug iSl-i^^-xtTO , fitruntfinTor fiiv ix Tr^g Kvnoov noiovvTUi, 
omnto di OfuofioxoTtg ovTt xutu Trjv KfovaTuvTtrovnoXiv uvToi 
d-uvuTOV fif] indytiv, tig XaXxr^dova niftrjjavxfg unoaffuvTOvaiv. 

15 EvTQonifo ftiv ovv tj Tt/r^ x«t* (ttiffOTtou nuouX6y(og i/(^ti^auTO, 
noog vil/og uQuaa tooovtov oaov ovdi tig nionoTi T(ov tvvov/jov 
urtfiiftdad-r] , &(xvuT(U' Tt inayuyovaa diti, xo fiiaog o nQog aixov 
o\ xfj noXiTtifi noXtfiovvTtQ t).tyov t/iiv. 

*0 di Vuirr^g tJSt] naaiv Hjv nQodr^Xog log tig vf(OTtQiafiov 

20 fftotTut, Xurd-urttv ofuog ir()fii^t' xui TQiftiyiXSov yrdfir^g xvQtog 
(ov oTu xui Svvdfiit nQoi/(i)r xui u<;i(6att , xo xovxov nQoa(onov 
vnoSvofifvog anorSug nQog xov ftaaiXla nottixat, xa\ oQxovg vno- 

5 ov %c(Xmg LP. 20 tpiQTjvui vulgo. 

tropius sibi dederetur, in qaem ipse statueret quicqnid vellet. (18) his aa- 
ditis Arcadius ct arcessit nJutropium et abrogata dignitate d'mittit. Eutro- 
pius se cursu Christianorum ad ecclesiani confert, qnae ab ilio ius asyli habe- 
bat. quia vero Gainas instabat , Tribigildum aliter de suo quicquam remis- 
surum impetu negans, nisi de medio tolleretur Eutropius, etiam contra le- 
gem, <iua ius asyii sancitum est ecclesiis, hominem inde abreptum in Cyprum 
relegant , accuratae custodiae traditum, urgente vero Gaina et ad caedera 
eius Arcadium impellente, taiidera illi qui res imperatoris administrabant, ius- 
iurandum Eutroplo praestitum, cum extraheretur ex ecclesia, per cavillatio- 
nem eludentes, eum e Cypro revocant: quasique iurassent non se raorte mul- 
taturos ipsum dum Cpoli esset, Chalcedonem missnm interficiunt. et Entro- 
pio qnidem in utramqne partem insolito fortuna modo quodam est usa. nam 
et tantum ad culmen eum evexit quantum nnllus eunuchorum umquam attigit, 
et neci dedit propter odiura , quo se illum perseqni hostes rei publicae di- 
cerent. 

Ceterura Gainas , quem iam manifesto constaret universis ad res novas 
tendere, tamen id clam adhuc esse putabat. cumque sua in potestate Tribi- 
gildi animum haberet, quod potentia pariter et auctoritate praestaret, per- 
sonam eiua gerens pacem cura principe facit , ac praestitis ultro dtroque sa- 



270 ZOSDII 

ayiliv Y.(u la^wv Sia 0Qvyiag avtaTQixpt xac ^vSiug. tqfhno 
dt avT(o y.al b TQi/jiyrAdog ^ Sta TTJg uv(o ytvSlag uy(ov TOvg vn^ 
uvT(p TiTuyiitvovg, woTt fir^de dedaaoOat Tug ^dQdeig, i] Tijg 
ylvSiag ioTl (.triTQonoXtg. enei Se eig QvuTeiQu avvt'f.it'^av uVu]- 
7.oig , /LieTe'fitXe t(o TQiftiyiXS(o Tug ^dQSfig dnoQdrjTovg u(ft'vTi5 
Q(/.Stov ov Ti)v nuXiv eKelv ndofjg eQi]/iiov ovaav enr/.ovQlag. uvu- 
GTQecpeiv ovv eyvw avv T(p rutvfj y.al ttjv noXiv xaTU XQdTog eXeiv' 
y.uv eig tQyov avToTg tj yv(oj.iri nQorjXdev, ei fitj yevofitvog ofijSQog 
eiaiotog , y.ui t;;v re yijv enty.Xvaug xui Tovg noTUfiovg yuTuaTrj- 
augunoQOvg, tuvttjv avxiZv evtxoxpe TTfV OQfiijv. ditXofievoi Se 10 
T)]v oSov ijyov Tug Svvdfieig b fiev ruirr^g enl ttjv Bid^vvluv , UTt- 
Qog Se eni tov EXXr^anovTOv , t« ev noai ndvTU ToTg enofitvotg 
GCfiai fiuQ^uQOig exSovTeg eig uQnuyr^v. (vg Se b fiev ttjv XuXy.ri- 
Sovu yuTtXu^ev b Se t« neQ^i ti,v .Adfiipay.ov el/e, ttjv fiev Ko)v- 
GTUVTivovnoXtv y.al uvTip' Tr/j^ T(Oftui(ov entxQdTetnv eo/UTog ne- 15 
QtiOTUTO xivSvrog , o St ruivijg avxbv fJTet tov (juotXtu nQog tav- 
Tov tjxeiv' ov yuQ uv tTtQ(p nuQu tovtov Tivi StaXtiuod-ai. xul 
nQog TovTO Si] tov [iuatXkog tvSovrog , eyivtTO fitv rj avvoSog t'v 
a. 400 Tivi nQO Ttjg XuXy.r,S6vog Tomo , xu&^ ov boiug Ev(frjfiiag fiuQTV- 

Qiov (pxoS(')ftrjTO, Ttfirjg Stu Ttjv neQi tov Xqiotov d^Qr^oxeiuv «^/w-20 
&eior]g , iSoxei Tt tov ruin]v xul TQijjiyiXSov unb Ti]gl.4aiag hcl 
Tr]v EvQ(x)m]v ntQUKod^TJvut , xofitL,Ofievovg exSoTOvg inl d-uvdxto 
Tovg et,tyovTug rov noXiTevfiaxog uvSQug' ovTOt Si r^auv AvQr^- 

3 ciJtcj S, avxSv LP. 10 avxmv S: libri avx^, 

eramentis per Plirygiam Lydiamqae revertitur. eum Tribigildus a tergo se- 
qiiitur, milites suos per Lydiara superiorem ita ducens , ut Sardes ne intue- 
retur quidem, quae Lydlae metropolis est. posteaquam ad urbera Thyatira 
se coniunxissent, Tribigildum paenitebat Sardes ab se non fuisse datas exci- 
dio, qui urbem ab omni destitutam auxilio perfacile capere potuisset. itaque 
cum Gaina reverti statuit et urbem vi expugnare. hoc decietum reapse fue- 
rant exsecuturi , nisi delapsa ingens pluvia terram inundasset, fluminaque 
tantopere auxisset ut transiri non possent. quo factum ut hic ipsorum inter- 
rumperetur inipetus. diviso hinc itinere copias ductitant , Gainas in Bithy- 
niam, alter versus Hellespontum, rebus omnibus, quae semet offerrent, bar- 
barorum comitantium direptioni concessis. posteaquam ille Chalcedonem 
pervenerat, hic Lampsaco finitima tenebat, extremo in periculo tum Cpoiis 
tura ipsum imperium Ronianum versabatur. Gainas postulare ut se princeps 
ipse conveniret: nec enira se cum alio quoquam praeter ipsum collocuturum. 
cum princeps in hoc quoque fuisset assensus, coitum est in quodam ante 
Chalcedonem loco , ubi Euphemiae reiigiosae martyris aedes exstructa sta- 
bat; quae propter cultum Christo praestitum honore afficitur. placuit Gai- 
nam et Tribigiidum ex Asia in Europam transvehi, eisque ad mortem viros 
iu re publica emiiientissimos dedi. hi erant Aureiianus, qui eius anni consu- 



LIB. 5 CAP. 18. 19. 271 

'/.uirog T7*»' vnuTOv l/iov tv ixftvM t(Z Vtu Ti/i7)r y.ai ^aTOVQvT- 
rog irufii&-ur^di)g ijdr/ ToTg vnuToig xat ^liourrt^g tnt toitoi^, t« 
uTioQQtju TiurTU nuQu Tor ^uaiktiog Ti&UQQrf/.iirog , or V/.iyor ot 
Tiou.oi y.ui Tov l^Qxudiov nuidog eirat nuTtQU. o ftiv ovv jSunt" 
5Aft-? xul Tuvxr,v uvTOv t^v TVQurrixi^v uixr^aiv antn).T;QOV, Tuirr^i 
di Torj uvdQug nuQUJ.u^iuv, xui to '^Ufog avxoTg u/Qi y.'Uvoat 
fiovov TOv GidiiaTog tnt&tig, riQxtad-t] TOVTOvg llrjttio^ijrat (fvy^* 
niQaiwd^tig di ini t^v QQuxr^v , uxo).ov&T^aui ol TQi,Styt).d(o xf~ 
Xtvaug, uni).ini ti;v \4aiuv uvunvtvouauv niog xui TiJov niQKrcur- 

ISiTtov unu).).uytTaav xtvdvuov, iv di Tr, KiovaTuvTivovnoXti dia- 
TQijSiov Toig ftiv vn* uvxio TiTuyittrovg aTQUTtvoxag liXXovg u).).h- 
/;; dttantiQtr, (oaxt xui uvxtur T(T)V iv TJj uv).f, doQVffOQon- ')%-fiv(ii- 
aui t},v n6).iv , ToTg di liuQ^uQOig ididov ).ix&Qn avvd^T,uuTU, 
nuQiy^^v^ov, inttduv Idoitv i'it).9-6vTa Ttjg n6).to}g, int^iad^ut uvxfj 

iSnaQU/QT^ita Ttjg uno T(ov aTQUTtiOT(ov ovar, ^or,d-tittg iQi]u(o , xul 
Tr,v nuaav inixQdxtiuv uvxio nuQudovvut. (19) tuvtu ToTg in* 
uvTov iniaxr,ipag nQu^at fiuQ^iiQOig i'%f,it Tr^g noXttog , fia)MX(og 
t/tiv iinotv uvT(p to adj/^tu ToTg iv t(0 noXifKo novotg , diTaO^ui Tt 
QitOTOJvr^C , r,g ovx uv Tt/r, fttj nuQudoig tuvxov (fQOVxiSug ovx 

20i/oiar, dtaTQi^f,. xuTaKtntjiv ovv iv Tf, noXft (iuQpuQOvg nokXio 
T(o ftiXQ(o Tor uQid^ftov vntQuiQOVTug tiov ini (fv).axfj Tr,g aiXijg 
TtTuyftivun' , tYg ti nQodnxtiov uvt/ojQti TiaouQcixorTa OTudioig 
Tijg n6Xto}g dttcncog, uvToS-tv nQoadt/ofitvog intd^r^ota&ai , t(Zv 

S2 TiG6a^d*<rvxa veri fidem excedere non inunerito forUt^se ^'idea- 
tur. jf. 



latom gerehat, et Satnrninus consularis , et praeter hos loannes, cui prin- 
ceps omiiia sua arcana crediderat et qnem plerique perhibebant eius filii, 
quem Arcadiiis habebat. patrem esse. huic quoque postulato princeps, licet 
tyrannico , satisfecit. cumque viros illos Gainas accepisset eisque gladium 
adniovisset, oatenus tanien ut cutem tantummodo stringeret, satis habuit eos 
exilio dumtaxat poenas luere. cum transiecisset in Thraciam , iusso se sub-' 
sequi Tribigildo , Asiam reliquit respirantem aliquo mudo periculisque cir- 
cumstantibus liberatam. Cpoli degens constitutos suis sub signis milites alios 
alio dispersit, adeo quidem ut ipsis etiam praetorianis satellitibus urbem nu- 
daret. barbaros vero clam datis signis hortatur ut ubi milites egressos nrbe 
conspexissent , confestim eam miiitum ope destitutam invaderent et potesta- 
tem univcrsam sibi traderent. (19) haec mandata de iis quae fieri vellrt, 
cum barbaris suis dedisset, ex urbe proficiscitur, quod ex belli laboribus ae- 
grum sibi corpns esse diceret ac requietis indigere ; qua frui non posset, ni 
se vitae curis solutae tradidisset. quapropter relictis in urbe barbaris , qui 
roilitum praetorianorum numcrum longe superabant, quoddaiu in suburbanum 
secedit , quadraginta stadiis ab urbe remotum , unde urbis iuvadendae occa- 



272 ZOSDII 

.^j' TuvTT] jSan/juQ(,)v y.ara tu aryztfiifva tiqmtmv tnixid^tf.itvon'. 
aXX^ iv TuvTUig r^v o rufvr^g TuTg tlntai ' xa\ d fii) dtnuoTrjji 
(ffoofiivbg /iunjSuQixlJ Tov uQfwdiov y.uiQuv nQozuTiiXritfiv , ovSh 
uv ixwXvoev ini TOtg ^aqftuQOig ytvtad^ui ttjv nohv. imi di orx 
dvufiiivug To avvS-r/fiu t(o Tti/it nQoar^yuyt , y.uTanluyivTtg oi 5 
qwlaxtg uvt/ior^aav , d^OQv/Sov Si nuatv iyytvoftivov d^gr^vog iSt]- 
xovtTO yvvuty.(ov, oift(.oy^ di i]v naf.ifiiyTjg (vg ijdr^ Ttjg noXnog i/n- 
fiivTjg , Hog avvdQUfiovTtg unavTig xuTa t(ov iv Tjj ndlti ^aq^u- 
Q(ov avviaTrjaav , TOVTOvg Tt dvthjvTtg '§irftai Tt xu} Xid^otg xul 
nuoi TOig tlg /tiQug iXd-ovotv ini to Tti/og uvtdQUfiov , ufia di 10 
ToTg (fi'lu'S,i TOi'? uft(f\ Toy FdivriV axovTil^ovTtg nuvTi t(o nooa-' 
ninTOVTi Trjg in\ tijv noXiv OQfiijg dvi/uiTiouv, 

l.4XXd TTJg noXioyg TQomo TOKodt tov xivSvvov dta^fvyovar/C, 
01 ^uQ/^UQOt T(dv tvSov dntiXrjfiftivot , nXiov ij tnTuy.ta/lXioi, tijV 
r(ov XQtaTiuv(ov ixxXr^aiuv , i) nXrioiov iaT\ tiov ^uaiXtiojv , xut- 15 
tXu^ov , TavTi^g to uavXov uvToTg ini tJ] O(0T7]f)ia ntoinoiovvTfg' 
ovg b /SaoiXtvg xuvTuvd-a Siuffd-tiQtod-ut nuQtxtXtvtTO, fitjSi dQxi- 
Gtti Tov Tonov uvToTg tlg dno(fvyi]v Ti]g xutu Tr]v u^iuv (ov iroX- 
fii]aav Sixr^g. y.a\ o fiiv (iaatXtvg tuvtu ixiXtvtv, id^dQQti Si oiSi 
tlg /tTQug inayaytiv xa\ Ttov davX(ov uvTOvg i^iXxvoat Siti T0t;20 
rtvog dvTtaTuat(og vn" avTtov niiQu&rirat. iSoxtt roivvv Tr]v 
vntQXitfiivriV t?;? T^ttTTc'^?;? tou Xtyofitvov &votuaT>]Qiov OTiyr^v 

14 ante tmv tvSov desideratnr vTto, TtccQa vel similis praepositio. 6\ 
ego ol Bialini quam xcav. 16 ravzT] P. 

sionem exspectat. ubi primum haerenfes in ea barbari, cen convenerat, im- 
petinn in illam fecis.sent. in hac spe Gainas erat; ac nisi barbarico fervore 
impu!su5 idoneum tempus anticipasset , niiiil fuisset impedimento quo minu» 
«rbem barbari suam in potestatem redegissent. iam vero , cum non exspe- 
ctato signo suos ad murum adduxisset, territi custodes exclamant cumque 
tumultus in omnibus exstitisset, mulierum ploratus audiri cum eiulatu pro- 
itiiscuo velut urbe iam capta, donec concursu facto cuncti se coutra barbaros, 
qui erant in urbe , coniunxissent. posteaquam hos gladiis lapidibus et qui- 
busvis iu manus oblatis armis interfecissent, in muros cursu redeunt, et una 
cum praesidiariis tela in militem Gainae eraittentes, re quavis obvia, quo mi- 
nus in urbem erumperenf, avertunt. 

In hunc modum urbe periculo liberata , intercepti ab urbanis barbari, 
numero plures quam septem milia, Christianorum ecclesiam palatio proximam 
occuparunt, asylum hoc saluti suae tuendae quaerentes. eos imperator hoc 
ipso in loco iubet interfici ,• quem eis ad evitandam facinorum admissorum 
iustissimam poenam non satis idoneum esse vellet. haec praecipiente prin- 
cipe, nemo tamen eis inferre manum audebat et ex asylis ipsos extrahere; 
quod vererentur, ne barbari defeusionem pararent. quapropter visum est 
demoiiri tectum , quod mensae sacrarii (sic eaim vocant^ impositum est ; ut 



LIB. 5 CAP. 19. 20. 273 

yftirind-tTnav fviovvai totc fig tovto TiTay^uvot^ , xtti 'Sv/.a nf~ 
nvQfofitva x«T« tovxwv u(ftimt, xui tovto ovvi/tOTfQov iiotovar» 
uqdr^v anavTag xuTaq/.f^au xat tovTO yfvofievov tovg fttv (iuQ^ 
^uQovg uvtTkfv f f'do'^t de nuQu ToTg aqodQa XQi^niuviU/Qvai fitya 
5fivaog tv fiiarj TfToXfiijad^at Tfj noXn» 

rvLivr^g ftiv ovv tr^g ovrtei fitylatr^g lyynQrfai(ag unoaquXtig 
Tjdrj nQOfuviog tov xUTU T^f noXiTitug uvfQQinitt noXffiovy tniotv 
Se TOig h Qnaxrj /MQioig Tug fttv noXtig tutQu xui Ttt/tai ntqQU- 
'/fifvag xal Tr,v nuQu Taiv uo/6vt(ov xul oixrfTOQWv t/ovaag qvXa- 

lOx/Jv* riStj yuQ fx tiuv nQoXafiovauiv tqodwv ovx ufifXtxriTOt noXl- 
fiiov ytyoroTfg nuiTi aO^tvti nQog to noXtfttTv voQfiriVto» xu\ Fut- 
vr^g ovifv txtQOv V^to Tft/jbiv ntQtXfXeiftftivov d-tiofitvog nXriv noav 
{tfitXriat yuo unaai avyxofiiaat xuQnovg ti nuvTOiovg xui uTiu xa\ 
nuvxoiuv unoaxivrir^ tyvo) ttjv OQuxr,v unoXinwv dQUfitTv fni t^V 

15 X(QQ6vr,aov xui tig ttjv Idaiuv nuXtvdQOfiilaui dia tcov tov ^Ej.Xr,- 
anovTOv aTfviovt (20) orTog dt tv TOvTOig uvtov , xoivfj riiTjq^o) 
§uaiXtvg Tt xut rj ytQovaiu aTQUTr^yov fni Tip xutu jTauTjv aiQOvv- 
tui noXifio) OquovTxov, uvdQa /^uq,^uqov ftiv re yivog, "EXXr^vu Si 
uXXwg ov TQonot ftovov uXXu xui rf^ nQOUiQiaii xui t^ ntQi t« d-tTa 

20 &Qr,oxt(a. tovTO) To/ifv rjdrj noXXuTg diunQixpuiTt aTQUTr^yiutg, 
xul Tr,v Koav unaauv uno KiXtxiag u/Qi 0otvixr,g xui JJuXutaxi- 
vr,g T^g uno tcov XrjaTidv )-vfir,g tXtvd^fQioauvTi , nuQudtdojxaai 
Tug dvyufifig» o dt Tuvxug nuQuXu^tov diTixuO^iaxuxo toJ ruii-rjf 

19 Kcl rj nqoaiQinn add P. 

qaibus hoc datutn esset negotii, ligna m eos accensa deiicerent , idque conti- 
nuo factitantes ad internecionem onines exurerent. hoc ubi factuin fuioset^ 
barbari quidero interempti sunt: sed visum est iis qui ralde christianissabant, 
magnum in urbe media piaculum esse commi^sum. 

Gainas cum ausu longe gravissimo excidisset. aperte iam bellum adver- 
6US rem publicam concitat. et Thraciae quidem agros adortus, muris oppida 
munita , magistratuum et incolarum praesidio teneri videbat: nam ex supe- 
rioruni temporum incursionibus ad bella condocefacti totis viribus ad proe- 
liandum erumpebant. itaque Gainas, qui nihil praeter gramen extra muros 
relictum cerneret j quod omnes adhibita cura varios fructus et iumenta efc 
omnis geueris penum coegissent, Thracia relicta in Cherrhonesum contendere 
statuit et per Hellesponti angustias in Asiam recnrrerci (20) dum hoc ille 
molitur, comrauni suiiVagio princeps atque senatus bello contra Gainam ge- 
rendo Fraiutnm ducem deliguntj natione quidcm illum barbarum, sed cetera 
Graecum, non indole dumtaxat et moribus verum etiam instituto animi et 
numinum cultu. huic ergo multis iam praeturis illustri, quique totum Orien-= 
tem, inde a Cilicia usque ad Phoenicen et Palaestinam, a latronum lue repiir- 
gaverat , exercitus tradunt. quibus acceptis Gainae se Fraiatiis opponit, 
Zosimust IS 



274 ZOSDII 

t;)/' diu rov '^EXXt]G7tovTov y.coXviov riZv ^aQ^uQWv fnl t^v lAalav 
diu/iu(jn\ 7iuQUGXiva^Of.itvov di rutyov TtQog fiu/riV, uQyovvxcov 
ovy. i]m'/eTO twv otqutuotmv o OQuoviTog, aXX« intXiTuig avve/a- 
Giv iirjoy.et, xui enl togovtov roig yvf.ivuoioig {neQQtooev iooTe uvtI 
rijg nQO rovrov QUGTCovr/g re xul eyf.ieXeiug , ecp* oJg o Fub^T^g /leX-S 
).eiv eSoy.ei uQOg rbv noXe/nov SvG/eQulreiv. WQuoviTog (.lev ovv 
y.uTu Tt]v Idaiuv ev rovTOtg ijv, vvxtcoq y.ul fied'^ rjiieQuv to t£ 
GTQUToneSov ro oixeiov eniay.onwv xui rug tmv ivavTicov uno&eco^ 
Qiov ey/eiQijoeig. fne(.ie7^eTT0 de y.ul rov vuvriy.ov * nloTu yuQ tjv 
avTio nQog vaviiu/iuv uqxovvtU) ytt/HeQva tuvtu xuXovf.teru, uno 10 
rivog noXeiog ev ^ItuXiu xeifievijg ovofiuad-evTa , xud-^ ^v e^ ^Q/^g 
rovTCov rwv nlolcov ro tido^ eruvnf]y7]d-7]» Soxovai de ncog ru 
nloTa ruvTU TU/yvuvreTodui nevTr^y.ovroQCOV ov/ tjttov, xutu noXv 
twi' TQtriQtxojv eXuTTOVfievu, nXelorotg tTeai rijg tovtwv e%Xinovoi]g 
d~i]fitovQyiug, el xui UoXv^iog b ovyyQucpev^ exTi&eaS-ai ncog e'do'§e 15 
rcov e^rjQixcov nXoicov ru fteTQu , oTg (puivovrui noXXuxtg '^PwfiuToi 
y.ui KuQ/i]d6vioi noXefiTjGUVTeg nQog uX7^r]Xovg, (21) o $e Vui- 
v)]g /Siuaufievog ri]v diu toi; IHuxqov rsi/ovg enl rrjv X^eQQ6v)]aov 
tyaodov , e^eTUOae rovg ^uQ/jUQOvg nuQu nuauv rrjv GQuy.iuv 
ixpQvv Ti]V uvTinuQureivovouV roTg uno rov HuQiov fie/Qiud.ufiipd^S.0 
y.ov xul Idpvdov xui rcjov noiovvrcav r-^v arev^v d-dXuoaav roncavm 
b fiev ovv '^Ptofiaicov arQari]ybg raTg vavai neQten7.ei ra xaru rr]v 

2 malim ciim artJculo «pos tt)v ficcxr}V. S. 10 Ai^iQVa sdl. 

Ttlolci, rectius Ai^vgva. Plutarchus AcPvQVfna vocat et Ai^vQvi- 
Sag. S. 16 TtoXlccKis [HsXQ^c&ai] 'Poofialot S. 

barbarorutn transiectiouem in Asiam per Hellespontum impediens. interea 
vero , dum Gainas ad proelium se parat , Fraiutus ferre non potuit ut otiosi 
miiites essent, sed continuis cos exercitiis instruxit. adeo denique iam raili- 
tes exercitationibus confirmaverat , ut ignavia desidiaque superiorum tempo- 
rum deposita permoleste ferrent Gainam belio gerendo cunctari. his rebus 
in Asia Fraiutus intentus erat , cum interdiu noctuque tum sua perlustraret 
castra, tum specuiando conatus hostiles exploraret. classem quoque non 
negligebat. quippe naviura habebat eura numernm qui committendo navali 
proelio sufficeret. eas Liburnas vocant , ab oppido quodam in Italia sito sic 
nominatas , quo in oppido naves ad eam formara initio fabricatae fuerunt. 
videntur autem hae naves non minus esse veloces quara illae sint quae quin- 
quaginta remis aguntur , sed raultum a triremibus superari ; ac longo iam 
tempore confici desierunt, quanquara scriptor historiae Polybius hexericarum 
quoque navium rationes exposuit ; quibus saepe Roraani et Carthaginienses, 
cura inter se bella gererent , «si fuisse videntur. ( 21 ) ceterum Gainas, vi 
per Longum raurum Cherrhonesum patefacto aditu, barbaros propter univer- 
sum Thraciae littus illud eminentius constituit , quod ex adverso semet ex- 
tendit, et obiicit incipientibus a Pario locis, ad Lampsacum et Abydum et ad 
illa usque loca quae mare istuc angustum efficiunt. dux militum Romanorum, 



LIB. 5 CAP. 20. 21. 275 

l4Gi(tv /oyniu , n-y.TWQ re xal fifd-^ tjfifQuv xa fy/nQr^uaTa riop 
fiuQjjUO(ov U7ioay.07i(i)V ' o d( ruivr^g unoQitt rdjv Innr^diliov tnl 
rfi TQi^fj Svauvua/iTwv , ix jijg xaT<i XiQQotn-^aov rXjjg $ria 
Tiftcov y.ttl ruvTu aryxoXXr^aug ukXrikoig nQog nuauv uxQi^jtiuv, 

SeniTJidnu Tf nQog vnodo/t^v uvdQtov re xul 'iTmtov unoriXt- 
aug, ivfiSifSaae Tovxoig fjira twv "nntofv Torf uvSQug xa\ uqijxB 
qtQfadui xuTu qovv' uvTf yuQ xtonuig i9x'vfa9ui oTu rt r,v ovre 
uXXtog xv,^fQvrj(Jov uvt/tad^ui rf/vr^g , avv ovSfftta Tt/vrj /SuQ^a- 
Qtxrj Si inivolu a/tSiaa&tvTa, (.ttivag Si avrbg inl rijg /tQaov 

10 xoiv(ovi'aftv oaov ovStnto rr^g viy.r^g Ti/.niatv, tog ovSuftov rcov 'P(0~t 
fiauov avToTg ttgiottd/cov qttvriaofttvtov. tovto ovx f).tt3-t rr^v 
rov aTQurr,yov tc3v '^Pcofiaitov ay/tvotav , aXXa rb iy/tiQOVfttvov 
Ttxiir^odufrog t^Qu/v rrjg yTjg noiti nQOtX&tXv rug vuvg , (og Si 
tlSt rug TtDv ^uq^uqcov a/tSiag nQog rb t(o Qtvfturi Soxovv qtQO- 

ISfitvug, avrbg nQortQov inftfiQixo rto xuxa nQCoxriv xix^rv anavr^- 
auvTt 'Sv).<o' n/.oTov St /u/.xiti ^o/.ov f/(iyv *| vntQSt^tcov inf^tt, 
xul (od^tov ufia xui ^tXcov cufioti rovg iftnXtovrttg ficiX).(ov avrav- 
Soov xuraSvtt. d^fuadftfrot Si rbv aTQurr/ybv ol rtJov uXXcov rtiZfv 
ini^uTui xa\ ftittr^aufitvoi rovg fiiv xaTty.ivTriauv , tovj St twv 

2oivX(ov ixnea6vT(ov f7/tv tj 9-ixXaaaa , ftr^Stvbg cog einiTv StatfvytTv 
xbv d-dvurov Svv7j9frTog. in\ toutw ^ttQvvofitvog o TuLiiT^g t<3 
iXttrronturt xa\ unoQcov ini roaovrcov avftftu/tov dno/ioXfj, oXiyov 

14 xb om LP. 16 addendam il vidit S. 19 nctrqKovtiatcv 

Th. Smithius. 20 iantaovTas S. 

naribus haec Aslatica loca circumrectus, interdia noctuque barbaroram co- 
natu.s speculatur. Gainas autem propter inopiaiu commeatus nioram longio- 
rera moleste ferens , tignis e silva in Cherrhoneao caesis et inter se peraccu- 
rate compactis ac redditis ad bomines ct equos vehendos idoneis, milites una 
cum equis imposuit et fluxu secundo ferri permisit. nam neque reniis dirigi 
poterant, nec alio quo modo gubernatorum artem admittebant, quod arte 
nulla, sed barbarica tantum sollertia, opere tumultuario facta fuissent. in- 
terira Gainas in littore subsistens omnino se nunc victoria potitnrum spera- 
bat, qiiasi nullo modo pares suis hoc proelio Romani se praestituri essent. 
hoc sagax ille dux Roraanorum non ignorabat, sed coniectura de ipsius co- 
natu facta iubet ut naves a terra paulum proveherentur. cum autem barba- 
rorum rates agi videret quo fluxus eas impelleret . ipse primus occurrentem 
in prima serie ratem invadit. cumque navim aheneo rostto munitam habe- 
ret, rebus omnibus «uperior irruit, simulque ratem adversam propellens et 
telis emissis victores petens una cum ipsis eam viris deraergit. intuiti vero 
ducem ceterarura navium vectores et factum eius imitati telis adversos con- 
fecere , cum alii ratibus littori illisis a mari abriperentur , ac nerao propemo- 
dum mortem efl"ugere posset. Gainas hoc tam gravi afflictus detriraento, 
totque militiae sociis amiiisis, ad inopiam consilii redactus, motis e Cherrho- 



276 ZOSUU 

ura/MQ^^ftag twv Iv XeQQOVr^ao) Toirwv inl t^v i%M Ogayijv dnt- 
T()£/f. 0Quovviog dd diwxfiv Ttcog ovx tyvo) (ftvyovTa toj' rdt- 

V)]V, ukXu XUTU XWQUV TljV dvVUjiUV UVt)M/.l^UVtV, Tlp Sfdo/iitrfo 

nuQu Tijg Tvyjig uQXOv/iitvog nQOztQrjfiuTi. nuvviov de log tlntiv 
uhiag tnKftQovTWV Oquovito) , oTi dtw^ui (ftvyovTU ruivijv oiy. 6 
r^d-tlriat , (ftiGu/uv(0 de log o/.wtfv)Mv uvtov Tt TUirov xui Ttov 
ufia TOVTio diu(fvy6vT(x}v , ovdtv toiovtov tuvTio ovvtntoTUfitrog 
{nuvfjti TXQog tqv ^uoiXtu, /ityu (fQovCov tni TJj viy.]] xul fitTU 
nuQQriolug TOig nuQ^ uvtov TijLiO)/iitroig tuvti]v uvuTid^tlg' oidt 
yuQ fjOyvrtTO y.ul uvtov tov fiuoiltcog uxovovTog b/io/.oyttv oti 10 
at^oiTo y.ui Ti/uoi] d^tovg xutu tu ndrQiu xal ovx uvtitTui xutu 
TOVTO ToTg uno tov nlrjd^ovg uxoXovd-/]oui, 0quovitov /itv ovv 
unodt^(ji/.itvog 6 ^uoiltvg vnuTOv tivui xuTtOTr^at' Ja"/»'?;^ di to 
noXv Tr^g dvvd/iicog /iiQog uno^uliov jintQ iiQriTui , /itTu twv "kti- 
no/itrcov tnl tov^Iotqov untTQtyt, ntnoQd^Tj/itvriV di) Trjv 0(j^'x?;»' 15 
ex Tcov nQoXu^ovacov icfodcov tvQCov, ra di iv nool Xr/iXo/uvog. 
dtSicog St /11] noTt oTQUTontSov tTtQOv ^Pco/iuixov inuxoXovd-rjouv 
ini&oiTO ToTg ovv uvtio ^uQ^uQoig ov noXXoTg ovotv , ovx t'ico Tt 
vnoxpiug t/wv Tovg tno/iirovg uvtco Pto/iuiovg , ixtirovg /itv ov 
nQoido/iivovg t6 ^ovXtv/iu nuvTug unixTtirtv , u/iu di ToTg /3uq- 20 
^cxQOig intQUitod-1] tov^'Iotqov , tlg tw oixtta inuvtX&tiv Siuvoov- 
/itvog, avTo&i Se tov Xoinov ^ioTtvtiv. 



15 mutilatus esse videtur locus. si tameti pro Srj reponatur /liv, 
aliquo modo structura cohaerere poterit. S. non minus aptum i]8ri. 

neso nonnihil castris ad sitam extra Cherrhonesum Thraciam proctirrit. Fra- 
iutus in hoc tempore fugientem Gainam minime persequendum statuit , sed 
illo ipso in loco suas ad se copias recipit, ea victoria coutentus quam fortuna 
dedisset. cum nemo non Fraiutum accusaret. quod fugientem Gainara noluis» 
set persequi , sed tam ipsi Gainae quam barbaris fuga cum eo dilapsis, veiut 
ex eadem natione secum ortis, pepercissef, rei nuilius eiusmodi sibi conscius 
ad principem revertitur, magnos animos ob partam victoriam gerens, eam- 
que libere diis illis acceptam referens quos coleret. nec enim pudebat eum 
ipso quoque principe audiente fateri, se ritu patrio deog venerari et colere, 
minimeque suo posse animo imperare ut hac in parte vulgi opinionem secta- 
retur. iraperator exceptum Fraiutum consulem designat. Gainas vero raagna 
copiarum amissa parte, ceu dictum est, cum reliquis ad Istrum cursu prope- 
rat ; et quia vastatam superioribus irruptionibus Thraciam repperisset, quic- 
quid obvium esset, diripit, veritus autem ne forte secutus alius quispiam 
Komanus exercitus barbaros suos, qui pauci erant, adoriretur, simulque su- 
spectos, qui eum comitabantur , Romanos habens , iilos quidem conslliiim 
eiusmodi non prospicientes universos occidit, cum barbaris vero transiecit 
Istrum, ad sua reverti atque ibi deinceps vivere cogitans. 



LIB. 5 CAP. 21. 22. 277 

22. 14XX' fttv ruiyrjg iv jovToig aji'' OvXdt;g dt o jijy 
Ovwiov l'/wy xar' txuvovg roig /oovovg rjyfuoytuv, oix umfultg 
'>i)'r,ou(.iivog tivui puo,3(XQ(o GXQui6:nidov or/.iiov \'/bvti cvy/(0Q7^aui 

TltQUV TOV^fJTOOV TrjV QtXr^OlV l'/ttV, UftU (Si XUl T(p ^rtOttuiwV 010- 

5,uivog fiaGtXtl /uQtiTG^ai tovtov unodtduforv , tig ttd/r^v uvTiT» 
xuTuoTTjvui TTUQfaxivdt^^^tTO xat crvvuyuYcuv Tr^v dvvmttv uvTtutT- 
TtTO. xut rutvrjg di ovTt nQbg ^Pioftuiovg inuvtX&iiv tji Svva- 
fitvog ovTt uXXiog ttjV uniiXovtttW^v t(f,oSov Stuffvyttv , InXiGug 
Tovg ovv uiitTt xor? OLVvotg unr^vTu. avfinXuxtvKov Si TtZv otqu- 
10 TOTitSwv ov/ unu% uXXa xa\ noXXtixtg uXXi^Xoig , avTto/t ftiv iVg 
Ttvug ftd/ug tj Fuivov fttQlg , inftSi; Si noXXoi ti i'i uvt(uv tnt- 
aov , (]ivr^Qfd^fj xal atio^ JTarnjg, '^aoTiQiog xul ytvvutiag ayoivt- 
auftevog^ 

TotJ noXfftov rfi Puivov TtXiVTfj nfoag Xu{}6vTog , OvXdr^g 
15 Ttov Ovvi-tov rjyovfiivog Tr^v tovtov xftfuXi^v 14qxuSi'(o T(p /iuai- 
XfT nefiif/ag SwQttuv •^'^tovTO xul ini Twxotg anovSag nQog 'Pw- 
fiutovg ixid^fTO. Ttov Si nQuyftdnov avv ovStvi Xoyio (ftQOittvbtv 
otu Tov ^aatXiwg (fQovi\aiwg iaTfQr^fiirov, tu iv t/; OQtixi] avvt- 
TUQUTTtTQ ' (fvyuStg yuQ oixirut xai tlXXtog xug Tu^tjg unoXmov-. 
20Tig, Ovwovg tavTovg tinuvTtg flvut , tm iv Torj vnuiUiQOtg Str,Q- a. 401 
nuZov , itog o OQuoviiog intGTQUTtvaug, huI oaaig v)'loig ivi- 
jv/ty uyt)>toVy T^to (fo^ov ninoir^xt TOV^ oixr^TOOug 

t Orosius Vldin, lordnnes Hul(Hn. 11 rf post noXlol vel ex-. 

pungi poterit ut otiosa, vel ia Tivlg converti; nisi forte comma qnod-' 
piam hic ocaissuw esL 5. ^ ia P vacaut tantum duo versus cum 

22. DuHi haee G^ainas Sjrit, Uldes HonnorHiB e« tempore priHceps, 
Bon tutum arbitratus esse bomhii barbaro , suas habenti copias , permittere 
trans Istrum ut (huniciltura haberet; praeter«aque ratus imperatori se Roma^ 
iiorum rem gratam factururti , si hunc expelU-ret ; ad pugnam cura eo com-' 
mtttendam se parat. et coartis copiis aciem adversus hostem instruit. ttidem 
Gainas, qui nec ad Romanos araplius reverti, neo alia via quem minaretur 
Uides impetum effugere posset, suis armatis in Hunnos tendit. cum manus 
Bon semel sed muitotif.s conseruisseat exercitus, strenue Gainae miles aiiquot 
proeiiis restitit ; tamdem coroplaribus caesis etiajB Gainas ipse fortiter et ani-« 
mose pugnans, interfectus esl. 

Bello Gainae morte finito, Uldes HonnoriKn priaceps capite ipsius ad 
Arcadium misso munecibus cultus est. et secundum haec foedas cum Roraanis 
iniit. cum autem res temere fluctuarent , iraperatore prudentia destituto, 
Thracia rursum perturbatur, quippe fugitiva mancipia , cum aliis qai or«ti-. 
nes 8U0S deseruerant , com se Hunoos esse perhiberent, quicquid in agris 
erat sub dio , diripiunt, donec Fraiutas expeditione suscepta, tum his tum 
aliis, quoscuuque nactus esset, iuterfectis, eoruax Jocoriaa coloaos extra me-» 
tum posuit 



278 ZOSIMI 

(23) h'uv VyvMxt 6ia/irjvai , dtdiortg fi-^ nort y.ay.cog StuTid-fTev 
Tovxfo TTtQiTieGovTeg, unt^rjouv t% reatg tv roTg ntQi ttjv ^HntiQov 
Tonoig, y.ul nfQl t% ofpcijv /^ovXtvofitvoi acoTijQiug (tnoiti yuQ uvToTg 
TuvTr^v tniG(fuXrj rb tov nXrifijiitXijfiuTog vjitQ/iuXXov) yuiQov dtdio- 
y.uGi ToTg nuQ^ uvtwv ffvXuTTOintvoig ffvyijg. tTtQOi di (fuotv logS 
/QTjfiaTWv avToTg rijv ufpfoiv t(fiXoTif.irpuvTO. ot St, oncog noTt 
dttffvyov , tnl rrjv KtovGTUvTivovnoXtv tnuvtXd-ovTtg nuQu nuouv 
ilniSu TCp Tt ^UGileT y.ul t/J ytQovGia y.ul nuGi roTg uXXoig tffu- 
vrjGuv. tvTfvd^tv Tjv^^^d-f] rij Gvvoixovarj t£o ^uaiXtT rb y.aTu ^Icouv- 
rov Tov T(ov XQiGTtuvtov fmGy.onov fiTaog , /uXtnutvovarjg nQort- 10 
Qov fiiv uvrtp xtOfKpdtTv tho&ori y.uTu rug ovvodovg avTrjv iv ruTg 
nQog TO nXij&og bfiiXiuig' rort 6i, fitru rrjv ^ltodvvov y.ul twv 
v.XX(x)v inavoSov , tig rijv xur^ uvtov dvofiivttuv ififfavcog i'§uvi- 
CT')]. nQurTOVoa di nuvra xur^ t^ovoiuv iy.ivti rovg nuvru/od^tv 
intoxonovg nQog rr^v ^houvvov y.u&uiQtotv , tov TjV nQCorog xul xo-l5 
QVffuTog rrjg IdXt^cxvdQtiug rijg iv Alyvnrcp QtixftXog, b nQCorog 
(xQ^ufitvog Ti]g xuru rcov itQtov xui rcov i§ altovog nuTQitov int^SovXijg. 
TiQortdeiGr^g di xQiotcog, oqcov b "Iiodvvr^g ovx f § lorjg avrip toc nQU- 
yfiara nQO^aivovru yjrjCfov rijg KcovoruvTtvovnoXtwg txcov uvi/ui- 
Qtt. Tov Si nXrid^ovg inl rovrto ovvruQu/d^ivTog (^ijv yuQ o uv-20 
d^QConog uXoyov o/Xov vnuyuyiod-ui Stivog) d-OQv^ov fiiv rjv nX^- 
QTjg Tj noXtg, dntiXfjnTO Si fj twv XQtoriavtov ixxXrjoia vno rtov 
Xtyofiivtov fiovu/tov. ovroi Si ydfioig roTg xutu vofiov unuyoQtv- 

diniidio: plura tamen hic deesse satis est perspicuum. S. in codice 
bibliothecae Coislinianae inter oi^irjzoQccg et Xiav duae paginae va- 
Guae relictae sunt. R. 

(23) veriti ne male tractarentur. posteaquam in hoc incidissent, in Epiri 
loois e navi sunt egressi. dumque de salute sua deliberarent, quam nimia 
delicti magnitudo reddebat dubiam , fugae spatium concesserunt iis quos cu- 
stodiebant. alii data pecunia dimissos fuisse narrant. illi vero, quocunque 
tandem modo evasere, Cpolim praeter omnem spem reversi , principi , sena- 
tui , reliquis omnibus se conspiciendos exhibuerunt, hinc auctum fuit odium 
Augustae contra loannem Chrlstianorum episcopum, quae prius etiam ilii 
succenserct, quod eam publicis in congressibus , quoties ad plebem dissere- 
ret, perstringere consuesset. in hoc quidem tempore, post loannis aliorum- 
que reditum , palam in eum infesto animo esse coepit. cumque cuncta ex 
animi libidine gereret, oninium locorum episcopos ad deiiciendum loco suo 
Joannem concitat ; inter quos primus et summus erat Alexandrinae urbis in 
Aegypto antistes Theophilus , qul primus sacra patritosque ritus aeternos 
oppugnare coepit. disceptatione proposita, cum videret loannes haud aequo 
iudicio causam suam tractari , Cpoli sponte sua discessit. ob eam rem per- 
turbata plebe, quando vir hic imperitae plebis aniraos admirabili quadam arte 
sibi subiicere poterat, plena tumultus urbs erat; iamque adeo fuerat inter- 
cepta Christianorum ab iis ecclesia qui monachi vocantur. hi legitimis nu- 



LIB. 5 CAP. 23, 24. 279 

ovai , avaxr^uaxa Sf noXvuv&nfoJia z«t« no).fig xai xfouag ;iA);- 
(lovaty uvd^oomoyv uyuutav , ovxt riQog noXfuov oiixf noog u/.\r^v 
xtru /Qtiuv uvuyxuiuv xfj TioXtxiiu, TtXrjv oxi nQoiovxtg odto fif/Qi 
ittv vvv i'4 fxfivov xo noXv itfQog xtjg yijg loxiifuauvxo , nQocfuatt 
5 lov uixadidovat nuvxojv nxio/oTg nuvxug tog flnuv nxto/oig xaxu~ 
axriauvxig, ovxoi di xug txxXrfaiug unoXafiovxig ixtoXvov xu nXrj- 
v^i/ xuig avvTJd-taiv tv/uTg nooaitvut. noog S Sva/inaiyovxig Sr^~ 
/toxixoi xt ouov xai axQuxtdJxat xr^v xtZv f.iova/wv f^xovv uvuxoxi.'ai 
•'f-QuavxTixa, So&tvxog Si avxoTg inl xovxo avv&f^uaxog i/tooow 

10 urtSr^v xui avv ovStfitii xQiatt nuvxug untacfuxxoVf iing xi^v fiiv 
ixxXr^aiuv inXf^obiauv vtXQiov, xovg Si unodQuvxug SiM^avxtg xot- 
txti^xr^auv anavxug ooot (fututg txv/ov ia&r^aiv f^iKfttaiitvot' oig 
avYunoXta&ut avvi^ri noXXovg ij Sta n^v&og ij Sui, xtvu ixiQav 
ntQinixtiuY iv ttiuxiotg tvQt&ivxag xotovxotg, 'Iiouvvr^g di av&tg 

15 inuvfXd-div xdiv uixuiv intiQvixo , xovg oixoiovg dvuxtviuv iv xrj 
noXtt &oQv^ovg. 

24. To Si xiov avxoffttvxiov log ovnto nQoxtQOV intnoXd" 
auv xai xovg ntoi xfiv uvXf^v tivov/ovg uti ntQiinov, ti nov xig 
xiov nXovaifjrv uni&uviv, wg oix orxcov naiStov ^ avyytvCiv ifirj- 

20 wov xdg oioiag, xui xov ^aaiXifog hfiQtjo ^^dftfiaxu jovSt xf^v 

2 dytt{imv xal ovxt editl. 3 post dvtrputtav Leunclavios insc' 

rendura ceaset (acptXificov y intTT]dti(ov vel simile quid. sed auctor 
fortasse dvayyicdoiv scripsit , ut sipnificetur veque ad bellum neque 
ad aiium quempiam usum ret puUicae uecesstuii», H, 6. jidvzai 

L margo; vuigo iterum itdvT<av, 

ptiis abstinent , et tam in urbibus qoam vicis populosa coUegia complent ho- 
mi:iibus non maritatis, nec ad bellum nec aiium rei publicae necessarium 
u^um idoiieis , nisi quod via qaadam progressi ab eo tempore in hunc us(jue 
dieiu magnam agroruiu partem ad se transtulerunt , et sub praetextu , quasi 
ciim pauperibus omnia conununicent , onmes, prope dixerim, ad inopiam 
redcj^erunt. hi cum ecclesiaa occupassent, quominus plebs ad consuetas preces 
accederet prohibent. quod aegre ferentes tara plebeii quam milites, ut mo- 
nachorum audacia retunderetur, petunt, dato eis ad hoc signo plena cnm 
licentia prodeunt, et nuilo iudicio cunctos iugulant, donec cad^veribos eccle- 
siam implessent, et fuga dilapsos persecuti confixissent omnes, quicunque 
pullis induti vestibus erant. quos inter plures perire contigit, qoi vel luctus 
causa vel ob alium qnendam casum in huiusmodi vestitu reperti fuissent, ce- 
ternra loannes iam reversus eadem tentabat , consimiles ia urbe tumultos ex- 
citans. 

24. Cum autem calumniatorum natio magis quam antehac unquam ex- 
crevisset et eunuchos palatinos perpetuo stiparet , si qois opulentus vita de- 
ce,sjijset, eius facultates nuntiabat, quasi nulli liberi vel cognati exstarent. 
hinc rescripta principis afferebantur, quibus Titii patrimoniom Sempronio 



280 ZOSIMI 

ovoiav ruiSi na^aSod-ijvm y.fXtvovra , xal naqtSlSovTO roTg fiTtj- 
xoatv ol y.XrJQOi naiScov iarwxwv xal rovg nurtQag [.itra oifiwyijg 
uva/.aXov ^ilviov, xul unXojg ovStv TjV o (.iri d^QrjVCOv tnXviQOV rug 
TioXtig, navrl riJov olxr^roQMV uXoyov ^rif.iiuv tnuyoV rov yuQ 
^uaiXtvovrog tay^uruig avoTjraivovrog , tj rovrio avvoixovaa ntQu 5 
rrjg qvatwg avd^uSii^of^itvi] , nuvrw/od^tv rt tvvov/cov unXr^aria 
xul rdiv niQi aviijv yvyuixcov , u'i f.iuXtaxu ruvrr^g iy.Qurovv , ix- 
Stdofttvrj , nuoiv u^ioorov xu&ioTr] rbv ^iov , wart &uvurov roXg 
fitzQiu (fQovovaiv ovStv r^v uiQtrcoTtQov, log ovx uqxovvtcov dt 
rovrcov , tnr^vtxd^i] rf] KcovaruvTivovnoXn nuar^g vntQ/joXrjg int- IQ 
y.tira xivSvvog tx rivog roiavrrjg ahiug, ^lcouvvr^g, r]ntQ tiQr^rut 
fioi, fitru rrjv (fvyr]v inavtXd^div xul roig ovvr^d^toiv ItQoig ao^cov 
xuTu rrjg (icAOtXiSog rb nXijd^og, intiSi] xul rov &q6vov rijg ini-^ 
oxon^g tdoQu xa\ rijg noXtcag iavrbv t^wd^ovfitvov , avrbg fiiv 
a. 404 (iTJtXtjit r7]v ndXtv vtaig int^ug, ol Si rovrw onovdiU^ovTtg , /w»;-13 
Stvu fitru rovrov inioxonov ytvtod^ai rij noXti nQuyfiurtvofitvoi, 
nvQi rr]V ndXiv tyvcoauv anoXtaui, Xu&qu roivvv (fXdya rjj ixxXrj- 
cia vvxrbg ift/3uX6vTtg, xul ntQi rbv OQd^Qov Tgw xuruaTriOuvrtg 
iuvxovg, xul rovrco Xad^dvrtg ot rivtg nort iltv, r]fitQag ytvoftivrjg 
ioxdrcog ijSr] rj]v ndXtv anuoiv tStt^uv xivSvvtvovauv ' r] rt yuQ 20 
ixxXr^aia xurtcfXtyiTO nuau, ovvtSunuvuro Si ruvrr] xui ru i/6- 
fitvu Tcov or/.oSoftrifiuTcov, xui fiuXtoTu oootg rb nvQ inr^ytv rj rov 
ytvofilvov nvtvftuTog xurutyig. -ivtntat di rb nvQ y.ul tig rbv 
tlcod-oTO, St/tod^ac rr]v yiQQvoiav or/.ov, n^b tw»' ^aotXticiiv ovra, 

dari iubebatur. simul haereditates illis cedebant qui oblatis principi precibus 
cas obtinuerant , adstantibus interira liberis , et parentes cum gemitu implo- 
rantibus. ad summam nihil agebatur , quod oppida laraentis non irapleret et 
cuivis raunicipi detriraentura nefarium non inferret. nara cum princeps ex- 
treme stolidus esset, coniux eius supra sexum arrogans et undi^iue tam eunu- 
chorum quam familiariura sibi muliercuiarura, quae maxime huic imperabant, 
insatiabili avaritiae exposita, vitara omnibus acerbam victu reddebat, adeo 
quidera ut modestis hominibus raorte nihil esset optabilius. et quasi si haec 
non sufficerent , Cpoli periculura quovis gravissirao maius ex huiusraodi qua- 
dam causa creatum fuit. loannes, uti dixiraus, post exilium reversus et con^ 
suetis sacris plebem adversus Augustam coraraovens, cura et episcopatus solio 
et urbe se videret expelli , navi conscensa ab urbe discessit, at quotquot 
huius studiosi erant, dum hoc agunt ut post eum nullus in urbe designaretur 
episcopus, urbem igni perdendam statuunt. clam igitur ecclesiae flarama per 
noctem iniecta, circaque diluculum oxtra eam progressi, cum hoc ipso quinam 
essent ignoraretur, orto die cunctis urbera extremo versantem in periculo 
spectandam exhibent. nara et ecclesia tota conflagrabat , et aedificia conti- 
gua cum ea simul absumebantur , praesertim quibus oborti venti procella 
flamniara inferebat. irruit ignis et illam in domum , in qua senatus haberi 
solebat. ea domus ante palatium sita erat, ad omaem elegantiam et magui- 



UB. 5 CAP. 24. 281 

fig nuv xd).Xog xai (fiXoriuiuv tir,axr,utyoy uyuXiiiaot yug xixuX-~ 
Xiuniaxo Xi/vixuiv to u^ionQintg l'^ uvji,g Ji,g ^tug nuQiyof.iivoig, 
y.ui (.lUQuuQitiv /QOiutg ui xuru TOrj^ vvv ov ^ijuXXivovTui /Qo- 
roig, qual di atg xui ju dtixr/.a xa iv jcp ^EXixuiri Jrjv uq'/j,v 
5 y.uO^iSQv&ivJa jutg Blovautg , f^tQQg xui uvju jtjg xuju nuniop 
tiQoavXiug iv joig Kiovajuvjirov '/fruf.itru /Qoroig , urajf&ivxa 
xovj(i) jip j6n(o jrj diu Toi; nvQog vnijStr^ diu(f&OQH, awfiaxtoov 
ndog xi^v xudt^ovouv unuvjug duaioiuv fir^rvovju, &avfiujog di 
Jtvog jriVtxutJa ytvofiirov u^tov ov nuQudQUfttiv aiconf,. xovxo 

10 Jr^g YfQOvaiug to jififvog, ovntQ ivtxa javja 6ti4ftftt , Jtogxui 
l43T,vdig uydXfiaja nQu JiHiv Ovqcov fi/fv , ini jtviov ^datcov Xtd-i- 
riov ioxidxa, xuO^ o xul rvv ioxtv avxu d^tdouo&ui a/r^txa' (faa\ 
di t6 fiiv TOt; /Jtvg ilvui TOt/ ^(adutvaiov, t6 6i t6 iv xfj .Aiv6(a 
nuXut xud-tSQVftivQv. Tow nvQog joiwv intvturi&ivJQg unuv t6 

15 Tifitvog, ftiv intxtifttrog j(p jiytt fi6Xi^6og fQQft jr^xofttvog 
xuxa Twv uyuXftujuiv, i(fiQovjo 6f xul ot ix xijg olxo6ofiiug Xi9^o$ 
xuju jovjiov , uvji/ftv jf, jov nvQog qvoti ftrj ^vrr^d^iYJfg. fig 
/uifiujog 6i a/iiftu xov nuvxog xdXXovg ftfXUiiXr,&ivxog , Vf ftiv 
xotrij 66'4u xut xavxu ix6nui,i x6vtv xut avxu ytviad-ui , xud-utQO- 

SOfitrog 6i xonog xut nQog uvuvicooiv yfv6fifvog tvxQtnr^g i6tt'^f xa 
X(~)v d^tiuv jovxiov uydXftuxu /.tovu xQtixxovu xt,g nuvxtXovg ixtii^^r^g 
Y^yovoxu (f&OQug ' on^Q anaai rotg /uQtfaxtQotg dfiiivovg Inl jfj 

9 ovj ov itQoajj-/.ii P. 13 rj S; libri roJ. 

ficentiain elaborata. nam simulacris artificum elaborata erat , ipso adspecta 
maiestatem praeferentibus, et colorem marmorum, quae hisce teraporibus 
non eruuntur. ac perbibent eas etiam imagines, quae in Helicone Musis oiim 
cullocatae, Constantini teniporibus in res omncs perpetrati sacrilegii vlm ex- 
pertae cum ceteris fuerant , hoic loco dedicatas igni tum periisse. quo casa 
:>ane quam perspicue portendebatur a Musis alienatio, quae omnes esset oc- 
ciipatura. par e«t autem , miraculum quoddam , quod id teraporis accidit, 
niinime silentio praetcriri. templum istud senatiis, cuius haec causa comme- 
moro, slmulacra lovis et Minervae ante fores habebat, in lapideis qulbusdam 
basibus stantia , qua quidem forma nunc etiam conspicluntur. alunt autem 
lovis alterum Dodonaei simulacrum esse, alterum, quod Llndi quondam con- 
gecratum fuerit. igitur ubi templum universum ab igne fuisset absumptum, 
simul et imposltum tecto plumbum liquefactum in haec simnlacra destillabat, 
et in eadem aedificii quoque lapides ferebantur , si qui naturae ignls resistere 
non potuissent. cum autem universa istaec aedlficii venustas ablisset in ru- 
dera , vulgi quidem opinlo erat haec etlam slmulacra in pulverera esse reda- 
cta. sed repurgato paratoque ad instaurationem loco sola deorum Istaec si- 
nmlacra conspecta sunt , qnae universum hunc interitura evaslssent. quod 
quidem effecit ut omnes paulo politiores de urbe spes anuuis meliores conci- 



282 zosim 

7roX££ dtdcoy.ev l/ftv fXnidag, (og Sr^ imv d-fwv tovtiov t/iod-ui zijg 
VTitQ uvjrjg uii fiovAOfuvMv TiQOvoiug. uXXu xuvtu fxtv, unTj tm 
d^iuo Soy.tT, nuvTU n^oiTW, 

25. ndvTMv di SvayitQuivovrwv inl tjj Trjg noltiog (rvf.i- 
(fOQU xa\ uiTiuv ovx uXXtjV rj rijv tov ovov Xtyofitvr^v ay.tuv tvQi - 5 
oy.6vT(ji)v , iyivovTO fiiv ol ntql tov ^uoiXta TTjg rcov hfd^uQfiivcov 
uvuvt(x)at(ag , ^yyiX&t] 6i ToTg ntQi tt^v avXtjv wg to tcov ^laavqcov 
nXijd^og , vntQy.tifiivov JluftcfvXiug xui KtXixiug, iv ToTg u^uxotg 

TOV TUVQOV Xul TQU/VTUTOtg OQtOlV Utl ^tOTtVOV , iig TUyflUTU 

Hiavffitjd^iv "i.r^aTixu Ttjv vnoxttfiivrjV intQ/tTai /coquv, noXtat fiiv 10 
TfTti/iafiivutg nQoouyttv ovnca dvvdiifvoi , xiofiug di uxtt/iarovg 
y.(u nuvTu T« iv noa)v intTQt/ov. inoiti di Q(i.Siag avroTg rug 
inidQOfiug rj nQoXu^ovau rijg /(OQug ixtivVjg uXcoatg , r^v rj Tqi^i- 
yi/.dov xul tcov ovv uvtco ^uq/3uq(jov mnoiijxtv inuvuaruaig. rov- 
Tcov unuyytXd-ivxcjov lAQ^utuxtog ixnifintTui OTQurtiyog cog d^ roTg 15 
iv IIufKfvXia nQ(iyfiuai novovatv iniy.ovQrjO^ov. dvvufitv dt uq- 
y.ovauv Xu^cov , xul Tovg Xrjortvovrug iv roTg oQtoi ovfKfvyovrug 
iniStc6'§ag , xcofiag t£ uvrcJov tfXe noXXug xul uvSqcjov ovx oXiyov 
unia(fu'E,e nXij&og. Qaord rt uv riXtov ixQdrr/atv uvriov xul rt- 
Xiiuv ToTg olxovoi Tug noXttg uacpdXituv ivtnoir^otv , tl fiij TQvqfj^ 
xai UTonotg iyxtifttvog ridovuTg i/uXaae fiiv noXv Trjg o^odQOTTj- 
Tog , /Qi]fiuot di Tug /tTQug vnoa/wv rijg xotvijg clcfiXtiug to 

2 §ovXo{iiv(av R, cum legcretur §ovX'cVOfiivcov, 6 tT%ovTO S. 

8 pro nlflQ^oq non niiinis apte legeris t&vos. S. 15 Marcellinus in 
Chron. Narbozaicus, lordanes Arbazius. Suida^ v. 'AQ^a^diiiog eius 
elogium ex Euaapio repetiit. R. 

perent, quasi scilicet hi dii statnerent eam semper sua providentia complecti. 
sed haec quidem omnia, prout numini visum fuerit, ita eveniant. 

25. Univer.sis autem permoleste casum urbls ferentibus, nec aliara cau- 
sam eius quam asini, quod dicitur , umbram invenientibus, familiares princi- 
pis de vastatis aedificiis instaurandis cogitabant. sed allatus est paiatinis 
nuntius, magnam Isaurorum multitudinem, quae supra Pamphyliam Ciliciam- 
que posita seraper in asperrimis et inaccessis Tauri montibus degit, in latro- 
num manipulos divisam regionem subiectam invadere. ac oppida quidem 
munita tentare non poterant, vicos autem moenibus destitutos et obvia quae- 
vis irruendo vexabant; quos incursus id ipsis faciliores reddebat, quod istaec 
regio paulo ante fuisset ab hostibus capta , Tribigildo cum barbaris suis re- 
bellionem molito. his nuntiatis Arbazacius dux mittitur , qui laborantibus 
Pamphyliae rebus succurreret. is ubi copias idoneas accepisset et latrones 
fnga dilapsos intra montes persecutus fuisset, complures eorum villas cepit 
et virorum multitudinem non exiguam interfecit; adeoque prorsus eos in po- 
testatem facillime redegisset, ^t incolis oppidorum securitatem .«olidam paras- 
set, nisi deliciis et foedis voluptatibus deditus multum de vigore suo remisis- 



LIB, 5 CAP. 25. 26. 283 

nXovriTv iftnQOO&iv tnon\oaTO. jr,g fuy ovv nQodoatag tvtxa t«v- 
T;,g fAfrdnftinzog tig ru ^uaiXiia ytvoLtivog tig xQtaiv nQoaido~ 
y.uro xudioruod^ui' fttQog di lov liXr/fii nuQu ruiv ^IouvQotv rfj 
(iuoiXiSi nQoouyuyaiv ri]v rt XQiotv ditqvyi xai rov nXoviov ntQt 
5z>]v ird^udt rQvtfr^v idundva. ru ftiv ovv ^Iouvqojv iv )M9^Quiuig 
i\v l'rt Xt^axtiuig, ovno) nQog (furtQuv inurixaruotv xuru ruiv nXr^" 
Gtu^6vrtt)v idyojv uvaoTdvru. 

26. ... urt/coQr^atv , j^ rcjniiniijcu tiot , rijg Utlonov' a. 405 
rr^aov xul rijg ukX^jg onoar^v o l-i/thZog norufiog dtuQQiT, dturQi- 

10 ijtov iv ruTg 'HntiQOtg , ijv oixovai dloXorroi rt xai QtanQiarol 
xui ooot ru fii/Qig ^Eniduftvov xui TuvXuvxiorv oixovat /WQiu, to 
7IU0U ^it/J/otrog urifitvt ovvd-rjfia roiovdt ntog ov. rovg t/^v 
lloxudiov ^aatXiiuv oixovofiovvrag oQfZv b ^xtXi/tav uXXorQiiog 
nnog uvrov t/ovrag dttvotTxo , xotriorto /nr^adfttrog l4XuQi/o) , ri\ 

15'Oro)Qiov ^uatXtia ru iv^IXXvQioTg td^vr^ ndvra nQoad-tTrut, avr- 
l})]xag rt ntQi rovrov nQog uvrov notr^adfttvog tig tQyov ciyttv oaov 
ovdinto rijv int/iiQr^otv nQOOtdoxa. nQOodt/oftirov di i4XuQi/ov 
rtjj nuQuyyiXfturt nttd^uQ/r,otir , ^Podoyuiaog ix rojv vniQ rov 
'loTQov xai rbv ^Pr^vov KtXxtxcuv rt xul rtQfiuvtxcuv id-roiv tig 

20 xioaaQuxovra avruyaywv ftvQtddug tig rijv ^lxaXiuv tvQfirjTO 6ia- 
lir^rat. ov nQoauyytX&ivrog ij ftiv nQiortj ndviug xurtnXr/^tv 

1 iTiotr,aazo S: libri ctoiTjcdfitvog. 8 dvtxto^rjaiv] 'AXdgixos 

Si intidri uvtxtoQTjafv Leunclavius. Ub. 5 c. 7. 10 'Hnti- 

Qotq] sic quoque 5 29 ter; 48. erat iam hac aetate Epirus vetus 
et nova. //. j]v singulare relativum respicit generale jjtopai'. 

alioqui plurali numero legendura esset u^. S. 12 dvifLiai LP. 

18 aliis Radagaisus vel Hadagasus. 

sct, ac pecuniae manus porrigens bono publico divitias praetuilsset. qua- 
propter ob hanc praevarlcaCionem ad aulam revocatus, nihil exspectabat 
iiliuii tjuam uti iudicio sisteretur. sed parte illorum quae ab Isauris accepe- 
rat Augustae oblata, tura exaraen effugit, tum opes istas in voluptates urba- 
nas impendit. enimvero molitiones Isaurorum adhuc intra clandestina se 
latrocinia continebant, necdum illis aperte gentes proximas aggressis. 

25. Ceterura Alarichus, ubi, ceu dictum a nobis est, excessisset e Pe- 
loponneso et reliqua regione, quara Achelous amnis interiluit, in Epiris hae- 
rens, quam regionem incolunt Molossi Thesproti et alii , quotquot sita usque 
ad Epidamnum et Taulantios inhabitant loca, rem cum Stelichone composi- 
tam exspectabat , quae huiusmodi erat. cum Stelicbo videret eos qui Arca- 
dianum imperium administrabant aniniis erga se infestis esse , adiuncto sibi 
Alaricho socio cunctas in Uhriis nationes Honorii regno cogitabat adiicere. 
qiia de re cum Aiaricho pactus occasionem exspectabat, uti reapse quam pri- 
nium hunc conatum exsequeretur. dum Alarichus in iioc intentus esset ut 
iiiij)«.ratis obteraperaret, Rodogaisus ex transistrianis et transrhenanis Celti- 
cisque Germanicisque nationibus collectis hominuiu quadringentis miiibus ad 
trauseundum iu Italiam se parat. qua re uuutiata cunctos miritice prima fama 



284 zosra 

d/Mi^' r(x)v Se noXftov raig iXniGiv UTTfyvMxoTtav , xui uvrrjg di 
rijg '^Pwfifjg etg ta/urov xivdvvov ovvra^u/d-tiarjg , uvuXu/^iov o 
^rf}U/wv anav to tv nZ Tixijvw rijg yiiyvarix^g ivtdQv/.i^vov 
GTQUToneSov (tjv Se dg uQtd-f.iovg ovvetXiyfitvov rQiaxovTu) xul 
onov oiog re yiyove avjLi/iia/txov i'^ ^huvwv xai Ovvvmv ntQtnotr)- 3 
Guod-ai, r^,v tqodov rwv noXtf.tia}v ovx civafifivag avrog intQuioj-' 
&}j rov ^Igtqov uf.ia nuvrl tw OTQurfVfiari , xul roTg ^UQftuQOig 
unQoodoxriTOig inintoiov unav rb nollfitov nuvojlfd^Qia Sit(^9^ti- 
Qfv , ojore fittjdtva o/fSbv ix rovrwv neQioiod^rjVai , nXr^v eXa/i- 
GTOvg ooovg avTog rj] '^Ptoftuicov nQOot&r^xe GVfifia/iu. iTil ru^rrj 10 
fitya (fQov(Jov b ^Tt)J/tov tlxoTiog rfj rixj] , fitTu rov oTQUTontdov 
n(tQu ndvTiov tbg (IntTv OTtffuvovfitvog inuv/iti , nuQu nuouv iXniSu 
r(Jov nQOoSoxrjd^fVTiov xtvSvvcov rrjv ^lruXiuv fXtv&tQiooug. 

27. ^Ev Sf rjj '^Pu^twri QiTjrQonoXtg Si 0Xufitviug, noXtg 
UQ/uia, OtoouXcov dnotxiu, '^Pijvr] xXt]d-fTGa Stvt rb navTu/od-tv \S 
vSuoi nfQiQQtTGd^ui , xul od/ cog ^OXvfintoScoQog b Or^^uTog (fTjOi, 
Siu rb ^Pdofiov , og uStXrfbg ytyove '^PcofivXco, rijg noXtcog ruvrr^g 
otxiGTi]v ytyovfvut' KovuSQfxrco ydo , olfiui, &ereov, iv rfj xurdi 
rbv ^uotXta McIlqxov loroQiu rovro ntQi ri]g noXtwg ruvTr^g Stt^tX-' 
&6vri) iv rfj ''Pu[itvvr] roivvv tuvtt] naQtoxtvuofiivco 2TtXi/covi2Q 
ruTg^IXXvQtwv noXeoi fitru GTQurtvfiuTog iniOTi]vuf, xui ovvlAXu~< 
Qi/w naQnandtGua&ai fih avrug ^AQxa^iQv neQinoiriauG&ui Se rfj 

3 Ai^vafiKrjs LP. 15 'Pvvr] P, 18 KovaOTQdtcp LP. 

Qlfiat Q^iTBov Heinsterhusius (Thom. Mag. ed. Bernard. p. 444) : antea 
oi fii9tTtov. xara tov paa. recte legl (non ;(i£ra) doceat ia Veri 

et CassU vita Capitolinos c. 7 et Gallicanus q. 1. S. 

percussit. cumque desperassent urbes et ipsa Roma iam in extremo perioulo 
turbata esset, Stelicho , sumptis secum universis copiis, Ticino Liguriae im- 
positis (erant auteni numen militum triglnta) cum aliis sociorum auxiliis, 
quae ab Atanis et Hunnis impetrare potuerat, hostJum adventu non exspecta- 
to , cum omnt exercitu Istrum ipse transiecit , et barbaros nec opinantes ag- 
gressus universas hostium copias ad internecionem caecidit, adeo quidem ut 
horum prope nulius incolumis evaderet, exceptis paucissimi* , quos ipse Ro- 
manis auxiliis adscripsit. ob hanc victoriam Stelicho non abs re magnos ani- 
mos gerens, cum exercitu ab omnlbus propemodum coronatus redibat, cum 
praeter omnem spem formidatis periculis Ttaliam liberasset. 

27. Hinc ad Ravennara (ea metropolis est Flaminiae, prisca sane clvi- 
tas, colonia Thessalorum, Rhene dicta , quod eam aquae ab omni parte cir- 
cumiluant; non autem propterea, velut Olynipiodorus ille Thebanus ait, 
quod Remus Romuli frater huins urbis conditor fuerit: namQuadrato, ut 
opinor, assentiendum est, qui de hac urbe tn historia Marci principis 5d com- 
memoravit) ad Ravennam igitur hanc Stclichone iain parato ad lllyricas ur- 
bes cam exercitu adeundas et Alaricbi auxilio ab Arcadio qoidem averten- 



LIB. 5 CAP. 26. 27. 28. 285 

'Ojwpiov (i(Wt}Mn, &io xuu.vfxuta awi^ri nuQiimiaiiv , qtfftr^ t# 
lu; l4'/.uoi/og nd^iojg ilri diudqu^iovau, xai ix rii;'Pwfir,g'Oy(o- 
Qiov youufiuTU Tov ^uoi/.iiog unoSo&ivTU f di luy idr^LovTO v)c 
KioraTaiTtyog ini^iftivog fii; TVQurvldi x«i ^x li^g BQiTTttvtxijg a. 407 
5 vijffot' 7itQuno9ttg iv ToTg vntQ Tug Z4/.nttg t9~ytai ■nuQw/ivoiro, tu 
/iuotUfog iv TuTg noXtoi nouTTiov. oaa' o ftiv ntQi t^? lri).u^l/ov 
TiXtvTT^g XojDf ufiqtfioXog tdo'4f* tlvut, nQlv rtvag nuQayf/qvoTug 
o Ti ntQ tirf dr^XtZout' tu di ntQt Tr^g uvuQQr^otwg KurvoTOVTivov 
Xtyofttva naQci nvLOiv ixQUTtt. dtci tuvtu Ttjg ini 'D.KvQtovg ooiii-g 

10 o ^TtXi/iov avaxontig dg rifV '^Putfxrp/ uffixtxo, KOtvoXo)'r,auad-ut 
niQi Tov nQaxjiov ^ovXofttvog* 

28. TQt^ivTog di tov (fd-tvoncoQOV xai tou /tiudivog ini- a. 403 
Xu^ovTog vnaTOi ftiv uvtdti/d^r,aav Bdaaog xui OiXmnog, o de 
fiuotXtvg^Ovwotog, unu noXXov DluQiug uirw TiXtvTrjOuor^g t^^ 

t6yafttTffg, T^y xuvxr^g udtXtffjv QtQftuvTiuv fjtt ot do&ffVut nQog 

ytiftov» uXX* o fiiv ^TtXi/iov « . ivdtoativ nQog totto, 2fQi^-a 

(ii ivixttro, nQu/&fjVui ^ovXotiivr^ tok yuftov rotciodt tvtxa uhiugt 

rov ydftov nQog tt,v IMuqiuv 'OvwQtov ivKTTUftirov , ytxiiwv wquv 

in(o TTjv xoQrp' iiytrvauv jj ftr^Tr,o OQwaa, xui ot'T€ uvuliuXia9ui 

20 tov yuftov uvf/OfiivTj, xui to nuQ^ r,Xtxiuv itg fti'itv ixdovvut qv- 
atwg udtxtuv xui oidiv iTtQov tlvui . ., yivaixi tm rotuvTU &tQu-^ 

1 concrnentius (pr>uriV — StaSgafiOvtJttv, S. 15 GiQtiavriav R i 

vnlgo EQuaziav. 16 post ^tilLzcov desideratnr ov* iSoTiti, ovn 

ifiaile, \el simile qaidpiam. &\ 31 post tlvai Leoiidayitu supplet 

vofuiovaa. S. 

das , Honorii vero re^o adiiciendas . impedimenta dao contigit interTenire, 
faroam scilicet hinc inde de Alarichi morte sparsam, et literas Honorfi prin- 
dpis, allatas Roma, qtiibus in literis perscriptum erat Constantinum per- 
duellem iara ex insula liritannia transvectum ad transalpirtas gentes accessis-* 
se, ac se pro imperatore in civitatibus gerere. verum de Alarichi morte rii-' 
inor incertns esse visus fuit , doiiec quidam intervenissent et ipsam . ut erat, 
rem nnntiassent. qdae autem de Constantini #}esignatione perhibebantur, 
apud omnes fidem invenere. quapropter in Illyricana praepeditus expeditione 
Stelicho Romam proficiscitur, uti cum aliis de rebus agendis consultaret. 

28. Exacto auclumno , cum hiems coepisset, Bassus et Philippus con^ 
sult-s deslgnati sunt. imperator autem Honorius , Maria coniuge iam prideni 
rebus bumanis exempta, sororem eius Thermantiam sibi matrimonio iungi 
petehat. in hoc Stelicho quidem haud assensurus videbatur , sed urgebat 
Serena, qtiae hasce nuptias ob huiusmodi causam conciliari vellet. cnm Ho^ 
norius matrimonium cum Maria contraheret, mater eius Serena, quae puei^ 
lam necdum nubiiem aetatem attigisse cemeret, ac neque sibi posset impe- 
rare nt nuptiae ditfcrrentur, et immaturam maritali consnetudini tradere nihil 
arbitraretur esse aiiud quam iniariam naturae facere, nacU mulierem quae 



286 ZOSIMI 

TTfviiv iTTiarafiHTi nfQixv/oZaa TTQutrei Siu Tuvrfjg ro avreirai 
ftiV rijv d-vyuTtQa rot ^uaiXtT y.ui ojivliy.Tnov ilvui , rbv df f^irjTf 
id-fXfiv /«;ri Svvuad^ai ru rtjj yufio) nQoarf/.ovru vqurxfiv. tv 
rovrto rijg xo^T^g untiqov yufuov u7ToS-uvovo>ig , fly.ortog tj ^tQijvu 
/^uaiXfiOv yovijg tni&vfiovau Siti rov fitj r)]v roauvrrjv uvrrj d'v-5 
raartiuv tXamod-rjVui, rjj StvrtQa &vyuTQl avvaxjiat rbv ^Ovioniov 
faTTtvdfv. ov di) yf%>Ofitvov rtXtvra fitv r^ y.oQr^ fitr^ ov noXv, 
Tuvru rfj nQortQu naS^ovau. 

29. ^rtXi/cov di) uyytiXuvrog uvrip nvbg (og rug ^Hntl- 
povg lAXuQi/og xuruXimov , vntQjSug rt ru ditiQyovra arfvu rrjviO 
unb JTuioviug tni Ovfvfrovg diu/juaiv , rug ay.rivug tlg ^'Hfuovu 
noXiv fnr/^uro , fitru^v Huioviug rtjg uvtoruru) y.ui NtoQiy.ov y.tt- 
(.livrjV, — ut,tov df firj nuQuSQafifTv oaa rr^g nolfcog fari ruvrT/g, 
xul omog rrjv uq/ijv trv/tv or/.iafiov. rovg IdQyovavrug cfuah' vnb 
Tov AiriTOv dttoy.ofiivovg ruTg fig rbv Hovrov iy.^oXuTg rov ^larQov 15 
TiQoaoQfuad^ijvui , y.Qivui re y.uX(jug t/fiv dtu rovrov nobg uvriov 
rbv Qovv uvu/d^ijvui xui fii/Qi roaovrov dianXtvaat rbv norufibv 
tlQtaia y.ut nvtvfiurog inirrj8iiov qoQtJ, fii/Qig uv rfj d^uXuaarj 
nXriOtuirtQot yivoivro. nQu^uvxfg dt ontQ tyvtoaav, inftdrj y.aru 
Tovrov iyivovro rbv ronov , fivrjfa]v y.uruXtnovrtg rr^g atftrfQag^O 
u(fi'S,ftog rbv ttJ? noXfiog oly.iofiov , fir^/uv(ug fntd-ivrtg ri]vl,-iQy(b 
xui TfrQuy.oaitov araSitov bdbv u/Qi d^uXixaorig tXy.vauvrtg orrto 
TuTg QfOoaXtxJV uxzuTg nQoocoQfiiad-fjaav , iog b notrjriig loroQtT 



rebus huiusmodi remedium afferre sciret, eius opera perficit nt fiHa cnm prin- 
cipe quidem viveret ac tori consors eiusdein esset, veruai ille nec vellet nec 
posset ea quae nmtrimonium requireret implere. interim puella virgine mor- 
tua, non abs re Serena, quae soboiis imperatoriae consequendae percupida 
esset, ob metum, ne quid sibi de tanta potentia decederet, id operam dabat 
ut Honorium alteri filiae copularet. quo facto puella vitam cum morte com- 
mutat, cum paulo post idem ei quod priori accidisset. 

219. Ad Stelichonem vero nuntium quidam pertulit, Alarichum relictis 
Epiris, et superatis angustiis quae a Pannonia transitum ad Venetos impe- 
diunt, apud Emonem oppidum castra locasse, quod inter Pannoniam supre- 
mam et Noricum situm est. atque hoc loco par est, minime silentio praeterirl 
quae ad oppidum hoc pertinent , et quonam modo condi ab initio coeperit. 
aiunt Argonautas, cum eos Aeetas persequeretur, ad Istri appulisse ostia, 
quibus in Pontum ille semet exonerat; recteque se facturos existimasse, si 
adverso flumine veherentur, ac taiitisper in hoc amne remigiis et idonei Tenti 
adiumento navigarent, donoc ad mare propius accessissent. cum id consilium 
fuissent exsecuti iamque ad locum hunc pervenissent, ipsa structura oppidi 
huius ad memoriam adventus in istam regionem sui relicta, et Argo machinis 
imposita perque stadiorum quadringentorum spatium usque ad mare tracta, 
Thessalorum littoribus appulerunt , sicuti Pisander poeta memoriae prodidit, 



LIB. 5 CAP. 28. 29. 287 

rifioardQog b TJj rwr ^pwixalv d^toyafiuZv tTTtyoarffj rruaav (og 
iiTitiv iaroQiav niQiKu^iov. ix di jT^q^HitioroQ nQOi^.d^arv xal lov 
^I4xv\tv TifQuiiod-iig TtOTUftbv Tw NiOQtxw nQ0Of(iuXfv , rjdr^ riiiv 
lAntwiviov oQuiv T^ta yfvofitvog, OQtCft df tavTa Tctc Ilatovtag 
5 fo/uTiug, OTfrcoTUTr^v bdov didovTU Toig fni to NiitQtxbv f&rog 
diufjuivfiv f&tXovoi, xui nobg /;»' bt.iyot qvXaxtg tJqxovv , ti xat 
n).ijd-og TTjV nuQoSov f^tuZtTO, dta^ug df Oftiog b l4).uQt/og ix 
TQv NwQixov n^bg ^Tfki/iovu nQto(itiav ixntuntt, /Qr^ftaru ahiuv 
vntQ Tf TJjg fv TuTg ^HntiQOtg TQiiif,g, TjV f/.tytv uvTot ^Tf).i/(ori 

10 nttod^tvTi yiriod^at, xai Tr^g tig ttjV ^ljaXiuv xai TO NioQtxov tio^ 
^oXrjg. df 2rt).i/tov T^r nQto/ifiuv dti(x/.itvog xui iv rfj Pu- 
fifvvji Tovg TtQto^ftg iuoag tig T^v^Pw^fjv uqixtro, xotvwouod^ui 
t(p fiaotXiT xui rfj ytQOvoiu nfQi rov nQaxrtov /9of P.o/<f ro^ . ovrt).- 
d^ovor^g d( TTjg yeQOvoiug tig Ta fiaaruta xui /SofX^f ntQi toiJ 

15 71 o).futTv Tj fiTj nQortS^fior^g, fj ftiv tujv n).tt6r(ov tig to no).fftfTv 
iqtQtro yvdftTj , ftovog dt 2vf).i/(ov avv bXiyotg , ooot (f.o/iio ovy- 
xuTtrid^tvTO, Ttpf ivavriuv i/WQOvv , tiQr^vr^v nQog lAXdQi/ov notii- 
ad-ui \pr,ijtL.bftfvot. T(uv dt rbv nbXtftov uiQOVfttvtov unutrovvrtov 
2rtXi/(ovu Xtyttv uvO-^ orov fiti noXtfttTv ftHkXov uXXa fiQTjvr^v 

SOuyftv uiQfTrai , xai ravr^v in' uio/vvf] tov Po)ftai(ov u^ttuftarog 
urt/trai /Qr^ftdrtov (bvt]ouad-ut , " dtd yuQ rb t(o fjuotXtT ovvoT-' 
aov" trfTj '''^ Tootwrov iv ruTg ^HntiQotg SiirQnpt /Qovov" (og dv 

1 rJQainmv ^toyafiimv Fabrlcios In Bibl. Gr. defendit Tnlgatain 
HuhnkeniuSy et interpretatur heroum nuptiiu cuia deabus. vid. ad 
Virgilii t. i p. 236. Ileynius. R. 

qoi Heroicaram divaruinqne nuptiamm titulo totam hanc propemodnm histo* 
riam complexus est. Emone vero progressus Alarichns, et Aquili flumine 
transiecto , iam snperatis Apenninis montibus ad Noricum accessit. hi nion- 
tes extremos Pannoniae limites finiunt, et iis qui ad Noricam geiitem tran.<ire 
Tolunt artissimam viam praebent ; cui custodiendae praesidiarii pauci suffi- 
ciunt, etiamsi magna raultitudo vi transire conetur. Alarichus tamen hls 
transitis e Norico legatos ad Stelicbonem mittit , pecuniam poscens tum eius 
niorae nomine, qua se suasu Stelichonis aiebat in Epiris haesisse , tnm huius 
in Italiam et Noricum profectionis causa. Steiicho hac legatione accepta, 
relictis Ravennae legatis. Romam abit, cum imperatore ac senatu de eo quod 
agendum esset consilia collaturus. posteaquam senatus in palatio convenis- 
set, proposita consultatione bellum gerendum esset nec ne, complurium qui- 
dcm eo sententia tendebat ut bello res decerneretar. solus Stelicho cum 
paucis. qui ei metu adducti assenliebantur, contrariara in sententiara ibant et 
faciundae cum Alaricho pacis auctores erant. hic cura ii qui paci bellum 
praeforebant, a Stelichone sibi dici peterent quamobrera non bellura potius 
gerere quani pacera colere raallet, eamque cura dedecore Roraanae maiesta- 
tis pecunia redimere sustineret , "quoniam" inquit " ob commodum principis 
Alarichus in Epiris tam diu haesit, ot coniuncta uecum opera, belio principi 



288 ZOSBII 

«//« ot t<t) tfj^ Hoac ftaaiUvovTi nnJ.e^iijfrag *T)ltQiovc hffitjg 
■nuQtlTjXai rijg UQ/ijg y.ui rf] '^Ovcoqiov ngoaS^tii]. tovto ()' uv tig 
fQyov ijdTj nQOrjl&ev, ei fitj rov ^udikHog '^Ovmqiov (f&uoavta 
yQu/it/nuTU Tr/v enl xrjv noav eXaaiv uvtov die/.dXvrseV) i]v ey.Se/fi- 
l-ievov "AXuQi/ov uvTo&i /Qovov dunuvijijui noXvv. xal ruvruS 
Xeywv b ^reli/cov u/.ia xui ri]V eTtiarolijV edeixw , xal rtjv ^eQr]" 
vuv alxiuv Tf.eyev elvui rijv uf.tqoTeQiov rdov ftuailkov b/i6voiuv 
udiucpd^OQov (fvXuTTeod^ui ^ovXofievr^v. nuai roivvv doiuvrog J/-- 
yMta Xeytiv 2reli/(avog , edoxei rf] yeQ0vat(t /Qvaiov rerQaxt(t/i- 
Xiug vneQ ri]gelQTjvi]g'AXaQi/(i)didoad-aiXiTQag, r(Jov nXetovtDv 10 
ov xUTu nQOuiQeaiv uXXu ^reXi/covog (po^co rovTO ipr^(pioaf.ieva)v^ 
loarf ufxeXei uiufindSiOg yevovg xal uiKo/iurog ev e/Mv , rfj na^ 
XQico (po)vj] rovTO vno(pd-ey'§df.ievog " non est ista pax sed pactio 
servitutis," o drjXot dovXeiuv fiuXXov -tjneQ eiQ7jvi]v elvui ro nQur- 
ro fievov , ufia rco dtuXv&ijvut rbv avXXoyov , deei rov fir] nadeivtS 
Ti dia ri]v nuQQr^aiuv ^ eVg rivu nXf]at(i(^ovauv rcZv XQiariavtov 
dntcpevyev exxXrjaiuv. 

30. O fiev ovv ^reXt/ojV rrjv nQogAXuQt/ov eiQrjvr,v roi(fi- 
Se tQSnio xuTunQuidftevog eni ri]v e"ioSov oiQf.ir^ro ^ roig uvrco 
doi-aaiv eQyov ent}f^i]acov' 6 de ^uaiXevg e&eXeiv ecpuaxev ex ri]g20 
Pcx)fir]g tig ri]V '^PuiSevvuv nuQayevtadui diaauad^ui re rb otqu- 
ronedov xui (ptXocpQOvrjauad^ui , noXefiiov fidXiara rotovrov rijg 
IruXiug evrbg diu(iuvTogk eXeye de ruvra ovx oYxo&ev Xivovfie- 
Pog, dXXu (Jiift/^ovXij ^tQi]vug iteid-bftevog' efiovXero yuQ uvrbv 

15 roj St libri rov, Piiotii more. 

Orientis illato , Jllyrios ab elus averteret imperio regnoqne Honorii adiice* 
ret."^ et quidem hoc reapse iam successurum fuisse aiebat, si non Honorii 
principig^ literae prius allatae suam profectionem versus Orientelu inipedi- 
vissent ; in cuius exspectatione tantum temporis Alarichus istic consumpserit» 
atque haec dicens Stelicho simul et epistolam principis ostendit, et culpam in 
Serenam confert, quae amborum principum concordiam sartam tectam ser- 
vari voluisset. quapropter omnibus aequa dicere viso Stelichone, senatui 
placuit Alaricho quattuor librarum milia auri pacis nomine solvi, Cum plures 
id senatusconsultum non sponte sed metu Stelichonis fecissent. adeoque 
Lampadius, genere dignitateque praestans , cum verbum hoc lingua patria 
protulisset 'non est ista pax sed pactio servitutis," diraisso senatu, ne quid 
sibi propter hanc libertatem accideret veritus , ad proximam quandam Chri- 
etianorum ecclesiam aufugit. 

30. In hunc modum Stelicho confecta cum Alaricho pace ad profectio- 
nem semet accingit, ut quae secum decrevisset exsequeretur. imperator 
autem velle se Roma Ravennam abire dicebat visendi exercitus et benigne 
compellandi causa , praesertim posteaquam talis ac tantus hostis in Italiara 
transiisset. ea vero nou impulsus a se ipso , sed consilio Serenae obtempe- 



LIB. 5 CAR 80. 81. 289 

uarfaliarlQttV n6)uv ohiTv, 'ira il rrpf ifQr^vrjv TraT^m/^ l^luQiyog 
tnt/.d^ri jf/Pi6fir] , f.t^ KVQuvari xai jov jSaat).t(og' tjv yuQ uvjfj 
aTiovdrj ntQiOiottad-ut rovrov, w? xai avrfjg ttjv uatfuXtiav Sivi 
iTJg ixfivov auyjr^oiug t/ovor^g. Jtjg St jov jSaoiltiog tni jr^vTu- 
6/ifvvuv OQf.if^g uno&vfitov jfp ^riXi/wvi qavtiatjg, fntvoiTro nu/.Xa 
ruvrTjg xw/.vfturu» rov di fiuotXtiog ovx tvJiddvTO^ «/.X' i/ofit- 
vov jf^g bdoinoQiug, ^uQog /SuOjSaoog fiiv to yivog , iv di rfj^Pa- 
fiivvj] arf(fovg ^uQt?UQWv rjyovftirog, yvioftji ^JtXi/iovog ixivit nQo 
jf^g ntiXtiog &0Qt'/j0vg , ov/ tog rio ovjt avvjaQtxiui t« xa&tnjoiru, 

iO tiovXofiirog , uXX' wg uv ixffo,Sr,aot Toy /SaaiXia xai rf,g odftv rf,g 
ini rrjv 'Pfi/jtvrav unoarQiyjtift zov de ovx unoaruvrog r^g tl/t 
yrfoiiTjg, ^lovartviavbg iv rio jiov avrriyoQfov xuju, rrjv '^PfofiTfV 
inmjdivfiurt dtunQtxpu^, atQf&tig di naQu 2rtXi/covog nfxQtdQftg 
jt ofiov xai avfi/iovXog , vrto Tr^g ityav uy/tvoia^ ffuivrrat ru rrjg 

15 ,iuar/.ixfjg odov rtxfiaiQOfttvog, xai cbg uXXorQifog t/ovrf^ ^Qog 
^rt/.i/foru ol iv rfo Tiy.r]vfo arQuruorat rov /iuaiXiiog intdr,ftf,auv- 
rog fig rbv ta/urov avrbv xuraarr,aovai xivSvvov^ ditriXtt re 
nuQftivfov ixajf,vat jbv fiaatXiu jf,g jotuvjr;g OQff^g, OQfov di 
untt&ovvju jotg 2jiXi/fovog Xoyotg unifbv lo/tjo, diti rov ftrj dia 

20 rtjv oixfi6rr,ra avyxarkvf/&f,vut rf, ^rtXi/iovog rv/rj, 

3 1. 0fjfir,g di noortQOv tig rf^v 'Ptofir^v iXd-ovar^g log l/to-Ilononaa et 
xddtog b fiuoiXtvg JtXivjf^atte , xvQ(o&tio7]g jt fitju, rf^v ^OvcoQiov . ^°^°~ 

S congruentius tTiil^ot. 8. 

rans aipbat. haec enim ipsum in nrbe totirtri degere voleKat, ut, si pac(! 
violata Rouiam Alarichus iiivaderet, non etiam principera in potestatem suam 
re<li;,'eret. hunc enim studiose conservatum cupicbat, velut a cuius salute 
ipsius etiam incoiumitas penderetj cum autem hoc imperatoris iter panim 
Stelichoni probaretur, multa eius impediendi causa excogitat. rerum illo 
non cedente sed iter orgente, Sarus, natione barbarus et Ravennae praefe- 
ctus agmini barbaro , de sententia Stelichonis ante urbem tumultus excitat^ 
non quod reapse de turbandis rebus quicquam haberet in animo, sed ut impe- 
ratori metum incuteret et enm ab instituto itinere diverteret^ cum ne sic qiii- 
dem a sententia princeps dimovereturj lustinianus, advocatorum professione, 
Roniae clarus et a Stelichone lectus assessor atqtie consiliarins, acri sa^aci- 
tate ingenii, quid illud imperatoris iter sibi vellet, assecutus e certis indiciis 
videtur j et quod ii milites qui Ticini erant < alienis a Stelichone animis. ubi 
princeps eo venisset, hominem in extremum discrimen essent adducturi. 
quamobrem hortari non desiit ut ab hoc instituto principem revocaret. sed 
cum videret hunc iis quae diceret Stelicho iion obtemperantem j veritus ne 
propter familiaritatem pessum cum fortuna Stelichonis iret « ab eo dis- 
cessit. 

31. Fuerat iam ante Romam perlatns de raorte imperatoris Arcadii ru- 
mor , et post abitum Uonorii principis ad urbem Ravennam , confirmatus. 
Xosimus. 19 



290 ZOSDU 

Tou ^aaiXliOQ t?5 tr^v 'Pd^n^vav u(ft^tv, tmiSri 2TiXixo)v fttv lig 
T}]v '^Pd^fwav riv , 6 Si (iuaiktvg iniOTr] Bovwvlu TJj noXti^ i-ut^ 
xrig Aif.nXiug ovo]] , SttaTrjXVia di ToTg naXov^ivoig f.iiXioig iftSo- 
firjXovTa Tijg^Pa^iwrig, (.itTdntfxnTog ytviTai ^TtXi/wv otu oi^a- 
ricoTOJV xaTU tt]V bdbv n^bg uXXr^Xovg OTUOiuouvTtov , i<p w gm-5 
tpQoviofibv uvToTg inax&^jvut, ^TtXi/wvog di ovvayuyo^Tog Tovg 
trTaotuoavTug , ku\ ov/ oti acorp^oVtod-ijvui [.lovov avToig b ftaai- 
%tijg y.tXivatttv einovTOg, uXX^ oti xutu dtxdSa tov uiTicoTUTOV 
tvu d-avuTco tr]jiuco9-rjvui ■nqooiTtTuy.TO , tooovtov avToTg ivldrixe 
cpo^ov woTi ddxQva ndvTug ucfitVTug tig eXtov tov aTQUTr^ybv ini- 10 
cndoaod-ai xul vnoo/ia9-at Tr]V tov ^aotXicag fdfuivftuv. inti Si 
ovx ia<fir]Xtv avTov b fiuoiXtvg rrjg vnoo/ioicog, tig ttjV mQi rcov 
xoivwv irqdnriOav (fxirptv ' o re yuQ ^TtXi/ojv tig rr/V tcoav i^ov^ 
XtTO ditt^rjvai xal ra xara rbv IAqxuSiov nuTSu OioSootov Stu- 
d-tTvut, viovovra xal XTjStfioviag Stofitvov, o rt /SaaiXtvg^^Ovco- 15 
Qiog avrbg ariXXtod-ai rr]v bSbv ravrrjv SitvotTTO) xat oaanQbg 
dacpdXeiav rrjg rov viov jSaatXtiag oixovofirjaatt SvauQtOTr^aag 
ini rovTca ^nXi/cav rbv (iyxov rcov ntQi r^v bSbv iaofiivcav Sanw- 
VTjfidrcav uycov eig fiiaov unoTQinti tbv /3aaiXia ravrrjg rljg iy/fi-' 
qriOtcag. tXtyt Si fir^Si rr]V inavdoraoiv KcovaTuvrivov ovy/coQiTvSO 
ttVTCp rrjg ntQi rr]v' IruXiuv xai ri]v^P(afir]V avri^v unoarrjvut cpQOv- 
xiSog, ijSr} KcavoTaVTivov rov rvQuwov rrjv VaXartav nuaav SiU" 
SQUfiovTog xal iv rfj ^QeXdrca SiarQi^ovxog, nQoativai di rov* 

6 81 add H. 

inde cnm esset RaTenilae Stelicho, princeps antetn renisset Bononiam, qtiaa 
urbs cst Aemiliaej spatio scptuaginta miliarium^ utvocant, a Ravenna re^ 
mota , arcessitus fuit ab eo Stelicho , quod in itinere milites intcr «e tumui- 
tuati fuissent, ut eos castigatos compesceret. Stelicho, convocatia militibus 
seditiosis , cum non modo iusslsse diceret imperatorem ut castigarentur , sed 
etiam praecepisse ut decumatione facta nocentissimtis quisque morte multa' 
retur, tantam eis trepidationem incussit ut omnes profusis lacrumis ducem ad 
eam misericordiam flecterent, ut principis clementiam eis polliceretur. cum- 
que princeps, quod ille promiserat, ratuni babuisset , ad consultationem de 
publicis rebus animum adiecerunt. nam et Stelicho cupiebat in Orientem 
proficisci resque Theodosii constituere, qui Arcadii filius erat, adhuc adole- 
scens ac tutelae indigus , et ipse prinCeps Honorius idem illud iter suseipere 
cogitabat, et quae stabiliendo pupilli huius impcrio facerent ordinare. quod 
Gum Stelichoni displicuisset, in medium producta sumptutim in itinere faciun- 
dorum mole principem ab hoc consilio deterret, praeterea ne licere quidem 
ei per Constantini rebellionem ait ut ab Italiae atque ipsius Romae cura lon- 
gius abscederet , quando iara porduelUs ille Constantinus universam Galiiam 
percurrisset et Arelate degeret« ftd ista, quae tamea ad requirendam prae- 



LIB. 5 CAP. 81. 82- 291 

TOi? , xuiTti^ ovatv txotvotg eig t6 SfTa&at T^g tov /SaatXtiog naQov- 
Otug Tf xui TiQOvolug , xut t/;v * ^4XuQiyov f.ifxu tooovxov gjquzo^ 
nidov ^uQfSuQiov iTitdr^ftiuv, uvd-Qtunov ^uq^uqov xui uniaxov xui 
initSuv tvQot Tr/V ^IxuKiuv ^or^&tiug tQr^uov Inikivaoftlvov. yvtit- 
5 ftTfV de UQiaxr^v tivat xa\ xfj noXtxtitf XvatxtXovaav ^ A'K<xQt/Qv uiv 
intaxQuxtvaut jip Tr^Jttyiy , Tojv Tt avv uixto ^UQ^fxQiov tiyovxa 
fttQog xal xiXr] Ptaftuixu xui Tiytfiovug^ o" xotvo)VT,aovatv avxtJH 
ToiJ noXtitov, TJjv i(fav dt uvxog xaxaXi]\pta9-ut ^uatXiwg xiXtvov- 
Tog xui yQUftftuxa niQi xov nQuxxiov dtdovrog. uXX* b ^uatXtvg 

iO ftiv oQ&fJfg unuvTu tiQriO&ut xtu ^xtXi/wvt xQivug , tu ti yQUft- 
fiuTu doi-g nQog tok t^j Kvug /SuatXia xui nQog ^ AXixQt/ov xijg 
Bovtavlug t^r^Xuvvt' ^xtXi/wy di xaxu /cjQav tfttvt riwg , ovxi 
ini Tjjv it^av nQoiwv ovxt ixtQov ti twv ^t^ovXtvfiivwv uywv ilg 
fQyov, uXV ovxf ftiQog Tuiv iv tQ TtxTfVbt aTQaxiwxwv tig ttjv 

iS'^ Ptx^tvi'uv 7j ixiQW&i nov fttxuxtd-tig , iLg uv ftrj xio ^uatXti xuxvt 
nuQodov vnuvxr^auvxig fJ'^ Tiva xax^ avxov xov ^aatXiu xrvr^attav 
nQuitVm 

32. ^AXXu ISxtXi/wv fiiv oidiv avvintaxuftivog unrjig ij 
xttxu xov ^uatXiwg r, xuxu xiZv axQuxtwxwv ^tjSovXtvftivov iv xov- 

JOTOif tp'' 'OXvftntog Si Tig, OQftwfttvog fiiv ix Tov Ev^tivov nov- 
Tov, XufinQug di axQuxtiug iv xoig ^uatXtiotg r/^twftivog , iv Si 
Tfj (futvoftii'ji Twv XQioTtuvwv tvXufjii^ noXXt^v unoxQvnxwv iv 

12 ov T^v ti. rectins ovre tijv, «ubaudito cum articulo substan- 
tivo 686v. S. 16 dnavrTjaavtfs L; 

fientiam providentlamque principis omnino sufficerent, Alarichi quoqne tanti? 
cura barbaroruin copiis adventum accedere, barbari sane Lominij et infidi, 
qui s\ reperiat Italiam ope destitutam, prorsus eam invasurus sit. id vero 
cpnsiliuin esse optimum et inprimis utile rei publicae , ut in perduellem Ala- 
richus expeditionem susciperet, abducta securo parte barbarorum quos habe- 
ret, adiunctisque Romanis legionibus, et earum ducibus quae in buiusce belli 
societatein cum eo venirent : Orientem ipse Stelicho iubente principe, deque 
rebus iis quae peragendae istic essent literas dante, adiret. imperator, qui 
omnia recle ab Stelichone dicta iudicaret , datis ad Orientls imperatorem et 
Alarichum literis Bononia discessit. interim manet istic Stelicho, nec iter 
illud orientale suscipie.iS, nec aliud quicquam eorum quae deliberata fuerant 
reapse perficiens. quin ne militum quidem eornm partem qui Ticini commo- 
rabantur, Ravennam aliumve quendam in locum traducit, ne forte in transitu 
principis adeundi copiam nacti , enm ad moliendam aliqnid adversns ipsum 
Stelichonem impellt-rent. 

32. Ac Stelicho quidem nullius indigni vel adversus imperatorem vel 
njilites consilii sibi conscius haec agebat. Olympius vero quidam , oriundus 
a Ponto Euxino, splendida quadam militia palatina donatus, qui sub specie 
^etatis Christianae magnam zntra se malitiam tegeret, atque bominem se 



292 ZOSDII 

iuvuo novriQiav , Ivrvyyavtiv thoSug di fniHitttag TtQonnoirjGtv 
Tui PaGikiX noXXa xazu rbv ttoit^t^j' dv[.io(fd^6QU rov ^ri).i/on'og 
y.ari/te Qij/iiaru, y.al 0)g diu rovro rtjv ln\ rtjv fuuv ini8rii.dav 
InQuyiiarevauro, wg uv fni^ovXtvoug uvaiQtaiv Otodoaico tw vto) 
Ev/tQUO TW natSl rr^v ^aoilriav nuQudoir]. uXXu ravru /iitv 5 
tvQv/coQiug avr(o ovar^g y.aru rrjv bdbv y.urt/tt rov ^aailkog' -j/Jj; 
St uvrov ovrog xura rb Tiy.r^vov , xovg voaovvrug iniay.tnrof.itvog 
riov orQuri(j)rcdv ^OXvi.intog (jjv yuQ uvrco y.ui rovro rtjg fntxey.u- 
7.vf.if.itr7]g fttrQiorrirog rb y.tcfuXaiov) rotovrcodttg y.uy.tivoig irt- 
antiQtv incoSug. rtruQrrig di fiovr^g ijfifQug i'^ ovntQ intdrjfirjotv 10 
o jSuoiXtvg rco Tix^^vti) SttXd^ovarig, fitraxXrid-ivrcov tlg ru ^uai- 
Itiu rcov orQurtfjorciiv i(fuivtr6 rt avroTg b jSaoiXtvg xui tig rbv 
xaru Kcovaruvrivov rov rvQuvvov nuQtd-uQOvve noXifiov. ntQt 
Si 2rt7J/covog ovdtvbg xivrjd^ivrog icfuivtro vevcov rotg arQurttoruig 
'OXvftniog xul oiantQ uvufitfivrjoxcov tov trv/tv avroig iv nuQu^v- 15 
ar(x) SiuXt/d-fig' ol Si rQ6nov rtvu nuQutfOQOi ytyov6rtg .Atftivtov 
xt rbv iv roig vntQ rag ^lAXnttg td^vtaiv ovru rijg uvXijg vnuQ/ov 
anoocfurrovoi , xui ufia rovrco Xuqio^uvSi]v rbv orQurriyov rcov 
ixHOt ruyfidrcov * trv/ov yuQ Siu(fvy6vrtg rbv tvquvvov xul 
vnam^aavrtg xaru rb Tiy.ip>ov rco (juotXtT. iniacfurrovrai St20 
rovrotg Biyy.ivri6g re xal ^uX^tog, b fiiv rcjov Innicov r^yovfitvog, 
b Si rcov Sofitarixoov ruyfiurog nQOtorcog. intl Si t^? ordotcog 
uv'§7]d-tioi]g Ti ^aoiXtvg uvt/toQrjOev ini t« ^uoiXtiu xul rcJov 

21 BiKsvTios LP. 

frugi modestumque simulans cum principe colloqui frequenter soleret, multa, 
ut cum poeta loquar, animum labefactantia verba contra Stelichonem effu- 
tfebat, quod eam nimirum ob causam iter illud in Orientem sibi mandari cu- 
rasset , ut Theodosio minori morte per iusidias structa regnum Eucherio fiHo 
suo traderet. atque haec, oblato sibi spatio et opportunitate, cura iter face- 
rent, ad principem effundebat, qui cum Ticini iam esset, Olympius militea 
adversa valetudine laborantes invisens (nam et hoc ei tectae iliius modestiae 
caput erat) consimilia quaedam inspergebat et iis incantamenta. ubi dies 
duntaxat quartus ex quo Ticinum imperator ingressus fuerat praeteriisset, 
arcessitis ad praetorium militibus se conspiciendum princeps exhibet , et ad 
bellum advcrsus Constantinum perduellem gerendum eos incitat. cum de 
Stelichone motus nullus exstitisset , militibus innuere palam visus est Olym- 
pius , et eos iliorum quasi commonefacere de quibus secreto cum ipsis coUo- 
cutus fuisset. tum illi quodam modo ad furorem redacti Limenium , apud 
transalpinas gentes praefectum praetorii , cum Chariobaudo , roilitum in iis- 
dem locis magistro, iugnlant: nam hi forte tyranni manus efTugerant et Ti- 
cinum ad imperatorem accesserant. secundum hos iugulantur et Vincentius 
et Salvius, alter equitum magister, alter scholae doraesticorum comes. aucta 
seditione cum priaceps ad praetorium secessisset ac magistratus quidam eiabi 



LIB. 5 CAP. 82. 33. 293 

uuymTiov tvioi Stuqvyttv rfSvvr,&r,ouv , }n\ t^v noXtv unaauv ol 

axQuxioixui StuanuQivxig ooovg tdvvt]d^r,ouv xwv uQ/orxarv uvii- 

'f.ov, iiiXxvouvxtg xtZv oixodofir^ituTiuv iv oTg nvyov unodQttvxtq, 

xu di jr,g noltwg StriQnuauv yQi]ttuxu. nQoiovxog Si tig uvi^xt- 

baxov xov xuxov, yixoiviov o ^uat/.tig ntQt,3uf.6ftivog y).uuvdog 

Siyu xut Studtlftuxog, quvitg xt iv fttoj] xtj noXit , aiv noU.t^ 

novM ftoXig oTog xt yiyovt TVjV xoiv axQaxtorxwv uvuaxtX}.ut fiuvtuv. 

urj-oi3^r,auv Si Ttov uQy6vxo)v oaot fitxu jt;v (fvyr;r f,).(oauv, o jt 

xiov iv jfj ui).fj jtiSiofv ftdytojQog Nutft^Qtog xui JJuxQcuvtog b 

10 Twv i^r^aavQoiv nQOtaxwg xai b jCjv uvr^xovxotv ISitt jtTi fiuatXtt 

JutttiUov nQo/jf^Xriuirog , xui ini jcixotg ^u/.fjtog b ju (iuotXti 

Soxovvju JtJuyftivog vnuyoQtvttv, uv xouioxioQU xuXtTv ol unb 

Kon-ojuvjivov StSuxaoi yQovoi ' jovjta yuQ ovSi to xtjov noStov uv- 

xtXu(iio&ui jov ^uai).io)g r^Qxtot nQog unoqvyr^v tov &uvdjov, 

15 T»;? Si ojuotwg uyQi StO.r^g b\piug intftttvixor^g, xut jov ^uotXiwg 

ftr, T< xa\ ilg avjbv yivotjo Stiouvjog xui Sttx jovjo vnoyo)Qr,auv^ 

TOf, tvQOi^Jtg iv ftiao) ytoyytvtuv6v, og jf,g xuxit ji,v ^lxuXiuv uv- 

Xf,g vnuQyog i,v , dvatQovot xui TOtrov. uXX^ ovxot ftiv uQydiv 

nQO^t^Xrjtiroi T^f twv axQuxtwxiuv tQyov ytyovuatv unoroiug' 

20 (xn(u).txo Si xui xtTjv nuQUJvyovxiov nXt^&og oaov UQtd^fKo ft^ qo- 

Stov tlvut niQtXu,3tTv. 

33. Tuvxtt nQooayytX&irxa ^xtXiywvt xaxu Bovorviav 
bvji , noXiv ovoav, txjg i\'qi,jui, jr,g AifiiXittg, ov fttXQiojg avxbv 

5 nfQi§aU.6fiivos vulgo. 13 ovdl] ovts Tolgo. 

fuga potuissent, sparsi per arbem aniversam milites magistratus, qaoscunque 
puterant, occidunt, iis extractos aedibus in (juas confugerant ; et urbanas 
pariter opes diripiunt. ubi malum eo iam serperet ut mediciiiara ei facere 
iion liceret, tuniculam sibi princeps iniiciens , absque paludamento ac diade- 
niate, niediaque in urbe con>pectus, vix magno labore roilitum furorem com- 
pesccre potuit. interfecti sunt et illi magistratus, quicanque post fugam ca- 
pti fiierunt, Naemorius, ordinum palatiiiorum magister, et Patroniu» fisci 
praefectus et rerup.i privatarum sive patrimonii principis comes, secundam 
hos et Salvius, cuius erat ofticium dictare quae principi viderentur : «juae- 
storem a Constantini temporibus appellarunt, hic ne principis quidem ipsius 
pedes amplexus impetrare potuit ut mortem effugeret. cum ad vesperam us- 
que seditio durasset, ac veritus iraperator ne quid etiam in se committeretur, 
haiic ipsam ob causam secessisset, Longinianum interim repertum , qui erat 
praefectus praetorii Italiae. necant. atque hi sane magistratuum muneribus 
fungentes ab insano milite sunt interfecti. periit et illorum qui obiter inter- 
veiicrant tanta multitudo, quantam nuraero coroplecti non facile fnerit. 

dS. Haec ad Stelichoneiis perlata , qui Bononiae tum erat (urbem esse 
di \imus Aemiiiae), non mediocriter eum turbarunt. itaqiie convocatis oniiu- 



2§4 ZOSDq 

huQu^e. xaXfoag xt (tTiavTttg oaot avvTJaav aijfo /SuQ^dQcav avjn ■ 
f.iu/(i)v rjyov^fvot } ^ovXriv nfQl jov TtQaxjfOV nQovxld^ti. xa\ 
xoivrj nuoi xuhog i/fiv idoxfi rop (.dv ^uoiXfcog uvuiQf&ivTog (m 
yuQ TOVTO uf.i(fi^oXov riv^ nuvTug bjiov Tovg av[x[j.ayovvTug Fo)- 
f.iut'oig /3uQl3(iQovg xoivf] roTg qxQUTmxuig ininfofXv xul Toig aX- 5 
Xovg unuvTug diu roiiTOv xaTUOTrjoui ocoqQOvtoxtQOvg, f} d^ b f.ih 
^uoiktiig (pa^viiri nfQiocod-fig, uvriQTfLiivot $e ol Tug uQ/di^g tyovr 
rig , rr^vixuvTa Toig Trjg OTuofcog uhiovg inu/&rjvat tjj Sixr]. t& 
f.tfv oyy STfXi^^covi xul T()ig oiv uvtco ^uQ^UQOtg jSf^ovXtvfitva 
TOtavTU 7]v ' ^71« d( ^^yvcoauv anrj/ig ovdtv ilg rrjv ^aatkiiav yi- 10 
rofifvov , ovxhi nQbg rhv xutu rod OTQUTontdov ococfQOvtofihv 
idoxet ^TfXi/covt XCOQttv «XX' ini rr^g '^Pa^twr^g dvu/coQtTv ' to T€ 
r(ov OTQUTicoTcov nXijd^og tkdftlSuvt xut& vovv, xai nQoatTi ye r^v 
Tow, ^uotXtcog ntQi avTov yvcofir^v ov/ tcoQU jSf/Saicog tartZoav, xul 
^ni ToriTOtg inucffTvat Pcofiuix(o OTQUTonedco ^uQ^uQOvg ovTf ooiov 15i 
ovTe do(pu)Jg ojero eivai^ 

34r ^Enl TOvToig dnoQOVftivov 2TeXi/(ovog , ol avv avT(3 
fidQ/SuQOi ru nQOTfQOv avjoTg loxfftfilva xQurtTv e&iXovTfg d(feX-T 
*ttv fiev uvrbv cov fierd ruvra exQtvev inexeiQovv ' cog d'e ovx enei- 
^ov, 01 fiev uXXot ndvreg l'v rtot /(OQiotg eicQtvav inifttTvut, fti/QtgSOt 
av rjV et/tv o jSuotXevg neQi ^re^.i/covog yv^Sfir^v ouqloTeQOv int- 
dtC^eie, ^dQog de xui odjfturog Qcofirj xu) ui,i(oaet xcov uXXcov ovfi- 
f-id/wy nQOf/coyj ftej^ TCJov vn* avTco reTayfiiycov 8uQ(idQU>y dy- 

12 z6 xt ypcQ Tcov? ♦ 

bus, quQs secum habebat, barbarorum foederatorum ducibus , quid agendura 
psset deliberandum proponit. visum omnibus communi sententia , recte sp 
facturos, si principe nec^to (nam de hoc adhuc ambigebatur) pariter uni- 
versi Romanis confoederati barbari coniunctis viribus in Romanos milites 
irruerent et hoc factp cnteros omnes ad modestiam revocarent, sin principem 
salvum esse constaret, interfectis magistratibus, tum vero seditionjs auctore^ 
suppliciis afficieiidos esse. huiusmodi quiddam a Stelichone ac barbaris, 
quos penes se habebat, re deliberata, decernilur. postea vero quam cogno- 
vissent nihil indignura in personam principis admissiim , non ampiius Stelicho 
castigandi exercitus causa procedendum , sed Ravennam abeundum statuit. 
nam et milimm mnltitudinem ad animum revocabat , et praeterea principis 
animum ergf^ se non videbat esse stabilera : barbaros denique Rproan^ra in 
niilitem iramittere neque pium neque tutum esse putabat. 

34. Dura ob haec anxius haesitat Stelicho, quotquot adprant barbari, 
qui rata esse cuperent quae prius ab eis adhibita deliberatione decreta fue- 
l^nt, ^bducere quidera illum ab iis conantur quae deirireps faciunda iudica- 
bat: sed ubi persuadere non poterant, ceteri omnes quibusdam in locis hae- 
rendum statuunt , donec princeps animi sui de Stelichone sententiam magis 
perspicue declarasset. Sarus autem , qui et robore corporis et dignitate 
ceteris foederatis praestaret , opera militantium sub iraperio suo barbarorum 



UB. 5 CAP. 83. 34. 295 

tXa/v na^tvSovjug uTiavrag oi 2uXi'^yi TtQoatSQevovTfg trvxov 
Ovvvot , xu\ T^? tnofitvr^g uvT(5 ndar^g unoaxtvrjg ytvo/nivog ty 
youjiig ini jfjv Joijov anr^vr^v i/wQtt, xu&-^ 7^v dtajQi]3uJv djit- 
ax6net jci avf.t^rfa6f.itvu, ^jtXi/iov fttv ovv nui jfjuv avv avrtS 
5 liuof^uQwv diaajdvjiov ini T^y '^Pu^twuv dntutv nuQiyyvu juXg 
ni)KiatVy iv uJg ^UQjidQtov txvyov ovaut '^vvuTxtg x«i nuTdtg, fir}~ 
dtvu d^/tad^at ^uq^uqiov uvjuTg nQoatdvxa ' xf^g di jov fiaatXtatg 
'/rontr,g rjdr/ xvQiog ^OXvtintog ytyovutg joTg iv jfj ^Pu/iivvTj ajQU-' 
tKoJutg tajf).).t ^uaiXtxu ygdftfiuju xtXtvovJU avXXr^q^Otvju — Tt- 

\0).i/wvu Ttwg iv ddtaf.t(d nuQ^ avT(3v V/ia&ut q^^vXaxij. tovto fia- 
i^aiv ^j().i/(ov ixxXr^oiav Ttvd Jiuv XQtoTiuviZv nXr^alov ovaav 
>izio? ovor^g tV< xuji).Ujhy, 5niQ ol (jvvovjig udjio (iuQ^aQOi xu\ 
SiK).(og oixtToi Tt&tuftivot , ftiTct, oIxfT(Sv (vnXtafth^ot t^ iadfttvov 
dntaxonovv, inti di rififQU r^v f^dr/ , nuQtX&ovTtg ttg ttjv ixxXrj-i 

I5aiuv 01 ajQUTtiHTat, xui SQXotg ntaTCoadfttvoi tov intaxonov 
nuQOVTog thg ovx dvfXtXv ax)Thv uXXu qvXu^ut fiovov nuQ()i tov 
fiuaiXitog iTd/9-r^auv , enitdri Tf^g ixxXr^aiug vnt'S,tX9^(j!iv vnb t^v 

Tldv aTQUTt(t)TWV t/V ^vXuXr^V , UntdidoTO StiTiQU yQdftftUTU 7lUQ(k 

ToS xtxofHxoTog Td nQ^TfQa, ^^uvdrov Jtftcofttva tH xuTci jijg 
20 noXtTiiag r^tiuQjr^ftiru ^xtXi/iovt, Ei/tQiov Si Tov xo^tov nuidog 
iv TfaJ xuiTu ytvia^ut ntqtvyOTog xui tlg t^v ^Pdfir^v uvu/WQrj- 
aco-xog, fjyixo ^xtXi/wv ini xov ^uvaTOv^ twv di mQi uvtov 
luQ^UQUiv x«t Qlxtjwr xal a},Xwg olx^iwv {r^auv j'«^ ^Xr^d^o^ «V 

necatis per quJetem omntbas Hunnis , qui Stelkhonis a*sidul satetlites erant, 
omn'.bu$que seqnentibos illum potitus impedimentis, ad tentoriura eius pergit, 
in nuo tum degens quod futurum esset speculabatur. itaque Stelicho , bar- 
baris etiam dissidentibus inter se , quos secum habebat , RaTenoam petens 
civitates hortatur , in quibus forte barbarorum cooiugea et liberj erant , ne 
quera barbarum ad se venientem intromitterent. Oijmpius vero, iam prin- 
cipU'aninio suam in potestatem redacto , titeras ad mUites Ravennates im- 
neratorias Qtittit , quae Stelichonem apprehensum in libera custodia detineri 
luberent, ea re cognita vicinam quandam Christianoram ecclesiaro intempe- 
sta nocte Ingres^us est Stelicho. quod conspicati barbari qui cum eo erant, 
aiiique familiares, armati cura servis suis quid futurum esset diipiciunt. po- 
steaqaam iUuxisset , ingressi sunt eccte&iam milites, et episcopo praesente 
iureiurando Stelichoni confirraarunt non imperatum esse sibi a principe ut 
eum necarent, sed tantum ut custodirent. oam vero egressus extra ecclesiaoi 
suh custodia militum esse coepisset , alterae reddebanmr ab eo qui priore* 
attulerat Ijterae, in quibus Stelichonis in rera publicam delictis poena capi- 
tis irropabatur, Eucherio Stelichonis filio fuga, eum haec fierent, versus 
urbem Komaiu elap&o ; ad mortem Stelicho ducitur, curaque barbari, quot- 
quot ipsi aderant, et famuli et alias ueoessarii , quorum erat multiludo noq 



296 zosim 

fieT(jiov) u(ft)Jo&ai. zijg a(fayrjg uvrbv OQf.ii]0(xvriov , ovv unttXfj 
7td(Trj y.ul (p6/i(p TuvTr^g avrovg JSti)u/(ov (xnooTijOug rr,g iyy,ii(iT^- 
GHog TQonov rivu uvrbg rov rquyriXov vnla/i tw '^i(fii, ndvriov 
tog tineiv r(jjv Iv fy.emp dvvuariva(xvr(ov r(p /,QOV(p ytyov(A)g fit- 
r(ji(^TiQog. Qtodoaiov yuQ rov nQto^vrtQOV ovvoix(ov udt).(fidfj5 
xul UfKfoiv uvTov roiv nuidoiv rug jSuoiXtiug tnirQuntig, TQtig di 
nQbg roig t\'y.ooiv tvtuvrovg ioTQurriyrjXcug ovsc icfuvrf nort otqu^ 
TKoruig ini /Qi]f.taGiv uQ/ovrug iniOTt]Gug ij GTQUTtioTiy.i]v aiiriOiv 
tlg or/.tiov naQt)>6f.itvog xtQdog. nurrfQ di nutdbg tvbg ytyovcog 
tGTrjOtv uvT(p ri]v a'E,iuv u/Qi rov Xfyo/.iivov voruQicov tqi^ovvov, 10 
firidtf^iav uvr(p ntQtnotriOug uq/i]v. cog di fiTjdi rbv /qovov uyvoij- 
cui rovg (filofiad^ovvrug Ttjg avrov TtXivrTJg , Bdoaov fiiv r^v 
vnuTtiu y.al OiXinnov , y.ad^^ tjv xui i^Qxudiog b ^uaiXtvg irv/e 
Tr^g tlfiuQfiivrig , rfj di n^b Sty.a y.aXuvdcov ^tnrtfi^Qicov TjfiiQct. 

35. 2Tt)J/(ovog TtXtvrijaavrog ru iv ToTg /juotXiioig 15 
ilnavra xuru ri]v "OXvfiniov dttrid-tro ^ovXi-iOiv, y.ui uvrbg fiiv 
Trjv rov fiayioTQOv uq/i)v nuQtXuft^urt, rug di ulXug dtivtifitv 
/3uGiXtvg oTg ^Olvftniog ifiuQTVQtt. navru/od-fv di rcov ^rtXi'- 
/covog oiy.ficov ^ u)J.(og ra rovrov (fQOvttv doy.ovvrcov SttQfvvcofii^ 
vcov , fig y.Qiotv ijyovro /ItvriQtog b rijg (fvXay.tjg rov ^uatXixov ^ 
y.oircovog nQotarcbg xai HirQog 6 rov ruyfiarog rcov inoyQucftcov 
ijyoviitvog , xut d)]fioaiuv vnooTuvreg i'iiTuaiv ijvuyy.fAtorTO ri ntQt 
J^TtXi/covog Xiytiv. cog di ovrt 'xui/^ iuvTcuv ovit xut^ iy.tirov 

3 vniaxiTO llbrL 11 n£Qi.7toii]aag H: libri niQinoi^aai. 

inodica , neci eiim eripere citato impetu statuissent, Tariis Stelicho minis et 
teirore proposito ab hoc eos conatu revocavit , et quodam modo cervicem 
ipseraet gladio praebuit, vir omnium, quotqnot id teinporis magna cum pote^ 
etate fuerunt , modestissimus. licet enim filiae fratris Tlieodosii maioris ma- 
trimonio iunctus esset, amborum(|Ue Theodosii filiorum regna ei credita fuis- 
sent, et annos tres et viginti militum ducis niunus gessisset, nunquam tamen 
animadversum est eum miiitibus interveniente pecunia magistratus praefe- 
clsse vel annonam miiitarem in lucrum suum vertisse. cumque pater filii 
duntaxat unius esset, hanc ei dignitatis metam statuit, ut ad officium Tribuni 
notariorum (quem vocant) provecto nullam aliam potestatem acquireret. ut 
autem homines stndiojii teinpus etiam morti» ipsius non ignorent , sciant eara 
accidisse a. d. 10 kal. Scpiembres, Bassi Philippique consulatu; quibus con- 
sulibus et Arcadius imperator fato functus est. 

35. Stelichone exstincto universae res palatinae arbitratu Olympii ad- 
ministrabantur. et Oljmpius quidem ipse magistri potestatem accipiebat: 
cetera princeps in eos distribuebat quos Olympius testimonio suo commen- 
dasset. cum autem undique perquirerentur Stelichonis familiares vel qui ce- 
teroqui partes eius sccuti viderentur, in ius tum Deuterius augustalis cubi- 
culi praepositus, tum Petrus scholae notariorum tribunns, ducuntur, et pu- 
blicae quaestioni subiecti de Stelichuue quid dicere co^untur. sed cum lubil 



LIB. 5 CAP. 34. 35. 297 

diddoxttv i7/ov oidtv , diaf.iaQTcov b 'O/.vftniog Tijg anovdt^g po- 
TKU.oig nuua&ut uvToiq nuQtaxtvuZiv u/gt O-uvtxTOv. TtoXXiuv 
dt xui u)J,(ov wg T< avvtntOTUfttvcov 2Tt).t/Mvi n^o? dixr^v u/3^tV' 
riov, tiniTv Tt fttTu ^uadviov uvuyxuaS^tvTiov ti Ttru TOVTto avvi-' 
buuat jSuatXitug tntdx-fttuv , (Lg oidtigiffr^ rt TOtovTov tidtrat , r^f 
fiiv ToiuvTr^g tyytiQr^attog oi tuvtu noXvnQuyiiovovvTtg uniaTr^- 
auv, b di ^uatXtvg^^Ovo^iQtog tv' /liv yufttTTfV OtQftuvTiuv nuQU" 
XvO^iTouv Tor ^uaiXiiov ^Qorov ijj ftrjQt nooatTUTTt nuQudido- 
aOut, ftr^div dtu tovto vifOQiofttvr^v , tov di ^TtXi/wvog rio»' Ev~ 

10 /tQ fov uvt/vfv&iVTu nuvTU/6dtv uvutQt&riVat, xai tovtov iv rtvt 
TuJv xuTtt XTjV 'Fwftrj ixxXriOicov ntqtvyoTU ivQOVTtg J/« T^r tov 
To-"70t> TifiTjv tluouv' iv di tv^ ^Pcofif] ^H).toxQdir^g uQ/ttv intTt- 
ruyftivog rov rufiitiov , yquftfia ^uatXtxov intxoftti^oftivog , ontQ 
ifiovXiTO nuvTWv oooi xutu Toi-g ^TtXi/corog /Qorovg tTv/ov rtrog 

15 UQ/J^g dr^fioaiug yirtad^ut rug ovaiag, tQyov intTi&tro tco ruuitico 
/Qr^fiixTUiv. otantQ di tovtu)v ovx uQxovvrorv ifinXf,aai rbv ron 
aryc/ovTu Suiftovu, ruTg tcov uXtrr^Qitov attquTg xui iv iQrjtiu rod 
&tiov nuvTU ovvTUQdTTOvTU ru uvd^Qtuntvu , xui 'tTtQov Tt nooat^ 
riO^rf roTg nQoXu^ovai rotovrov. oi ruTg noXtatv irtdovftivoi arga- 

QOTKoiut, rr^g ^TtXi/wvog tig uvTOvg rtXivrijg irt/d^tior^g , ruTg 
xui)-^ ixuarrj ndXiv ovautg 'yvvui^t xui nuiai jtUQJ^uQcov ini&tvrOf 
xui wantQ ix avvdT,fiurog nuvojXtd^Qiit dtutf&iiQuvTtg, oau r^y 

4 TOVTOJV LP : corr vS. 15 post intTi&iTO (vel iniri&ft rovztp) 

verba aliquut exciderant. 17 r^s zav akitriqiav anQus P. 

Iinberent qaod vel adversus se ipsos rei in illuro deponerent , nnllo studii sni 
frurtu potitus Olympius ad niortem usque fustibus eos caedi curavit. aliis 
<|no({ue compluribus. velut aiicuius rei Stelichoni consciis, in ius ductis et 
per adhibitas quaestiones dicere coactis, an compertum haberent Stelicho- 
upin iiiiperium atfectasse. cum nemo quicquain tale se scire diceret, ab huius- 
modi coiiatu homine^ in rebus talibus indagandis curiosi desliterunt. inipe- 
rator autem Honorius uxorem Thermantiam, augustali deiectam solio, matri 
suae reddi iussit , nulia tamen iccirco suspicione gravatam , et fiiium Steli- 
chonis Kucheiiura pervestigatum undique iugulari. quem ubi fuga quandam 
in ecclesiam Koniae delatum repperi.ssent, ob loci reverentiam niissum fece- 
runt. in eadem urbe Roina Heliocrates fisco praefectus, literas principia 
afferens, quae literae iubebant omnium , quicunque Stelichonis temporibua 
aliquem magistratum impetrassent, facultates pubiicari, congerendis in fiscuiD 
pecunii« occupatus erat, et quasi non sufficerent haec ad exsatiandum ma- 
lum gonium, qui tunc et nefariorum catenig constringebBt et in solitudine nu- 
minis conturbabat universas res humanas, etiam aliiid t|uiddam tale superio- 
ribus adiectum fuit. qui erant iii i>ppidls collocaii iiiilites , cuni de morte 
Stelithonis ad eos nuntius allatus fuisset, in larbaioruni uxores atque liberos 
per fiiiigulas urbei» giasaaatur, eisquc vtluti sij^au datu ad iateruecionem de- 



29)5 zosi^n 

uvToTg h o^ala dd^Qnuaav. ontQ dxrjXOOTig ol ToTg d,vriQrjf.tlvQtg 
7i(ioai]xovTfq yMi navTU/od-iv (g tuvt6 avvtXd^ovTtg , a/fTXidoavr- 
Tf? fni r^ TQoa^Tr] '^Pco/Ltaiiov narii, Tijg roi; d^fOi; nioTfwg uat^tla 
ndvTfg lyvcoaav "Alu^r/ca nQoa^tod^ui xul tov xutu Tr^g 'Ptw/o;? 
uvTM xoivioyijoai nou'fiov' xul avvu/dtToai n^og tovto nXtiovgS 
oXiyM xQiMv (.tvQiddfg, iq)* hntQ idoxfi avvid^fov. 

36, lAXuQi/og S^ oiSi naQu tovtcov ^Qfd-i(^6/.ifvog fjQfiTO 
rbv noXffiov, uXXd, tti ttjv tlQ^vr^v ifj.nQoad-tv InoiftTO , jcov tnl 
^TfXl/cjOvog anovdcav f.t(fxvrifitvog. , OTtiXug di nQia^ttg ini XQij-' 
ftuoiv ov noX7^QTg t}Qi]vr^v fiTti ytvh&ui, Xu^tTv Tt bfiiiQOvgAhiov 10 
y.u\ ^luaovu, tov fitv ^lo^iov ytvofttvQv nuTSa ritv di ruvStviiov, 
dovyai Si xal avT^j tcov nuQ^ avTip rtvug tv ytyovoTag, xul inl 
TOVTOig uytiv t^v ^av/Juv, fitTuoTiioai tc f?^ Huioviav ix xov 

NCOQIXOV TO OTQdTtVflU. ini TOVTOig lAXuQi/OV Tl/V flQ7]Vr^V Ul-r 

TovvTog, b ^uaiXfbg dntafitTO t« uhoifitva^ xuitqi yf SvoTvX^ 
i/QrjV d^dTfQu nQu^uvTU xh nuQbv fV dtud-fTvai^ ^' yciQ uva^uXt-. 
ad-ut TGy nSXfftov fSii, anovSd.g notrjodfttvov ini fitTQioig rial 
^Q^^ffiuaiv, -^ noXffttTv alQoifttvov ndvra ovvuyuytTv oau axQa-^ 
ricoTCOv jdyftuxi* r^v, xul ruTg nuQddoig tcov noXtfticov iyxuTu^r 
eTTJaui, xul unoxXiToui xhv ^dQ^UQOv xijg inl xh nQOGbi noQfiug,SO 
riytftovtt Tf xaTuaTijaui xul oiQuxr^yov xov noXtfiov nuvxog ^dQOv,, 
hvTu fiiv xud'^ tuvxhv d,'^t6Xoyov xuxunXfi^ui xovg noXifiiovg dtd xe 
uvdQiuv xal noXfftixr^v iftntiQiuv , t/ovxu di xui ^uQ^dQCOv nXii^j 

2 iv Tccvva P. 16 congruentius &uv(qov. S. 

letis, quascunque facyltates habebant, diripiunt. quod cum inaudissent oc-. 
cisorum propinqui et ex Ipcis omiiibus conttuxissent, commoti graviter ob 
violatam a Romanis tam impie fidem deo teste datam , Aiaricho se omnes ad- 
lungere statuunt et belli cum eo societatem adversus Romam coire. quo no- 
miiie coUecta hooiinum trig^nta vel paulo ampiius milia prorapte , quocuuque 
videretur, concurrunt. 

36. Alarichus autem ne per ho^ quidem incitatus bellum suscrplt, sed 
pacem adhnc bello praefert, indutiarum memor, quae Stelichone vivo factae 
fuerant. missis autem legatis, interveniente pecunic^ non magna pacem fieri 
postulat, et obsides dari A^tiiim et lasonem, iilum Jovii, hunc Gaudentii 
filium. simul ait se quoqne nonnullos ex suis nobiics daturum obsides, atque 
his condicionibus pacem culturum, et e Norico in Pannoniam copias abductu- 
rum. quibus legibus petente pacem Alaricho , imperator eius postuiata reii- 
cit. sXqni de duobus aUerum facere debuit , et recte rebus praesentibus 
consulere: nam vel diiferendum erat bellum, indutiis modica pecunia quadam 
impetr£^tis, vel, si bellum gerere roalebat, omnes cogendae miiitum legiones, 
quae usquam essent, et qua transeundum hostibus erat, constitnendae, quQ 
barbarus ab ulteriore progressu excluderetur. deligendns item dux ct iiiipe- 
rator belli totius Sarus, qui et pcr se idaneus erat ad incutiendun» Uoati tcr- 
ror«m ob fortiludinem ac bellicae rei peritiam, et apud se barbcrorum mul- 



LIB. 5 CAP. 35. 36. 37. 299 

^og dQxovv elg SivxiaTaaiv. dXX' ovre t^v i^^r/Vipf ^e^^dfifvos 
oire jr;v ^uqov g:tXiuv IniaTiuauutvog ovre t6 Pwfxuncbv avvuyu-: 
ywv ajQUTontdov , twv di ^OXv/iiniuv Tti? D.nidug uvuQT}\aug tv~ 
prwy, ToaovToiv uiTiog t^/eveTO rio noXiTtv^aTi avfxqogwv. OTga-e 
5 rriyovg Te y«o iniaTr,ae Ttu aTQUTt^tiuTi y.uTuqQ6vt]aiv ettnoiijaai 
TOtg noXefiioig uoxovvTug, 1'ovQntXXio>ru fiev Totg innevatv, Ovut 
Quvr^v de TOtg netoTg ImoTrjaug nui xfi TiZv do/neaTtxwv t).rj Biye-r 
XuvTiov, xui T« Xotnu TOvjotg b/ioXoyuvvTU, luv ivexu TuTg eXniat 
nuvTeg uneyvioxoTeg ev ocfO^uXuoTg e'/_eiv id6xovv Tr^v Tr^g 'IiuXiug 

10 undXeiav, 

37. lAXXu TOi^TWv orrw Sttoxr/fihoyv ln\ t^v x«T(i t^j 
'Ptofir^g eq:odov IdXuQi/og u)Qfir,9^r^, yeXuaug Ti]v^OvoiQiov nuoa- 
axevr^v. inel Se fieyiaroig ovtoi nQuyfiuaiv oix ex Tot; \'aov fio^ 
vov uXXdt. xaX ex fietZovog vneQoxijg eyyetQi^aui dievoeTTO, fteTa- 

i5nt'ftneTui t6v Tf,g yafteTf,g udeX(fhv ]ATUovXqov ex Tf^g «vwTfirw 
Iluioviug, utg av uvtiu xo/vwv^jaoi Tf,g nQu^eiog Ovwiov xui Jott 
&10V 7iXfj&og ovx evxuTUffQOvr^Tov e/iav, ovx uvufttivug di t^v 
uvTOv nuQOvoiav , uXX' fig t6 nQoaw nQotXO^iov L-ixvXr,iuv fiiv 
nuQUTQe/et xui Titg e'if,g noXeig inexetva tov ^HQiSurov noTUftov 

^xttfitvug ((frjfti d^ KoyxoQdiuv xui Z4XTtvov xui ini T«t-Ti; KQt-r 
fttoru) , xui neQuuad^eig rbv noTUftov, waneQ iv nurr^^^^Qei , no-r 
Xtfiiov fir^dtvog unurTijaavTog eVg Ti Tf^g Boviuviug ooaijrr^oio»' jjX-p 
^eVf p xoi-Xovoiv OixovfiuQiuv. ivTevd-ev AifuXiav dnaouv nuo-r 

15 OlympiodorQ et Pkilostorgio 'ASaovlcpos , forjutndae Athaul- 
phus. 

tUudinein satis ad resistendutn idoneam habebat. enimvero nec pacem amr 
|ile\ii!j nec aniicitia Sari conciliata nec Romanis exercitibus coilectis, sed in 
Olvmpii votis omni spe collocata, tantarum rei publicae calamitatum auctor 
exstitit. nam duces exercitui dedit eos qui gui cuntemptum in aniuiis hostinm 
excitare possent, equitatui Turpillione, pedestribus copiis Varane praefecto, 
itidemque domesticorum alae Vigilantio ; quibus erant et reiiqua consenta- 
nea. quapropter omnes desperabundi iam in oculis Italiae exitium babere 
sibi Tidebantur. 

37. His in hunc modum ordinatis, Alarichus apparata Honorii deriso 
Romanam expeditionem occepit. et quoniam res adeo maximas non tantum 
apparatu pari sed etiam raaiore cogitabat aggredi, Ataulphum, coniugis suae 
iVatrem, ex Pannonia superiore arcessit, ut eum rei gerendae sibi socium 
adiungeret; qui Hunnorum Gothorumqae copias haud aspernandas haberet. 
Terum illius adventu non exspectato ulterius progressus, Aquileiam et urbes 
ordine trans Eridaiium flumen sitas cursu praeterit , Concordiam inquam et 
Altinura et secundum hanc Cronionam, cuinque fiumen transiecisset, velut 
in festa quadam celcbritate, hoste nullo prorsiis occnrrpntp, ijuoddani ad ca- 
steliuui lioiiuul^e vciul, quod Oecutiariiim vo^nt. hiuc Aemiiia tuta perar 



300 zosim 

ufieiipag y.ul xuTahmov ti)v '^Pu^tvvav tlq ^Aqi[xivov u(fixaro, 
jioXiv rijg 0Xuuiviug fifyuXijv. tlru y.ui ruvrr^v nuQuSQUf.iwv 
y.al rug uXXug oaui rrjg avrrjg tnuQyJag rjouv, tig to IJixrjVOv 
nuQtytvtro' rovro di tdrog iar)v iv ifj/uro) nov rov ^loviov y.ti- 
fitvov y.6Xnov. ivriv9^tv inl rrjv '^Pwfuiv bniir^rfug nuvru T« iv5 
nooiv iXr/turo q:QOVQid xt xai noXtig, oiort ii fitj nQO rijg riov 
l^uQ^uQMv tig rovrovg rovg ronovg u(fi'S,iO)g diudQuvrtg t(p9^r/Ouv 
l.4oauy.tog re y.ul TtQtrriog ol tvvovyoi, y.ai rov ^rtXiyjovog vluv 
KvytQiov tig t-^v '^PivfxvjV tioi^yuyov xuru nQoaruy/xu tov ^uaiXitog 
unoi^uvovfitvov, xul tQyov oig ftuatXtvg iy.iXtvotv intri^i] , ndv-lO 
T(i)g uv viog tig ytiQug iXdiov yiXuQiyov ntQttO(i>9-7]. nXr^Q(x)- 
auvrtg di ini re rot)r(a rh nQoaray^iv ol tvvovyoi x«t QtQfiav- 
riuv Tr^v OvtoQiov yufitrijv rfj fir^TQi nuQudovrtg , ov Svvrj&tvrfg 
inuviX&tTv dtu rijg uvrijg odov nQog rbv fiuotXia, vttbg ini^dvrtg 
lug inl KtXrovg y.ai FuXdr^xg uninXtvouv , fj y.ut b /juotXtvg ivt- iS 
di]fiti. o(ftXog Si fiiya Tfjg noXirtiag b ^aatXtvg rjyi]OUfiivog tl 
Tovg tvvovyovg unoSovrug QcQfiuvriuv rfi fiii]rQi xui uvtXovrag 
BvytQiov vntQ rovrcov ufttixpatro rtov uvdQuyudrjftur(ov , TtQtv- 
Ttov fiiv tru^tv uQyttv rov (JuotXiy.ov y.otr(orog , AQouy.iio Si ti]V 
fitrii, rovrov tSioxe ruiiv. uvt7.(bv Si Bu9avuQiov t(Jov iv rfi fit- 20 
yuXrj yit/3vj] orQaruortov . , , ^rtXiy/ovog dSeX^fijg uvSqu ytvofit- 
vov , HQuxXtiuvip nuQiScoxe Ti]v uQyi^v , uvroytiQt ^nXiytovog 
vvri xui ravrriv tnu&Xov riiv TtfiiiV St^ufiivdo. 

7 tcfi^ciGciv P. 12 rovrrav vuigo. 21 azqaziatav'] czqa- 

zLoatav riyovfLivov Leunclavius. 

grata relictaque Ravenna Ariminum accessit, urbem Flaminiae magnaro. 
deinde hac quoque cursu praeterita cum ceteris, quae sunt eiusdem provin- 
ciae , in Picenum venit. ea gens in extremo sinu lonio sita est. Iiinc Ro- 
niam versus promotis castris obvia castella cuncta cum oppidis diripit, adeo 
quidem ut nisi ante adventum in haec loca barbarorum Arsar.ius et Terentius 
eunuchi cursu evasissent et filium Stelichonis Eucherium Romam adduxissent, 
mandatu principis interficiendum , ibique principis imperium reapse fuissent 
exsecuti, omnino in Alarichi roanus pervenisset adolescens ct salvus evasisset. 
cum autem et in his eunuchi fecissent quod iussi fuerant, et Thermantiam 
Honorii coniugem roatri reddidissent, quod eadem via reverti ad imperato- 
rem non possent, navi conscensa versus Celtas et Gallos profecti sunt, ubi 
princeps etiara degebat. magno vero commodo rei pubiicae fnturum ratus 
imperator, si hos eunuchos, qui Thermantiam matri reddiderant et Euche- 
rium interfecerant , pro tam fortibus factis remuneraretur, Terentium augu- 
stalis cubiculi praepositum fecit ct Arsacio proximum ab eo locum dedit. 
itidem, occiso Bathanario comite Africae, quocum nupta Stelichonis sorr r 
erat, eam provinciam Heracliano trailidit, qui mauu sua Stelichonem iuter- 
fecit; eiusque facinoris praemiuu bouureia hunc tulit. 



LIB. CAP. S7. 38. 301 

38. "HJi; di l^XaQiyov niQi rr,v ^Ptouip' o>TOf xrti xaru- 
nTi,auiTog dg rr^v noXioQxiav rovg Ivdov, n- rnou>iu Wuftt t^v 
^fQr^vav 7] ytQOVoia oTu Toi-g /SuQ^uQOvg xutu tj;? no/.nog uyu- 
yovoav , xa\ tdoxtt xoivf/ rt ytQOvaltt nuafi xa\ JD.uxidiu rfj bfio- 
5 TiuTQin Tor ,^uai/.f(»g udtXqi TUVTrp- uvuiQtdfjrat r(ov ntQnaTio- 
ro)v xuxctjv ovauv uhiuv ' xui I^I/.uqi/ov yuQ uvxov ^iQi\vug txno- 
diiiv ytvo(.iivr^g uvu/wQr^afiv rijg noXtotg oiu (.ir^dtvog ovrog trt riw 
rxnoSioaiiv rr,v no/.iv i/.ni-Iofiiyov, ijv fitv ovv ij vnorf/lu rtu orri 
y.'tvdr^g (ovdtv yuQ r^ ^tQr^va roiovrov tl.u^t xutu vovr) , dixr^v 

10 (T* riov tig ru &tTa didtoxt dvaatiSrjiuTfov u^iuv, tltg uvTtxa fiu).a 
to/Ofiut Xt^oyv, oTi Otodoaiog o nQta/ivrr^g, rt,v Evyiviov xad^h- 
/.(ov rvQunnSu, rr^v '^Pcofir^v xart/.u^t xui rr,g itQug uyiartiag ivt- 
noir^at nuaiv oXiytoQiav , rr^v dr^fioaiav Suntivr^v Tor^ itQoTg /OQr^- 
yiTv uQvr^adifitvog, unr^/.uvvoiro fiiv iiQtTg xui lintiui , xurtXift^ 

15 ndytro di ndar^g UQOvQyiug ru rtfiivr^. rori roiivv intyythoaa 
TorTO/? 1] ^tQr]rtt ro fitjTQtpov iStTv ijHovXr^drj , d^tuauiiirr, di riTi 
rf,g ^Piug uyaXfiurt ntQixiiftivov inl rov rQa/;r).ov xoafiov rT,g 
&tiug ixtivr^g u£,iov uyiaTtiug, ntQitXovaa rov uydXfiurog rip iav' 
rf;g ini&r^xe rQu//J.(o' xui iniidr, nQta^vrig ix riuv 'Eariuxiov 

20 ntQiXtXitfifiivrj nuQ&ivorv lovtidiaiv avrf, xaru nQoatonov rtjv uai- 
fitiuv, ntQiv/jQiai ri xui antXuvvtaO^ut diu riuv inoiiiyorv ixiXtv- 
otv. ^ di xuriovott, nav o rt ruvTr^g u'§iov rrjg uai/jtiag, iX&tTv 

4 ofKmctTffia L margo: rnlgo ofiofiJjTQia. eodem patre Theodnsio, 
sed diversu matrihus nati erant, Honorius a Flaccilla, Placidia a 
Galla. //, 19 'EcTtdScov usltatius. 

38. Cum lam Alaricbus prope Romam esset et inclusos obsidionc cin- 
xisset , Serenam senatus suspectam habere coepit , quasi quae barbaros ad- 
versus urbem attraxisset. censuitfjue pariter et universus senatus et Placidia, 
principis uterina soror, Serenam esse necandam, quae praesentium malorum 
aactor exsisteret. nam et Alarichum ipsum Serena de medio sublata disces- 
surum ab urbe, qtiod nemo superaturus es«ct, a quo ille sibi proditum iri 
urbem spcrare posset. erat autem haec quidem suspicio reapse falsa: nam 
nihil huinsmodi Serenae ad animum acciderat. verum meritas violatarum re- 
rum divinarnm poenas luebat , velut hoc ipso iam loco narrare lubet. quo 
tenipore Theodosins maior oppressa Eugenii tvrannide Romam venit et con- 
temptum sacri cultus in aninis omnium excitavit, publicum sumptum ad sa- 
crifitia se suppeditaturum infitiatus , expellebantnr utriusque sexus sacerdo- 
tes , et fana sacrificiis omnibus destituta iacebant. tunc igitur his illudens 
Serena Matris deum aedem videre voluit. conspicata vero mundum collo 
simulacri Rheae circumiectum, illo divino cultu dignum, hunc ipsum simula- 
cro ademptum collo suo adhibuit. cumque vetula (juaedam, ex virginibns 
reliqua Vestalibus , hanc impietatem in os ei exprobrasset , tam contumeliis 
illi gravibus illnsit qnam abigi per comites eam pedisseqnos iussit, tura ea 
desceadeos , quicquid illa dignum impietate foret , ut et ipsi Serenae et ma- 



302 ZOSBU 

avrfj ^iqi]vt^ xtu avSQi aal Ttxvoig 'ijQuafXTO, fnfl di ovStvog 
TOVTtov Tioirjou^itvj] Xoyov d.vt/ioQii Toi; Ttfitvovg lyy.uXy.O)niLfl[itvri 
T(p xod^K^ ) TtoXXuxtg fitv tnttfolxrjatv ovuq avTfj xai vnuQ rov 
{nof.i£vov d^avuTOv nQOf.iriviov f td^tuauvxo di xuv uXXoi noXXol tu 
nuQunXi]aiui xu) touovxov Ya/vatv rj rot;? uat^tig f.uxiovau dixi] 5 
dQuaui xb olxtToV) luoxt ovdt fiudovau xo iaofitvov itpvXu^uxOy 
vnia/t Si xjj uy/ovjj xhv TQu/r^Xov tit to»' Tijg &iOV xoafiov txv/e 
ntQi&iTaUi Xtytxut di xut 2xfXi'/tovu ^t' (xtQav ov noQQO) xuv~ 
rrjg uaifieiuv xrjg Slxrig tu unoQQr^TU fi^ diuffvyiiv* xai oviog 
fyuQ d-vQug iv tm Ttjg '^Ptu/iirig KuniTtoXuo /Qvaito noXvv tXxovxi lO 
ijxu9-f.ibv rifitfitaiiivug unoXtniaui nQoaxu^ui j Tovg 5i xovxo nXi]- 

QtJHaat TU/d-tVTUg IVQttv tV TIVI fltQll TtUV dvQfjSv ytyQUflfliVOV 

Inlsero regi serratilur, ontQ iaxiv '^'^ud^Xiio xvQuvvta tfvXtJtTTbvTui" 
xtAi ng fQyov t^i^r] to ytyQUfifitvov* udXicog yuQ xul iXttividg 
rbv ^iov uniXtntvt 15 

39* yiXV ovdi Tj ^tQrjVug untjjXtiu TJjg TtoXibQxiag uni- 
<fxi]afv lAXfiQi/ov, uXX' uvxbg fiiv xvxXto ntQiti/t xug nvXug unu- 
tjug f xuxuXujjibv Si xbv Ovfi^Qtv noTUfibv ti]v dtu rov Xtftivog 
rttjv iniTr^dtiiov ixwXve /OQr^yiuv. ontQ Oi Tiofiuiot d^tuaufifvoi 
diuxf.QTiQfiv tyvfoauv , oiu log tintiv ixfiaxrjg i]fiiQug ix xi]g'Pu~20 
fiiwrjg iXtvatad-ut xfi noXfi nQoaSoxwvxtg intxovQiuVi tog di ov- 
Sfvbg uffixvovfiirov xi]g iXnidog unfaffuXi]auv ^ idoxfi xo fitTQOv 
fXaxxcod^ijvat xOv aixov xul xo ijfiiav nixxtad-ai ftovov tov nQoxf- 

g an STiXtxmvi 

t'\io eius et liberis evetiiret, impfecatuf^. illa tet^o niilliiis licrrutn fafione Iia- 
bita, cnm miindo ist6 sibi placens e fano exisset, saepeuumero quiddam ei 8« 
tum quiescenti tum vigilanti offerebat, quod mortem iraminentem ei denun- 
tlaret. alii quoqiie complures similia conspexerunt. et quidem persecutrix 
impiorum Vindicta tahtopere siio satisfecit officio, ut etiam eo Serena cognito 
quod de se futurum esset ^ nCn tamen sibi caveret , sed laqileo ceryices ilias 
pfaeberet elidendas quibus divae mundum inieceraf. fertur et Stelicho pro- 
J)ter aliaml quandam non absimilem huic impietateni arcana Vindictae suppli-' 
fcla non effugisse. nam et is mandasse perhibetur ut fores Capitolii Romani,' 
quae aUro magni ponderii erant obducta6, laminis istis aureis spoliarentur ; 
eos autem qui troc facere iussi fuissent, in parte qiiadam fdrium perscriptuml 
repperisse 'misero regi servantur." atque huic scripiturae fespdndit even- 
tus '.■ nam raisere simui et miserabiliter vitam finiit. 

3i9. Ceterum ne Serenae quidera interitus Alarichum ab obsidione stib- 
movit, sed porta3 unlversas undique circumsedit, et occiipato Tiberi flumine 
subministrationem comiiieatus e portii impediebat. quod conspicati Romani 
obdurare statuerunt j veluti qui propemodum in singulos dies Kavenna ven- 
turum nrbi subsidium exspectarent. cum autem nemine succurrente spes eo« 
destituisset, visum est dnDonae niensufam esse diminuendam^ dimidiamquet 



LIB. 5 CAP. 38. 39. 40* 303 

(M)»» tyMOrr^g rifUQag SunuvOif.uvov ) tlxa Tr,g ivi^tfug (ntTitvoutvr^g 
TO TQiToi'» Kui tnnd?! f.ir^$ifxiu Tr,g TOr xuxov &fQunn'ug t]v fir^- 
yurfiy Ttt di jfj yuorpi fior,d^ovvTu nuvTU fnt).tnt ) 7.ifau xuru ro 
tixog inf^ti Xuiftog xai nurra r^v vitQoiv atOftuTojv fiKJTUi. rr^g d^ 
5 -ToXfW^ t^o) d^unjwd^ut Tbiv awuuTiov ov dfvufttviov ( nuauv yuQ 
r^O()ov tqvkuTTOV 01 no/.fftiot^ Tuffog r,v tj noKtg rwv TfiheioTWv, 
uJoTt xoj ukXcog tiVui to ywoiov uoixtjtov, uQXiiV re, fi xai //^ 
TQOtpr^g r^v andvtg , ttg otofiUTtov dtUffd^OQuv Tt,v unit Tuiv Vfxniov 
urudtdofttvt,v dofiriVi int]Qxovv Sf no/.Xoig lig t6 fifTudtdorut 

lOTftJv uvuyxaitov jiuiTa tj Vqutiuvov fiuatXfvauvTog yuftfTtj xul 
Jltaaufifvr, r, ftrjr^Q Tuvrr^g' tov yuo dr,ftoaiw ^uaiXtxt,g uvTuTg 
TQantL,r,g fnidtdovTog nuQuaxfvr^v , uno Qiodoaiov TUVTr,v f/ov-^ 
Oatg Tipf dtoQfuv, ovx hXiyoi dta Ttjv Twi/ yvvutxwv ^iXavd-Qwniav 
rbv Xifibv ix Tr,g uvtwv oixiag nuQtitvd^ovvTO. 

15 40» 'i^g Sf fig ta/uTOv Tot; xuxov nQO^tuvTog xui fig a/J.i-- 

Xotfayiuv iX&fiv ixtvdvvtvouv ) tiov uXXwv unuvTOrv Saa f^iiyiaTa 
ttvui TOig ur&Qwnoig idoxtt nfnfiQUftiroi , nQta/Sfiav tyvwauv 
OTfTXut nQog rbv noXifiiOv, unuyytJ.ovattv 5ri xu\ n^bg tiQr,vi,¥ 
fiatv tTOtfiOt To fttTQiov f/ovauv xui nQbg noXtftOv tTOtfioTtQOt, 

tO Tov Pwfiuiwv dr;fiov xut uvuXu^ovTog onXu xui Tf, avrt/fT ntQl 
TUVTU fifXiTr, fir^xfTi nQog rb noXtfttTv unoxvovvTOg. uiQtd^irTO^ 
df nQtoi3tvT0v BuatXfiov, to ftti' yivog tXxorrog i'i ^J^r^Qwv, inuQ^ 

8 dxiititi tillgoi 5 aittfetttl L* 11 l^ om libri^ 

dantaxat partem eins coqnendam qnod antea «ingalos in dies erogaretor; 
hinc augocente penuria tertian). et fjuia nullura excogitari potuit inali sa- 
nandi rt-medium. iamque cuncta ventri.H ine<iiae succurrentia defecerant, fa- 
inerj , ceu consentaneum erat, pestis escipiebat, et omnia piena cadaveribas 
erant. cumque non possent extra urbem sepeliri cadavera, ijuod oinnes ex 
tirbe Tias bostes obsiderent. urbs ipsa mortuorum sepulcrum erat, adeo qui^ 
dem ut esset alioquin ctiam in urbe solitudo; ac si maxime nuila fuisset aii- 
mentorum penaria , vel exhadans e cadaveribus foetor ad inficienda comim- 
pendaque corpora suffecisset compiuribus antem ciburo diu sane suppedita- 
bant Laeta, Gratiani quondam principis coniux, eiusque mater Pissamenai 
quippe quod ex liberalitate Theodosii fiscus eis apparatnm mensae regiae 
praeberet, non paucii quae barum mulierum erat bumanitas, et earuin domo 
famem solabanturi 

40. Cam autem malo ad extremnm progresso periculmn esset , ne tan- 
dem eo redigerentur ut mutuo se vorarent, tentatis omnibus aliis quae bomi- 
nibus etiam abominabilia videntur esse, legationem miltendarti ad hostera 
statuunt, qnae denantiarent obsessos et ad pacem paratos esse, modo eon- 
diciones ea mediocres haberet, et ad proclium paratiores . posteaquam po^ 
pulus Romanas et arma sumpsisset in manus et ex eorum tractatione continua 
non amplius pugnare formidaret. delecto ad hanc legationem Basilio , qul 
genere Hispanas erat praesidisque pro^inciae dignitatem adeptus , cemitem 



304 ZOSDII 

ynv de u'S.la TfTiicrjiitvnv , avvft]]it tovto) xu) ^T(oa.n'r^c tiov finfji- 
).ix(ov vnoyQuifiCoVf «rg TQi^ovrovg y.uKovaiv, uQ/<or ytyiriif^itrog, 
oia yvcoQif.iog ^AIuqi/co y.u\ nQo^ivog» ol yuQ uno Tijg '^Fioftiig 
ijTiioTOVv ii uvibg ^AXaQi/og tvi ncxQiaTi y.ul uvrog o ti]v Pcoiir^v 
HTj noXiOQncTiv' iy. yuQ Tr^g nQo).u/jovajig i^SovxolovVTO (fijfir^CfS 
(lig iTtQog tYti TCJtiv Tu ^Ttli/covog qQorovvTcov uvTov tnayuy(ov rt, 
TtoXtu ol de nQta^tig cog uvrov uffiy.c>f.itvoi y.aTidvovio fiiv inl 
TTJ /Qovov Toaovrov y.urua/ovarj rovg^^Ptofiuiiovg uyvoiit , tu di t/y^ 
ytQovaiug unr^yytXXov, (ov]A).cj.Qi/og ay.ovdug , y.ui ori fitru/ti'- 
QiC,ofitvog dfifiog onXu nuQtay.tvuarai noXtfittv, ' daavrtQog cJov o 10 
/oQTog^^ tffTj '^^ Ttfivtad-ui Qc/.cov ri uQuiortQog" , y.ui rovro (f&ty- 
};(ifiivog nXurvv t(vv nQtaptcov y.uTt/tt ytXcoru» intidij di tig 
Tov? ntQi rijg tlQrivrig iXri).vd-uoi Xc'iyovg, i/Qijro Qrjfiaoiv iniy.tivu 
ndarig uXuLovtiug ^uQ^uQiy.rjg' tXtye yuQ oiy cD.Xcog unoarriat'- 
od^ai rrjg noXioQy.iug, tl firj toj' /qvoov unuvru, oaov ij m')Xig\S 
t/oi, y.ai rbv uQyvQov Xu/Soi, y.ul nQog TOvroig oda iv ininXoig 
tvQOi y.uru rrjv noXiv y.ui tri rovg puQpcxQOVg or/.trug. einovrog 
de TcJov nQtafjt(ov tvbg "tl Tuvru XdfJoig , t/ Xotnbv trt ToTg iv rfj 
noXtt y.uruXifinurtig" ; "rugtpv/ug" untXQivuTO. TuvrriV oi nQt- 
o^tig deicxfievot t/)!' unocfuaiv fjrriouv TOig ev rij noXet y.oivcLau-^ 20 
od^ai rb nQuy.rtov. ivdoaifiov di rv/6vreg Tovg iv rfj nQtafttia 
yevofiivovg unriyytiXav Xoyovg, Tort d^ nttod^tvreg i4XuQt/ov iirai 
Tov noXtftovvTU , x«/ nuai rotg tig (jivd^QCjoninjv ia/vv (ftQOvaiv 

2 fortasse singulari numero legendum ov tQi^ovvov KceXovaiv, S. 

ei se Toannes adiunxit, praepositus aliquando notarils principis